Nota hogere grenswaarden Twenterand.pdf
Tekst van het document
Rapport M.2006.0718.06.R002 Gebiedsgericht geluidsbeleid gemeente Twenterand Nota hogere grenswaarden Status: DEFINITIEF
Adviseurs voor bouw, industrie, verkeer, milieu en software
info@dgmr.nl www.dgmr.nl
Brugstraat 16, Postbus 153 NL-6800 AD Arnhem T +31 (0)26 351 21 41 F +31 (0)26 443 58 36
Eisenhowerlaan 112, Postbus 82223 NL- 2508 EE Den Haag T +31 (0)70 350 39 99 F +31 (0)70 358 47 52
Morra 2i NL-9204 KH Drachten T +31 (0)512 52 23 24 F +31 (0)512 52 25 19
Prof. P. Willemsstraat 21-23 NL- 6224 CC Maastricht T +31 (0)43 362 36 54 F +31 (0)43 352 00 20
DGMR Bouw B.V. Hr. 09142407 DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. Hr. 09142408 DGMR Software B.V. Hr. 09142409 DGMR Beheer B.V. Hr. 09142400 DGMR Raadgevende Ingenieurs B.V. Hr. 09052991
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Colofon Rapportnummer:
M.2006.0718.06.R002
Plaats en datum:
Arnhem, 17 januari 2008
Versie:
001
Opdrachtgever:
Gemeente Twenterand
Status: DEFINITIEF
Beleid en Ontwikkeling Postbus 67 7670 AB Vriezenveen Contactpersoon:
mevrouw drs. A. Maijvis
Telefoon:
+31 (0)546 678 627
Fax:
+31 (0)546 672 925
E-mail:
a.maijvis@twenterand.nl
Uitgevoerd door:
DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.
Informatie:
mevrouw drs.ing. B.E.A. van Osch
E-mail:
bos@dgmr.nl
Telefoon:
+31 (0)70 350 39 99
Fax:
+31 (0)70 358 47 52
Auteur(s):
mevrouw drs.ing. B.E.A. van Osch ing. M.H.M. van Kesteren
Eindverantwoordelijke: ing. J.J.A. van Leeuwen Voor deze:
ing. M.H.M. van Kesteren
Secretariaat:
LGU
©DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. Alle rechten voorbehouden. Wilt u (delen van) dit rapport kopiëren of vermenigvuldigen, vraagt u dan schriftelijk toestemming daarvoor bij DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
2
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Samenvatting Met de wijziging van de Wet geluidhinder is sinds 1 januari 2007 de bevoegdheid tot het vaststellen van hogere grenswaarden (op enkele uitzonderingen na) gedecentraliseerd. Ook vervalt het merendeel van de ontheffingscriteria en randvoorwaarden: de gemeente zal het vaststellen van hogere grenswaarden zelf moeten motiveren. Deze nota bevat het hogere grenswaardenbeleid van de gemeente Twenterand en is gebaseerd op de nieuwe Wet geluidhinder en de beleidsuitgangspunten van het algemene geluidsbeleid (Nota
geluidsbeleid).
De
Nota
geluidsbeleid
beschrijft
welke
geluidsambities
de
gemeente Twenterand heeft met betrekking tot verkeer en bedrijven. Deze nota beschrijft voor de gemeente Twenterand de ontheffingscriteria en de aandachtspunten voor de uitvoeringspraktijk (hoofdstuk 3 en 4). De ontheffingscriteria en aandachtspunten zijn toegespitst op de lokale situatie. In hoofdstuk 5 wordt vorm gegeven aan de procesmatige inbedding van het beleid en wordt aangegeven wanneer in de hogere grenswaarde procedure welk deelonderwerp aan bod komt.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
3
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
Pagina
INLEIDING ................................................................................................................6 1.1
Geluidsbeleid Twenterand ....................................................................................6
1.2
Waarom een nota uitvoeringsbeleid hogere grenswaarden......................................7
1.3
Leeswijzer Nota Hgw ...........................................................................................8
NADERE TOELICHTING HOGERE GRENSWAARDEN PROCEDURE ....................................9 2.1
Inleiding.............................................................................................................9
2.2
Wettelijk kader voor de procedure hogere grenswaarde ....................................... 10
2.2.1 2.2.2 2.2.3
Wegverkeerslawaai........................................................................................ 10 Railverkeerslawaai ......................................................................................... 12 Industrielawaai.............................................................................................. 13
GEBIEDSGERICHTE AMBITIES EN ONTHEFFINGSCRITERIA ......................................... 15 3.1
Gebiedsgerichte aanpak..................................................................................... 15
3.2
Ontheffingscriteria hogere grenswaarden: ........................................................... 18
3.2.1 3.2.2 3.2.3
Hoofdcriteria ................................................................................................. 18 Locatie specifieke criteria ............................................................................... 18 Voorwaarden voor het verlenen van een hogere grenswaarde ........................... 18
AANDACHTSPUNTEN VOOR DE UITVOERINGSPRAKTIJK.............................................. 21 4.1
Bezwaren uit het hoofdcriterium ......................................................................... 21
4.2
Eisen aan verzoek om hogere grenswaarde ......................................................... 22
4.3
Te beschermen functies en objecten ................................................................... 23
4.4
Cumulatie van geluid ......................................................................................... 23
4.5
Dove gevels...................................................................................................... 24
4.6
30 km/uur-wegen ............................................................................................. 25
4.7
Stad en Milieu ................................................................................................... 25
PROCESMATIGE INBEDDING EN PROTOCOL HOGERE GRENSWAARDEN ....................... 26 5.1
Algemeen ......................................................................................................... 26
5.2
Procesmatige inbedding..................................................................................... 26
5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5 5.2.6
Stap 0: vooroverleg ....................................................................................... 28 Stap 1: indienen aanvraag.............................................................................. 28 Stap 2: aanvraag volledig/ontvankelijk ............................................................ 28 Stap 3: opstellen ontwerp besluit .................................................................... 29 Stap 4: vaststellen besluit............................................................................... 29 Stap 5: registratie.......................................................................................... 29
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
4
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Bijlage 1: aanvraagformulier hogere grenswaarde Bijlage 2: format ontvangstbevestiging Bijlage 3: format beschikking hogere grenswaarde Bijlage 4: format publicatie Bijlage 5: beroepsprocedure
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
5
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
1.
Inleiding
1.1
Geluidsbeleid Twenterand Twenterand stelt een nieuw geluidsbeleid op. Ten aanzien van geluid in de meest algemene zin van het woord is een tweetal nota’s van belang: 1. Nota geluidsbeleid; 2. Nota Hogere grenswaarden (Hgw). Dit is de Nota Hogere grenswaarden, waarin uitvoering wordt gegeven aan het gemeentelijke geluidsbeleid. Dit heeft als doel de goede geluidskwaliteiten in de gemeente te behouden en de kansen te benutten om waar gewenst en noodzakelijk de geluidskwaliteit te verbeteren. Bij de uitvoering van een hogere grenswaarde procedure worden in ieder geval de volgende uitgangspunten betrokken: 1. allereerst wordt bekeken wat de basiskwaliteit in het desbetreffende gebied is; 2. onderzocht wordt welke mogelijkheden beschikbaar zijn om de basiskwaliteit (zoveel mogelijk) te realiseren volgens de volgorde bron – overdracht – ontvanger; 3. wanneer, ondanks de maatregelen, de basiskwaliteit niet gerealiseerd kan worden, worden compenserende maatregelen genomen. Hoe hoger het geluidsniveau, des te meer compensatie wordt toegepast. Deze uitgangspunten zijn verwoord in figuur 1.
gebiedstyperingen
Natuur
geluidsklasse geluidsklasse (ambitie) (bovengrens) bedrijven zeer rustig
zeer rustig
Landbouw / buitengebied
rustig
redelijk rustig
Woongebied
rustig
redelijk rustig
Centrum
redelijk rustig
onrustig
Gemengd gebied
redelijk rustig
redelijk rustig
Bedrijventerrein
redelijk rustig
lawaaiig
slaapkamer aan achterkant
balkon aan achterkant
geluidsluwe kant
35 dB(A)
1. Ambities
bron – overdracht – ontvanger
2. Maatregelen
gevelisolatie
tuin aan achterkant
3. Compensatie
Figuur 1: uitgangspunten bij een hogere grenswaarde procedure
In de Nota geluidsbeleid is uitvoering gegeven aan de wet- en regelgeving en reeds geformuleerd geluidsrelevant beleid in Twenterand: •
Milieubeleidsplan 2003 – 2007;
•
Beleidsnotitie geluidtaken verkeerslawaai;
•
Meerjarenprogramma Stedelijke Vernieuwing 2005 tot en met 2009;
•
Horecaconvenant gemeente Twenterand;
•
Bouw en gebruiksmogelijkheden in bestaand woongebied;
•
Beleidsnota Inbreidingslocaties;
•
Verkeersmilieukaart Twenterand;
•
Welstandsnota;
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
6
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
•
Collegeprogramma 2006 – 2010;
•
Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan;
•
Handreiking Interim beleid bij Hogere grenswaarden.
