Nota geluidsbeleid Twenterand.pdf
Tekst van het document
Rapport M.2006.0718.06.R001 Gebiedsgericht geluidsbeleid gemeente Twenterand Nota geluidsbeleid Status: DEFINITIEF
Adviseurs voor bouw, industrie, verkeer, milieu en software
info@dgmr.nl www.dgmr.nl
Brugstraat 16, Postbus 153 NL-6800 AD Arnhem T +31 (0)26 351 21 41 F +31 (0)26 443 58 36
Eisenhowerlaan 112, Postbus 82223 NL- 2508 EE Den Haag T +31 (0)70 350 39 99 F +31 (0)70 358 47 52
Morra 2i NL-9204 KH Drachten T +31 (0)512 52 23 24 F +31 (0)512 52 25 19
Prof. P. Willemsstraat 21-23 NL- 6224 CC Maastricht T +31 (0)43 362 36 54 F +31 (0)43 352 00 20
DGMR Bouw B.V. Hr. 09142407 DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. Hr. 09142408 DGMR Software B.V. Hr. 09142409 DGMR Beheer B.V. Hr. 09142400 DGMR Raadgevende Ingenieurs B.V. Hr. 09052991
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Colofon Rapportnummer:
M.2006.0718.06.R001
Plaats en datum:
Arnhem, 17 januari 2008
Versie:
002
Opdrachtgever:
Gemeente Twenterand
Status: DEFINITIEF
Beleid en Ontwikkeling Postbus 67 7670 AB Vriezenveen Contactpersoon:
mevrouw drs. A. Maijvis
Telefoon:
+31 (0)54 66 78 627
Fax:
+31 (0)54 66 72 925
E-mail:
a.maijvis@twenterand.nl
Uitgevoerd door:
DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.
Informatie:
mevrouw drs. ing. B.E.A. van Osch
E-mail:
bos@dgmr.nl
Telefoon:
+31 (0)26 35 12 141
Fax:
+31 (0)26 44 35 836
Auteur(s):
mevrouw drs.ing. B.E.A. van Osch ing. M.H.M. van Kesteren
Eind-verantwoordelijke: ing. J.J.A. van Leeuwen Voor deze:
ing. M.H.M. van Kesteren
Secretariaat:
BRA
©DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. Alle rechten voorbehouden. Wilt u (delen van) dit rapport kopiëren of vermenigvuldigen, vraagt u dan schriftelijk toestemming daarvoor bij DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
2
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Samenvatting
Voor u ligt de Twenterandse Nota geluidsbeleid. De gemeente heeft behoefte aan een instrument waarmee inzicht wordt verkregen in de kansen voor ruimtelijke ontwikkelingen passend binnen het wettelijke kader. Geluid is bij ruimtelijke plannen vaak een beperkende factor. Het gevolg is dat plannen niet uitgevoerd kunnen worden en dat veel tijd en geld verspild wordt. Met deze Nota geluidsbeleid
wordt
voorkomen
dat
de
verschillende
partijen
ad-hoc
met
elkaar
het
beoordelingskader voor geluid scherp moeten krijgen en weet men vooraf waar ruimte zit voor toekomstige ontwikkelingen. Een belangrijke aanleiding voor het geluidsbeleid is de gewijzigde Wet geluidhinder (Staatsblad 350, 2006), die op 1 januari 2007 van kracht is geworden. De gemeenten hebben een grotere beleidsvrijheid dan voorheen. De beleidsvrijheid die de nieuwe Wet geluidhinder biedt gaat gepaard met een verhoogde motiveringsplicht. In plaats van lastige ad-hoc motivering, waarmee juridische afbreukrisico’s worden gelopen, is het wenselijk consistent en transparant beleid te formuleren om keuzen te onderbouwen. Met deze nota wordt invulling gegeven aan de wensen van de verschillende afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie. De projectgroep Gebiedsgericht Geluidsbeleid heeft een integraal afgewogen geluidsbeleid opgezet waarin zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met de verschillende belangen binnen de gemeentelijke organisatie. Het doel van het gemeentelijk geluidsbeleid is het behouden van de goede kwaliteiten en het benutten van kansen om voor de verschillende gebieden binnen de gemeente de geluidskwaliteit te verbeteren. De gemeente Twenterand is hiertoe opgedeeld in verschillende gebieden. In regionaal verband is gekozen voor de gebiedsindeling volgens de MILO-systematiek.
De MILO-systematiek houdt bij de gebiedsindeling rekening met het functioneel ruimtegebruik van een gebied. Op basis van het functioneel gebruik van de ruimte is de gemeente onderverdeeld in een zestal gebieden: •
natuurgebied
•
centrumgebied
•
landbouw / buitengebied
•
gemengd gebied
•
woongebied
•
bedrijventerrein
Voor ieder gebied is in het geluidsbeleid voor de thema’s
bedrijven
geluidskwaliteit
en
verkeer
opgenomen.
De
een
passende
geluidskwaliteit
(figuur 1) geeft aan wat de ambitie is voor dat gebied. Daarnaast geeft de ambitietabel (figuur 2) ook aan indien dit noodzakelijk is waar de ruimte zit voor mogelijke afwijkingen van de ambitie (bovengrens).
geluidsklasse 2
zeer rustig
1
rustig
0
redelijk rustig
VL
RL
IL
38
45
40
43
50
45
48
55
50
53
58
55
58
63
60
63
68
65
-1 onrustig -2 zeer onrustig -3 lawaaiig -4 zeer lawaaiig
Figuur 1: geluidskwaliteiten
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
3
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
gebiedstyperingen
geluidsklasse geluidsklasse (ambitie) (bovengrens) weg- en railverkeer
geluidsklasse geluidsklasse (ambitie) (bovengrens) bedrijven
Natuur
redelijk rustig
onrustig
zeer rustig
Landbouw / buitengebied
redelijk rustig
onrustig
rustig
redelijk rustig
Woongebied
redelijk rustig
onrustig
rustig
redelijk rustig
Centrum
redelijk rustig
zeer onrustig 1) zeer onrustig
redelijk rustig
onrustig
redelijk rustig
redelijk rustig
redelijk rustig
lawaaiig
zeer rustig
1)
Gemengd gebied
lawaaiig onrustig
redelijk rustig
zeer onrustig Bedrijventerrein
onrustig
1)
lawaaiig 2) zeer onrustig
1) alleen bij wegen met een verkeersfunctie 2) alleen bij Oosteinde en Westeinde in Vriezenveen Figuur 2: ambitietabel
De gewenste ambities zijn verder uitgewerkt tot concrete beleidsuitspraken. De beleidsuitspraken geven aan wat de randvoorwaarden zijn met betrekking tot geluid voor de thema’s bedrijven en verkeer. Naast deze Nota geluidsbeleid heeft Twenterand ook een Nota hogere grenswaarden opgesteld. De Nota hogere grenswaarden beschrijft onder welke condities afgeweken mag worden van de opgestelde ambities.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
4
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
Pagina
INLEIDING ..............................................................................................................7 1.1
Waarom geluidsbeleid? ...................................................................................7
1.2
Voordelen van een gemeentelijk geluidsbeleid..............................................7
1.3
Actoren binnen het beleidsveld ......................................................................8
1.4
Doelstelling ......................................................................................................8
1.5
Regionaal gebiedsgericht geluidsbeleid..........................................................9
1.6
Opbouw van de nota .......................................................................................9
GELUID IN DE LEEFOMGEVING ........................................................................... 11 2.1
Hinder ............................................................................................................ 11
2.2
Slaapverstoring ............................................................................................. 12
WET- EN REGELGEVING....................................................................................... 13 3.1
Algemeen ....................................................................................................... 13
3.2
Rijksniveau .................................................................................................... 13
3.3
Provinciaal niveau ......................................................................................... 15
3.4
Gemeentelijk niveau ..................................................................................... 16
BESTAAND BELEID IN DE GEMEENTE TWENTERAND......................................... 17 4.1
Milieubeleidsplan 2003 – 2007 ..................................................................... 17
4.2
Beleidsnotitie geluidtaken verkeerslawaai ................................................... 17
4.3
Meerjarenprogramma Stedelijke Vernieuwing 2005 tot en met 2009 ....... 18
4.4
Horecaconvenant gemeente Twenterand..................................................... 18
4.5
Bouw en gebruiksmogelijkheden in bestaand woongebied......................... 18
4.6
Beleidsnota Inbreidingslocaties .................................................................... 19
4.7
Verkeersmilieukaart Twenterand.................................................................. 19
4.8
Handreiking Interim beleid bij Hogere grenswaarden ................................. 19
4.9
Collegeprogramma 2006 – 2010 .................................................................. 20
4.10 Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan..................................................... 20 4.11 Welstandsnota ............................................................................................... 21 5.
