Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 - 2032 De kracht van ruimte voor Sport en Bewegen
Tekst van het document
Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor Sport en Bewegen”
Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 - 2032 “De Kracht van ruimte voor Sport en Bewegen”
Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor Sport en Bewegen” Inhoudsopgave 1. Voorwoord 2. Inleiding 3. Ontwikkelingen en kadering 4. Uitgangspunten Sportaccommodatiebeleid 5. Sport- en Beweegaccommodaties 6. Normen berekening capaciteit gemeentelijke sportaccommodaties 7. Bekostiging, onderhoud en zelfwerkzaamheid 8. Verduurzaming sportaccommodaties 9. Huis op orde 10. Sportevenementen in Twenterand 11. Monitoring
3 4 6 13 16 22 23 28 30 31 32
Bijlagen Bijlage 1: Situatie sportparken Twenterand Bijlage 2: Overige sportaanbieders en sportaccommodaties Twenterand Bijlage 3: Overzicht tarieven sport- en gymzalen en sporthallen 2024 Bijlage 4: Overzicht tarieven buitensportaccommodaties 2024 Bijlage 5: Overzicht ledenontwikkeling sport- en beweegaanbieders (cat. 1 en 4) Bijlage 6: Overzicht bezettingsgraad binnensportaccommodaties Bijlage 7: Verslagen meetings met sport- en beweegaanbieders Bijlage 8: Advies Sportplatform
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
2
1. Voorwoord Voor u ligt de Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor Sport en Bewegen”. Een plan dat aansluit op de in april vastgestelde Sport- en Beweegvisie Twenterand 2023 – 2026 / Sportakkoord II. In het plan staat omschreven waar de gemeente zich in de komende jaren op wil gaan richten als het gaat om sportaccommodaties, faciliteiten en voorzieningen om te kunnen sporten en bewegen. Ook staat beschreven welke ontwikkelingen sportaanbieders voor zich zien. In onze visie gaat het dan niet alleen over de sporthallen, zwembaden en sportparken, maar bijvoorbeeld ook over de openbare ruimte. Want steeds meer mensen gebruiken de kernen en het buitengebied als ruimte om te sporten en bewegen. Feitelijk kan worden gesteld dat de gehele gemeente als het ware wordt gebruikt als “accommodatie” om te kunnen sporten en bewegen. Het mogelijk maken van sport en bewegen voor iedereen, de inzet op inclusie en duurzaamheid en de veranderende gemeentelijke opgave waarbij sport ook specifiek als middel wordt ingezet, vraagt om een passende infrastructuur voor sport en bewegen. Een infrastructuur die qua inrichting en programma toegesneden is op de behoeften van sport- en beweegaanbieders en de Twenteranders in de toekomst.
Om vanuit daar het groeimodel te schetsen naar een optimale, duurzame en financieel draagbare voorziening aan sport- en beweegaccommodaties en faciliteiten in 2032.
Mark Paters Wethouder Sport
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
3
2. Inleiding De Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport” draagt bij aan de nodige uitgangspunten van het coalitieakkoord en collegeprogramma. Te denken valt aan de ambitie van Twenterand wat betreft goede voorzieningen, het faciliteren van (nieuwe) Twenteranders, het leveren van een bijdrage in kansengelijkheid en het uitgangspunt dat iedereen mee kan doen op het gebied van sport en bewegen.
2.1 Algemene ontwikkelingen bevolkingsopbouw en woningbouw Twenterand Het aantal inwoners in de gemeente Twenterand is van 2023 (33.867) ten opzichte van 2003 (33.427) gestegen met 440 personen, dat is 1,32%. De gemeente Twenterand kent daarmee een stabiel inwonersaantal. Het toekomstperspectief laat echter twee ontwikkelingen zien welke van invloed zullen zijn op onze bevolkingsopbouw. Enerzijds zien we qua demografische ontwikkeling de vergrijzing doorzetten en anderzijds zien we in de groei van het aantal inwoners in Nederland en de gestelde opgaves voor woningbouw geconcentreerd in de kernen van de gemeente Twenterand de behoefte tot uitbreiding van woningbouw (inzet 1.200 nieuwe woningen) en daarmee op termijn een stijging van het aantal inwoners.
2.2 Voldoende uitdagende faciliteiten Om te kunnen sporten en bewegen is het van belang om voldoende, uitdagende faciliteiten in de gemeente beschikbaar te hebben. Hierbij zijn we als gemeente nadrukkelijk ook zelf aan zet. Wij zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de gemeentelijke sportaccommodaties, binnen en buiten en dat vraagt van ons als gemeente om te blijven investeren in een robuuste, duurzame en inclusieve infrastructuur voor sport en bewegen. Dit geldt ook voor het borgen en integreren van sportieve ruimte in de buitenruimte van onze gemeente en kernen. We staan hier niet alleen voor, want ook sportaanbieders zoals sportverenigingen en commerciële sportorganisaties hebben een steeds belangrijkere rol in het faciliteren van sport en bewegen en als belangrijk middel de doorontwikkeling van hun eigen accommodaties die hiertoe worden ingezet.
Maar hebben we voldoende (gemeentelijke) voorzieningen en hoe staat het er eigenlijk voor met de bestaande voorzieningen voor sport en bewegen in de gemeente Twenterand? We zullen in beeld moeten krijgen welke accommodaties en faciliteiten aanwezig zijn, wat de staat ervan is, of ze bereikbaar zijn, of het aansluit bij de ontwikkelingen voor de toekomst (denk aan vervanging, vernieuwing, verduurzaming e.d.) en of het aansluit op de wensen, behoeften en mogelijke wettelijke vereisten van onze sportinfrastructuur en het bewegingsonderwijs? Bovenstaande ontwikkelingen en de doelstelling van de gemeente Twenterand om in 2040 75% van de inwoners te laten voldoen aan de beweegrichtlijnen zullen van invloed zijn op de voorzieningen voor sport en bewegen. Wanneer meer mensen voldoen aan de beweegrichtlijnen wordt er simpelweg meer gesport en bewogen door meer inwoners. Dit pleit minimaal voor het behoud van het huidige aanbod aan sport- en beweegvoorzieningen in onze gemeente en vraagt om slimme investeringen in sportaccommodaties en buitenruimte om dit ook voor de toekomst toereikend te laten zijn.
2.3 Realisatie Nota Sportaccommodatiebeleid 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport”. Deze nota geeft inzicht in de bestaande sportaccommodaties in de gemeente Twenterand en voor de komende 8 jaar een kader voor de gewenste (door)ontwikkeling van accommodaties en faciliteiten op het gebied van sport en bewegen in en door de gemeente Twenterand. Het vormt de basis voor af te leiden jaarplannen / uitvoeringsplannen. Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
4
Het volgt daarmee de nota “Ruimte voor Sport in de gemeente Twenterand 2007 – 2016” op. Deze nota richtte zich primair op de sportaccommodaties en verenigingen in de gemeente Twenterand. Daar waar we in de loop der tijd hebben geconcludeerd dat de totale Twenterandse sport- en beweeginfrastructuur veel meer omvat dan de basis sportvoorzieningen. Zo hebben commerciële aanbieders een belangrijke bijdrage in het georganiseerde sport- en beweegaanbod en zijn de voorzieningen in de openbare ruimte essentieel voor informele sportbeoefening en beweegmogelijkheden dicht bij huis. Dit vergt een vernieuwende blik naar alternatieve locaties en creatieve oplossingen
2.4 Doelstelling Nota Sportaccommodatiebeleid Doelstelling Nota Sportaccommodatiebeleid Groeimodel naar een optimale, duurzame en financieel draagbare voorziening aan sport- en beweegaccommodaties en faciliteiten in de gemeente Twenterand. Om inwoners en sport- en onderwijsorganisaties te faciliteren op het gebied van sport en bewegen. Waarbij het bestaansrecht van sportorganisaties de verantwoordelijkheid is van de sportorganisaties zelf.
