CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019.pdf

Raadsvergadering 11 juli 2023, gemeente TwenterandBij agendapunt: Eerste wijziging van de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2022 na inspraak9.583 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 Met aanvullende instructie 2022

Inhoud 1. Hoe ziet het normenkader eruit? ............................................................................................................................................................. 5

2. Hoe moet ik het normenkader toepassen? ........................................................................................................................................... 7 3. Is het normenkader toe te passen in mijn gemeente? ....................................................................................................................... 9 4. Welke uitgangspunten verankeren in het beleid? ............................................................................................................................. 10 5. Bekostiging in relatie tot het normenkader? ....................................................................................................................................... 11 6. Wat is het doel van het normenkader? ................................................................................................................................................ 12 7. Hoe is het normenkader tot stand gekomen? .................................................................................................................................... 13 8. Houdt dit stand bij bezwaar en beroep? ............................................................................................................................................. 15 9.

Is lokaal aanvullend onderzoek nodig? ................................................................................................................................................ 16 Auteur(s) Nico Dam

10. Kan ik het normenkader toepassen per jaar? .................................................................................................................................... 17 11. Kan ik losse onderdelen uit het normenkader gebruiken? ............................................................................................................. 18

Evelien Rijken

12. Is het normenkader voor elke cliënt op maat? .................................................................................................................................. 19

Marco Wolves

13. Is ‘x’ minuten voor ‘dweilen’ wel voldoende? ....................................................................................................................................... 23

Bureau HHM Kenmerk MW/22/1235 Publicatiedatum Juni 2019

Bijlage 1.

Aanvullende instructie toepassing Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 ......................................... 24

Bijlage 2.

Normenkader in uren per jaar ............................................................................................................................................... 33

Bijlage 3.

Normenkader: activiteiten en frequenties........................................................................................................................... 34

Aanvulling september 2022 © Bureau HHM

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 2

INLEIDING Bureau HHM hielp veel gemeenten bij het aanpassen van de regelgeving en het beleid rond de Huishoudelijke Ondersteuning1. Dit begon na de uitspraken van de Centrale Raad van Beroep in mei 2016 met empirisch onderzoek naar normtijden en de objectieve en onafhankelijke onderbouwing daarvan, in collegiale samenwerking met KPMG Plexus. De uitkomsten daarvan toetsten we binnen een groot aantal gemeenten aan de lokale situatie om het zo te vertalen naar lokaal beleid. Hieruit is een normenkader tot stand gekomen dat alle gemeenten kunnen gebruiken bij het toekennen van Huishoudelijke Ondersteuning. In haar uitspraken van december 2018 bevestigde de CRvB dat dit normenkader voldoet aan de eisen die in mei 2016 werden gesteld aan de onderbouwing van normtijden. Door uit te gaan van een ‘gemiddelde cliëntsituatie’ en de mogelijkheid tot meer of minder inzet om te komen tot ondersteuning op maat van de persoon, gaan wij ervan uit dat dit normenkader in elke gemeente en voor elke cliënt kan worden toegepast. Wij denken dat de kennis over de noodzakelijke inzet van huishoudelijke ondersteuning inmiddels zo is uitgekristalliseerd, dat gemeenten met behulp van deze handreiking zelf de normtijden en de onderbouwing van het beleid rond de Huishoudelijke Ondersteuning kunnen vaststellen.

Aan de hand van 13 vragen geven we inzicht in het algemene normenkader voor Huishoudelijke Ondersteuning en de mogelijkheden voor toepassing daarvan door gemeenten. Wat ons betreft kunnen gemeenten deze handreiking naar hartenlust gebruiken. Bronvermelding wordt op prijs gesteld, net als reacties van gemeenten die deze handreiking gebruikten.