6.
ALGEMENE UITGANGSPUNTEN ............................................................................ 22 5.1
Afbakening geluidthema’s............................................................................. 22
5.2
Beschermde objecten en functies................................................................. 22
5.3
Maatregelen: bron – overdracht – ontvanger.............................................. 22
5.4
Compensatie .................................................................................................. 25
5.5
Cumulatie....................................................................................................... 25
5.6
Bestaande situaties en toekomstige plannen .............................................. 26
5.7
30 km/uur-wegen.......................................................................................... 27
GEBIEDSTYPERINGEN EN GEBIEDSGERICHTE AMBITIES.................................. 28
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
5
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
7.
8.
9.
6.1
De gebiedstypen............................................................................................ 28
6.2
De systematiek.............................................................................................. 28
6.3
Indeling gebiedstypen ................................................................................... 29
6.3.1
Natuur ........................................................................................................ 29
6.3.2
Landbouw / buitengebied .......................................................................... 30
6.3.3
Woongebied ............................................................................................... 31
6.3.4
Centrum ..................................................................................................... 31
6.3.5
Gemengd gebied ........................................................................................ 32
6.3.6
Bedrijventerrein ......................................................................................... 34
6.4
Toepassing gebiedsambities ......................................................................... 34
6.5
Organisatorische verankering ....................................................................... 35
VERKEER ............................................................................................................... 36 7.1
Ambitiewaarden voor de geluidsniveaus...................................................... 36
7.2
Autonome ontwikkelingen............................................................................. 37
7.3
Mogelijke maatregelen .................................................................................. 37
7.4
Saneringsprogramma voor weg- en railverkeer .......................................... 38
7.5
Toepassing stille wegdektypen ..................................................................... 39
BEDRIJVEN............................................................................................................ 40 8.1
Inleiding Bedrijven ........................................................................................ 40
8.2
Doelstelling .................................................................................................... 40
8.3
Ambitiewaarden voor de geluidsniveaus...................................................... 41
8.4
Cumulatie....................................................................................................... 42
8.5
Bedrijfswoningen ........................................................................................... 42
8.6
Functiemenging ............................................................................................. 43
8.7
Horeca............................................................................................................ 44
OVERZICHT BELEIDSUITGANGSPUNTEN ............................................................ 46
Bijlage 1
Verklarende woordenlijst
Bijlage 2
Geraadpleegde bronnen
Bijlage 3
Gebiedstyperingen en gebiedsindeling
Bijlage 4
Horeca
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
6
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
1.
Inleiding Voor u ligt de Nota Geluidsbeleid van de gemeente Twenterand. Met deze nota wordt invulling gegeven aan de wens om een instrument voorhanden te hebben waarin duidelijk wordt wat voor kansen er met betrekking tot geluid zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen. Deze nota is integraal opgezet en houdt zoveel mogelijk rekening met de verschillende belangen binnen de gemeentelijke organisatie.
1.1
Waarom geluidsbeleid? Binnen de gemeente Twenterand is behoefte aan een instrument waarmee inzicht wordt verkregen in de kansen voor ruimtelijke ontwikkelingen passend binnen het wettelijke kader. Geluid is bij ruimtelijke plannen vaak de beperkende factor. Het gevolg is dat plannen niet uitgevoerd kunnen worden en dat veel geld verspild wordt. De betrokken partijen, dit kunnen verschillende
afdelingen
binnen
de
gemeentelijke
organisatie
zijn
maar
ook
burgers,
projectontwikkelaars en andere belanghebbenden, hebben vooraf behoefte aan duidelijkheid over de geluidseisen. Met een Nota geluidsbeleid wordt voorkomen dat de verschillende partijen steeds met elkaar het beoordelingskader voor geluid scherp moeten krijgen en weet men vooraf waar ruimte zit voor toekomstige ontwikkelingen. Een belangrijke aanleiding voor het geluidsbeleid is de gewijzigde Wet geluidhinder (Staatsblad 350, 2006), die op 1 januari 2007 van kracht is geworden. De gemeenten hebben een grotere beleidsvrijheid dan voorheen. Zij kunnen deze beleidsvrijheid gebruiken om een geluidsbeleid te ontwikkelen dat is toegespitst op de plaatselijke omstandigheden. Met andere woorden: de bevoegdheid om geluidsnormen te stellen verschuift van het rijk naar de gemeenten, binnen de wettelijke bandbreedte. Met de wijziging van de Wet geluidhinder wordt onder andere de bevoegdheid tot het vaststellen van hogere grenswaarden (op enkele uitzonderingen na) gedecentraliseerd. De beleidsvrijheid die de nieuwe Wet geluidhinder biedt gaat gepaard met een verhoogde motiveringsplicht. In plaats van lastige ad-hoc motivering, waarmee juridische afbreukrisico’s worden gelopen, is het wenselijk consistent en transparant beleid te formuleren om keuzen te onderbouwen.
1.2
Voordelen van een gemeentelijk geluidsbeleid Het formuleren van een eigen geluidsbeleid levert de volgende voordelen op: 1. Het stimuleert een systematische werkwijze van het vaststellen van ambities voor de geluidskwaliteit voor de verschillende delen van de gemeente en bevordert op deze wijze de verbetering en de versterking van deze kwaliteiten. Daarmee kan voorkomen worden dat deze geleidelijk aan verslechteren. Wanneer ambities voor een gebied zijn bepaald, dan kunnen deze al in een vroegtijdig stadium van een ruimtelijk planproces worden meegenomen en gewogen. 2. Het levert, in samenwerking met andere beleidsterreinen, ambities en beleid voor geluid op als onderdeel van de leefomgevingskwaliteit. Dit bevordert een goede afstemming en maakt een transparante afweging mogelijk tussen de verschillende visies op kwaliteiten en belangen
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
7
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
3.
1.3
in een gebied. Het beleid krijgt, door de wensen van de betrokken actoren serieus mee te wegen, een breder draagvlak met meer kans van slagen. Geluid krijgt een steviger positie in de lastige, integrale afwegingsprocessen die spelen bij de stedelijke herstructureringsprogramma’s. Wanneer gebiedsgerichte visies en ambities beschikbaar zijn vόόr het stadium van planvorming dan kunnen andere spelers en partijen hiermee beter rekening houden.
Actoren binnen het beleidsveld Geluidsbeleid is relevant voor diverse actoren binnen de gemeente Twenterand, zoals:
a. Gemeentelijke organisatie en de politiek De Nota geluidsbeleid bevat het gemeentelijke beleid en is vastgesteld door de gemeenteraad. De ambities en de doelstellingen in dit plan sluiten aan bij de gangbare praktijk in de gemeente. Bij het tot stand komen van het geluidsbeleid is gebruik gemaakt van en heeft er afstemming plaatsgevonden met relevante beleidsplannen en heersende beleidsuitgangspunten. Het plan geeft voor alle betrokken afdelingen en beleidsterreinen de geluidskaders die gehanteerd worden voor de uitvoering van gemeentelijk beleid.
b. Burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties De Nota geluidsbeleid is ook bedoeld voor burgers, bedrijven en maatschappelijke groeperingen van allerlei aard. Het beleidsplan geeft inzicht in de ambities van de gemeente en de initiatieven die de gemeente de komende jaren gaat ontplooien om de huidige geluidskwaliteiten te behouden of te verbeteren.
c. Overige belanghebbenden en externe partijen Het beleidsplan is tenslotte een belangrijk document voor andere overheden, intermediairs en belangenorganisaties. Voor deze organisaties vervult het plan een belangrijke doorwerkende of afstemmende (informatieve) functie.