2.5 Effecten: • • • • • •
(*)
Een solide beleid voor (gemeentelijke) sport- en beweegaccommodaties en faciliteiten Sport- en onderwijsorganisaties weten wat ze van de gemeente kunnen verwachten Accommodaties voldoen aan de wettelijke verplichting voor huisvesting van het bewegingsonderwijs Accommodaties zijn (in)gericht op optimale, gezamenlijke en flexibele inzet en trainingstijden en waar mogelijk multifunctioneel gebruik door sportaanbieders Meer inwoners worden in de gelegenheid gebracht te sporten en bewegen en daarmee hun fitheid, vitaliteit en sociale welzijn en verbinding te vergroten Hogere tevredenheid van sportorganisaties, onderwijsinstellingen en inwoners over de gemeentelijke sportaccommodaties (*) Focus ligt op effectmeting van de tevredenheid van sportorganisaties, onderwijsinstellingen en inwoners via nulmeting en tussentijdse evaluaties
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
5
3. Ontwikkelingen en kadering 3.1 Nota sportaccommodatiebeleid is een levend document De nota Sportaccommodatiebeleid “De kracht van ruimte voor sport” kent een looptijd tot en met 2032. We zien het echter als een levend document dat tussentijds moet kunnen worden bijgesteld op basis van nieuwe ontwikkelingen, wetgeving en evaluaties.
3.2 Gebiedsontwikkeling Verwacht wordt dat er sportaccommodatie ontwikkelingen voor de toekomst aan het licht zullen komen die onderdeel zullen gaan uitmaken van bredere plan- en gebiedsontwikkeling. Deze zullen in het accommodatiebeleid wel worden aangehaald en beschreven maar beperken zich tot het sport gerelateerde gedeelte en niet tot bijvoorbeeld de uitwerking van infrastructuur (zoals ontsluitingswegen en parkeeraangelegenheden) en woningbouw. Het is van belang bij toekomstige planvorming voor woningbouw rekening te houden met aanwezige en gewenste sportvoorzieningen en hun impact.
3.3 Kaderplan Speelruimte Twenterand De gemeente Twenterand kent het Kaderplan Speelruimte Twenterand. Dit plan voorziet in de facilitering van voldoende uitdagende speelruimte en speelvoorzieningen verspreid over kernen en buurten. De speelruimte speelt een belangrijke rol in de doelstelling om 75% van de inwoners in 2040 aan het bewegen te krijgen. In dit sportaccommodatiebeleid leggen we de link naar speelruimte buiten als mogelijkheid voor sport en bewegen. In de basis verwijzen we verder naar dit Kaderplan Speelruimte.
3.4 Commerciële sport- en beweegaanbieders en hun sportaccommodaties Commerciële sport- en beweegaanbieders doen een wezenlijke bijdrage aan onze doelstelling om in 2040 75% van de inwoners te laten voldoen aan de beweegrichtlijnen. Zij zijn voorname partners in het aanbod aan sport- en beweegactiviteiten. Dergelijke organisaties exploiteren in de basis hun eigen sportaccommodaties welke qua (financiële) verantwoordelijkheid niet vallen onder de gemeente. Daarmee levert de gemeente hierin als zodanig geen financiële bijdrage en zullen we hier op dat vlak geen verdere uitwerking aan geven in deze nota. Uiteraard kunnen commerciële sport- en beweegaanbieders bij de gemeente terecht voor vestiging en advies.
3.5 Onderwijs Het onderwijs draagt fundamenteel bij aan een fit en vitaal Twenterand van jongs af aan. Vanuit het oogpunt van sport en bewegen liggen er binnen het onderwijs een tweetal belangrijke links. We hebben het dan over het bewegingsonderwijs dat de scholen verzorgen en de schoolpleinen welke in de basis gebruikt kunnen worden om te sporten en bewegen. Het legt de basis voor de grondvormen van bewegen en stelt kinderen in de gelegenheid kennis te maken met verschillende takken van sport en bewegen. Het vormt dé mogelijkheid de basis te leggen voor een leven lang plezier in sport en bewegen.
3.5.1 Bewegingsonderwijs De gemeente heeft de wettelijke verplichting bewegingsonderwijs voor scholen te faciliteren. De gymzalen, sportzalen, sporthallen moeten daarmee als binnensportaccommodaties in eerste instantie overdag beschikbaar zijn voor scholen, zowel basis als voortgezet onderwijs. Zij vallen daarmee feitelijk onder te faciliteren accommodatie gebonden sport. In die situaties waarin scholen
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
6
of overige lokale organisaties eigenaar zijn van een eigen beweeglokaal of gymzaal staan we voor dat deze accommodatie in de avonduren ook toegankelijk is voor sport- en beweegaanbieders. Aan de wettelijke verplichting van 1 naar 2 uur bewegingsonderwijs in het basisonderwijs vanaf schooljaar 2023-2024 heeft gemeente Twenterand in nauwe samenwerking met alle basisscholen gehoor gegeven. Op basis van een inventarisatie onder en gesprekken met het basisonderwijs is in kaart gebracht welke school, hoeveel uur aan uitbreiding van het bewegingsonderwijs gefaciliteerd moest worden en als zodanig ingevuld. Een aantal scholen heeft er voor gekozen deze extra uren in binnensportaccommodaties onder te brengen en aan te bieden, anderen hebben gekozen voor het toegestane gebruik van schoolplein, gras- en/of sportveld. De verbinding tussen scholen en sport- en beweegaanbieders wordt in toenemende mate benut via o.a. De Koningsspelen, De Nationale Sportweek, De Sportcarrousels en Sjors Sportief – Creatief. Het blijft van belang dit in een continue proces actief aandacht te geven.
3.5.2 Schoolpleinen Twenterand kent 21 basisscholen en één school met twee vestigingen voor het voortgezet onderwijs in de basis voorzien van een schoolplein. Schoolpleinen bieden nu nog een beperkte mogelijkheid voor sport en bewegen gezien het feit dat ze veelal voor het overgrote deel betegeld zijn en geen toegang geven voor gebruik buiten schooltijden. Daar waar we een ideale mogelijkheid zien om kinderen in beweging te brengen, ook na schooltijd. We zullen hier in deze nota niet verder op ingaan maar kiezen ervoor dit signaal expliciet af te geven aan onze collega’s binnen het domein onderwijs zodat hier mogelijk i.r.t. het overleg met onderwijsinstellingen en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs aandacht voor kan worden gevraagd en actie in kan worden ondernomen. Ondersteunend aan dit sportaccommodatiebeleid zou het kunnen helpen als onderwijsbestuurders schoolpleinen een meer passende kwalitatieve inrichting geven voor, en openstellen ten behoeve van, het stimuleren van bewegen op jonge leeftijd.
3.6 Wandel- en fietsnetwerk Twente Vanuit de invalshoek recreatie en toerisme is hier het ‘wandel- en fietsnetwerk Twente” voor ontwikkeld. Een uniform bewegwijzerd en fijnmazig wandel- en fietsnetwerk in heel Twente via Routemaker - Routeplanner. Dit wandel- en fietsnetwerk speelt gezien de ligging van Twenterand als plattelandsgemeente en mogelijkheden tot dagrecreatie een zeer belangrijke rol in de doelstelling om 75% van de inwoners in 2040 aan het bewegen te krijgen. Ondanks dat het niet primair “de afdeling sport en bewegen van de gemeente” betreft maar het belang van deze voorzieningen enorm groot is zullen we er bij onze collega’s van recreatie en toerisme op aandringen hier in communicatieve en voorlichtende sfeer structureel aandacht aan te besteden. Daarnaast kunnen we het wandel- en fietsnetwerk Twente via het platform www.actieftwenterand.nl ontsluiten en initiatieven ondersteunen die het gebruik van dit soort netwerken verder willen uitbreiden.