1

De terminologie varieert in het land. Veelgebruikte termen zijn Huishoudelijke Ondersteuning, Hulp bij het Huishouden, Huishoudelijke Hulp en

Huishoudelijke Verzorging. Wij gebruiken het begrip Huishoudelijke Ondersteuning. MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 3

In september 2022 hebben we een ‘aangevulde’ versie van het Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 uitgebracht. Deze versie is inhoudelijk en wat normtijden betreft volledig gelijk aan de eerste uitgave in 2019. De aanvulling bestaat uit bijlage 1 met aanvullende instructies voor de toepassing van het normenkader die we hebben opgenomen. De aanvullende instructies zijn tot stand gekomen op basis van de vele tientallen gesprekken die we over de details en instructie van de toepassing van het normenkader hebben gevoerd. Met name tijdens en naar aanleiding van de vele trainingen die we in het veld hebben verzorgd en voorgelegde praktijkcasussen over hoe dit normenkader te gebruiken bij het indiceren. Met deze aanvullende instructies verandert er niets in het normenkader op zich. Dit blijft onveranderd gebaseerd op dezelfde onderzoeken. De bedoeling en de concrete toepassing ervan hebben we verder verduidelijkt, volledig in lijn met de onderliggende onderzoeken. Veel succes! Bureau HHM NB. Wij hebben geprobeerd deze tekst geheel voor zichzelf te laten spreken, hierbij is geen extern onderzoek of advies noodzakelijk. Heeft u toch vragen, opmerkingen of verbetersuggesties voor deze handreiking, dan horen wij die uiteraard graag: info@hhm.nl | telefoon 053 433 0548

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 4

Hoe ziet het normenkader eruit? De volgende pagina geeft het normenkader voor de Huishoudelijke Ondersteuning weer. Per resultaatgebied is uitgewerkt hoeveel professionele inzet nodig is voor de verschillende resultaten in de gemiddelde cliëntsituatie en wat het effect hierop is van verschillende factoren, zodat uiteindelijk wordt gekomen tot ondersteuning op maat van de persoon. De normtijden zijn in navolgend ‘blokkenschema’ weergegeven in ‘uren/minuten per week’. Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de wettelijke plicht om tijdbesteding inzichtelijk te maken voor de cliënt en daarmee diens rechtspositie te bewaken. Maar tegelijk wordt flexibele toepassing naar individuele cliëntsituaties mogelijk, zodat er ruimte is voor het maatwerk dat van week tot week nodig is. Bijlage 2 bevat dit normenkader uitgedrukt in ‘uren per jaar’.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 5

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 6

Hoe moet ik het normenkader toepassen? De toegangsmedewerker van de gemeente doet naar aanleiding van de hulpvraag van een cliënt integraal onderzoek. Daarbij onderzoekt de toegangsmedewerker welke ondersteuning de cliënt naar aard en omvang nodig heeft. Vervolgens onderzoekt deze wat de mogelijkheden zijn vanuit eigen kracht, netwerk of andere voorliggende opties/voorzieningen om invulling te geven aan deze ondersteuningsvraag. Daaruit volgt welke ondersteuning vanuit de Wmo nodig is, in de vorm van een maatwerkvoorziening voor ondersteuning bij het huishouden. De toegangsmedewerker gebruikt dit normenkader als hulpmiddel, als leidraad, om te komen tot een professionele afweging over de ondersteuning op maat van de individuele cliënt die nodig is. Dit wordt per subresultaat (schoon en leefbaar huis, wasverzorging, etc.) bekeken en daarna opgeteld tot de totaal te indiceren tijd. Hierbij wordt de situatie van de cliënt vergeleken met de ‘gemiddelde cliëntsituatie’. Dit leidt tot ‘meer’ of ‘minder’ inzet van ondersteuning dan in de gemiddelde cliëntsituatie het geval zou zijn. Het resultaat is dan ondersteuning op maat van de individuele cliënt, die wordt vastgelegd in de indicatie (beschikking). Het normenkader wordt op de volgende manier geïnterpreteerd: •

De ondersteuningstijd in het normenkader voor de ‘gemiddelde cliëntsituatie’, betreft volledige professionele overname van alle activiteiten. De situatie van de cliënt wordt hier tegen afgezet / mee vergeleken.

•

Het normenkader is hiervoor weergegeven in uren/minuten per week. In bijlage 2 in uren per jaar.

•

De professionele hulp maakt, in samenspraak met de cliënt, een planning wanneer welke werkzaamheden worden gedaan. Binnen de gegeven omvang van de indicatie. Zo worden in de tijd uiteindelijk alle activiteiten opgenomen in het ondersteuningsplan uitgevoerd. In bijlage 3 is een overzicht opgenomen van de activiteiten en frequentie van uitvoering hiervan waarop het normenkader is gebaseerd. Dit betreft dan volledige professionele overname van alle

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 7

werkzaamheden, zonder dat sprake is van bijzonderheden in de cliëntsituatie die minder inzet mogelijk of meer inzet nodig maken. •

Het normenkader betreft de voor de hulp beschikbare totale tijd. Er is geen sprake van ‘instructietijden’ per activiteit. In ieder huishouden, in iedere situatie, is sprake van net weer wat andere verdelingen van activiteiten en van de tijd die dit vergt per activiteit.