De Wet geluidhinder (Wgh) geeft een bandbreedte voor geluid, deze varieert van de voorkeurswaarde tot de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting. Twenterand wil voor nieuwe situaties een aanpak toepassen volgens de gebiedsgerichte benadering. De gemeente is daarvoor opgedeeld in 6 gebiedstypen, met een voor dat type gebied gewenste geluidskwaliteit (ambitie). Voor de indeling van de gebiedstypen zijn met name de ruimtelijke en functionele kenmerken van de omgeving bepalend geweest. De gebiedstypen staan beschreven in de Nota geluidsbeleid. Hierin is ook een kaart opgenomen met de gebiedsindeling van de gemeente Twenterand. Bij ontwikkelingen binnen een bepaald gebiedstype vormt het ambitieniveau naast de wettelijke voorkeurswaarde het toetsingskader. Afwijkingen tot de maximale ontheffingswaarde dienen mogelijk te zijn, op voorwaarden opgenomen in deze nota.
1.2
Waarom een nota uitvoeringsbeleid hogere grenswaarden De Wet geluidhinder kent een stelsel van normen ter voorkoming van hinder. Ter bescherming van woningen en andere geluidsgevoelige bestemmingen is voor de verschillende geluidsbronnen (wegverkeer, railverkeer en industrie) een voorkeurswaarde opgenomen en een maximale toelaatbare geluidsbelasting als bovengrens. In het gebied tussen de voorkeurswaarde en de bovengrens kan voor woningen (en andere gevoelige bestemmingen) een zogenaamde hogere grenswaarde worden vastgesteld. De hogere grenswaarde procedure is de procedure die gevolgd moet worden voor het vaststellen van een geluidsbelasting waar deze, in een specifieke situatie, hoger is dan de voorkeurswaarde. Tot 1 januari 2007 moesten gemeenten deze hogere grenswaarden aanvragen bij de provincie. Met de inwerkingtreding van de gewijzigde Wet geluidhinder (Staatsblad 350, 2006) hebben gemeenten een grotere beleidsvrijheid dan voorheen gekregen. Zij kunnen die beleidsvrijheid gebruiken om een geluidsbeleid te ontwikkelen dat is toegespitst op de plaatselijke omstandigheden. Ook is het merendeel van de ontheffingscriteria en randvoorwaarden vervallen: de gemeente zal het vaststellen van hogere grenswaarden zelf moeten motiveren. De gewijzigde Wet geluidhinder legt nadrukkelijker dan voorheen een onderzoeksplicht op.
Allereerst moet de geluidsbelasting zonder beperkende maatregelen in beeld gebracht worden. Stelt het college van B&W een hogere grenswaarde vast, of overweegt ze dat, dan is het niet voldoende om te onderzoeken hoe effectief de maatregelen zijn om aan die hogere grenswaarde te voldoen. Het college van B&W moet vervolgens ook de maatregelen onderzoeken die kunnen helpen om aan de voorkeurswaarde te voldoen. Het college van B&W moet dus goed motiveren waarom ze hogere grenswaarden wil vaststellen en waarom niet voldaan kan worden aan de voorkeurswaarde (art. 42, 77 of 80 Wgh en art. 4.3 of 4.5 Bg).
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
7
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
De voorliggende nota bevat het Hgw-beleid van de gemeente Twenterand en is gebaseerd op de nieuwe Wet geluidhinder en de beleidsuitgangspunten van het algemene geluidsbeleid (Nota geluidsbeleid).
1.3
Leeswijzer Nota Hgw In hoofdstuk 2 staat een nadere toelichting op de wettelijke procedure met betrekking tot het vaststellen van
hogere
grenswaarden.
gebiedsgerichte
ambities
en
In het daarop volgende hoofdstuk komen de
ontheffingscriteria
aan
bod.
In
hoofdstuk
4
worden
de
aandachtspunten voor de gemeentelijke uitvoeringspraktijk beschreven. Tenslotte beschrijft het laatste hoofdstuk de procesmatige inbedding van de beleidsuitvoering.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
8
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
2.
Nadere toelichting hogere grenswaarden procedure In dit hoofdstuk worden de algemene kaders voor de beoordeling van hogere grenswaarden beschreven.
2.1
Inleiding In de Wet geluidhinder en het Besluit geluidhinder zijn normen en grenswaarden opgenomen voor de toelaatbare geluidsbelasting van onder meer industrielawaai en weg- en railverkeerslawaai. Een geluidsbelasting onder de voorkeurswaarde is in het algemeen toelaatbaar. De effecten van geluid worden dan aanvaardbaar geacht. Een geluidsbelasting hoger dan de maximale ontheffingswaarde is niet toelaatbaar. In het gebied tussen de voorkeurswaarde en de grenswaarde is de geluidsbelasting alleen toelaatbaar na een bestuurlijk afwegingsproces. Dit afwegingsproces heeft vorm gekregen in de zogenoemde hogere grenswaarden procedure. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de huidige normstellingen en procedures rond het verlenen van hogere grenswaarden. Procedures voor hogere grenswaarden zijn mogelijk aan de orde wanneer de gemeente een bestemmingsplan vaststelt, herziet of wijzigt, waarbij (een gedeelte van) het plan ligt binnen de zone van een weg, een spoorlijn en/of een gezoneerd industrieterrein. Dit kan zowel een bestaande als een geprojecteerde weg, spoorlijn of industrieterrein zijn. Ook bij de aanleg of wijziging van een weg of spoorweg en bij de aanleg of wijziging van een zoneringsplichtig industrieterrein kan een hogere grenswaarden procedure aan de orde zijn.
Relatie met Wet op de ruimtelijke ordening Indien voor een nieuw bestemmingsplan geluidsgevoelige bestemmingen worden vastgesteld, of een bestaand bestemmingsplan wordt herzien (inclusief een vrijstelling ex artikel 19 WRO) binnen de geluidszones langs wegen, spoor of industrieterreinen, dan moet een akoestisch onderzoek worden uitgevoerd. Dit is vastgelegd in de Wet op de ruimtelijke ordening (WRO) en in het Besluit op de ruimtelijke ordening (Bro). Artikel 10 WRO geeft aan dat de overheid moet zorgen voor een goede ruimtelijke ordening. Dit houdt in dat in het kader van een bestemmingsplan bekeken moet worden of het vanuit het aspect geluid mogelijk is om een bepaalde functie op een bepaalde plek te bestemmen. In de meeste gevallen dient een akoestisch onderzoek te worden uitgevoerd. Het akoestisch onderzoek voor het bestemmingsplan wordt dan gebruikt voor de hogere grenswaarden afweging. In artikel 15 van het Bro wordt de koppeling met de Wet geluidhinder en de uitvoeringsbesluiten expliciet gelegd. Artikel 15, lid 1 schrijft voor dat in het bestemmingsplan wordt aangegeven hoeveel woningen en gebouwen (komen te) liggen binnen zones. Op basis hiervan kan worden bepaald of en voor welke woningen hogere grenswaarden aangevraagd moeten worden.