3.7 Vitale Sport- en Beweegparken gemeente Twenterand Alle vier de kernen in Twenterand beschikken over een eigen Sportpark. Dit zijn de sportparken Het Midden in Vriezenveen, De Rohorst in Den Ham, De Bosrand in Vroomshoop en Twistveen in Westerhaar. Vier Sportparken met een concentratie aan takken van sport waar verhoudingsgewijs veel wordt gesport en bewogen. Sportparken zijn traditioneel gezien geheel of gedeeltelijk afgesloten met omheining en worden nagenoeg alleen gebruikt door sportverenigingen. Op de meeste sportparken vinden weinig andere activiteiten plaats dan verenigingssport en op bepaalde tijden wordt zo’n sportpark daardoor weinig gebruikt.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
7
Met de toenemende druk op de publieke ruimte en de komst van de Omgevingswet, waar een gezondheid bevorderende leefomgeving centraal staat, is het tijd om toe te werken naar de leefomgeving van de toekomst. De gemeente staat aan het roer voor de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte en betrekt hier graag betrokkenen in het speelveld van onze sportparken bij. De druk op de ruimte in de dorpen en kernen in Twenterand én de maatschappelijke uitdagingen voor ons als gemeente – zoals de klimaatopgave – maken onze sportparken tot interessante plekken. We worden aan het denken gezet over de functie, maar ook vooral het toekomstperspectief van onze sportparken. Gestimuleerd door het eerdere initiatief van een aantal sportorganisaties en een onderwijsinstelling uit Vriezenveen die destijds een toekomstbeeld hebben geschreven over de doorontwikkeling naar een vitaal Sport- en Beweegpark Het Midden.
3.7.1 De sportparken van de toekomst Een vitaal sport- en beweegpark biedt veel perspectief uit economisch en maatschappelijk oogpunt. Door deze parken meer open te zetten wordt het vooral overdag levendiger. Het betekent meer activiteiten, versterking van sociale contacten en ontmoeting, er wordt bijgedragen aan sport- en beweegstimulering en daarmee een fit en vitaal Twenterand, zinvolle dagbesteding, verbetering van leerprestaties, cognitieve ontwikkeling, gezondheid en arbeidsintegratie van mensen. Kortom voor elke doelgroep is dit hèt park waar je wilt zijn. Doorontwikkeling naar een vitaal sportpark vraagt inzet, afstemming en onderlinge samenwerking van de aanwezige sport- en beweegaanbieders. Dit maakt dat in de basis ook sportorganisaties en accommodaties worden versterkt. Het vraagt slimme oplossingen bijvoorbeeld in het delen van ruimte en het doen van gezamenlijke investeringen als sport- en beweegaanbieders zonder direct de hand op te houden richting gemeente.
Het Vitale Sport- en Beweegpark is niet voor niets een speerpunt in het deelakkoord “Ruimte voor Sport en Bewegen” van Sportakkoord II. Huidige sportparken hebben veel ruimte waar diverse functies een plek kunnen krijgen. En waar omringende wijken en kernen de vruchten van kunnen plukken. Een vitaal sportpark heeft buitensportaccommodaties, bij voorkeur aangevuld met binnensportaccommodaties en waar mogelijk met andere beweegaccommodaties. Sportparken zullen in de toekomst dus breder worden ingezet, als kostbare (openbare) ruimte waar naast sport ook plek is voor andere maatschappelijke doelen. Daarmee is het Vitale Sport- en Beweegpark in opkomst. Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
8
Het Vitale Sport- en beweegpark verbindt organisaties, stimuleert het ontmoeten van inwoners, heeft oog voor kwetsbare inwoners, bevordert een gezonde leefstijl en heeft een preventieve werking in het sociaal domein door bijvoorbeeld jongeren, mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt en ouderen actief te betrekken. Dit komt ten goede aan de leefbaarheid van Twenterand. Het Vitaal Sport- en beweegpark gaat meer onderdeel uitmaken van het dagelijkse maatschappelijke leven. Dat is een vitaal en toekomstbestendig Sport- en beweegpark en vormt een uitnodiging aan alle inwoners om te komen sporten, bewegen, spelen of recreëren. Sporten en bewegen gebeurt niet alleen in georganiseerd verband. In toenemende mate wordt op eigen gelegenheid overdag en vaak individueel hardgelopen, geskeelerd en zien we mountainbikers. Het Vitaal Sport- en beweegpark biedt daar op een aansprekende manier ruimte en voorzieningen voor met o.a. kantine, kleedkamers en parkeergelegenheid. De programmatische verbinding op het park moet er tevens voor zorgen dat andere doelgroepen naar het Vitaal Sport- en beweegpark komen en gebruik kunnen maken van de aanwezige voorzieningen. Te denken valt aan loopgroepen, mensen met een chronische aandoening die onder begeleiding sporten en als ontmoetingsplek voor senioren.
Maar ook opvang, dagbesteding en vertrek- en/of aankomstpunten voor fiets- en wandelroutes zijn goede voorbeelden. Uiteindelijk moet de structuur van verenigingen, overige organisaties en gebruikers van het park leiden tot een Vitaal Sport- en beweegpark waar men van elkaars voorzieningen gebruik maakt. De combinatie van activiteiten maakt dat het Vitaal Sport- en beweegpark de gehele dag “open” is en er gebruik van kan worden gemaakt. Hierdoor is er de gehele dag reuring op het Vitaal Sport en beweegpark met een uitstekende sportieve en maatschappelijke benutting. Het Vitaal Sport- en beweegpark is een fijne plek om te verblijven met een frisse, mooie uitstraling.
3.7.2 Duidelijkheid over het begrip ‘vitaal’ sportpark Er zijn verschillende termen voor de maatschappelijke kant van sportverenigingen en sportparken. Als een vereniging een ontmoetingsplek wil maken van hun club en zich openstelt voor omwonenden en andere bezoekers voor sport en andere activiteiten, spreek je van een “open club”. Bij ‘vitale sportparken’ stellen sportclubs en overige organisaties het sportpark ook fysiek open voor breed maatschappelijke functies. Het sportpark integreert zich in de openbare ruimte en infrastructuur. Een andere term voor het vitale sportpark is een ‘open sportpark’.
3.7.3 Vijf kenmerken van een vitaal Sport- en Beweegpark Een vitaal Sport- en Beweegpark is een concept dat inspeelt op toekomstige ontwikkelingen en voldoet aan de volgende vijf hoofdkenmerken: 1. Functiemenging: het sportpark wordt ook gebruikt voor andere doelen dan sport en bewegen. Denk aan kinderopvang, buurthuis, bibliotheek of zorg- / welzijnsorganisatie. Het resultaat: een park waarbij wonen, werken, zorg, sport en bewegen, onderwijs en dienstverlening naast elkaar mogelijk zijn. 2. Ruimtelijke integratie: het sportpark wordt via actieve verkeersroutes, groen en recreatie structuren verbonden met de openbare ruimte. Het sportpark is zo een ontmoetingsplek of startpunt van verschillende sporten en beweegvormen. 3. Goede benutting: de sportparken worden zowel maatschappelijk, als sportief goed benut door verschillende doelgroepen. Overdag wordt een buurt- of clubhuis bijvoorbeeld gebruikt als ontmoetingsplek voor ouderen en/of als onderwijslocatie. Waar de sportvelden doordeweeks overdag gebruikt worden door scholen, de trainingen in het tweede deel van de middag en avond worden aangeboden, vinden er in het weekend wedstrijden maar ook evenementen plaats. Dit draagt positief bij aan de bezetting overdag en ‘s avonds. Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
9
4. Openheid: het sportpark moet open zijn voor iedereen. Fiets- en wandelroutes lopen door het park en er zijn (sport)velden en/of zones die iedereen kan gebruiken. Natuurlijk vindt er toezicht plaats en zijn op sommige plekken nog hekken nodig. 5. Bestuurlijk vitaal: het sport- en beweegpark is het vertrekpunt voor een open clubgedachte. Sport- en beweegaanbieders bundelen de krachten, werken samen en versterken elkaar. Zij ontwikkelen een goede accommodatie met sterk kader en draagvlak voor vrijwilligers en uiteraard voldoende activiteiten.