1.4
Doelstelling De gemeente Twenterand streeft niet overal dezelfde geluidsniveaus na. De ambities zijn afhankelijk van de eigenschappen van de lokale situatie. Het functionele gebruik speelt een belangrijke rol bij het toekennen van de geluidskwaliteiten en -ambities voor een gebied. Geluidsbelastingniveaus die passen bij een gemengd gebied (bijvoorbeeld Oosteinde, Vriezenveen) of een centrumgebied kunnen en mogen afwijken van die voor bijvoorbeeld natuurgebied.
Het doel van het gemeentelijke geluidsbeleid is het behouden van de goede kwaliteiten en het benutten van kansen om voor de verschillende gebieden binnen de gemeente de geluidskwaliteit te verbeteren. Tevens wil de gemeente per gebied een passende geluidskwaliteit realiseren.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
8
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Daarmee stelt de nota kaders voor de verschillende gemeentelijke afdelingen en fungeert het als richtinggevend kader voor vergunningverlening, handhaving en ruimtelijke ordening. Ook geeft deze nota handvatten voor het overleg tussen de verschillende afdelingen.
1.5
Regionaal gebiedsgericht geluidsbeleid Twenterand maakt deel uit van het samenwerkingsverband Regio Twente. De veertien gemeenten uit deze regio hebben besloten om gezamenlijk te anticiperen op de nieuwe ontwikkelingen in het geluidsbeleid. Hiervoor is het regionale project opgestart. Dit regionaal project maakt het mogelijk om eenvoudig in te kunnen springen op de nieuwe Wet geluidhinder en optimaal gebruikt te maken van de mogelijkheden die hier uit voortvloeien. De regiogemeenten willen naast de doelstelling uit de vorige paragraaf ook een geluidskwaliteit realiseren die past binnen het functioneel gebruik van de ruimte binnen de gemeente. In regionaal verband is hiertoe gekozen voor de gebiedsindeling volgens de MILO-systematiek [29]. Daar er binnen een gemeente grote verschillen in de geluidsbelasting van de diverse deelgebieden zijn, is het niet wenselijk/reëel om voor alle gebieden binnen de gemeente dezelfde beleidsambities te formuleren. Vergelijk bijvoorbeeld de verschillen tussen een druk dorpscentrum, het stille buitengebied, een bedrijventerrein en het gebied nabij een drukke doorgaande weg. De MILOsystematiek houdt bij de gebiedsindeling rekening met het functioneel ruimtegebruik van een gebied. Men spreekt dan ook van gebiedsgericht geluidsbeleid.
De gemeenten van de Regio Twente hebben in de eerste fase een aanzet tot de gebiedsgerichte beleidsformulering gegeven in de: •
‘Model geluidsnota regio Twente’ [2];
•
‘Handreiking Geluidsbeleid regio Twente’ [1].
Aan de hand van deze documenten is in de tweede fase concreet gebiedsgericht geluidsbeleid ontwikkeld voor de gemeente Twenterand. De Handreiking en de Model geluidsnota dienen hierbij als voorbeeld en hulpmiddel. Het eindproduct van de tweede fase is deze nota. Het geeft op een begrijpelijke wijze weer hoe de gemeente Twenterand met geluid omgaat. Naast deze nota, waarin de uitgangspunten, de gebiedsgerichte geluidsambities en de thema’s verkeer & bedrijven (conform de modelnota) aan bod komen is er Nota hogere grenswaarde opgesteld. De Nota hogere grenswaarden beschrijft welke geluidambities de gemeente Twenterand heeft en onder welke condities hiervan afgeweken mag worden.
1.6
Opbouw van de nota In deze nota wordt in hoofdstuk 1 het belang van het gemeentelijke geluidsbeleid beschreven en wordt de doelstelling van het plan aangegeven. Hoofdstuk 2 beschrijft de gezondheidseffecten van geluid in de leefomgeving. In hoofdstuk 3 volgt een beschrijving van het algemene beleidskader en het wettelijke kader. Het bestaand beleid van de gemeente Twenterand wat relevant is voor het geluidsbeleid wordt in hoofdstuk 4 samengevat. Hoofdstuk 5 beschrijft de algemene uitgangspunten. Hoofdstuk 6 geeft de gebiedstyperingen en bijhorende ambities. In hoofdstuk 7
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
9
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
en 8 worden de thema’s verkeer en bedrijven conform de modelnota van de Twentse regiogemeenten uitgewerkt. Hoofdstuk 9 geeft een overzicht van de beleidsuitgangspunten.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
10
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
2.
Geluid in de leefomgeving Geluid hoort bij het leven en is zelfs onmisbaar bij de communicatie tussen mensen. De acceptatie van geluid is vaak subjectief; de één geniet van een metalconcert en de ander ervaart het als een aanslag op het gehoor. Door wetenschappelijk onderzoek is de laatste jaren meer bekend geworden over de gevolgen van geluid voor de gezondheid. Geluidsoverlast kan slaapverstoring, stress en ergernis veroorzaken, kan het vegetatieve zenuwstelsel aantasten en het gehoororgaan beschadigen. De Gezondheidsraad heeft in 1994 vijf categorieën effecten onderscheiden waarbij de relatie tussen blootstelling aan geluid en nadelige gezondheidseffecten wetenschappelijk is aangetoond. De vijf categorieën zijn: • hinder (uitgewerkt in paragraaf 2.1); • slaapverstoring (uitgewerkt in paragraaf 2.2); • aan stress gerelateerde ziekten; • functionele effecten; • gehoorschade. De onderstaande figuur laat de verschillende geluidsbronnen en -effecten zien.
Figuur 3: effecten van verschillende geluidsbronnen
2.1
Hinder Wanneer geluid hinderlijk is noemen wij dit meestal lawaai. Lawaai werkt verstorend, is ongewenst en is daarom een probleem. De belangrijkste factoren daarbij zijn:
Het geluidniveau Hoe hoger het geluidsniveau hoe meer verstoring van onze gesprekken en hoe meer irritatie en stress. Het geluid eist te veel aandacht op en dat gaat ten koste van andere taken.
Het soort geluid Ruisende bomen of een bulderende branding, ze zijn natuurlijk en niemand kan er iets aan veranderen. De acceptatie is daarom groot ondanks de hoge geluidsniveaus. Een zeer laag geluidniveau housemuziek, afkomstig van walkman van een andere passagier, in een rustige treincoupé kan echter als zeer hinderlijk worden ervaren.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
11
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
De voorspelbaarheid Onvoorspelbare en onregelmatige geluiden zijn vaak hinderlijker dan voorspelbare en constante geluiden. Hoe onvoorspelbaarder een geluid is hoe meer irritatie en stress er kan ontstaan.
Het gevoel van beheersbaarheid. Als er geen gevoel van beheersbaarheid is dan ontstaat er ook steeds meer prikkeling en stress. Daarnaast neemt de geluidhinderbeleving toe als er sprake is van één of meer van de volgende meer subjectieve factoren: • het geluid wordt als onnodig en/of niet nuttig ervaren; • de geluidveroorzakers schijnen zich niets aan te trekken van anderen; • de gedachte dat het geluid schadelijk is voor de gezondheid; • de associatie van het geluid met gevaar; • de ontevredenheid over andere aspecten uit de omgeving. Strikt genomen heeft alleen het geluidsniveau direct met het geluid zelf te maken; de andere zijn zogenaamde ‘niet akoestische’ factoren. Communicatie speelt een belangrijke rol bij de beheersing van het geluidsklimaat. Als geluidsveroorzakers aan hun omgeving duidelijk maken wat ze doen en waarom, dan draagt dit bij tot acceptatie en het kunnen verdragen van geluid.