Als het gaat om een bestemmingsplanherziening of vrijstelling kan worden volstaan met het aangeven van de voor woningen en gebouwen ten hoogste toelaatbare geluidbelasting, welke bij de herziening of vrijstelling van het bestemmingsplan in acht moet worden genomen.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
9
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Als uit het akoestisch onderzoek voor het bestemmingsplan blijkt dat bij geluidsgevoelige bestemmingen de geluidsbelasting hoger is dan de voorkeurswaarde, dient een hogere grenswaarde te worden vastgesteld. Voor de reconstructie van bestaande wegen en bestaande spoorwegen kan in sommige situaties ook een procedure hogere grenswaarde noodzakelijk zijn, zonder dat sprake is van een herziening of vrijstelling van het bestemmingsplan. De geluidszones van de Wet geluidhinder Wegen,
spoorwegen
en
zoneringsplichtige
industrieterreinen
kennen
een
geluidszone.
De geluidszone is het gebied, waarbinnen de normen en grenswaarden van de Wet geluidhinder en de daarbij behorende uitvoeringsbesluiten van toepassing zijn. De breedte van de zone langs wegen is afhankelijk van het aantal rijstroken. De breedte van de zones zijn wettelijk vastgesteld in de Wet geluidhinder. Bij railverkeer zijn de zonebreedtes eveneens vastgesteld per traject. Deze zijn te vinden in het Besluit geluidhinder. De geluidszones voor gezoneerde industrieterreinen zijn voor ieder afzonderlijk industrieterrein vastgelegd
door
middel
van
zonebesluiten
met
zonekaarten
of
door
middel
van
bestemmingsplannen of bestemmingsplankaarten. Niet ieder industrieterrein is zoneringsplichtig. Zoneringsplichtig zijn alleen die industrieterreinen waarop bepaalde soorten bedrijven aanwezig zijn of zich kunnen vestigen (deze categorieën zijn aangewezen in artikel 2.4 van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer).
2.2
Wettelijk kader voor de procedure hogere grenswaarde De basis voor de hogere grenswaardenbesluiten wordt gevormd door de Wet geluidhinder en de daarbij behorende wijzigings- en uitvoeringsbesluiten. Het vaststellen of herzien van een hogere grenswaarde gaat altijd vooraf aan een vast te stellen of te herzien bestemmingsplan. Tabel 1 Samenvatting wettelijke kaders
2.2.1
geluidsbron
relevante artikelen Wgh
uitvoeringsbesluit
wegverkeerslawaai (VL)
art. 82, 85, 89, 100b en 104
Besluit geluidhinder
railverkeerslawaai (RL)
art. 105, 107 en 129
Besluit geluidhinder
industrielawaai (IL)
art. 44, 47, 49, 50, 51, 59, 65 en 66
Besluit geluidhinder
Wegverkeerslawaai De voorkeurswaarde voor woningen bedraagt, na de inwerkingtreding van de gewijzigde Wet geluidhinder, 48 dB. Onder deze waarde hoeft wettelijk gezien aan verkeerslawaai geen aandacht te worden besteed. Voor het toestaan van hogere grenswaarden dan de voorkeurswaarde bestaan bepaalde bandbreedtes. Hierbij geldt als hoofdregel: • bij nieuwe situaties gelden strengere eisen dan bij bestaande; • in buitenstedelijke situaties gelden strengere eisen dan in stedelijke situaties; • indien de voorkeurswaarde wordt overschreden, kunnen eisen worden gesteld aan de indeling van de woningen. In de volgende tabel zijn de voorkeurswaarden en maximale ontheffingswaarden voor wegverkeerslawaai opgenomen bij nieuwe woningbouw binnen de geluidszone van een bestaande weg en bij de aanleg van een nieuwe weg langs bestaande woningen. k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
10
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Tabel 2 Voorkeurswaarde en maximale ontheffingswaarde wegverkeerslawaai nieuwe situaties (in dB) situatie
stedelijk
geluidsgevoelige bestemming
woningen scholen
en
ziekenhuizen/
geluidsbelasting
hoogst toelaatbaar binnenniveau
48
63
33
48
63
28
voorkeurswaarde
ten hoogst toelaatbare
verpleeghuizen andere gezondheidszorggebouwen
48
53
33
woonwagenstandplaatsen
48
53
28
1
buitenstedelijk
andere geluidgevoelige terreinen
53
58
woningen
48
53 bij nieuwe bestemming
33
48
53 bij nieuwe bestemming
28
scholen
en
ziekenhuizen/
verpleeghuizen
58 bij aanleg/wijzig. weg
andere gezondheidszorggebouwen
48
53
33
woonwagenstandplaatsen
48
53
28
andere geluidgevoelige terreinen
53
58
De Wet geluidhinder kent een afzonderlijke beoordelingssystematiek voor de reconstructie van wegen. Er is sprake van een reconstructie van een weg, indien: • een bestaande weg wordt gewijzigd en • aanliggende woningen een verhoging van de geluidsbelasting ondervinden van 2 dB of meer tengevolge van deze wijziging. Het effect van de wijziging wordt daarbij gebaseerd op akoestisch onderzoek, waarbij de akoestische situatie 10 jaar na reconstructie wordt vergeleken met de akoestische situatie vóór reconstructie. In tabel 3 is een verkorte weergave gegeven van de voorkeurswaarde en hoogst toelaatbare geluidbelasting na ontheffing.
1
terreinen die behoren bij andere gezondheidszorggebouwen dan algemene, categorale en academische ziekenhuizen, alsmede verpleeghuizen, voor zover deze bestemd zijn of worden gebruikt voor de in die gebouwen verleende zorg (definitie Wgh)
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
11
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Tabel 3 Voorkeurswaarde en maximale ontheffingwaarde wegverkeerslawaai in bestaande situatie (sanering) en reconstructies (in dB) situatie
voorkeurswaarde
maximale ontheffingswaarde
heersende geluidsbelasting < 48
hoogst toelaatbaar binnenniveau
48
33 eerder
is
een
hogere
grenswaarde
vastgesteld
laagste van: - heersende waarde voor reconstructie
63 (stedelijk)
58 (buiten-
- hogere vastgestelde
stedelijk)
waarde niet
eerder
hogere
grenswaarde
heersende waarde vóór
vastgesteld en geluidsbelasting < 53
reconstructie
eerder is een hogere grenswaarde
hogere vastgestelde waarde
vastgesteld in het kader van sanering
door ministerie VROM
63 (stedelijk)
58 (buitenstedelijk) 68
geluidsreductie elders, tenminste gelijk aantal woningen een vermindering met
68
dezelfde waarde als de toename t.p.v. reconstructie niet
eerder
hogere
grenswaarde
53
68
43
vastgesteld en geluidsbelasting >53
2.2.2
Railverkeerslawaai De voorkeurswaarde voor woningen ten gevolge van railverkeerslawaai bedraagt, na de inwerkingtreding van de gewijzigde Wet geluidhinder, 55 dB. Onder deze waarde hoeft wettelijk gezien aan railverkeerslawaai in feite geen aandacht te worden besteed. Voor het toestaan van hogere grenswaarden dan de voorkeurswaarde bestaan bepaalde bandbreedtes. Hierbij wordt in vergelijking met wegverkeerslawaai geen onderscheid gemaakt tussen nieuwe en bestaande situaties en binnen- en buitenstedelijke situaties. Indien de voorkeurswaarde wordt overschreden, kunnen eisen worden gesteld aan de indeling van de woningen. In de onderstaande tabel zijn de voorkeurswaarden en maximale ontheffingswaarden voor railverkeerslawaai opgenomen voor nieuwe woningbouw binnen de geluidszone van een spoorlijn en bij de aanleg van een nieuwe spoorlijn langs bestaande woningen.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
12
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Tabel 4 Railverkeerslawaai (in dB) situatie
voorkeurs-
maximale
grenswaarde
ontheffingswaarde
hoogst toelaatbaar binnenniveau
alle situaties:
2.2.3
•
nieuwe woningen langs bestaand spoor;
•
nieuwe spoorwegen langs bestaande woningen;
•
wijziging aan de spoorweg
55
68
35
Industrielawaai Sinds september 1982 dient op grond van de Wet geluidhinder2 een zone te worden vastgesteld rondom industrieterreinen waarop de zogenaamde ‘grote lawaaimakers’ zijn of mogen worden gevestigd. Ook terreinen met andersoortige lawaaimakers kunnen worden gezoneerd. In de onderstaande
tabel
zijn
de
voorkeurswaarden
en
maximale
ontheffingswaarden
voor
Industrielawaai opgenomen. Tabel 5 Voorkeurswaarde en maximale grenswaarde Industrielawaai (in dB(A)) situatie woning op moment
voorkeurs-
maximale
zonevaststelling
grenswaarde
ontheffings-waarde
woningen/woonwagenstandplaatsen onderwijsgebouwen,
ziekenhuizen
en
hoogst toelaatbaar binnenniveau
50
55
30
50
60
35 30
verpleeghuizen andere gezondheidsgebouwen
50
55
geluidsgevoelige terreinen
50
55
In de gemeente Twenterand ligt één geluidsgezoneerd industrieterrein; het gaat hierbij om het terrein van een betonfabriek aan de rand van de Weitzelpoort te Vriezenveen. De zone is een aandachtsgebied rondom een industrieterrein, waarbuiten door de bedrijven op dat terrein gezamenlijk geen hogere geluidsbelasting dan 50 dB(A) mag worden veroorzaakt. De zone ligt tussen de grens van het industrieterrein en de vastgestelde zonegrens (het industrieterrein zelf maakt geen deel uit van de zone). Dit betekent dus dat de ruimte tussen de vergunde 50 dB(A)-contour en de vastgestelde zone in feite de beleidsruimte is, die de betrokken overheden hebben ten aanzien van de vestiging van nieuwe bedrijven of uitbreiding van bestaande bedrijven (zie tekening).