3.7.4 Ambitie gemeente Twenterand m.b.t. vitale sportparken De gemeente heeft de ambitie om de vier sportparken die Twenterand rijk is de komende jaren door te zien ontwikkelen tot vitale sportparken. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de bestaande gebruikers, waar mogelijk in samenwerking met andere lokale partners. Bestaande gebruikers hebben ten behoeve van de totstandkoming van deze nota sportaccommodatiebeleid rijp en groen ontwikkelingen, dromen, wensen en ideeën in kaart gebracht en met ons gedeeld. Zie bijlage 1 bij deze nota sportaccommodatiebeleid.
Hoe gaan we om met deze ideeën en vergezichten? Grofweg de volgende stappen kunnen/moeten tijdens deze sportaccommodatie beleidsperiode worden doorlopen om zicht te krijgen op de mogelijkheden en haalbaarheid van de ideeën en vergezichten welke de sport- en beweegaanbieders hebben: Stap 1 Verkenning initiatief en realisme Stap 2 Verdiepende inventarisatie wensen, behoeften en mogelijkheden Stap 3 Onderzoek, scenario-uitwerking en haalbaarheid Stap 4 Mogelijke realisatie/aanpassing
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
10
De gemeente ziet hierbij voor haar de volgende rol weggelegd: • Meer structureel en in samenwerking met het Sportplatform de dialoog opzoeken met de sport- en beweegaanbieders. Bijvoorbeeld kern gerelateerd, sporttak specifiek, sportaccommodatie-geclusterd, sportaccommodatie gerelateerd e.d. • Inzetten van een continue aanbod aan kennisverruiming, advisering en externe ondersteuning naar sport- en beweegaanbieders middels de services van NOC*NSF en sportbonden • Continuering waarderingssubsidie sport / gezonde leefstijlinterventies t.b.v. het opstarten van nieuw aanbod, het aanboren van nieuwe doelgroepen en kennisverruiming van trainers en coaches • Onderzoek en scenario uitwerking integrale mogelijkheden voor de ontwikkeling van de uitstraling tot vitale sportparken • Onderzoek en scenario uitwerking sportaccommodatie ontwikkelingen zoals de nieuwe sporthal en het evenemententerrein (Vriezenveen), uitbreiding Sportpark De Rohorst in Den Ham en de ontwikkeling van een skate- of pumptrackbaan op een nader te bepalen (sportpark)locatie gemeente breed. • De bestemmingsplannen van de sportparken doorlichten en waar nodig voorstellen doen tot (collectieve) aanpassing zodat dit geen belemmeringen oplevert ten behoeve van de doorontwikkeling naar vitale Sport- en Beweegparken met maatschappelijke functies zoals dag- en kinderopvang.
3.8 Sport en bewegen in de openbare ruimte De openbare ruimte wordt beduidend populairder. Wat maakt dat we in onze sportaccommodatie strategie hier rekening mee moeten houden. Steeds meer mensen sporten en bewegen namelijk in de openbare ruimte. Zo’n 70 procent van de Nederlanders gebruikt de openbare ruimte hier maandelijks voor https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/zo-benut-je-de-openbare-ruimtebeter-voor-sport-en-bewegen/. Dit is tijdens de coronapandemie alleen maar toegenomen. Veel sporters sporten en bewegen buiten de verenigingsstructuur, op eigen tijd en plaats en maken daarbij vaak gebruik van het publieke domein. De parken en groene routes functioneren als de openbare sportscholen van Twenterand. Maar ook de directe woonomgeving en de groene buitengebieden zijn onderdeel van het sportlandschap in Twenterand. Veelal gaat het hierbij om sporten als hardlopen en fietsen, maar ook om bijvoorbeeld outdoor fitness, skeeleren, voetbal, mountainbiken en urban sports. Dit zorgt voor het brengen en behouden van groen in de wijk, bijvoorbeeld ook voor het wandelen. De openbare ruimte maakt onlosmakelijk onderdeel uit van de infrastructuur voor sport en bewegen in Twenterand. De inzet is om het sportief (mede) gebruik van openbare ruimten verder uit te breiden en te versterken en zo maximaal te benutten. Dit hoeft niet altijd gepaard te gaan met extra investeringen.
Vaak is het scheppen van de juiste randvoorwaarden (veilig, schoon, bereikbaar en toegankelijk) voldoende. Door slim in te spelen en aan te sluiten bij herinrichtingsprojecten en nieuwbouw kunnen de randvoorwaarden voor sportief (mede) gebruik al in de ontwerpfase worden meegenomen. Hiervoor is het noodzakelijk dat nauw wordt aangesloten bij het gebiedsgericht werken, zodat sport en bewegen integraal worden meegenomen in uitvoeringsprojecten en aansluiting vindt bij lokale initiatieven en partijen. Tot slot zien we als een van de grotere kansen de mogelijkheid om bij de ontwikkeling naar vitale sportparken juist de openbare ruimte optimaal te benutten en in te zetten.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
11
3.9 Binnensportaccommodaties De binnensport in Twenterand concentreert zich in de basis in gymzalen, sportzalen en (multifunctionele) sporthallen verspreid over de kernen van de gemeente. Deze binnensportaccommodaties kunnen onderdeel zijn van een sportpark, hoewel we in Twenterand voornamelijk zien dat deze binnensportaccommodaties op separate plekken gesitueerd zijn. In enkele situaties als onderdeel van een multifunctioneel centrum zoals Het Punt en De Klaampe. De binnensportaccommodaties kennen diverse vormen van eigenaarschap. We zien dit met name terug in de volgende vormen: •
•
In eigendom van de gemeente: - Sportzaal De Beukenhage, Den Ham - Gymzaal De Krijgerstraat, Vriezenveen - Sportzaal De Weemelanden, Vriezenveen - Sporthal De Stamper, Vriezenveen In eigendom van of onder exploitatie door een stichting of lokale organisatie: - Semipermanente Sporthal, Vriezenveen (eigendom gemeente, exploitatie stichting) - Sporthal De Klaampe, Westerhaar (eigendom gemeente, exploitatie stichting) - Het Punt, Vroomshoop (eigendom en exploitatie stichting) - Gymzaal De Polle, Vriezenveen – De Pollen (eigendom en exploitatie basisschool / plaatselijk belang)
Samen huisvesten ze het bewegingsonderwijs van de scholen en de binnensportactiviteiten van sportverenigingen.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
12
3.10 Fysieke bereikbaarheid, toegankelijkheid en veiligheid sportaccommodaties We kennen het allemaal; sportaccommodaties waarnaar de bewegwijzering ontbreekt, toegangswegen die onverlicht zijn, toegangspoorten en deuren van kantines en kleedkamers waar mensen met een beperking niet doorheen kunnen. Het zijn zo maar enkele voorbeelden waar sporters dagelijks mee geconfronteerd worden en die leiden tot ergernis en soms zelfs tot uitval in deelname. We hechten er als gemeente belang aan dat onze binnen- en buitensportaccommodaties toegankelijk, bereikbaar en veilig zijn. Dit vraagt om het organiseren van goed sportaanbod dichtbij huis en om goed bereikbare, sociaal veilige en toegankelijke accommodaties ook voor sporters met een beperking. Dit geldt zowel voor gemeentelijke sportaccommodaties als ook de sportaccommodaties in eigen beheer / eigendom van sportaanbieders. Het gaat te kort door de bocht om van de een op de andere dag te stellen dat een sportaccommodatie moet voldoen aan de richtlijnen voor toegankelijkheid. Maar dit betekent niet dat we stil moeten gaan zitten en niets doen. In de aanpak van toegankelijkheid, bereikbaarheid en veiligheid van sportaccommodaties staan we de volgende acties voor om deze beleidsperiode van het sportaccommodatiebeleid te ondernemen.