•

In het normenkader is naast directe tijd ook indirecte tijd opgenomen. Dit is tijd die nodig is voor binnenkomen, afspraken maken, interactie met de cliënt en bijvoorbeeld het pakken en opruimen van schoonmaakmiddelen. Deze indirecte tijd is even noodzakelijk als de directe tijd om de beoogde resultaten te behalen.

•

De totale tijd die wordt geïndiceerd, is te zien als een totaal over het jaar heen voor alle te bereiken resultaten. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat deze totaaltijd toereikend is om te doen wat nodig is in de gemiddelde cliëntsituatie (zie vraag 12). Voorwaarde hiervoor is wel dat goed onderzoek wordt gedaan naar de individuele situatie van de cliënt (keukentafelgesprek) om te komen tot een individuele afweging op maat.

•

Met dit normenkader kan een verantwoord niveau van een schoon, opgeruimd en georganiseerd huishouden worden gerealiseerd. Aandachtspunt is dat persoonlijke opvattingen van cliënten of hulpen soms anders zijn dan waarop dit normenkader is gebaseerd. In deze is dan het normenkader leidend, omdat dit op basis van onderzoek bij en met vele cliënten en in afstemming met diverse deskundigen tot stand is gekomen.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 8

Is het normenkader toe te passen in mijn gemeente? Iedere gemeente kan het normenkader gebruiken door het te verankeren in het beleid. De gemeente bepaalt uiteraard haar eigen beleid ten aanzien van de Huishoudelijke Ondersteuning voor haar inwoners. Dat doet zij op grond van de Wmo 2015. Dit normenkader is gebaseerd op de algemene beleidsuitgangspunten die meerdere gemeenten toepassen (zie bij vraag 4). Als een gemeente hiervan substantieel afwijkt, kan dat tot gevolg hebben dat het normenkader niet meer van toepassing is.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 9

Welke uitgangspunten verankeren in het beleid? Het normenkader is gebaseerd op de navolgende uitgangspunten. Die moeten in het beleid worden vastgelegd. Deze teksten zijn voorbeelden die we in meerdere gemeenten zijn tegengekomen. •

Definitie van het resultaat: Een huis is schoon en leefbaar indien het normaal bewoond en gebruikt kan worden en voldoet aan basale hygiëne-eisen. Schoon staat voor: een basishygiëne borgen, waarbij vervuiling van het huis en gezondheidsrisico’s van bewoners worden voorkomen. Leefbaar staat voor: opgeruimd en functioneel, bijvoorbeeld om vallen te voorkomen.

•

De afbakening van de ruimtes waarop de voorziening betrekking heeft: De inwoner moet gebruik kunnen maken van een schone woonkamer, slaapvertrekken, keuken, sanitaire ruimtes en gang/trap/overloop.

•

De afbakening van activiteiten die onder de voorziening vallen en welke niet: Het schoonmaken van de buitenruimte bij het huis (ramen, tuin, balkon, etc.) maakt geen onderdeel uit van HO.

•

De normering van de voorziening: Voor de onderbouwing van de maatwerkvoorziening huishoudelijke hulp, maken we gebruik van het Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 (bureau HHM).

•

De mogelijkheid om voor bijzondere situaties af te wijken van het normenkader: Wanneer cliënten als gevolg van hun (medische) beperkingen onvoldoende ondersteund worden door de basisvoorziening schoon huis, kunnen aanvullende maatwerkmodules ingezet worden. Dit zijn bijvoorbeeld een hoger niveau van hygiëne of schoonhouden realiseren, het klaarzetten van maaltijden en beschikken over schone kleding. Als zij minder ondersteuning nodig hebben, dan wordt rekening gehouden met de mogelijkheden van eigen kracht, gebruikelijke hulp en het netwerk. Als sprake is van voorliggende voorzieningen/oplossingen, dan wordt hiervoor geen Wmo-maatwerkvoorziening inzet.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 10