2 De officiële benaming hiervoor luidt: ‘inrichtingen die in belangrijke mate geluidhinder kunnen veroorzaken’, zoals is opgenomen in artikel 2.4 van het Inrichtingen- en vergunningenbesluit milieubeheer. Daarnaast worden ook termen als ‘Wgh-bedrijven’ of ‘A-inrichtingen’ gebruikt.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
13
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Figuur 2: zone rond een industrieterrein
Met het vaststellen van de geluidszone rond een industrieterrein, is ook de in totaal beschikbare geluidsruimte voor dat industrieterrein vastgelegd.
Immers,
buiten
de
zone
mag
de
geluidsbelasting niet hoger worden dan 50 dB(A). Samengevat: de zone werkt twee kanten op. In de eerste plaats in de richting van de industrie. Op grond van de Wet milieubeheer (Wm) moeten bij het beschikken op een aanvraag voor het verlenen van een milieuvergunning de uit de zonering voortvloeiende grenswaarden in acht worden genomen. We noemen dit het toetsen aan de geluidszone. In de tweede plaats gelden binnen de zone beperkingen voor woningbouw, immers hoe dichter bij het industrieterrein, des te hoger de geluidsbelasting. Als hoofdregel geldt hier: • buiten de zone zijn er geen belemmeringen voor woningbouw; • bij nieuwe situaties gelden strengere eisen dan bij bestaande; • binnen de zone (daar wordt de voorkeurswaarde van 50 dB(A) overschreden), worden eisen gesteld aan het binnenniveau in de woningen.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
14
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
3.
Gebiedsgerichte ambities en ontheffingscriteria Twenterand hanteert een gebiedsgericht geluidsbeleid. Binnen de gemeentegrenzen zijn 6 gebiedstypen onderscheiden. Per gebied is voor geluid een ambitie vastgesteld die dus in de plaats komt van de voorkeurswaarde. In paragraaf 3.1 van dit hoofdstuk worden de ambities die per gebiedstype zijn vastgesteld beschreven. Ook wordt aangegeven in hoeverre afwijking van deze gestelde ambitie geaccepteerd wordt. Vervolgens wordt in paragraaf 3.2 beschreven onder welke voorwaarden ze dan vinden dat afwijking mogelijk is.
3.1
Gebiedsgerichte aanpak Een centrum is meestal levendig; daar ervaren inwoners geluid vaak als positief óf als niet-hinderlijk. In een woonwijk gelden andere maatstaven qua beleving. Daarom heeft de gemeente Twenterand gekozen voor een gebiedsgerichte aanpak: maatwerk in geluidsambities voor de verschillende gebiedstypen. Het functioneel-ruimtelijke gebruik van een gebied is bepalend voor de indeling van de gebiedstypen. De functies bepalen immers welke kwaliteiten gewenst, maar ook mogelijk zijn. De gemeente is aan de hand van zijn ruimtelijk functionele kenmerken onderverdeeld in de gebieden
Natuur,
Landbouw/buitengebied,
Woongebied,
Centrum,
Gemengd
gebied
en
Bedrijventerrein. Zie figuur 3.
Figuur 3: gebiedstypen Twenterand
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
15
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
De geluidsambities van de verschillende gebiedstyperingen zijn niet in dB’s weergegeven. Om de communicatie rondom ambities makkelijker te maken is ervoor gekozen om de ambities van de gebiedstypse aan te geven in een geluidsklasse. Deze geluidsklassen zijn wel gekoppeld aan normen die we kennen uit de Wet geluidhinder. geluidsklasse 2
zeer rustig
1
rustig
0
redelijk rustig
-1
onrustig
-2
zeer onrustig
-3
lawaaiig
-4
zeer lawaaiig
VL = Verkeerslawaai
VL
RL
IL
38
45
40
43
50
45
48
55
50
53
58
55
58
63
60
63
68
65
RL = Railverkeerlawaai
IL = Industrielawaai
Figuur 4: geluidsklassen
Als dosismaat is voor weg- en railverkeer Lden 3gekozen. Dit is de dosismaat die na 1 januari 2007 in de gewijzigde Wet geluidhinder wordt gebruikt. De dosismaat voor het geluid van bedrijven (industrielawaai) is Letmaal. Volgens bovenstaande indeling en op basis van de Wet geluidhinder ligt de voorkeurswaarde bij wegverkeer en railverkeer op de grens van redelijk rustig/onrustig, de maximale ontheffingwaarde op de grens van zeer onrustig/lawaaiig. In tabel 6 staan de gebiedsgerichte ambities weergegeven in verschillende geluidsklassen. Hierbij is het karakter van het gebiedstype bepalend voor de ambitie.
3
Lden: dosismaat over een etmaal, voor de dag-, avond- en nachtperiode.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
16
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Tabel 6 Gebiedsgerichte ambities gebiedstyperingen
geluidsklasse geluidsklasse (ambitie) (bovengrens) weg- en railverkeer
geluidsklasse geluidsklasse (ambitie) (bovengrens) bedrijven
Natuur
redelijk rustig
onrustig
zeer rustig
zeer rustig
Landbouw / buitengebied
redelijk rustig
onrustig
rustig
redelijk rustig
Woongebied
redelijk rustig
onrustig
rustig
redelijk rustig
redelijk rustig
onrustig
redelijk rustig
redelijk rustig
redelijk rustig
lawaaiig
1)
Centrum
redelijk rustig
zeer onrustig zeer onrustig 1)
Gemengd gebied
lawaaiig onrustig
redelijk rustig
zeer onrustig Bedrijventerrein
onrustig
1)
lawaaiig 2) zeer onrustig
1) alleen bij wegen met een verkeersfunctie 2) alleen bij Oosteinde en Westeinde in Vriezenveen
De aangegeven geluidsklassen hebben door de gehanteerde bandbreedte een indicatieve status. In de gehanteerde systematiek wordt onderscheid gemaakt tussen ambities en bovengrenzen. De maximale afwijking is als een bovengrens per gebiedstype aangegeven. Bij het toekennen van een hogere grenswaarde zal op basis van de criteria in paragraaf 3.2 een afweging gemaakt moeten worden. Het toetsen aan de ambities zoals die zijn opgenomen in tabel 6 is alleen van toepassing voor nieuwe situaties. Hiermee wordt bedoeld: • de aanleg van een nieuwe weg of spoorlijn bij bestaande woningen; • de bouw van woningen bij een bestaande weg of spoorlijn; • de vestiging van een bedrijf bij bestaande woningen; • de bouw van woningen bij een bestaand bedrijf. In nieuwe situaties is het immers mogelijk om keuzes te maken ten aanzien van het situeren van een geluidsgevoelige bestemming ten opzichte van een geluidsbron. Dit zijn overigens veel voorkomende situaties. Daarnaast komt het natuurlijk ook voor dat er geheel nieuwe woongebieden worden ontwikkeld. Op dat moment ontstaat de situatie dat zowel de woningen als de weg nieuw zijn. Op een aantal situaties zijn de gekozen ambities niet van toepassing. Dit geldt voor plannen die schriftelijk zijn ingediend op het moment van vaststelling van deze beleidsnota door de raad.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
17
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
3.2
Ontheffingscriteria hogere grenswaarden: Slechts wanneer voldoende gemotiveerd wordt aangetoond dat toepassing van een maatregel niet doeltreffend is of niet aan de hoofd- en of locatie specifieke criteria kan worden voldaan, kan een hogere grenswaarde worden toegekend. In deze paragraaf worden de criteria beschreven, waaraan een hogere grenswaarde afweging wordt getoetst en wat de overwegingen zijn om een verzoek al dan niet toe te kennen.