2.2
Slaapverstoring Mensen kunnen door geluid moeilijker in slaap vallen en ‘s nachts vaker wakker worden. De Gezondheidsraad heeft in 2004 onderzoek gedaan naar de effecten van geluid op slaap en gezondheid. Deze effecten zijn niet bij ieder mens gelijk en hangen af van persoonlijke en omgevingsfactoren. De belangrijke effecten van omgevingsgeluiden tijdens de slaap zijn: • verminderde slaapkwaliteit; • verminderd algemeen welbevinden; • hogere prikkelbaarheid; • verminderde concentratie en prestatie; • voortijdige sterfte door hartziekten en verhoogde bloeddruk.
Figuur 4: voornaamste veroorzakers van slaapverstoring
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
12
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
3.
Wet- en regelgeving
3.1
Algemeen De Nederlandse wet- en regelgeving op het gebied van geluid is aan verandering onderhevig. MIG is de afkorting van Modernisering Instrumentarium Geluidsbeleid. Doel van het MIG-beleid is stap voor stap het huidige geluidsbeleid te moderniseren. Met de op 18 juli 2002 gepubliceerde Europese Richtlijn Omgevingslawaai wordt het principe van MIG overeind gehouden. Deze richtlijn is bepalend voor ondermeer het gemeentelijke geluidsbeleid. Per 18 juli 2004 is de richtlijn in de Nederlandse wetgeving opgenomen1. Als gevolg hiervan heeft een deel van de Nederlandse gemeenten verplichtingen tot het maken van geluidskaarten, het opstellen van actieplannen2 en het geven van voorlichting aan het publiek en het geven van inspraak. De gemeente geeft met een Nota Geluidsbeleid tevens duidelijkheid over de wijze waarop zij omgaat met de bevoegdheid om hogere geluidswaarden vast te stellen. Deze bevoegdheid hebben de gemeenten gekregen na de wijziging van de Wet geluidhinder. De gewijzigde Wet geluidhinder is van kracht sinds 1 januari 2007. Het beperken en voorkomen van geluidsoverlast is grotendeels een gemeentelijke taak.
De gemeente beschikt hiervoor over een complex juridisch- en beleidskader op verschillende bestuursniveaus: • rijksniveau: beleid, wetten, algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) en circulaires; • provinciaal niveau: Provinciale Milieuverordening Overijssel (is ingetrokken per 1 april 2006); • gemeentelijk niveau: Algemene Plaatselijke Verordening (APV), Geluidnota.
3.2
Rijksniveau Nationaal Milieubeleidsplan [20] In het NMP4 wordt de 'aantasting van de leefomgeving' als één van de zeven hardnekkige milieuproblemen genoemd. Al deze milieuproblemen hebben een relatie met de volksgezondheid. Het NMP4 geeft de volgende doelstellingen weer: • in 2010 een geluidsbelasting van 70 dB(A) op woningen niet meer wordt overschreden; • de 'akoestische kwaliteit' in het stedelijke en landelijke gebied in 2030 gerealiseerd moet zijn, onder andere door de aanpak van de rijksinfrastructuur (lees; autowegen en spoorwegen); • de 'akoestische kwaliteit' in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) in 2030 is gerealiseerd; • de situatie in 2010 ten opzichte van die van 2000 niet is verslechterd. Het Rijk heeft in het NMP4 gebiedsgericht geluidsbeleid als strategie voorgesteld om bovenstaande doelstellingen te halen. Zo kan men maatwerk leveren om bij te dragen aan de lokale akoestische kwaliteit. De aanpak die men hier voor ogen heeft is brongericht beleid. Hierbij wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van de best toepasbare technieken, waarbij aandacht zal zijn voor een redelijke verhouding tussen de kosten en baten. Om de haalbaarheid 1
Door het opnemen van een nieuw hoofdstuk IX in de Wet geluidhinder en aanpassingen van de Spoorwegwet en de
Luchtvaartwet. Voor een aantal agglomeraties (meer dan 250.000 inwoners) en een deel van de betrokken verkeersinfrastructuur
2
moeten de eerste geluidsbelastingkaarten gereed zijn in 2007 en de eerste actieplannen in 2008. Voor de overige agglomeraties (meer dan 100.000 inwoners) en de overige betrokken verkeersinfrastructuur moeten de eerste geluidsbelastingkaarten gereed zijn in 2012 en de eerste actieplannen in 2013.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
13
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
van de doelstellingen te vergroten zal het rijk inzetten op innovatie. Een voorbeeld hiervan is stiller asfalt.
‘Vaste waarden, nieuwe vormen: Milieubeleid 2002-2006' [19] Deze notitie van VROM gaat alleen in op die onderwerpen van het NMP4, waaronder geluid, waarvoor gezien de gewijzigde economische en politieke omstandigheden aanpassing noodzakelijk is. Het gaat daarbij vooral om het Innovatieprogramma Geluid. De beoogde doelstellingen worden, zonder extra financiële middelen, niet allemaal in 2010 gehaald. Burgers worden dus langer aan meer geluid blootgesteld. Het kabinet werkt echter aan alternatieve maatregelen. In het 'Nationaal Verkeers- en Vervoersplan' (NVVP) en in de 'Nota Verkeer en emissies' zal daarom een pakket aan alternatieve maatregelen en acties worden gepresenteerd. Door VROM wordt een aangescherpt handhavingsbeleid nagestreefd ter beperking van geluidhinder in de woonomgeving.
Wet geluidhinder (Wgh) [22] De Wet geluidhinder heeft tot doel de mens te beschermen tegen geluidhinder. In de wet staan regels voor weg- en railverkeerslawaai en voor gezoneerde industrieterreinen (waarop zich bedrijven kunnen vestigen die in belangrijke mate geluidhinder veroorzaken). Een belangrijk principe uit de wet is dat maatregelen zo dicht mogelijk bij de geluidbron moeten worden genomen. De wet werkt verder met zones. Dit zijn gebieden rond geluidbronnen waarbinnen regels en normen gelden om de negatieve gevolgen van geluidhinder te beperken.
Besluit geluidhinder (Bg) [17] Dit besluit is gebaseerd op de Wet geluidhinder en is op 1 januari 2007 in werking getreden. Op grond van dit besluit is onder meer de bevoegdheid tot het vaststellen van hogere grenswaarden grotendeels overgegaan van de provincie naar de gemeente. Tevens bevat het een nieuwe regelgeving over industrielawaai en over het geluid van weg- en railverkeer.