Bekostiging in relatie tot het normenkader? Voor de bekostiging van de Huishoudelijke Ondersteuning zijn verschillende modellen denkbaar. Die hebben in de kern steeds twee componenten: een ‘p’ (een reëel uurtarief) en een ‘q’ (het aantal uren dat bekostigd wordt). Doorgaans wordt de ‘p’ eenmalig bepaald en periodiek bijgesteld. Over de ‘q’ kunnen verschillende afspraken worden gemaakt, variërend van declaratie van feitelijk geleverde inzet, tot een normatief bepaalde omvang van de ondersteuning, bijvoorbeeld gebaseerd op het gepresenteerde normenkader. Reëel uurtarief (p) De gemeente is gehouden om voor de maatschappelijke ondersteuning een reëel tarief te betalen. De AMvB ‘Reële Prijs Wmo 2015’ die sinds de zomer van 2017 van kracht is, beschrijft op basis van welke parameters (kostprijsbestanddelen) het tarief tot stand komt. Het begrip ‘reëel’ weerspiegelt daarbij de (goede) prijs- kwaliteitverhouding. Wanneer een tarief ‘reëel’ is, is niet in de AMvB bepaald, dat is en blijft een keuze van de gemeente. Belangrijke toetssteen hierbij is dat het tarief tot stand komt in een transparant proces naar/met de aanbieders en dat het tarief herleidbaar en herkenbaar is. Op grond van onze ervaringen, denken wij dat de discussie over de juiste parameters van een kostprijsmodel voor Huishoudelijke Ondersteuning en de passende waarden daarbij, inmiddels is uitgekristalliseerd.

Ook op dit punt is naar ons inzicht, net als bij normtijden, geen aanvullend onderzoek nodig. Aantal uren (q) Hierbij ligt het voor de hand om aan te sluiten bij het normenkader en daarmee bij de uren die de cliënt krijgt toegekend. Daardoor ontstaat balans tussen het belang van de aanbieder en dat van de cliënt en is er volstrekte duidelijkheid over de omvang van de inzet en daarmee over de rechtspositie van de inwoner.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 11

Wat is het doel van het normenkader? Met dit normenkader willen we gemeenten helpen om inwoners die dit nodig hebben, passende Huishoudelijke Ondersteuning op maat van de persoon te bieden. Deze handreiking maakt de daarvoor benodigde kennis toegankelijk voor iedereen. Het is een hulpmiddel voor de toegangsmedewerkers om te komen tot een zorgvuldige professionele afweging voor ondersteuning op maat van de individuele cliënt. Gemeenten kunnen met dit normenkader kostenefficiënt komen tot Huishoudelijke Ondersteuning die voldoet aan de eisen die de Centrale Raad in mei 2016 stelde aan de onderbouwing van normtijden.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 12

Hoe is het normenkader tot stand gekomen? Gemeenten bieden hun inwoners ondersteuning in de vorm van Huishoudelijke Ondersteuning op grond van de Wmo 2015. De Centrale Raad van Beroep (CRvB) deed op 18 mei 2016 vier uitspraken waarin zij kritisch was over de keuzes die gemeenten hierbij tot dan toe maakten. Dit had betrekking op de onderbouwing van de omvang van de ondersteuning en op de positie van de inwoner ten opzichte van de professional. Naar aanleiding van deze uitspraken herzagen veel gemeenten hun beleid. Bureau HHM en KPMG Plexus onderbouwden met onderzoek de benodigde omvang van de ondersteuning. De kern van deze onderzoeken is het uitgangspunt van triangulatie: het grondig onderzoeken van een vraagstuk vanuit meerdere perspectieven. Dit betreft de oordelen van cliënten, expert-oordelen en onderbouwing met data vanuit de uitvoeringspraktijk.

Zowel gezamenlijk als apart hebben beide bureaus een groot aantal gemeenten geadviseerd op basis van deze onderzoeken. Met name het onderzoek dat we hebben uitgevoerd voor de gemeente Utrecht is in veel gemeenten overgenomen als basis voor het eigen beleid. In meerdere gevallen heeft de rechtbank en uiteindelijk ook de CRvB (10 december 2018, ECLI:NL:CRVB:2018:3835) het onderzoek dat door bureau HHM en KPMG Plexus is uitgevoerd, beoordeeld als ‘objectief, onafhankelijk en deugdelijk’.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 13