3.2.1
Hoofdcriteria In artikel 110a lid 5 van de Wet geluidhinder is bepaald dat een hogere grenswaarde alleen kan worden verleend indien: toepassing van maatregelen, gericht op het terugbrengen van de geluidsbelasting vanwege het industrieterrein, de weg of spoorweg, van de gevel van de betrokken woningen of andere geluidsgevoelige gebouwen onderscheidenlijk aan de grens van de betrokken geluidsgevoelige terreinen tot de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting onvoldoende doeltreffend zal zijn dan wel overwegende bezwaren ontmoet van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke of financiële aard.
In hoofdstuk 4 is vastgelegd wat de gemeente Twenterand hieronder verstaat. Naast deze harde ontheffingscriteria heeft de gemeente Twenterand een ontheffingenbeleid opgesteld dat deze criteria verder invult en tevens is gebaseerd op de uitgangspunten uit de Nota geluidsbeleid van de gemeente Twenterand. 3.2.2
Locatie specifieke criteria Ieder verzoek om hogere grenswaarde wordt in ieder geval aan de voornoemde criteria getoetst. Daarnaast worden bij de afweging over het toekennen van een verzoek om een hogere grenswaarde ook de locatiespecifieke kenmerken betrokken. De onderstaande locatiespecifieke kenmerken worden in de overwegingen als positief aspect meegenomen dan wel als zwaarwegend argument meegenomen. • de nieuwbouw ter plaatse dient ter vervanging van bestaande bebouwing; • de locatie is opgenomen in herstructureringsplannen; • de nieuwbouw vult een open plek op tussen aanwezige bebouwing; • de huidige functie komt niet meer overeen met de gewenste functie; • met de ontwikkeling van de betreffende locatie worden één of meerdere andere milieuknelpunten (bijv. luchtkwaliteit, bodemsanering, overige hindersituatie) elders opgelost.
3.2.3
Voorwaarden voor het verlenen van een hogere grenswaarde Wanneer het verzoek tot een hogere grenswaarde getoetst is op de hiervoor genoemde hoofdcriteria en locatiespecifieke criteria wordt gekeken aan welke voorwaarden moet worden voldaan. Deze kleinste schaal, de woning, richt zich voornamelijk op akoestische maatregelen aan het huis. Voor het verlenen van een hogere grenswaarde in de situaties genoemd in paragraaf 3.1, moet gekeken worden naar alle mogelijk te nemen maatregelen op alle niveaus.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
18
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Beleidsuitspraak: Indien aangetoond is dat op alle niveaus het verzoek tot een hogere grenswaarde voldoet aan de hoofd- en locatiespecifieke criteria kan onder voorwaarden een hogere grenswaarde worden verleend. De gemeente Twenterand past hierbij primair akoestische compensatiemaatregelen toe. Deze zijn per geluidsklasse verschillend. Criteria voor het toekennen van een hogere waarde tot en met de geluidsklasse ‘onrustig’ Bij het toekennen van een verzoek om een hogere grenswaarde voor geluidSgevoelige bestemmingen tot en met de geluidSklasse ‘onrustig’ worden aanvullend ook de volgende criteria bij de afweging betrokken: •
indien mogelijk bronmaatregelen (bijvoorbeeld stillere asfalttypen) treffen;
•
indien mogelijk de afstand tussen de geluidsbron en de nieuwe woning(en) vergroten;
•
in ieder geval dient bij woningen/appartementen de buitenruimte (tuin/balkon) te voldoen aan de ambitiewaarde van het betreffende gebied;
•
het stedenbouwkundig ontwerp vormgeven waarbij zoveel mogelijk afscherming voor het achterliggende gebied ontstaat;
•
vanaf de geluidklasse ‘onrustig’ dient bij een aanvraag om bouwvergunning voor een woning en scholen een bouwakoestisch onderzoek te worden gevoegd en wordt getoetst of wordt voldaan aan de binnenwaarde van het Bouwbesluit.
Criteria voor het toekennen van een hogere waarde tot en met de geluidsklasse ‘zeer onrustig’ Bij het toekennen van een verzoek om een hogere grenswaarde voor geluidSgevoelige bestemmingen tot en met de geluidSklasse ;zeer onrustig’ worden aanvullend ook de volgende criteria bij de afweging betrokken: •
bij appartementen en seniorenwoningen dient minimaal 1 verblijfsruimte in de woning4 aan de geluidsluwe zijde te worden gesitueerd; bij eengezinswoningen minimaal 3 verblijfsruimten in de woning aan de geluidsluwe zijde;
•
wanneer de woning een balkon heeft dan moet deze afsluitbaar zijn, zodat men zelf kan kiezen of men zich wil afzonderen van de hoge geluidsbelasting of niet;
•
bij een aanvraag behorend bij een bouwvergunning voor een woning en scholen dient een bouwakoestisch onderzoek te worden gevoegd en wordt getoetst of wordt voldaan aan de binnenwaarde van het Bouwbesluit;
•
4
de buitenruimtes (tuin of balkon) worden bij voorkeur aan de geluidsluwe zijde gesitueerd.
In artikel 1.1 van Bouwbesluit 2003 is ‘verblijfsruimte’ als volgt gedefinieerd:
‘ruimte voor het verblijven van mensen, dan wel een ruimte waarin de voor een gebruiksfunctie kenmerkende activiteiten plaats vinden’.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
19
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Criteria voor het toekennen van een hogere waarde tot en met de geluidsklasse ‘lawaaiig’ Bij het toekennen van een verzoek om hogere grenswaarde voor geluidsgevoelige bestemmingen tot en met de geluidsklasse worden aanvullend de volgende criteria bij de afweging betrokken: •
in de geluidsklasse ‘lawaaiig’ wordt slechts in het geval van het opvullen van een open plek tussen bestaande bebouwing en/of ter plaatse van vervangende nieuwbouw (bijvoorbeeld in het lint van Westeinde, Oosteinde en Hammerweg of in het centrumgebied), nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen gebouwd;
•
de lucht- en contactgeluidsisolatie tussen woningen/appartementen wordt met één geluidsklasse aangescherpt;
Reconstructie wegen Bij reconstructies of groot onderhoud van wegen (of bij wijziging van de verkeersstructuur) worden zoveel mogelijk stille wegdektypen toegepast, mits dit kosteneffectief en duurzaam is. Grote woningbouwprojecten De
gemeente
Twenterand
wil
bij
grotere
bouwplannen met
projectontwikkelaars
een
overeenkomst sluiten zodat nieuwe bewoners beschermd worden tegen cumulatie van geluid. Wanneer bijvoorbeeld bij een nieuw te bouwen woonwijk een deel van de geplande nieuwbouw niet doorgaat en die nieuwbouw een geluidsafschermende functie heeft, dan moet de projectontwikkelaar ervoor zorgen dat de woningen die wel gebouwd worden geen last ondervinden van het geluid wat niet meer afgeschermd wordt. Lintbebouwing Bij (vervangende) nieuwbouw of het opvullen van een open plek in de lintbebouwing, wordt de woning in lijn met het lint gebouwd. De karakteristieke zaagtandstructuur van de lintbebouwing aan het Oosteinde, Westeinde en de Hammerweg wordt zeer waardevol geacht (Welstandsnota). Mocht door de karakteristieke zaagtandstructuur de geluidsbelasting hoger zijn dan de voorkeurswaarde, dan kan voor een woning aan het Oosteinde, Westeinde of de Hammerweg een hogere grenswaarde worden aangevraagd. De stedenbouwkundige en cultuurhistorische aspecten wegen in dit geval zwaarder mee in de beoordeling van de aanvraag voor een hogere grenswaarde.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
20
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
4.