Richtlijn omgevingslawaai [21] De Europese richtlijn omgevingslawaai is voor de Nederlandse situatie omgezet in de Richtlijn omgevingslawaai. Voor Twenterand zal deze richtlijn nog geen directe gevolgen hebben. De richtlijn richt zich namelijk op agglomeraties, inrichtingen en wegbeheerders. De inwerkingtreding zal in twee tranches plaatsvinden: De eerste tranche richt zich op agglomeraties met een bevolking van meer dan 250.000 inwoners, (spoor-) wegen en burgervliegvelden met een hoge intensiteit (resp. 6 miljoen auto's , 60.000 treinen of 50.000 vliegtuigen). Zij moeten in 2007 een geluidsbelastingkaart aanleveren en in 2008 een actieplan hebben opgesteld. De geluidskaarten van de rijks- en hoofdspoorwegen zijn te vinden op respectievelijk www.rijkswaterstaat.nl en www.prorail.nl. De tweede tranche richt zich op agglomeraties met een bevolking van meer dan 100.000 inwoners en (spoor-) wegen en vliegvelden met een iets lagere intensiteit (resp. 3 miljoen auto's, 30.000 treinen of 50.000 vliegtuigen). Zij moeten in 2012 een geluidsbelastingkaart aanleveren en in 2013 actieplannen hebben opgesteld.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
14
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Wet op de ruimtelijke ordening (WRO) [24] De WRO bepaalt dat de ruimtelijke inrichting moet voldoen aan de eis van een ‘goede ruimtelijke ordening’. Verschillende functies mogen elkaar niet onaanvaardbaar negatief beïnvloeden en moeten op elkaar worden afgestemd. Door onder andere milieuzonering worden milieubelastende en milieugevoelige functies gescheiden. De WRO bepaalt verder dat de gemeente de geluidszonering uit de Wet geluidhinder in acht moet nemen. Als de gemeente via een bestemmingsplanwijziging, een geluidsgevoelige bestemming in de zone van een weg mogelijk wil maken dan kan dit alleen als de geluidsbelasting, bepaald door middel van een akoestisch onderzoek, wordt getoetst aan de geluidsnormen uit de Wet geluidhinder. Bij de ruimtelijke inrichting wordt voor bedrijven de VNG-uitgave ‘Bedrijven en milieuzonering’ als leidraad gebruikt. Hierin zijn richtafstanden opgenomen die aangehouden moeten worden tot de verschillende omgevingstypen in de nabijheid van het bedrijf. Voor de richtafstanden is bepalend tot welke milieucategorie een bedrijf behoort. Tot welke milieucategorie een bedrijf behoort is afhankelijk van aard, omvang en plaats van de bedrijfsactviteiten. De verschillende milieucategorieën zijn ook in het boekje opgenomen.
Wet milieubeheer (Wm) [23] Bijna alle bedrijven vallen onder de regels van de Wet milieubeheer. Dit betekent dat er geluidsnormen op de bedrijven van toepassing zijn om de woonomgeving te beschermen tegen geluidhinder. Vergunningsplichtige bedrijven hebben te maken met op maat gesneden geluidsvoorschriften en de geluidsnormen (grenswaarden) die gebaseerd zijn op de Circulaire Industrielawaai (1979) of de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening (1998) van VROM. Voor een aantal bedrijfstakken gelden algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s) met geluidsvoorschriften en standaardgrenswaarden. De gemeente heeft de bevoegdheid om bij overtredingen van de geluidsvoorschriften te handhaven.
Woningwet [25] Op basis van de Woningwet worden bouwvergunningen verleend. De geluidsprestatie-eisen waaraan een bouwwerk moet voldoen zijn opgenomen in het Bouwbesluit. Bij de toetsing van de bouwaanvraag en het toezicht tijdens de bouw dient de gemeente er op toe te zien dat de prestatie-eisen worden gerealiseerd. Het gaat hierbij om: • de geluidsisolerende eigenschappen van de gevel voor geluid van buiten; • het beperken van geluidsoverlast tussen woningen; • het geluid dat veroorzaakt wordt door installaties zoals ventilatie en de CV.
3.3
Provinciaal niveau De provincie Overijssel heeft een aantal taken die relevant zijn voor dit geluidsplan: • beheer, aanleg en onderhoud van provinciale wegen; • verlening en handhaving Wm-milieuvergunningen voor enkele grote bedrijven binnen de gemeente; • vaststelling van streekplannen; het ruimtelijke kader van de WRO; • goedkeuring van bestemmingsplannen. In het jaar 2000 heeft de Provincie Overijssel haar milieubeleid vastgesteld in het milieubeleidsplan ‘Milieubeleidsplan Overijssel 2000+, plannen voor ruimte, water en milieu’ [27]. Het beleidsplan geeft weer welke doelstellingen de Provincie Overijssel voor een aantal thema’s nastreeft. k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
15
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Voor een aantal thema’s heeft de Provincie ook geluidsdoelstellingen geformuleerd: • thema ‘vermindering milieubelasting mobiliteit’: o doelstelling: de geluidhinder is terug gebracht tot de wettelijke norm; o indicator: aantal gevallen van geluidhinder door weg-, rail- en luchtverkeerlawaai. • thema ‘verbeteren van de leefomgeving’: o doelstelling: De Provinciale Ecologische Hoofdstructuur (PEHS) moet in 2018 ontwikkeld zijn tot een stabiel en duurzaam te behouden ecologisch systeem. Het milieu- en waterbeleid moet in 2012 volledig zijn afgestemd op de natuurdoelen in de PEHS; o
indicator: Plaatsen waar milieu en water nog niet zijn afgestemd op de PEHS als gevolg van onder andere geluid.
Naast het milieubeleidsplan van de Provincie Overijssel is het streekplan ook een belangrijk document [28]. Het Streekplan geeft de hoofdlijnen van de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling voor de lange termijn aan voor de provincie Overijssel. Dit tegen de achtergrond van de mogelijkheden, die ze heeft om de ruimtelijke ontwikkeling te beïnvloeden. De visie, die in het Streekplan is neergelegd, is richtsnoer voor het provinciaal handelen in de komende jaren. De beleidsuitspraken zijn over het algemeen indicatief van aard en dus niet rechtstreeks bindend voor derden. In het streekplan wordt geluid als één van de grootste milieuproblemen gezien. Verder geeft men aan dat men zoveel mogelijk bedrijvigheid wil concentreren op bedrijventerreinen. Dit ter voorkoming van onder andere geluidsoverlast. In de ‘Handreiking en beoordeling ruimtelijke plannen’ [26] wordt beschreven hoe de provincie om gaat met geluid bij het beoordelen van ruimtelijke plannen. Het belangrijkste doel van de Handreiking is om de beleidsregels voor het beoordelen van bestemmingsplannen en andere ruimtelijke plannen in overeenstemming te brengen met het Streekplan Overijssel 2000+ en een aantal recente ontwikkelingen.
3.4
Gemeentelijk niveau De gemeente heeft een aantal taken die relevant zijn voor deze geluidsnota: • beheer, aanleg en onderhoud van gemeentelijke wegen; • verlening en handhaving Wm- milieuvergunningen voor bedrijven; • vaststelling van het ruimtelijke beleid en de bestemmingsplannen.
Algemene Plaatselijke Verordening Twenterand 2002 (APV) [3] In de APV van Twenterand zijn voor een aantal situaties regels opgenomen om overlast te beperken. Het gaat hierbij om het verbod om overlast te veroorzaken zonder ontheffing en de regeling op grond waarvan horecabedrijven individueel en tijdens collectief aangewezen festiviteiten, niet gehouden zijn aan de reguliere geluidnormen. Ook wordt de APV als vangnet gebruikt indien er overlast optreedt waarin andere regelingen niet voorzien (bijvoorbeeld burenlawaai). De handhaving daarvan ligt vaak in het verlengde van het handhaven van de openbare orde.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
16
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
4.
Bestaand beleid in de gemeente Twenterand Het geluidsbeleid van Twenterand is niet alleen van toepassing op nieuwe situaties. Er dient ook rekening te worden gehouden met de bestaande (beleid)stukken en ruimtelijke ontwikkelingen. Deze kunnen van invloed zijn op het geluidsbeleid, maar het geluidsbeleid kan (en moet) soms ook invloed hebben op deze aspecten. Dit hoofdstuk omschrijft de betrokkenheid van het bestaand beleid in de gemeente Twenterand ten aanzien van geluid.
4.1
Milieubeleidsplan 2003 – 2007 In het milieubeleidsplan van de gemeente Twenterand [12] worden verkeer en (horeca-)bedrijven als belangrijkste veroorzakers van geluidhinder gezien. Men heeft als doelstelling geluidhinder terug te dringen en nieuwe geluidhindersituaties te voorkomen binnen het bestaande wettelijke instrumentarium. Concrete maatregelen die genoemd worden zijn: •
het
voor
1
januari
2011
opstellen
en
uitvoeren
van
het
saneringsprogramma
wegverkeerslawaai; •
daar waar mogelijk alternatieven onderzoeken;
•
ontwikkelingen MIG volgen en bij voldoende duidelijkheid hierop inspringen.