Daarmee voldoet het aan de criteria die eerder door de Raad zijn gesteld. En kan het worden benut voor onderbouwing van de in te zetten omvang van de Huishoudelijke Ondersteuning door een gemeente. Bureau HHM en KPMG Plexus ontwikkelden in opdracht van verschillende gemeenten een nieuwe actuele maatstaf voor de Huishoudelijk Ondersteuning, passend bij het beleidskader van de betreffende gemeenten 2. Deze gemeenten vullen het resultaatgericht werken ieder op een andere manier in. De kern van de aanpak was steeds de combinatie van tijdbestedingsonderzoek, professionele ervaringen, onafhankelijk experts en cliëntinterviews. Hiermee bepaalden we de benodigde activiteiten, frequentie van uitvoering en de tijdbesteding hieraan die nodig zijn voor het behalen van de resultaten die met de voorzieningen Huishoudelijke Ondersteuning worden beoogd3. Voor enkele activiteiten, die in de praktijk zeer weinig voorkomen en die we daarom in de onderzoeken in 2016/2017 niet in voldoende aantallen hebben kunnen onderzoeken, blijven we gebruik maken van de normtijden zoals die in de CIZrichtlijn uit 2006 zijn opgenomen. Ook omdat de deskundigen in de verschillende expertgroepen hebben aangegeven dat voor deze onderdelen nog steeds sprake is van relevante normtijden vanuit de CIZ-richtlijn.

Dit betreft het voeren van de regie over het huishouden, advies/instructie/voorlichting en de verzorging van maaltijden. In het verlengde van deze onderzoeken hebben wij vanuit HHM in de periode najaar 2016 tot op heden voor enkele tientallen gemeenten/regio’s de uitkomsten in de lokale praktijk getoetst. Op basis van het onderzoek in meerdere gemeenten en toetsing van de uitkomsten in een groot aantal andere gemeenten en regio’s, concluderen wij dat de tijdnormen die we in deze handreiking beschrijven, breed toepasbaar zijn en daarmee de CIZ-richtlijn uit 2006 op die onderdelen kunnen vervangen.

2 Het empirisch onderzoek is uitgevoerd in Utrecht, Amsterdam, Haarlem, Hoorn, Emmen en nog een grote gemeente (naam wordt niet genoemd omdat

deze gemeente niet formeel heeft gepubliceerd, de inhoud van het onderzoek mogen we wel gebruiken t.b.v. dit normenkader). Het rapport dat we voor Utrecht hebben opgesteld, is door de CRvB als ‘deugdelijk’ bestempeld. De onderzoeken in andere gemeenten zijn op overeenkomstige wijze uitgevoerd. 3

Een uitgebreide beschrijving en toelichting op de uitgevoerde onderzoeken is desgewenst beschikbaar. MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 14

Houdt dit stand bij bezwaar en beroep? Als gemeenten de in deze handreiking gepresenteerde norm voor de toekenning van huishoudelijke hulp onder de Wmo 2015 onverkort overnemen en verankeren in hun beleid, verwachten wij dat dit juridisch stand zal houden in geval van bezwaarzaken. Bureau HHM biedt geen definitieve juridische zekerheid, daarvoor kunnen individuele zaken te veel onvoorziene omstandigheden bevatten. Bureau HHM kan op generlei wijze aansprakelijk worden gesteld door de gebruiker van deze norm c.q. deze handreiking.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 15

Is lokaal aanvullend onderzoek nodig? Ten behoeve van het toetsen van uitkomsten van de elders uitgevoerde onderzoeken voor een bepaalde gemeente, analyseerden wij steeds eerst het lokale beleid. Dat is vertaald naar de uitkomsten van het onderzoek elders. Die uitkomsten toetsten we vervolgens bij lokale stakeholders. Soms met onafhankelijke experts, soms met vertegenwoordigers van cliënten en cliëntenorganisaties en steeds met professionals die de lokale praktijk van Huishoudelijke Ondersteuning goed kennen. Zo ontwikkelden we onafhankelijke lokale normenkaders, zonder aanvullend empirisch onderzoek te doen. Voortschrijdend inzicht heeft ertoe geleid dat we in het normenkader 108 uur op jaarbasis presenteren in plaats van de 105 uur op jaarbasis die is gevonden in het allereerste onderzoek in Utrecht. Daarbij bleek steeds dat de cijfermatige basis van de uitgevoerde onderzoeken kon worden gebruikt om te komen tot een normenkader dat specifiek is afgestemd op de lokale beleidskeuzes van die gemeente. Er is veelal wel sprake van enige verschillen in het beleid tussen gemeenten. Reden daarvan is dat het normenkader ruimte biedt voor individuele verschillen. Gemeenten kunnen dit normenkader overnemen als het aansluit op het lokale beleid. Aanvullend onderzoek is dan ook niet noodzakelijk.