Aandachtspunten voor de uitvoeringspraktijk De ervaring leert dat niet alle aspecten die zich in de praktijk voordoen op eenduidige wijze in de wetgeving zijn beschreven. In veel gevallen moet op lokaal niveau een keuze gemaakt worden hoe de wet- en regelgeving geïnterpreteerd wordt. In dit hoofdstuk wordt waar mogelijk een aantal van deze aspecten met betrekking tot de hogere grenswaarden nader toegelicht: 1. wat verstaan we onder bezwaren uit het hoofdcriterium? (paragraaf 4.1); 2. aan welke eisen moet een verzoek om hogere grenswaarde voldoen? (paragraaf 4.2); 3. welke functies en objecten willen we beschermen? (paragraaf 4.3); 4. hoe gaan we om met cumulatie van verschillende geluidsbronnen? (paragraaf 4.4); 5. hoe willen we omgaan met dove gevels?(paragraaf 4.5); 6. hoe gaan we om met 30 km/uur gebieden? (paragraaf 4.6); 7. hoe gaan we om met de Stad en Milieu benadering? (paragraaf 4.7).
4.1
Bezwaren uit het hoofdcriterium In de praktijk is al veel ervaring opgedaan met de afwegingen die ten aanzien van bezwaren van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke of financiële aard zijn gemaakt. Onderstaand worden voorbeelden van overwegingen gegeven die een hogere grenswaarde verzoek motiveren: • stedenbouwkundige overwegingen: de aanvrager moet aantonen dat woningbouw ter plaatse noodzakelijk is (bijvoorbeeld vervanging of invulling lege plek) en dat de bebouwing ten opzichte van een geluidsbron om stedenbouwkundige of locatiespecifieke kenmerken niet anders kan worden gesitueerd; • verkeerskundige overwegingen: indien er een belangenafweging zal moeten plaatsvinden, weegt de huidige verkeersstructuur uit het GVVP (hierin zijn ook de uitgangspunten van het programma ‘Duurzaam Veilig’ opgenomen) zwaarder mee dan geluid. Hierbij prevaleert verkeersveiligheid boven geluid; • vervoerskundige overwegingen: indien er een belangenafweging zal moeten plaatsvinden, weegt de huidige verkeersstructuur uit het GVVP zwaarder mee dan geluid. Het is niet gewenst om in het kader van individuele bouwplannen hiervan af te wijken. De concentratie van het wegverkeer op de hoofdverkeersstructuur heeft prioriteit; • landschappelijke overwegingen: voorkom dat een open landschap door geluidsafschermende voorzieningen (schermen) doorsneden wordt.
Dit is altijd een locatiespecifieke afweging, die gemotiveerd dient te worden in het hogere grenswaarde besluit; • financiële overwegingen: in dit kader is het van belang dat de meerkosten van maatregelen (getalsmatig) worden aangetoond. Daarnaast moet in de bestemmingsplanexploitatie rekening worden gehouden met de kosten van geluidsmaatregelen zoals geluidsafschermende voorzieningen dan wel gevelisolatie. Daardoor wordt voorkomen dat in een latere planfase deze kosten als onvoorzien, dan wel onredelijk worden beschouwd.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
21
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Door in de hogere grenswaarden afweging rekening te houden met eventuele bezwaren van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke en financiële aard wordt een integrale afweging gemaakt. Maatregelen die bij het vaststellen van een hogere grenswaarde getroffen kunnen worden, zijn bijvoorbeeld de keuze voor een stiller wegdektype, een andere indeling van het bouwplan of een geluidsluwe gevel. Bij de financiële overwegingen is de centrale vraag wanneer de kosten en baten van de maatregelen tegen elkaar opwegen. Om de meest kosteneffectieve maatregelen te kunnen bepalen, moeten de mogelijke maatregelen worden doorgerekend. Daarbij worden eerst de bron- en overdrachtsmaatregelen bekeken en pas daarna de maatregelen bij de ontvanger. Op basis van de doorrekening wordt bepaald welke maatregelen het meest doelmatig zijn (hoe wordt met de minste kosten het wettelijke binnenniveau gehaald). Op deze wijze is sprake van een financieel-akoestische afweging. Bij de besluitvorming over een pakket van maatregelen spelen natuurlijk ook andere factoren een rol (bijvoorbeeld stedenbouwkundige inpassing, veiligheid). Het kan dan ook zijn dat de uiteindelijke keuze toch valt op een andere maatregel dan de meest doelmatige maatregel.
4.2
Eisen aan verzoek om hogere grenswaarde In de regel wordt door of namens de initiatiefnemer van het bestemmingsplan, bouwplan of de aanleg/reconstructie van een weg of spoorweg in de voorbereidende fase een akoestisch onderzoek uitgevoerd. In het akoestisch onderzoek wordt de geluidsbelasting voor de huidige en toekomstige situatie in kaart gebracht. Ook wordt bepaald of bronmaatregelen en/of overdrachtsmaatregelen mogelijk en haalbaar zijn om de toekomstige geluidbelasting tot de voorkeurswaarde te beperken. Hierbij worden de subcriteria zoals deze in hoofdstuk 3 beschreven zijn meegenomen. Indien dat niet mogelijk is, dient dat voldoende te worden gemotiveerd. Als maatregelen onvoldoende doeltreffend zijn, dan wel overwegende bezwaren ontmoeten van stedenbouwkundige, landschappelijke of financiële aard, kan een verzoek tot vaststelling van een hogere grenswaarde worden opgesteld. Aan een verzoek tot vaststelling van hogere grenswaarden worden inhoudelijke eisen gesteld.
Het verzoek dient minimaal de volgende informatie te bevatten: • de verzochte hogere grenswaarde; • de redenen die aan het verzoek ten grondslag liggen; • de resultaten van het akoestisch onderzoek; • een beschrijving van de mogelijkheden om de geluidsbelasting te verminderen (inclusief een berekening van de extra kosten); • een schatting van de kosten die verwacht worden om te voldoen aan het wettelijk binnenniveau (gevelmaatregelen); • tekeningen met daarop de lokale situatie; • een ruimtelijke onderbouwing op basis van een akoestisch onderzoek; • een financiële onderbouwing.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
22
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
4.3
Te beschermen functies en objecten In de Nota Geluidsbeleid in Twenterand is de keuze gemaakt alleen de objecten te beschermen die wettelijk zijn aangewezen. Dat zijn: •
woningen;
•
geluidsgevoelige gebouwen:
•
o
onderwijsgebouwen;
o
ziekenhuizen en verpleeghuizen;
o
verzorgingstehuizen;
o
psychiatrische inrichtingen;
o
medische centra;
o
poliklinieken;
o
medische kleuterdagverblijven.
geluidsgevoelige terreinen: o
terreinen die behoren bij andere gezondheidszorggebouwen dan algemene, categorale en academische ziekenhuizen;
o
terreinen die behoren bij verpleeghuizen, voor zover deze bestemd zijn of worden gebruikt voor de in die gebouwen verleende zorg;
o •
4.4
woonwagenstandplaatsen.
natuurbeschermingsgebieden.