In het kader van externe oriëntatie heeft de gemeente Twenterand op 21 maart 2002 een bijeenkomst georganiseerd voor burgers, organisaties en bedrijven. Doel van de bijeenkomst was om in een vroeg stadium van de beleidsvorming inbreng te krijgen en draagvlak te creëren bij de externe partijen. Voor geluid is een aantal suggesties voor het milieubeleid genoemd: •
toepassen van venstertijden bij laden en lossen bij winkels;
•
differentiatie geluidsnormen voor verschillende gebieden;
•
geluidoverlast van feesten en evenementen beperken door strikter toezicht op eindtijden;
•
wonen op industrieterreinen minder beschermen;
•
agrarisch geluid niet inperken;
•
geluidsreductie bereiken in gezamenlijk overleg met bedrijven.
De suggesties zijn verder niet concreet opgenomen in het milieubeleidsplan maar kunnen wel als aanknopingspunt voor het geluidsbeleid dienen.
4.2
Beleidsnotitie geluidtaken verkeerslawaai De gemeente Twenterand kent op het gebied van verkeerslawaai een aantal knelpunten. Zo staan er op de A- en Raillijst ruim 200 woningen die gesaneerd dienen te worden. In de aanloop naar de ISV-2 periode is behoefte gebleken aan een overzicht van bestaande taken op geluidgebied. In het overzicht staat onder andere dat geluidsbeleid wenselijk is gezien de verruimde locale beleidsvrijheid en het overdragen van de hogere waarde procedure naar gemeenten. Deze beleidsnotitie is op 16 november 2004 vastgesteld door Burgermeester en wethouders [5].
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
17
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
4.3
Meerjarenprogramma Stedelijke Vernieuwing 2005 tot en met 2009 In dit programma [11] geeft de gemeente Twenterand aan op welke samenhangende wijze zij de doelstellingen van de Wet stedelijke vernieuwing denkt te realiseren. De doelstelling van deze wet is te komen tot een structurele kwaliteitsverhoging van het stedelijk gebied. Eén van de instrumenten die de wet aandraagt is het investeringsbudget stedelijke vernieuwing (ISV). In opdracht van VROM zijn de A- en Raillijsten voor saneringswoningen opgesteld. De gemeente Twenterand heeft 197 woningen op de A-lijst staan en 15 woningen op de Raillijst. Met behulp van de ISV-bijdrage wil de gemeente Twenterand de geluidsituatie van de woningen op de saneringslijsten
verbeteren.
Nadat
de
rondweg
Oosterweilanden
is
aangelegd,
de
verkeersstructuur Vriezenveen is gewijzigd en de geluidsgehinderde woningen zijn gesaneerd zullen er nog 27 woningen op de A-lijst staan en 15 woningen op de Raillijst. De voorstellen voor deze verkeersmaatregelenprojecten komen na de zomer 2007 in het college en raad. In ‘Aanpak geluidsanering tweede ISV-periode: Project Westeinde / Oosteinde’ is een verdere uitwerking gegeven aan het Meerjarenprogramma.
4.4
Horecaconvenant gemeente Twenterand Dit convenant [10] is opgesteld door de horeca, gemeente Twenterand, regiopolitie-afdeling Twenterand en het Openbaar Ministerie. Het convenant bevat een pakket aan afspraken om te bewerkstelligen dat het publiek veilig kan (blijven) uitgaan en dat mogelijke uitgaansoverlast tot een minimum beperkt wordt. Naast de genoemde afspraken blijven de wettelijke kaders gewoon van toepassing. Op grond van artikel 2.3.2.6 van de APV geldt dat de commerciële horecainrichtingen om 1.00 uur de deuren voor binnenkomend publiek moeten sluiten. In het horecaconvenant is een uitloopregeling opgenomen. Dit houdt in dat om 3.00 uur alle gasten de horecagelegenheid verlaten moeten hebben. In het convenant zijn ook afspraken opgenomen om de sluiting van de horeca-inrichting ordelijk te laten verlopen. In het laatste uur voor de beëindiging van de uitloop tijd worden er geen consumpties meer verstrekt, wordt de muziek uitgezet en wordt de verlichting op volledige sterkte aangezet. De horecaondernemers houden na het sluitingsuur de directe omgeving in de gaten en zorgen ervoor dat de vertrekkende bezoekers zo min mogelijk overlast veroorzaken. Voor niet-commerciële horeca-inrichtingen gelden andere sluitingstijden.
Op maandag tot en met vrijdag van 24.00 – 6.00 uur en zaterdag- en zondag van 19.00 – 6.00 uur is het voor hen verboden voor bezoekers geopend te zijn en aldaar bezoekers te laten verblijven.
4.5
Bouw en gebruiksmogelijkheden in bestaand woongebied De gemeente Twenterand verleent in beginsel geen medewerking aan verzoeken voor aanvullende woningbouw op open plekken. Een open plek is een onbebouwd open terrein gelegen binnen de contouren van de op historische grondslag gegroeide bebouwde kom en het terrein heeft niet de rechtsgeldige status van bouwgrond.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
18
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Het beleid geeft een aantal bijzondere omstandigheden weer om te mogen bouwen op open plekken [6]: •
medische en sociale grondslag. De verzoeker dient hierbij een lange sociale binding te hebben met de kern waarvoor het verzoek gedaan wordt;
•
ruimtelijke criteria. De ruimtelijke structuur van de historisch gegroeide kernen is bepalend. In Geerdijk, Vroomshoop en Westerhaar-Vriezenveensewijk is incidentele, aanvullende woningbouw mogelijk;
•
afwijking van de criteria. Indien zeer bijzondere omstandigheden aanleiding geven kan er afgeweken worden van de hiervoor genoemde criteria.
Het beleid voor bouwen op open plekken wordt momenteel herzien. Begin 2008 wordt hier mogelijk nieuw beleid voor opgesteld.
4.6
Beleidsnota Inbreidingslocaties De gemeente Twenterand wil een ruimtelijk beleid voeren dat er op gericht is de leefbaarheid te ondersteunen
en
impulsen
te
geven
aan
een
levensloopbestendige
gemeente
[4].
Met inbreidingslocaties kan de ruimtelijke kwaliteit verbeterd en versterkt worden en het verkleint de bouwdruk in het buitengebied. Men spreekt van inbreidingslocaties wanneer binnen de bebouwde kom een kwalitatieve stedelijke verbetering kan worden gerealiseerd of waar een functie niet overeenkomt met de gewenste. In de nota staan criteria voor de inbreidingslocaties: •
overheidsbeleid;
•
milieu: men streeft naar een verbetering of gelijk blijvende milieukwaliteit. Indien er sprake is van een overlast- of knelpuntsituatie moet de milieukwaliteit minimaal verbeteren;
4.7
•
knelpunten infrastructuur: de locatie wordt getoetst aan het GVVP;
•
stedenbouwkundige kwaliteit;
•
beschikbaarheid.
Verkeersmilieukaart Twenterand De verkeersmilieukaart (vastgesteld in maart 2004) [13] toont de milieukundige consequenties ten gevolge van de verkeersbelasting in de huidige (2002) en toekomstige situatie (2015). Het gaat hierbij om de geluidsbelasting en de luchtkwaliteit langs de belangrijkere wegen in de gemeente Twenterand. In 2015 neemt het aantal woning met de geluidskwalificatie ‘matig’ en ‘vrij slecht’ toe van 930 en 1045. Hierbij neemt men aan dat het aantal woningen gelijk blijft. Geluidhinder is en blijft voorlopig een probleem in de gemeente Twenterand. In 2007 wordt in regionale samenwerking het verkeersmodel en het daarop gebaseerde milieumodel geactualiseerd door bureau Goudappel Coffeng. De resultaten hiervan worden te zijner tijd op de gemeentelijke website gepubliceerd, www.twenterand.nl.