Met als doel gemeente en sportaanbieders te ondersteunen bij het opstellen van een plan van aanpak: • Scan van bestaande gemeentelijke sportaccommodaties • Plan van aanpak optimalisatie bereikbaarheid, toegankelijkheid en veiligheid gemeentelijke sportaccommodaties • Voorlichting aan sportaanbieders met een accommodatie in beheer/eigendom • Integratie richtlijnen toegankelijkheid in programma van eisen bij de ontwikkeling van nieuwe gemeentelijke sportaccommodaties
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
13
4. Uitgangspunten Sportaccommodatiebeleid 4.1 Aanleiding ➢ Het sportaccommodatiebeleid is een ondersteuning voor het bereiken van de geformuleerde doelen in het gemeentelijk (sport)beleid. ➢ Een goede sportinfrastructuur is een onmisbare randvoorwaarde voor het bereiken van een goed sportklimaat ➢ Doel is in onze gemeente 75% van onze inwoners te laten voldoen aan de beweegrichtlijnen.
4.2 Uitgangspunten ➢ Het sportaccommodatiebeleid moet leiden tot een heldere positie van eigendom, vergunningen, recht van opstal, verzekeringen etc. van de accommodaties. ➢ Daar waar de gemeente Twenterand de binnen- en buitensportaccommodaties faciliteert hanteert zij de NOC*NSF norm. ➢ Accommodaties welke eigendom zijn van de gemeente kunnen worden geprivatiseerd waarbij in overleg met de vereniging wordt besloten welke onderdelen geprivatiseerd worden (met uitzondering van de gronden). ➢ Accommodaties welke nu al in eigen beheer zijn worden in principe niet overgenomen door de gemeente. Alleen als het voortbestaan van de vereniging in gevaar komt kan worden overwogen de accommodatie als gemeente over te nemen. ➢ Accommodaties in eigendom van een vereniging of stichting vallen niet onder het gemeentelijk beleid voor beheer, onderhoud, renovatie en vervanging. ➢ De realisatie van gemeentelijke sportaccommodaties is in principe bedoeld voor gebruikers uit de eigen gemeente. Daar waar een vereniging de accommodatiebehoefte ziet groeien uitsluitend door toename van leden uit een andere gemeente is de gemeente Twenterand niet gehouden om het accommodatiebeleid toe te passen. Een marge van 15 % leden van buiten Twenterand wordt als bandbreedte gezien. In het geval dat deze marge wordt overschreden zal door de gemeente met de betreffende vereniging worden overlegd.
➢ Toekomstige uitbreidingen van een sportaccommodatie is te allen tijde onderbouwd door een vergelijk met de NOC*NSF norm op basis van (multifunctioneel) gebruik, bezettingsgraad en technische vereisten ➢ Bij toekomstige ontwikkelingen, zoals de bouw van nieuwe woonwijken, wordt vanuit de gemeente zowel de afdeling sport als onderwijs betrokken ten behoeve van de impact op en behoefte aan (uitbreiding van) sportaccommodaties. ➢ De sportaccommodaties bieden voorzieningen waarvan gebruik gemaakt wordt door scholen en sportverengingen. ➢ Accommodatiebeleid wordt algemeen ingezet ten behoeve van: ▪ Het mogelijk maken dat de Twenterandse scholen voldoende aanbod aan accommodaties hebben om het verplichte bewegingsonderwijs invulling te geven; ▪ Het handhaven van het aanbod gemeentelijke sportvoorzieningen over de gehele linie (in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin); ▪ Het optimaliseren van het gebruik door de sportverenigingen; ▪ Het kunnen inzetten van sportaccommodaties ten behoeve van sportstimuleringsactiviteiten;
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
14
➢ Eventuele veranderingen in de accommodatiebehoefte kunnen het gevolg zijn van: • Veranderde opvattingen over kwaliteit van sportaccommodaties, met als gevolg nieuwe en/of hogere eisen op het gebied van inrichting, bespeelbaarheid, duurzaamheid en multifunctionaliteit; • Wijzigingen van interesse in tak van sport of vereniging; • Veranderingen in het sportgedrag, met als gevolg een vraag naar uitbreiding van sportaccommodaties en/of minder gebruik van sportaccommodaties; ➢ Externe factoren kunnen van invloed zijn op de fysieke situering van (gemeentelijke) sportaccommodaties in alle kernen van de gemeente Twenterand.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
15
5. Sport- en Beweegaccommodaties 5.1 Indeling Sport- en Beweegaccommodaties in 6 categorieën In dit hoofdstuk delen we aan de hand van een matrix de sport in op basis van categorieën. We maken daarbij onderscheid tussen de binnensport en de buitensport afgezet tegen accommodatie gebonden georganiseerde en anders georganiseerde sport.
Sportduiding georganiseerde sport
anders georganiseerde sport
Binnensport
Zaal/bad specifiek
Categorie 1 Categorie 2
Categorie 3 Categorie 3
Buitensport
Veld/bad specifiek
Categorie 4 Categorie 5
Categorie 6 Categorie 6
5.2 Binnensport De binnensport is accommodatie gebonden en op te delen in de volgende categorieën: Categorie 1 Dit zijn de georganiseerde zaalsporten in een gymnastiekzaal, sportzaal en sporthal. Georganiseerde binnensporten die gebruik maken van deze accommodaties zijn bijvoorbeeld badminton, basketbal, futsal (zaalvoetbal), gymnastiek, judo, korfbal en volleybal. Deze accommodaties zijn in de basis ook ten behoeve van het onderwijs gerealiseerd. Onder deze categorie scharen we ook het gemeentelijk binnenzwembad vanwege het algemene belang van zwemwater in de gemeente en voor het borgen van de zwemveiligheid. Categorie 2 Dit zijn de georganiseerde binnensporten in specifieke binnensportaccommodaties. Georganiseerde binnensporten die gebruik maken van deze accommodaties zijn bijvoorbeeld fitness (fitnesscentra), danssporten (fitness-/danscentra), sportschieten (schietbanen), turnen (permanent ingerichte turnhal), dammen (eigen verenigingsgebouw). Categorie 3 Daarnaast bestaat er nog een categorie anders georganiseerde binnensport. Dit zijn sporten waarbij andere typen accommodaties worden benut zoals horecagelegenheden en dorpshuizen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan biljarten, darten en soms ook dammen. Het hoofddoel van deze accommodaties betreft niet het beoefenen van sport.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
16
5.3 Buitensport De buitensport is accommodatie gebonden en op te delen in de volgende categorieën: Categorie 4 Dit zijn de georganiseerde veldsporten op gras en kunstgras. Georganiseerde buitensporten die gebruik maken van deze accommodaties zijn bijvoorbeeld voetbal en korfbal. Onder deze categorie scharen we ook het gemeentelijk openlucht zwembad vanwege het algemene belang van zwemwater in de gemeente en voor het borgen van de zwemveiligheid. Categorie 5 Dit zijn de georganiseerde buitensporten op specifieke buitensportaccommodaties. Georganiseerde buitensporten die gebruik maken van deze accommodaties zijn bijvoorbeeld de atletiek/loopsport, schaatsen/skaten (natuurijs/skatebanen), sportvissen (vijver of plas), paardrijden (maneges), tennis en padel (tennis-/padelbanen). Categorie 6 Daarnaast bestaat er nog een categorie anders georganiseerde buitensport. Dit zijn specifieke sporten beweegvormen waarbij andere type accommodaties en/of de openbare ruimte worden benut zoals een trapveldje, basketbalpleintje, jeu des boules baan in de wijk, skate-, pumptrack- of skeelerbaan of bijvoorbeeld een mountainbike parcours. Maar ook kan gedacht worden aan de fietspaden en wandelroutes.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
17
5.4 Accommodatie gebonden georganiseerde en andere georganiseerde sport Om een goed beeld te krijgen wat wordt bedoeld met accommodatie gebonden georganiseerde en anders georganiseerde sport definiëren we deze als volgt: Accommodatie gebonden georganiseerde sport Dit zijn de georganiseerde sporten die gebruik maken van een accommodatie. Georganiseerde sportbeoefening vindt plaats onder auspiciën van een landelijke-, provinciale-, of regionale koepelorganisatie, die aangesloten is bij NOC*NSF. Het gaat hierbij om sporten met een grote maatschappelijke waarde en bereik die bijdraagt aan aanbod van sport- en beweegactiviteiten voor een brede doelgroep van jong tot oud: ▪ bij een NOC*NSF aangesloten sportbond ▪ in officieel competitieverband beoefent; ▪ onder verantwoordelijkheid van een specifieke sportvereniging; ▪ met vaste contributie betalende leden. Actuele voorbeelden hiervan in onze gemeente zijn: volleybal, badminton, korfbal, basketbal, gymnastiek, judo, tennis en voetbal. Actuele accommodatie gebonden anders georganiseerde sport Sportbeoefening die op georganiseerde wijze plaatsvindt (bijvoorbeeld groepsgewijs, op vaste tijden, gebruikmakend van een accommodatie) zonder dat de sporters en/of sportverenigingen bij NOC*NSF zijn aangesloten.