Cumulatie van geluid In het concept van de Handreiking Ruimtelijke Ordening en Milieu van het ministerie van VROM is vastgelegd dat bij de ontwikkeling van bestemmingsplannen rekening moet worden gehouden met het eventueel optreden van cumulatie van geluid. In de gewijzigde Wet geluidhinder (art. 110a) is deze aanpak vertaald. Ter bescherming van (toekomstige) bewoners mag de gecumuleerde geluidsbelasting niet onaanvaardbaar hoog worden. Twenterand is tevens van mening dat bij een hogere grenswaardenafweging de gecumuleerde geluidsbelasting in beeld gebracht dient te worden als er sprake is van meerdere relevante geluidsbronnen en houdt derhalve rekening met cumulatie van geluid. Dit is immers de situatie waar een bewoner mee te maken heeft. Daar waar als gevolg van cumulatie een hogere geluidsbelasting optreedt, zowel bij het akoestisch ontwerpen van nieuwe wijken als bij het dimensioneren van de gevelisolatie moet met deze gecumuleerde
geluidsbelasting
rekening
worden
gehouden.
Op
deze
manier
blijft
de
geluidskwaliteit van (nieuwe) woonwijken en het binnenklimaat in woningen (bijvoorbeeld belangrijk voor een goede nachtrust) gewaarborgd. Op grond van het Bouwbesluit moet bij het ontwerp van woningen voldaan worden aan de wettelijke binnenniveaus. Indien een hogere grenswaarde wordt vastgesteld, dan geldt immers voor de geluidsgevoelige bestemming nog wel een limiet aan het wettelijk toelaatbare binnenniveau in geluidsgevoelige vertrekken. Op basis van een bouwakoestisch onderzoek dient aangetoond te worden dat het wettelijk toelaatbare binnenniveau niet wordt overschreden.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
23
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
Het gaat dan bijvoorbeeld om een situatie waar een woonwijk is gesitueerd nabij een weg en een spoorbaan (weg- of railverkeerslawaai) of nabij een (al dan niet gezoneerd) industrieterrein (industrielawaai). De vereiste geluidswering van de gevel wordt berekend op basis van de energetische sommatie van de isolatiewaarde per geluidsbron. Bij de bepaling van de noodzakelijke isolatiewaarden van de gevels wordt voor wegverkeerslawaai geen aftrek op basis van artikel 110g van de Wet geluidhinder toegepast. Bij de bepaling van de vereiste gevelwering worden de volgende stappen doorlopen: • bepaal per bron het wettelijk binnenniveau; • bepaal de minimaal noodzakelijke geluidswering per bron; • sommeer energetisch de minimaal noodzakelijke geluidsweringen; • de aldus berekende geluidswering dient minimaal gerealiseerd te worden; • hanteer het meest ongunstige frequentiespectrum van de optredende lawaaisoorten voor de berekende geluidswering van de gevel(s) om maatregelen te bepalen.
4.5
Dove gevels In het kader van de Wet geluidhinder is de dove gevel sinds begin jaren negentig een ‘erkend’ begrip. Op een dove gevel mogen geluidsbelastingen voor komen die hoger zijn dan de maximale ontheffingswaarde. Een dove gevel is in artikel 1b van de Wet geluidhinder gedefinieerd als zijnde: een bouwkundige constructie waarin geen te openen delen aanwezig zijn en met een in NEN 5077 bedoelde karakteristieke geluidwering die ten minste gelijk is aan het verschil tussen de geluidsbelasting van die constructie en 33 dB onderscheidenlijk 35 dB(A), alsmede een bouwkundige constructie waarin alleen bij uitzondering te openen delen aanwezig zijn, mits de delen niet direct grenzen aan een geluidsgevoelige ruimte.
Van een dove gevel is dus voortaan ook sprake als een gevel delen bevat die in bijzondere omstandigheden moeten kunnen worden geopend, mits achter deze delen geen geluidsgevoelige ruimte is gelegen. Wat betreft de te openen delen, valt te denken aan een nooduitgang. De andere kant van de woning moet echter wel geluidsluw zijn; op basis van jurisprudentie geldt dat hierbij alle overige geluidsbronnen in beschouwing moeten worden genomen bij een dergelijke afweging. Daarnaast ligt het voor de hand, hoewel dit geen wettelijke eis is, dat geen buitenruimten (tuin of balkon) aan de kant van de dove gevel worden gesitueerd. Zolang het gaat om toepassing van de Wet geluidhinder, kan een dove gevel een oplossing bieden in gevallen waarin de maximale ontheffingswaarde zal worden overschreden.
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand wil in beginsel geen dove gevels toelaten uit oogpunt van leefbaarheid. In bijzondere situaties zijn maximaal twee dove gevels toelaatbaar.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
24
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
4.6
30 km/uur-wegen Volgens artikel 74 Wgh zijn 30 km/uur-wegen gedezoneerd en zijn de bepalingen over voorkeurswaarden en maximale ontheffingswaarden niet meer van toepassing. Volgens de regels van de Wet geluidhinder hoeft aan het geluidsaspect van deze wegen geen aandacht te worden geschonken. De gemeente Twenterand is hierin volgend. Hierbij wordt de kanttekening geplaatst dat de gemeente Twenterand een 30 km/uur-zone niet alleen ziet als een afgebakende zone met enkel zoneringsborden en poortconstructies aan het begin en het einde van de 30 km/uur-zone. De gemeente acht ook aanvullende maatregelen noodzakelijk om de beoogde snelheidslimiet at te dwingen en recht te doen aan artikel 74 uit de Wet geluidhinder.
4.7
Stad en milieu De Wet geluidhinder geeft aan wat de maximale ontheffingswaarde is voor de geluidsbelasting vanwege een weg, spoorweg of industrieterrein. Soms is het noodzakelijk om hier van af te wijken in het kader van zuinig en doelmatig ruimtegebruik en een optimale leefomgevingskwaliteit. Met de Interimwet stad-en-milieubenadering kunnen alle gemeenten in Nederland afwijken van de wettelijke normen voor bodem, geluid, stank en ammoniak. Voordat de gemeenten een afwijkingsbesluit kunnen nemen, moeten zij eerst een aantal stappen doorlopen: Stap 1: milieuknelpunten worden zoveel mogelijk opgelost met bronmaatregelen; Stap 2: de mogelijkheden die de bestaande wet- en regelgeving voorschrijft worden maximaal benut; Stap 3: er wordt een afwijkingsbesluit genomen wanneer de hiervoor genoemde stappen niet toereikend zijn. Een afwijkingsbesluit uit stap 3 moet goed gemotiveerd worden: •
aantonen dat de afwijking noodzakelijk is voor de gewenste ruimtelijke ontwikkeling, het draagt bij aan een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en een optimale leefomgevingskwaliteit in het projectgebied;
•
een stap 3-besluit wordt altijd in samenhang met een bestemmingsplan(herziening) genomen, omdat het ruimtelijke ontwikkelingen betreft;
•
aantonen dat de belanghebbenden, zoals bewoners, bedrijven of maatschappelijke organisaties, bij de voorbereiding betrokken waren;
•
eventuele nadelige gevolgen van een stap 3-besluit worden zoveel mogelijk beperkt. Immers, er wordt afgeweken van grenswaarden. Als dat niet lukt moeten gemeenten zorgen voor compensatie.
De stad- en milieubenadering is een complexe procedure, waarbij provincie en GGD betrokken zijn.
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand wil in principe geen gebruik maken van de afwijkingsmogelijkheid die de Interimwet stad-en-milieubenadering biedt. k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
25
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
5.