Het verdient echter wel aanbeveling dat zowel beleid als normenkader worden besproken met lokale stakeholders. Daarmee ontstaat draagvlak voor de toepassing ervan en kunnen eventueel lokale factoren worden onderkend die van belang zijn bij de toepassing van het normenkader voor deze gemeente.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 16

Kan ik het normenkader toepassen per jaar? Ja, dat kan. Bij vraag 2 presenteerden wij het normenkader uitgedrukt in uren en minuten per week. Gemeenten kunnen kiezen om een andere tijdseenheid te hanteren (zoals uren per maand, kwartaal of jaar). Bijlage 2 bevat het normenkader in een tabel op basis van uren per jaar. Iedereen kan met deze informatie het normenkader ook terugrekenen naar elke andere denkbare variant. Daarbij moet echter wel worden bedacht dat door afronding verschillen kunnen ontstaan. Een normenkader uitgedrukt in decimalen lijkt ons niet wenselijk. Daarom zijn beide tabellen afgerond op hele uren of minuten per week of per jaar. Wij adviseren te rekenen vanuit de tabel in ‘minuten per week’. Indien bij doorrekenen naar andere eenheden decimalen ontstaan, is ons advies om steeds naar boven af te ronden. Daarmee wordt een eventuele marge in het voordeel van de inwoner toegepast.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 17

Kan ik losse onderdelen uit het normenkader gebruiken? Dit kan alleen als gedoeld wordt op de verschillende resultaatgebieden uit de Huishoudelijke Ondersteuning. Alle activiteiten en beïnvloedende factoren zijn per resultaatgebied gebundeld onderzocht. Zij vormen een logisch en samenhangend geheel. Dus een gemeente kan ervoor kiezen om alleen het normenkader voor ‘schoon en leefbaar huis’ over te nemen, zonder het kader voor het resultaat ‘wasverzorging’. Bijvoorbeeld omdat hiervoor een algemene voorziening is ingericht. Dit kan wanneer deze keuze in het beleid is verankerd. Voor alle onderdelen van het normenkader moet de gemeente op een of andere wijze in mogelijkheden van ondersteuning voorzien voor inwoners die dit nodig hebben, als er geen andere voorliggende oplossingen zijn. In dit normenkader presenteren we totaaltijden. Die zijn bepaald op grond van de triangulatie-aanpak die we eerder hebben benoemd. In de onderliggende onderzoeken zijn ook onderzoektijden per activiteit uitgewerkt. Het gebruik van tijden per activiteit (stofzuigen woonkamer, dweilen gang, nat afnemen, etc.) als los te indiceren onderdelen raden wij af. Dit betreft onderzoektijden die samengevoegd leiden tot een passende omvang van ondersteuning op maat voor de cliënt. Hierbij is dus ook sprake van middeling van tijden.

Individuele situaties verschillen altijd wat van elkaar, dit maakt in dit normenkader dat het grote geheel zeker klopt, maar er is geen sprake van ‘instructietijden of uitvoeringsnormen per activiteit’. Het zijn de totaaltijden die de toegangsmedewerker helpen om te komen tot passende ondersteuning op maat waarmee de gestelde doelen als geheel kunnen worden gerealiseerd.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 18

Is het normenkader voor elke cliënt op maat? Het vertrekpunt bij het ontwikkelen van dit normenkader was ‘hoe veel tijd is nodig voor volledige professionele overname van het huishouden bij een gemiddelde cliëntsituatie’. Deze gemiddelde cliëntsituatie dienst als ijkpunt, waaraan cliënten worden gespiegeld. Het normenkader geeft richtlijnen voor het maken van een afweging door de toegangsmedewerker, die leidt tot ondersteuning op maat van de individuele cliënt. Door de vele individuele casuïstiek die we in de verschillende onderzoeken hebben gezien, hebben we een scherp beeld van de ‘gemiddelde cliëntsituatie’ waar huishoudelijke hulp wordt geboden. Op basis van deze gemiddelde cliëntsituatie krijgen de normtijden een algemeen karakter en wordt voorkomen dat op alle mogelijk denkbare uitzonderingen apart beleid moet worden ontwikkeld. De gemiddelde cliëntsituatie is als volgt omschreven: Gemiddelde cliëntsituatie: •

een huishouden met 1 of 2 volwassenen zonder thuiswonende kinderen;