Actuele voorbeelden hiervan in onze gemeente zijn: sporten bij commerciële partijen (sportscholen, fitnesscentra, etc.), informele clubjes en recreatieve sportgroepen en sportieve activiteiten die door andere partijen worden aangeboden (zoals Meer Bewegen voor Ouderen dat vaak in dorpshuizen plaatsvindt).
5.5 Gemeentelijke focus categorie 1 & 4 De gemeente Twenterand draagt financiële verantwoordelijkheid voor de gemeentelijke sportaccommodaties ingedeeld in categorie 1 & 4. Dit met uitzondering van die sportaccommodatieonderdelen welke onderdeel uitmaken van deze twee categorieën en privaat bezit zijn. Zie voor een nadere uitwerking hoofdstuk 7: Bekostiging, onderhoud en zelfwerkzaamheid.
5.6 Enkele specifieke sporten en situaties nader geduid 5.6.1 Atletiek In 2007/2008 is onderzoek gedaan naar de haalbaarheid en mogelijke locatie voor een atletiekbaan. In de jaren daarna volgde de realisatie van een grasbaan voor het beoefenen van atletiek in Westerhaar. Enkele jaren later werd deze accommodatie opgeheven wegens te beperkt animo en gebruik. De huidige atletiekvereniging en de loopgroepen in de gemeente Twenterand maken gebruik van de openbare ruimte en veldaccommodaties van collega sport- en recreatieaanbieders. De gemeente Twenterand is qua spreiding en aantal inwoners te klein om een volwaardige atletiekaccommodatie te herbergen. Zeker ook het gegeven dat er in de omliggende gemeenten meerdere atletiekbanen voor handen zijn betreft het hier een accommodatie die bovenregionaal is georganiseerd. Atletiek valt daarmee voor Twenterand in categorie 5.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
18
5.6.2 Tennis Uitgangspunt vanuit de gemeente is dat alle clubaccommodaties / kleedkamers / tennis- en mogelijke toekomstige padelbanen etc. van de tennisverenigingen in Twenterand privaat blijven. De gemeente heeft de gronden in eigendom en deze worden beschikbaar gesteld aan de tennisverenigingen door middel van een recht van opstal of verhuur. Aan de tennisverenigingen wordt ten behoeve van het onderhoud van de tennisbanen een zelfwerkzaamheidsvergoeding verstrekt. Tennis valt daarmee voor Twenterand in categorie 5. Uitzondering is de accommodatie van tennisvereniging Westerhaar-Vriezenveensewijk. Deze is gedeeltelijk geprivatiseerd met uitzondering van de tennisbanen, eigendom van de gemeente. Momenteel worden verschillende scenario’s uitgewerkt in welke vorm en eigenaarschap de tennisbanen geheel of gedeeltelijk te continueren voor de toekomst. Hierin wordt betrokken dat de gemeente gezien de bezettingsrichtlijnen van de tennisbond uiterlijk per 1-1-2025 één tennisbaan zal afstoten.
5.6.3 Padel In het afgelopen jaar hebben zich meerdere organisaties binnen en buiten Twenterand, commercieel en vereniging gebonden, gemeld met interesse voor de mogelijke ontwikkeling van padelbanen in Twenterand. De gemeente Twenterand ziet de snelle ontwikkeling van de sport en ziet mogelijkheden voor padel in Twenterand aangezien het een bijdrage levert om meer mensen in beweging te brengen. Gezien de grootte van de gemeente Twenterand en het feit dat er vier tennisverenigingen gehuisvest zijn spreken we als gemeente de voorkeur uit voor de ontwikkeling van padel gekoppeld aan de tennissport. Daartoe roepen we de vier tennisverenigingen op nu het momentum te pakken en met elkaar in overleg te gaan. Om in onderlinge samenwerking te komen tot de ontwikkeling van een integraal plan voor de padelsport in Twenterand. Een integraal plan met aandacht voor onderlinge Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
19
samenwerking, mogelijke locaties, behoefte aan aantal padelbanen, draagvlak financiering. Uiteraard worden we als gemeente graag door de tennisverenigingen in het vervolg betrokken om advies uit te kunnen brengen op het gebied van locaties en vergunningen. We hechten er belang aan hierbij te vermelden dat voor de gemeente Twenterand de handreiking padel en geluid (www.sportinfrastructuur.nl) leidend is en daarbij volwaardig rekening wordt gehouden met behoud van het woongenot voor de omgeving.
5.6.4 Zwembaden Onder de gemeentelijke sportaccommodaties voor het zwemmen vallen zwembad De Stamper en Aquapark De Zandstuve welke ook worden gebruikt voor het zwemonderwijs. Daarnaast kennen we binnen de gemeentegrenzen nog een buitenzwembad. Dit zwembad wordt door de Stichting Zwembad De Groene Jager geëxploiteerd en valt qua accommodatie niet onder gemeentelijk eigendom.
5.6.5 Aquapark De Zandstuve Een plan wordt ontwikkeld voor de nieuwbouw van kleed-, douche- en toiletgelegenheden en verduurzaming van de installaties. Ook aanpak van de verkeers- en parkeerveiligheid krijgt hoge prioriteit. De stichting van het naastgelegen Beleefpark De Stuve oriënteert zich momenteel op de doorontwikkeling van het Beleefpark. In dat licht is het goed dat stichting en gemeente elkaar aangelijnd houden gezien de overlapping wat betreft thema's als verkeer, parkeren en mogelijk ook entree en overige faciliteiten.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
20
5.6.6 Gymnastiek / turnen Gymnastiekvereniging KEV heeft al langere tijd de wens uitgesproken een permanent ingerichte turnzaal te willen realiseren. De gemeente kan de vereniging ondersteunen door haar expertise in te zetten in de zoektocht naar een geschikte locatie, bijvoorbeeld grenzend aan een gymzaal of sporthal, en door advies uit te brengen over benodigde vergunningen e.d.