Procesmatige inbedding en protocol hogere grenswaarden
5.1
Algemeen De inhoudelijke afwegingen moeten op het juiste moment aan bod komen. Het aspect geluid speelt daarbij, met name voor die gevallen waar een hogere grenswaardenafweging moet worden gemaakt, een rol. Bij de procesmatige inbedding van het beleid krijgt de uitvoering van de procedure vorm en wordt aangegeven wanneer welk deelonderwerp aan bod dient te komen. In het planvormingsproces wordt cyclisch-trechterend, oftewel van grof naar fijn, gewerkt. Om te zorgen dat op het juiste moment de juiste keuzen worden gemaakt, is het van belang in elke fase zowel terug, naar de geformuleerde doelstellingen, als vooruit, naar de mogelijkheden, te kijken. Bij het maken van keuzen spelen visie op kwaliteit en ambities een belangrijke rol. Bijna nooit kunnen keuzen kwantitatief worden onderbouwd. Ze zijn gebaseerd op integrale afwegingen tussen verschillende planaspecten. Het planproces hoort open en toegankelijk te zijn voor iedereen die zich betrokken voelt of belangen heeft. Nieuwe inzichten en ontwikkelingen krijgen een plek. Het proces moet voldoende zekerheid geven dat alles wat van belang is aan de orde komt en dat alle onderwerpen zorgvuldig worden behandeld. In feite is de planvorming een keuzeproces. In grote lijnen kan het traject om te komen tot een hogere grenswaarde besluit in zes stappen beschreven worden. Deze zes stappen worden in de volgende paragraaf beschreven.
5.2
Procesmatige inbedding In figuur 5 op de volgende bladzijde is schematisch weergegeven hoe het proces verloopt bij de aanvraag van een hogere grenswaarde. De stappen uit het proces worden verder uitgewerkt in de paragrafen 5.2.1 tot en met 5.2.6.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
26
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden stap 0 initiatief van derden of intern: vooroverleg & advisering
stap 1 initiatief van derden of intern: indienen aanvraag
stap 2 ontvankelijke aanvraag/voornemen
stap 3 ontwerpbesluit opstellen aan de hand van de aanvraag/ voornemen
stap 4 HGW-besluit
vaststellen ontwerpbesluit B&W
openbare kennisgeving toezenden ontwerpbesluit aan belanghebbenden ontwerpbesluit ter inzage leggen zienswijzen 2 of 6 weken besluit B&W inhoudende vaststellen hgw
verzending en publicatie definitief besluit
eventueel beroep RvS
stap 5 registratie
Figuur 5: schematisch overzicht van het initiatief tot en met de registratie
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
27
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
5.2.1
Stap 0: vooroverleg Voordat een aanvraagformulier voor een hogere grenswaarde wordt ingediend, vindt er meestal een vooroverleg plaats met de initiatiefnemer en de afdeling Beleid. Dit kan soms ook de afdeling Dienstverlening zijn. In het vooroverleg wordt kenbaar gemaakt wat het geluidsbeleid is van de gemeente
Twenterand
en
wordt
toegelicht
hoe
de
verdere
procedure
zal
verlopen.
De initiatiefnemer krijgt ook een aanvraagformulier dat de aanvrager geheel ingevuld dient in te leveren. In bijlage 1 is een aanvraagformulier toegevoegd. 5.2.2
Stap 1: indienen aanvraag De afdeling Dienstverlening neemt de aanvraag van de hogere grenswaarde in behandeling. De aanvraag kan ingediend worden via de volgende drie sporen: 1. voortvloeiend uit en gekoppeld aan een bouwvergunning waarbij vanuit de afdeling Beleid een traject
doorlopen
wordt
voor
een
artikel
19-procedure
in
het
kader
van
de
Wet op de Ruimtelijke Ordening; 2. voortvloeiend uit een project waarbij een algehele bestemmingsplanwijziging noodzakelijk is waarbij het initiatief vanuit de afdeling Beleid komt; 3. derden welke een initiatief ontwikkelen en daarbij de aanvraag geheel voorbereiden en indienen bij de afdeling Beleid. De ruimtelijke ordenaars en de stedenbouwkundigen, die bij het eerste en tweede spoor betrokken zijn, hebben in de meeste gevallen voor een eerste versie van het plan al een akoestisch onderzoek laten uitvoeren voordat de aanvraag wordt ingediend. In het verleden voerde de afdeling Dienstverlening regelmatig deze akoestische onderzoeken uit. Nu de gemeente naast aanvrager van de hogere grenswaarde ook de beoordelaar is van de aanvraag, moet voorkomen worden dat dezelfde afdeling betrokken is bij de aanvraag en de beoordeling van die aanvraag.
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand kiest ervoor om de akoestische onderzoeken, die nodig zijn voor de aanvraag van een hogere grenswaarde en waarvan de gemeente (ambtshalve) de aanvrager is, uit te laten voeren door een extern bureau.
5.2.3
Stap 2: aanvraag volledig/ontvankelijk Wanneer de aanvraag ontvangen is, beoordeelt de afdeling Dienstverlening of de aanvraag compleet is en of de gemeente Twenterand bevoegd is tot het nemen van het besluit. Indien de aanvraag compleet is, verstuurt de afdeling Dienstverlening een ontvangstbevestiging naar de aanvrager met daarin het bericht dat de aanvraag in behandeling wordt genomen. Wanneer de aanvraag niet compleet is of wanneer de gemeente niet het bevoegd gezag is, wordt dit ook teruggekoppeld naar de aanvrager tezamen met de verdere maatregelen die de aanvrager moet treffen. In bijlage 2 is een voorbeeld weergegeven van een brief die als ontvangstbevestiging naar de aanvrager verstuurd kan worden.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r002.doc 17-01-2008
28
M.2006.0718.06.R002 Geluidsbeleid Twenterand - Nota hogere grenswaarden
5.2.4
Stap 3: opstellen ontwerp besluit Na afronding van stap 2 stelt de afdeling Dienstverlening een ontwerpbesluit op. In het ontwerpbesluit wordt de aanvraag inhoudelijk beoordeeld. De volgende vragen dienen beantwoord te worden in het ontwerpbesluit: • wat is de huidige geluidssituatie zonder het treffen van maatregelen?; • komt de aangevraagde hogere grenswaarde overeen met de ambities die de gemeente Twenterand heeft?; • zijn er toekomstige ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op de geluidsbelasting?; • wat is de doeltreffendheid van de voorgestelde maatregelen?; • zijn er bezwaren van stedenbouwkundige, verkeerskundige, vervoerskundige, landschappelijke of financiële aard?; • voldoet de aanvraag aan de locatiespecifieke ontheffingscriteria uit paragraaf 3.2?. In bijlage 3 is een ontwerpbesluit toegevoegd.
5.2.5
Stap 4: vaststellen besluit Voor de voorbereiding van een hogere grenswaarden besluit is Afdeling 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. De beslistermijn is 6 maanden; de termijn start na ontvangst van het verzoek met bijbehorende gegevens. Het ontwerpbesluit dat het college heeft vastgesteld moet gepubliceerd worden in één of meer dag-, nieuws- of huis-aan-huisbladen of op een andere geschikte wijze en moet worden toegezonden aan belanghebbenden. Op basis van vaste jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State wordt als belanghebbende aangemerkt degene wiens belang rechtstreeks bij het besluit is betrokken. Dit betekent dat het gaat om degene die om een hogere grenswaarde heeft verzocht dan wel de (toekomstige) eigenaar, andere zakelijk gerechtigden of gebruiker(s) van een woning waarvoor de hogere grenswaarde is vastgesteld. In bijlage 4 is een voorbeeld voor publicatie weergegeven. Het ontwerpbesluit moet, samen met de daarop betrekking hebbende stukken, gedurende 6 weken ter inzage worden gelegd (bij art. 19 WRO-vrijstellingsbesluiten bedraagt de termijn 2 weken). Het ontwerpbesluit dient gelijktijdig met ontwerpbestemmingsplan ter inzage te worden gelegd. Zienswijzen kunnen zowel mondeling als schriftelijk door belanghebbenden worden ingediend; het indienen van een pro forma zienswijze is wettelijk niet mogelijk.
Van mondelinge zienswijzen dient een verslag te worden gemaakt. Indien geen zienswijzen worden ingediend, geldt een aangepaste beslistermijn. Binnen 4 weken nadat de termijn voor het naar voren brengen van zienswijzen is verstreken, dient het besluit te worden genomen. Tegen hogere grenswaarden besluiten staat rechtstreeks beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De beroepsprocedure is als bijlage 5 toegevoegd.