•

wonend in een zelfstandige huisvestingssituatie, gelijkvloers of met een trap;

•

er zijn geen huisdieren aanwezig die extra inzet van ondersteuning vragen;

•

de cliënt kan de woning dagelijks op orde houden (bijvoorbeeld aanrecht afnemen, algemeen opruimen) zodat deze gereed is voor de schoonmaak;

•

de cliënt heeft geen mogelijkheden om zelf bij te dragen aan de activiteiten die moeten worden uitgevoerd;

•

er is geen ondersteuning vanuit mantelzorgers, netwerk en vrijwilligers bij activiteiten die moeten worden uitgevoerd;

•

er zijn geen beperkingen of belemmeringen aan de orde bij de cliënt die maken dat de woning extra vervuilt of dat de woning extra schoon moet zijn;

•

de woning heeft geen uitzonderlijke inrichting en is niet extra bewerkelijk of extra omvangrijk.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 19

Cliënten passen zeker niet altijd precies in deze omschrijving van ‘de gemiddelde cliëntsituatie’. Er is sprake van invloedsfactoren die minder of juist meer ondersteuning nodig maken (eigen kracht e.d. versus vaker of beter moeten schoonmaken). Door een zorgvuldige afweging te maken hiervan voor iedere cliënt, komt de toegangsmedewerker tot individuele ondersteuning op maat (maatwerk). De volgende invloedsfactoren maken dat inzet van minder ondersteuningstijd mogelijk is of inzet van meer ondersteuningstijd nodig is. a. Kenmerken cliënt •

Mogelijkheden cliënt zelf: de fysieke mogelijkheden van de cliënt om bij te dragen aan de uit te voeren activiteiten. Dit hangt af van het kunnen bewegen, lopen, bukken en omhoog reiken, het vol kunnen houden van activiteiten, het kunnen overzien wat moet gebeuren en daadwerkelijk tot actie kunnen komen. Ook speelt hier de trainbaarheid en leerbaarheid van de cliënt mee.

•

Beperkingen en belemmeringen van de cliënt, die gevolgen hebben voor de benodigde inzet. De hoeveelheid extra ondersteuning die nodig is, is leidend, niet de problematiek als zodanig. Voorbeelden zijn Huntington, ALS, Parkinson, dementie, visuele beperking, revalidatie, bedlegerig, psychische aandoeningen, verslaving/alcoholisme e.d. Dit kan op twee manieren uitwerken: — Het kan nodig zijn extra vaak schoon te maken of te wassen, doordat meer vervuiling optreedt. Bijvoorbeeld als

gevolg van rolstoelgebruik, ernstige incontinentie, overmatig zweten, (ernstige) tremors, besmet wasgoed (bijvoorbeeld bij chemokuur of Norovirus). — Het kan nodig zijn de woning extra goed schoon te maken. Ter voorkoming van problemen bij de cliënt

voortkomend uit bijvoorbeeld allergie, astma, longemfyseem, COPD. •

Ondersteuning vanuit mantelzorgers, netwerk en vrijwilligers: de hoeveelheid ondersteuning die wordt geboden vanuit mantelzorgers, het netwerk van de cliënt en eventuele vrijwilligers, waardoor minder professionele inzet vanuit de gemeente noodzakelijk is omdat een deel activiteiten door niet-professionals wordt gedaan.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 20

b. Kenmerken huishouden •

Samenstelling van het huishouden: het aantal personen en de leeftijd van leden in het huishouden. Als sprake is van een huishouden van twee personen, is niet persé extra inzet nodig. Dit is bijvoorbeeld wel het geval als zij gescheiden slapen, waardoor een extra slaapkamer in gebruik is. Het kan ook betekenen dat er minder ondersteuning nodig is, omdat de partner een deel van de activiteiten uitvoert (gebruikelijke hulp4). De aanwezigheid van een kind of kinderen kan leiden tot extra noodzaak van inzet van ondersteuning. Dit is mede afhankelijk van de leeftijd en leefstijl van de betreffende kinderen en van de bijdrage die het kind levert in de huishouding (leeftijdsafhankelijk, gebruikelijke hulp). Als er kinderen zijn, zijn er vaak ook meer ruimtes in gebruik. Een kind kan eventueel ook een bijdrage leveren in de vorm van mantelzorg en daarmee de benodigde extra inzet beperken of opheffen. Bij een kind kan ook sprake zijn van bijzonderheden (ziekte of beperking) die maken dat extra inzet van ondersteuning nodig is.