5.6.7 Gymzaal aan De Krijgerstraat De gymzaal aan De Krijgerstraat is sterk verouderd en voldoet feitelijk niet meer aan de (duurzaamheid)eisen van deze tijd. Dit in relatie tot de ontwikkeling van woningbouw aan het Mozaïek maakt dat het besluit is genomen de gymzaal te slopen. Gebruikers zijn op basis van een hoge mate van puzzelwerk elders ondergebracht. Met de ontwikkeling van de nieuwe sporthal in het vooruitzicht is het dan ook van belang om de oorspronkelijke capaciteit van de gymzaal aan De Krijgerstraat mee te nemen in de berekeningen voor toekomstige zaalbehoefte.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
21
6 Normen berekening capaciteit gemeentelijke sportaccommodaties 6.1 Normen in de gemeente Twenterand voor de binnen- en buitensport Onder een goed accommodatiebeleid wordt verstaan dat de sportaccommodatie voldoet aan de eisen van de bonden van de takken van sport, maar ook dat de sportaccommodatie bij de wensen van de gebruikers past, cq op die wensen inspeelt. Een goede normering heeft daarom betrekking op optimaal gebruik, kostenbeheersing, veilige inrichting, sociale veiligheid en onderhoud. In onze gemeente wordt voor sportvoorzieningen de behoefte aan binnen en buitensport accommodaties momenteel bepaald aan de hand van de normen van NOC*NSF. Voor de binnensporten is dit aanvullend op de wettelijke eisen wat betreft capaciteitsberekening op basis van de onderwijsbehoefte. NOC*NSF heeft in samenwerking met alle sportbonden planningsnormen voor sportaccommodaties opgesteld. Deze planningsnormen zijn de richtlijnen die gesteld worden aan de verschillende accommodaties vanuit de betreffende sportbonden voor het kunnen uitoefenen van een bepaalde tak van sport. Deze planningsnormen worden actueel gehouden en ontsloten via het nieuwe betaalde platform www.sportinfrastructuur.nl en worden gebruikt als richtlijn om de capaciteit van een accommodatie te berekenen.
Om ook in de toekomst aan voldoende en een evenwichtige spreiding van accommodatieaanbod te kunnen voldoen continueren we als gemeente Twenterand het toepassen van de capaciteitsberekening op basis van de onderwijsbehoefte aangevuld met de normen van NOC*NSF voor de georganiseerde sport. Daarmee kan op juiste wijze invulling worden gegeven aan de voorwaarde scheppende rol die de gemeente zichzelf stelt. Nadat voor de binnensport de onderwijsbehoefte is ingevuld kunnen de overgebleven uren worden verhuurd aan de sportverenigingen in de desbetreffende kern. Uiteraard geldt daarbij dat overgebleven uren overdag ook kunnen worden ingezet ten behoeve van bijvoorbeeld ouderengymnastiek en ouder- en kindgym. Oftewel sport- en beweegvormen die zich lenen om overdag te worden aangeboden. In overleg met de binnensportverenigingen wordt bekeken wat hun wensen zijn voor het gebruik van uren. Hierbij hebben NOC*NSF aangesloten verenigingen voorrang op niet NOC*NSF aangesloten verenigingen. Gebruikers geven aan welke uren zij nodig denken te hebben voor training, competitie en andere activiteiten. Deze worden meegenomen in de afwegingen voor het in te vullen verhuurschema en de keuze voor een gymzaal, sportzaal of sporthal. Daarbij is de gemeente verantwoordelijk voor de toewijzing in gemeentelijke sportaccommodaties.
Het toewijzen van uren in de sportzalen en sporthallen die zijn ondergebracht bij een externe partij valt onder de voorwaarden van deze nota sportaccommodatiebeleid. Waar nodig ondersteunt de gemeente deze stichtingsbesturen bij de toedeling met hun vakkennis. Daarbij dient aanvullend rekening te worden gehouden met de piekbelasting in de wintermaanden op binnensportaccommodaties doordat korfbal, actief bespeeld in drie van de vier kernen, in deze periode haar trainingen en wedstrijden binnen heeft. Wanneer een buitensportvereniging volgens de planningsnorm recht heeft op uitbreiding met een extra veld wordt bij het vaststellen van de benodigde extra capaciteit uitgegaan dat er een structurele meerbehoefte dient te bestaan gedurende een periode van 3 achtereenvolgende jaren. Wanneer een sportvereniging meer wil dan de planningsnorm aangeeft dient de sportvereniging de aanleg en het onderhoud in beginsel zelf te bekostigen. Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
22
7. Bekostiging, onderhoud en zelfwerkzaamheid 7.1 Bekostiging gemeentelijke sportaccommodaties Bij de gemeentelijke bekostiging van sportaccommodaties zal een splitsing worden gemaakt tussen basis- en aanvullende sportvoorzieningen. De sportvoorzieningen zijn gedeeltelijk op initiatief van de gemeente gerealiseerd en gedeeltelijk gemeentelijk eigendom. De gronden zijn per definitie eigendom van de gemeente en worden als zodanig in gebruik gegeven aan de betreffende gebruikers via huur of recht van opstal. Ontwikkelingen in de afgelopen jaren laten zien dat meer en meer sportvoorzieningen, zoals kleedkamers en (LED-)verlichting, in de vorm van privatisering zijn overgedragen aan lokale sportverenigingen dan wel zich van begin af aan privaat hebben ontwikkeld. Daar waar de gemeente eigenaar is van de sportvoorzieningen investeert zij in de (door)ontwikkeling van de betreffende sportvoorzieningen en maakt door middel van indirecte subsidiëring (niet kostendekkend doorberekenen van huur) deze accommodaties voor de gebruikers betaalbaar. Er bestaat op dit moment geen verschil in tarieven tussen NOC*NSF en niet-NOC*NSF aangesloten sportverenigingen.
De gemeente is bij de sportaccommodaties voor de buitensport, welke niet privaat zijn, verantwoordelijk voor de aanleg van het sporttechnische onderdeel (veld), voor de bouw van kleeden was accommodatie en voor de eerste aanschaf van vaste onderdelen van een accommodatie (doelen, ballenvangers, lichtinstallatie, fietsenstalling, veldafscheiding, netten, berging etc.). Dit betreft dus expliciet de sportvoorzieningen welke niet privaat zijn. De overige aanvullende sportvoorzieningen van een buitensportaccommodatie wel of niet privaat (kantine, spelmateriaal, bestuurskamer, etc.) zijn voor rekening van de vereniging(en). Dit zijn dus geen basis voorzieningen. De gemeente is voor de binnensport verantwoordelijk voor de aanleg van gemeentelijke sportaccommodaties (sporthal, sportzaal en gymzaal) inclusief de bouw van kleed en was accommodatie en bij sporthallen een kantine. Bij de sportaccommodaties voor de binnensport wordt alles wat verplicht is gesteld volgens het onderwijsleerpakket als basis voorziening aangemerkt. Alle overige wenselijke of specifieke sportattributen zijn voor rekening van de vereniging(en) / gebruiker(s) en vallen onder het begrip aanvullende sportvoorzieningen. Betreffende vereniging / gebruiker stemt de mogelijkheid voor opslag van aanvullende sportvoorzieningen met de eigenaar van de sportaccommodatie af alvorens tot aanschaf over te gaan.
Voor het gebruik, al dan niet door derden, worden goede afspraken gemaakt. Wat betreft de (mogelijke) verplichte keuring van de overige sportvoorzieningen wordt geadviseerd dit jaarlijks in gezamenlijkheid met de keuring van de basisvoorzieningen van de betreffende sportaccommodatie op te pakken. Noot De gemeente hanteert, voor zover we terug kunnen kijken, in ieder geval vanaf 2007 als uitgangspunt voor de inrichting van gemeentelijke binnensportaccommodaties het onderwijsleerpakket. Daarin verplicht gestelde materialen en sportattributen worden door de gemeente gefaciliteerd. We creëren hiermee een heldere en eenduidige lijn naar onderwijs en binnensport. Eén binnensportvereniging geeft te kennen dat zij met dit beleidsuitgangspunt in hun ontwikkeling worden geremd. We staan voor om bovenstaand uitgangspunt te continueren en met de betreffende vereniging in overleg te gaan. Dit om goed inzichtelijk te krijgen waar het knelt en welke mogelijke oplossingsrichtingen er voor handen zijn.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
23
7.2 Bekostiging renovatie, vervanging of uitbreiding gemeentelijke sportaccommodaties 7.2.1 Renovatie, vervanging of uitbreiding binnensport Noodzaak voor renovatie, vervanging of uitbreiding voor de binnensport wordt gebaseerd op de basisvoorzieningennorm van NOC*NSF. De gemeente neemt vervolgens de totale kosten (100%) van de renovatie, vervanging en/of uitbreiding van een gemeentelijke sportaccommodatie (basis voorzieningen) voor de binnensport voor haar rekening. Dit is inclusief vervanging van noodzakelijke inventaris op basis van het onderwijsleerpakket binnen het bewegingsonderwijs. Door het in rekening brengen van (jaarlijks) vast te stellen tarieven wordt het gebruik aan de verenigingen in rekening gebracht. Uitbreidingen boven de basisvoorzieningennorm zijn voor rekening van de vereniging / gebruiker. De gemeentelijke sportaccommodaties voor de binnensport moeten tijdens de lestijden voor het bewegingsonderwijs in eerste instantie beschikbaar zijn en blijven voor scholen, zowel basis als voorgezet onderwijs. De overige binnensportaccommodaties volgen het tarievenbeleid van de gemeente Twenterand.