4.8
Handreiking Interim beleid bij Hogere grenswaarden In het interim beleid hogere grenswaarden [9] is aangegeven welk beleid de gemeente Twenterand in dat kader wenst aan te houden. Bij de vaststelling van het gebiedsgericht geluid is rekening gehouden met dit beleid en kunnen de beleidsuitgangspunten meer gebiedsgericht
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
19
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
ingevuld worden. De ontheffingsgronden waardoor van de voorkeurswaarden afgeweken kan worden zijn: •
bij een hogere grenswaarde zal er voor de betreffende geluidsgevoelige bestemming tenminste één geluidsluwe gevel aanwezig moeten zijn. De toepassing van dove gevels wordt zoveel mogelijk voorkomen;
•
daar waar als gevolg van cumulatie, bepaald door energetisch op te tellen een hogere geluidsbelasting optreedt, wordt bij het dimensioneren van de gevelisolatie met deze hogere geluidsbelasting rekening gehouden.
De gemeente is naast bevoegd gezag in sommige gevallen ook de aanvrager van een hogere grenswaarde. Binnen de gemeentelijke organisatie worden ambtshalve verzoeken voor hogere grenswaarden ingediend door de afdeling Beleid en de afdeling Project Management Bureau (PMB). De behandeling van de verzoeken wordt uitgevoerd door de afdeling Dienstverlening.
4.9
Collegeprogramma 2006 – 2010 In het collegeprogramma 2006 – 2010 [7] heeft het college aangegeven dat zij regelgeving niet als doel ziet maar als een middel een spelregels duidelijk te hebben. Het college wil dan ook het aantal regels verminderen of vereenvoudigen. Daarnaast wil het college de burgers meer betrekken bij ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken. Dit houdt in dat de betrokkenheid van de burger meer is dan alleen de formele inspraakprocedure. Op
gebied
van
geluid
heeft
het
college
het
volgende
actiepunt:
vermindering
verkeerslawaai/geluid door sanering van geluidsgevoelige panden en het wijzigen van de verkeersstructuren. Dit actiepunt is uitgewerkt in meer concrete actiepunten.
4.10
Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan In het Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan (GVVP) van de gemeente Twenterand [8] is het beleid op het gebied van verkeer en vervoer aangegeven voor de komende tien jaar. Daarnaast is in het GVVP de gewenste wegenstructuur van de gemeente Twenterand opgenomen. De wegenstructuur is hiertoe gecategoriseerd. Het categoriseren leidt tot een indeling van wegen naar functie. De functies die worden onderscheiden zijn de verkeersfunctie en de verblijfsfunctie. Bij een verkeersfunctie is de snelle doorstroming van het gemotoriseerd verkeer de hoogste prioriteit. De wegen met een verkeersfunctie zijn weer onderverdeeld in een stroomweg en een gebiedsontsluitingsweg. Voor de wegen met een verblijfsfunctie ligt de prioriteit bij uitwisseling (bestemmingsverkeer en het langzaam verkeer) en de omgeving van de weg. De wegen met een verblijfsfunctie zijn onderverdeeld in een erftoegangsweg A en een erftoegangsweg B. In het beleid van het GVVP is het minimaliseren van geluidhinder als één van de voornaamste doelstellingen genoemd. Men wil dit realiseren door het logisch indelen van het wegennet, zoals hiervoor genoemd. Dit moet als resultaat hebben dat zo min mogelijk doorgaand verkeer door de verblijfsgebieden moet rijden.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
20
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
4.11
Welstandsnota De welstandsnota van de gemeente Twenterand [14] beschrijft het toetsingskader voor bouwplannen. Per gebied is aangegeven wat de welstandscriteria zijn. Bij de gebiedsindeling is aangesloten bij bestaande kenmerken en karakteristieken binnen de gemeente Twenterand. De komende ontwikkelingen zijn ook meegenomen in de gebiedsindeling. Daarnaast heeft de gemeente objectgerichte criteria opgenomen in haar welstandsnota. Dit zijn regels voor monumenten, kleine veelvoorkomende bouwwerken en algemene criteria.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
21
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
5.
Algemene uitgangspunten In dit hoofdstuk worden de algemene principes en uitgangspunten beschreven die worden gehanteerd in het gemeentelijke geluidsbeleid.
5.1
Afbakening geluidthema’s De keuze voor geluidsonderwerpen hangt samen met de vraag of het noodzakelijk of wenselijk is om voor een bepaald geluidsonderwerp beleid te ontwikkelen. Een thema is opgenomen wanneer het een belangrijk probleemveld betreft en de investering voor het ontwikkelen van het thematische beleid in verhouding staat tot de winst die met het ontwikkelde beleid kan worden gehaald
(bijvoorbeeld
verkorting
van
procedures,
het
ontwikkelen
van
een
goede
leefomgevingkwaliteit, duidelijkheid voor alle betrokkenen).
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand stelt beleid op voor de volgende geluidthema’s: • wegverkeer; • railverkeer; • bedrijven.
5.2
Beschermde objecten en functies Onderstaande objecten en functies worden vanuit de Wet geluidhinder en de Wet milieubeheer beschermd: •
woningen;
•
geluidsgevoelige gebouwen:
•
o
onderwijsgebouwen;
o
ziekenhuizen en verpleeghuizen;
o
verzorgingstehuizen;
o
psychiatrische inrichtingen;
o
medische centra;
o
poliklinieken;
o
medische kleuterdagverblijven.
geluidsgevoelige terreinen: o
terreinen
die
behoren
bij
andere
gezondheidszorggebouwen
dan
algemene,
categorale en academische ziekenhuizen; o
terreinen die behoren bij verpleeghuizen, voor zover deze bestemd zijn of worden gebruikt voor de in die gebouwen verleende zorg;
o •
5.3
woonwagenstandplaatsen.
natuurbeschermingsgebieden
Maatregelen: bron – overdracht – ontvanger Bij het nemen van maatregelen ter beperking van geluidhinder wordt al van oudsher de prioriteit gelegd bij maatregelen aan de bron. Als daarmee onvoldoende effect wordt bereikt, komen maatregelen in de overdrachtssfeer (afstand vergroten of het aanleggen van wallen of schermen)
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
22
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
in aanmerking. Als laatste worden maatregelen bij de ontvanger (bijvoorbeeld gevelisolatie, indeling van woningen) overwogen. De gedachte achter deze volgorde is om een zo klein mogelijk gebied aan een hoog geluidsniveau bloot te stellen. Dit leidt tot een efficiënt gebruik van de ruimte. De aandacht voor dit leidende principe is een wezenlijk element in de Wet geluidhinder. Als het gaat om de geluidemissie van auto’s en treinen kan de gemeente deze moeilijk in directe zin beïnvloeden. Hiervoor is het rijk (en op een hoger niveau: de Europese Unie) verantwoordelijk. Het rijk bepaalt de eisen voor de typekeuring en is daarin op zijn beurt weer afhankelijk van de afspraken op Europees niveau. Er is echter een aantal bronmaatregelen die ook tot de ‘maatregelen bij de bron’ behoren en waarop een gemeente, voor zover het gemeentelijke wegen betreft, wel degelijk invloed heeft. Dit zijn: •
de tracékeuze;
•
de verkeersintensiteit;
•
de maximumsnelheid;
•
fysieke inrichting van de weg;
•
de samenstelling van het verkeer (bijvoorbeeld het percentage vrachtwagens);
•
de uitvoering van het wegdek.
Als het gaat om geluidemissie bij bedrijven wordt de verplichting om maatregelen bij de bron te nemen middels vergunningvoorschriften of algemene regels (de Algemene Maatregelen van Bestuur)
bij
het
bedrijf
neergelegd.