7.2.2 Renovatie, vervanging of uitbreiding buitensport Noodzaak voor renovatie, vervanging of uitbreiding wordt gebaseerd op de basisvoorzieningennorm van NOC*NSF. De gemeente neemt als vertrekpunt bij vervanging en renovatie van een gemeentelijke sportaccommodatie voor de buitensport de totale kosten voor haar rekening. De gemeente neemt als vertrekpunt bij uitbreiding van een gemeentelijke sportaccommodatie voor de buitensport 75% van de totale kosten van de uitbreiding voor haar rekening. Indien gebaseerd op de basis voorzieningennorm van NOC*NSF er noodzaak is tot uitbreiding van de gemeentelijke sportaccommodatie voor de buitensport. De betrokken vereniging(en) financiert 25%. Dit kan bijvoorbeeld door zelfwerkzaamheid, sponsoring, en inbreng eigen middelen van de vereniging. Uitbreidingen boven de basisvoorzieningennorm zijn volledig voor rekening van de vereniging. Noot Onder renovatie verstaan we het gedeeltelijk aanpassen en updaten van een bestaande sportaccommodatie en/of faciliteit. Onder vervanging verstaan we volledige vervanging (inclusief fundering) van een bestaande sportaccommodatie en/of faciliteit. Sportaccommodaties hebben een bepaalde levensduur alvorens renovatie of vervanging dient plaats te vinden.
Sportverenigingen vragen de gemeente om meer en vroegtijdige aandacht en communicatie wanneer renovatie of vervanging van de gemeentelijke sportvoorziening die zij in gebruik hebben aanstaande is.
7.2.3 Gemeentelijke begrotingspositie In alle gevallen is het realiseren van (grootschalige) sportvoorzieningen afhankelijk van de gemeentelijke begrotingspositie dan wel de omvang van het gemeentelijke investeringsbudget. Uitgaande van de huidige beleidsvisies zal in eerste instantie binnen de bestaande budgetten financiële ruimte gevonden dienen te worden. In uitzonderlijke gevallen voorzien wij dat aanvullende budgetruimte nodig is om invulling te kunnen geven aan eventuele uitbreidingen, vervanging en/of renovatie. Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
24
7.2.4 Haalbaarheidstoets bij uitbreiding Daarnaast wordt voorafgaand aan besluitvorming om over te gaan tot realisatie van de uitbreiding de haalbaarheid qua locatie getoetst.
7.3 Bekostiging onderhoud en zelfwerkzaamheid sportaccommodaties De gemeente is volledig zelf verantwoordelijk voor het onderhoud van gemeentelijke sportaccommodaties voor de binnensport. Het betreft hier de gymzalen, sportzalen en sporthallen welke tot hoofddoel hebben het huisvesten van sport- en beweegactiviteiten. Voor het gebruik van een aantal buitensportaccommodaties bestaat voor betrokken verenigingen de mogelijkheid om een vergoeding te ontvangen voor het uitvoeren van onderhoud middels zelfwerkzaamheid. Deze vergoeding is bedoeld om de eigen verantwoordelijkheid van de gebruikers te stimuleren. De hoogte van deze vergoeding wordt periodiek vastgesteld. De gemeente is gedeeltelijk financieel verantwoordelijk voor het onderhoud van sportaccommodaties en/of een vergoeding voor zelfwerkzaamheid voor de volgende takken van de buitensport: ▪ Voetbal ▪ Korfbal ▪ Tennis Kanttekeningen Voor sportverenigingen die het betreft zijn ten behoeve van de zelfwerkzaamheid op maat afspraken gemaakt middels een zogenaamde kruisjeslijst. De meeste afspraken dateren van een aantal jaar geleden. Daarom word geadviseerd deze tegen het licht te houden om een actualisatie- en harmonisatieslag door te kunnen voeren. Hierin te betrekken hoe om te gaan met de vergoeding voor zelfwerkzaamheid bij multifunctioneel gebruik van de accommodatie door meerdere gebruikers.
Een aantal onderhoudstaken voor de buitensport wordt onder verantwoordelijkheid van de gemeente uitgevoerd. Een onderhoudsplan per gemeentelijke sportaccommodatie ligt hieraan ten grondslag. Op basis van deze onderhoudsplannen worden de kwaliteitsafspraken gemonitord en kan hier tussentijds met betrokken sportaanbieders op worden geëvalueerd. De gemeente staat open voor verdere uitbesteding van onderhoudstaken aan de buitensport verenigingen onder nader te bepalen condities en afspraken.
7.4 Tarievenbeleid 7.4.1 Sociaal maatschappelijke tarieven Sportverenigingen wordt, voor zover niet geheel geprivatiseerd, indirect subsidie verstrekt door de sportaccommodaties tegen sociaal-maatschappelijke tarieven beschikbaar te stellen. De gehanteerde tarieven zijn veelal niet kostendekkend waardoor de accommodatie (ver) beneden de werkelijke kostprijs wordt aangeboden en daarmee de exploitatie van de sportaccommodaties grotendeels met algemene middelen wordt gefinancierd. De suggestie wordt gedaan om zaal- en veldhuur voor NOC*NSF aangesloten verenigingen uit Twenterand voorrang, en zo mogelijk korting, te geven op commerciële organisaties van binnen en buiten Twenterand en op overige gebruikers buiten Twenterand.
Concept Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor sport en bewegen”
25
7.4.2 Tariefontwikkeling De afgelopen 4 jaar zijn de tarieven, met een tussenpauze (bevriezing tarieven tijdens corona), fors verhoogd met successievelijk 10%, 10%, 7,5% en nu de laatste jaarverhoging van 7,5% in 2024 naar een meer marktconform niveau aan huur. Echter staat de gemeente Twenterand, gezien bovenstaande stijging van 35%, voor zich de komende jaren te beperken tot een verhoging conform het jaarlijkse indexeringspercentage van de programmabegroting van de gemeente Twenterand. Het overzicht aan huurtarieven 2024 is als bijlage bijgesloten bij deze nota sportaccommodatiebeleid.
7.4.3 Tariefvaststelling Het tarievenbeleid van de gemeente Twenterand wordt jaarlijks tijdens de raadsvergadering van december voor het daaropvolgende jaar vastgesteld en gecommuniceerd. Het is onderdeel van de integrale gemeentelijke programmabegroting en de prijsindex welke hierop wordt toegepast. Daardoor kan het niet eerder worden vastgesteld. Aangezien sportaanbieders in de basis hun begroting voor een volgend jaar in de periode september – november vaststellen lopen zij feitelijk voor op definitieve vaststelling van de gemeentelijke begroting. In het kader van behoorlijk bestuur achten wij het daarom van belang toekomstgericht jaarlijks medio september reeds het voorgestane indexcijfer voor de gemeentelijke begroting te communiceren aan de sportaanbieders zodat zij hier rekening mee kunnen houden in hun begrotingsbehandeling. Daarnaast staan wij voor dat wanneer er op basis van de in december vastgestelde gemeentelijke begroting voor het daaropvolgende jaar sprake is van een extra tariefstijging, bovenop de jaarlijkse indexering, deze extra tariefstijging pas een volledig kalenderjaar later in werking treedt.