De
gemeente
controleert
de
naleving
van
de
vergunningvoorschriften en de algemene regels.
Maatregelen in de overdracht (schermen of wallen) hebben als voordeel dat de buitenruimte van woningen ook wordt beschermd. Een evident probleem van deze voorzieningen is de inpasbaarheid in een stedelijke omgeving vanwege de beperkte ruimte. Het is daar vaak niet mogelijk een scherm in te passen. Ook indien wel ruimte is voor afscherming bestaat vaak weerstand tegen het idee van een scherm of een wal. Met de conventionele uitvoeringen hiervan krijgen zowel de wijk als de weg een afgesloten karakter. Bovendien hebben veel mensen het beeld bij een geluidsscherm van een saai scherm van ongeveer twintig jaar geleden, al dan niet voorzien van graffiti. Inmiddels zijn oplossingen bedacht die ook visueel aantrekkelijk kunnen zijn, bijvoorbeeld in de vorm van een wallenstelsel als een fraai parklandschap3. Ook kan in sommige gevallen een verdiepte ligging van de weg uitkomst bieden.
3
Bijvoorbeeld Leidschenveen, zie ‘Afscherming met uitzicht’, Geluid 1999/1, p. 23 e.v., ir,. E. Hofschreuder
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
23
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
Maatregelen bij de ontvanger - gevelisolatie - zorgen ervoor dat in ieder geval in de woning een goed woonklimaat is gewaarborgd. Speciale geluidsisolerende beglazing en geluidswerende ventilatievoorzieningen zijn de meest toegepaste middelen om de gevelisolatie te verbeteren. Uitgangspunt voor voldoende geluidswering is de aanname dat de ramen gesloten worden gehouden. Ventilatie wordt bereikt met suskasten nabij de ramen. Wil de bewoner een raam openzetten, dan heeft dit uiteraard tot gevolg dat geluid de woning binnendringt. Dit is een minpunt van een dergelijke oplossing.
- intensiteit -samenstelling verkeer
- afstand - scherm - wal
- isolatie - compensatie
Figuur 5: mogelijke maatregelen
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand hanteert bij het nemen van maatregelen ter beperking van geluidhinder de voorkeursvolgorde: 1. maatregelen bij de bron; 2. maatregelen in de overdracht; 3. maatregelen bij de ontvanger. In de praktijk blijkt dat gemeenten vaak kiezen voor maatregelen in de overdracht en bij de ontvanger. Het plaatsen van geluidsschermen (overdracht) en het isoleren van woningen (ontvanger) zijn hiervan voorbeelden. De bronmaatregelen zijn soms duurder of kennen bijvoorbeeld verkeers- en/of vervoerkundige bezwaren. Wanneer de gemeente wil afwijken van de
hierboven genoemde voorkeursvolgorde dient dit dan ook goed gemotiveerd te worden.
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
24
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
5.4
Compensatie Niet alleen decibellen op de gevel bepalen of iemand geluidhinder ondervindt. Compenserende factoren kunnen de ervaren hinder doen afnemen. Het nadeel van een hoge geluidsbelasting kan worden gecompenseerd door factoren die ook in de akoestische sfeer liggen. Daarbij kan gedacht worden aan de volgende zaken: •
een geluidsluwe gevel;
•
een 'privé-gebied' (een tuin, balkon of park) aan de rustige kant van het huis;
•
aangepaste indeling van de woning;
•
gevelisolatie (met ventilatievoorzieningen).
In figuur 6 is het principe van akoestische compensatie schematisch weergegeven. slaapkamer aan achterkant
balkon aan achterkant
geluidsluwe kant
35 dB(A)
gevelisolatie
tuin aan achterkant
Figuur 6: akoestische compensatie
Naast de akoestische compensatie, die gedeeltelijk wettelijk is verankerd, zijn er ook niet-akoestische compenserende factoren die als positief element kunnen worden gezien in een omgeving. Het gaat dan bijvoorbeeld om: •
veel groen;
•
een goed openbaar vervoer;
•
een kinderspeelplaats.
In de literatuur wordt dit wel aangeduid als 'niet-akoestische compensatie'. Deze niet-akoestische compensatie heeft echter geen wettelijke grondslag. De juridische verankering van compensatie vindt vooral plaats in de procedure hogere grenswaarden (zie Nota hogere grenswaarden). In de gemeente Twenterand worden deze niet-akoestische compenserende factoren meegenomen in de ontwikkeling van ruimtelijke plannen. Men spreekt hier over ‘leefbaarheid’.
Beleidsuitspraak: Hoe hoger het geluidsniveau, des te meer aandacht wordt gegeven aan niet-akoestische compensatie in de woonomgeving.
5.5
Cumulatie Soms wordt een woning door meerdere bronnen belast, bijvoorbeeld door wegverkeer én railverkeer. Conform de strekking van de Wet geluidhinder en de Wet milieubeheer dient de
k:\doc\m\2006\071806\m2006071806r001 versie 2.doc 17-01-2008
25
M.2006.0718.06.R001 Nota geluidsbeleid
gemeente rekening te houden met deze cumulatie. Dit is immers de situatie waar een bewoner mee te maken heeft. Hoe de gemeente dat doet is niet op voorhand aan te geven, daar zijn de mogelijkheden te divers voor. Wel houdt de gemeente in dit soort situaties bij het ontwerpen van de gevelisolatie rekening met de hogere geluidsbelasting.
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand houdt bij het bepalen van knelpunten rekening met cumulatie van geluid.
5.6
Bestaande situaties en toekomstige plannen Het ministerie van VROM hanteert 1986 en 1987 als peildata om te bepalen of een hoogbelaste woning wel of niet gesaneerd moet worden. Onderdeel van het geluidsplan is de inventarisatie van deze saneringswoningen ten behoeve van de zogenaamde eindmelding aan het ministerie van VROM. Woningen die na die datum een te hoge belasting hebben gekregen worden niet op kosten van VROM gesaneerd. In het kader van ISV-programma 2005 – 2009 worden de saneringswoningen op het Westeinde en Oosteinde aangepakt. Dit zal worden gedaan door het veranderen van de verkeersstructuur op deze wegen. Een verdere uitwerking hiervan is weergegeven in het MOP ISV 2005 -2009, aspect Geluid, en in de voorstellen voor de verkeersstructuur Vriezenveen. Hoe de saneringsoperatie in de toekomst vorm zal krijgen is nog onduidelijk. Of de financiering van de rijksmiddelen via het ISV blijft lopen of anders, is nog niet zeker. Vooralsnog gaat de Gemeente Twenterand ervan uit dat dit wel het geval zal zijn. Voor de saneringswoningen die na de ISV-2 periode resteren, zal in het volgende ISV-programma een voorstel worden geformuleerd. Zo zouden de rijksmiddelen uit het ISV voor geluid via een ‘subsidieregeling’ voor bewoners voor de geluidsanering van de betreffende woningen ter beschikking kunnen worden gesteld.
Beleidsuitspraak: De gemeente Twenterand wil inzicht krijgen in de hoeveelheid hoog-belaste woningen die niet op de A- en B-lijst staan. De saneringswoningen die niet op de A- en B-lijst staan kunnen tot uiterlijk 31 december 2008 alsnog gemeld worden. Het gevolg van het nieuwe geluidsbeleid is dat woningen in gebieden liggen waarbij de geluidsbelasting niet overeenkomt met de ambitie die voor het betrokken gebied is vastgesteld. Voor deze woningen hoeft de gemeente
geen saneringsprogramma op te stellen. Wel is de
gemeente van mening dat hier naar passende oplossingen gezocht moet worden, in ruimtelijk, verkeers- en milieubeleid. Deze nota zal voornamelijk inspelen op nieuwe situaties. In het volgende hoofdstuk wordt per gebied aangegeven wat de ambities zijn voor de nieuwe situaties.