•

Huisdieren: door de aanwezigheid van een of meer huisdieren in het huishouden, kan eventueel door meer vervuiling extra inzet nodig zijn dan in de norm is opgenomen. Verzorging van huisdieren valt niet onder huishoudelijke ondersteuning. Een huisdier veroorzaakt niet altijd extra benodigde inzet (goudvis in een kom, een niet verharende hond, etc.). Een huisdier heeft vaak ook een functie ten aanzien van participatie en eenzaamheidsbestrijding. Met de cliënt moet in voorkomende gevallen overleg plaatsvinden over aantal of aard van huisdieren en welke gevolgen hiervan wel of niet ‘voor rekening’ van de gemeente/samenleving komen.

c. Kenmerken woning •

Inrichting van de woning: extra inzet nodig door bijvoorbeeld extra veel beeldjes of fotolijstjes in de woonkamer of een groot aantal meubelstukken in de ruimte. Het gaat in dit geval om de extreme situaties, waarin de inrichting een aanzienlijke extra ondersteuning vergt. Ook hierbij kan nader overleg met de cliënt zijn aangewezen over wie wat doet in het huishouden.

4

Gebruikelijke hulp is de normale, dagelijkse hulp die partners, ouders, inwonende kinderen en/of andere huisgenoten elkaar geven. MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 21

•

Bewerkelijkheid van de woning: extra inzet nodig door bouwkundige en externe factoren, bijvoorbeeld de ouderdom van het huis, de staat van onderhoud, de aard van de wand-of vloerafwerking, de aard van de deuren, schuine wanden, hoogte van de plafonds, tocht en stof, eventuele gangetjes en hoekjes.

•

Omvang van de woning: een grote woning kan, maar hoeft niet persé meer inzet te vragen. Een extra grote oppervlakte van de in gebruik zijnde ruimtes kan meer tijd vergen om bijvoorbeeld stof te zuigen, maar kan het stofzuigen ook makkelijker maken omdat je makkelijk overal omheen kunt werken. Een extra slaapkamer die daadwerkelijk in gebruik is als slaapkamer vergt wel extra tijd.

N.B. Er zijn cliëntsituaties denkbaar die niet passen in het normenkader. Deze zijn zo uitzonderlijk dat hiervoor geen algemene normstelling mogelijk is. Wij adviseren daarom in de toegang in gezamenlijk overleg te bepalen welke ondersteuningsbehoefte er in deze cliëntsituaties is. Dit normenkader kan daarbij veelal wel ondersteunend zijn.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 22

Is ‘x’ minuten voor ‘dweilen’ wel voldoende? In dit normenkader presenteren we totaaltijden voor verschillende onderdelen. Deze zijn bepaald op grond van de triangulatie-aanpak die we eerder hebben benoemd bij vraag 7. In de onderzoeken die ten grondslag liggen aan dit normenkader zijn ook onderzoektijden per activiteit uitgewerkt. Het gebruik van tijden per activiteit (stofzuigen woonkamer, dweilen gang, nat afnemen, etc.) als los te indiceren onderdelen raden wij af. Dit betreft onderzoektijden die samengevoegd leiden tot een passende omvang van ondersteuning op maat voor de cliënt. Hierbij is dus ook sprake van middeling van tijden. Individuele situaties verschillen altijd wat van elkaar. Dit maakt in dit normenkader dat het grote geheel zeker klopt, maar er is geen sprake van ‘instructietijden of uitvoeringsnormen per activiteit’. Het zijn de totaaltijden die de toegangsmedewerker helpen om te komen tot passende ondersteuning op maat waarmee de gestelde doelen als geheel kunnen worden gerealiseerd.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 23

Bijlage 1.

Aanvullende instructie toepassing Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019

In deze bijlage hebben we nadere instructies uitgewerkt voor het

Onderwerpen in deze bijlage:

toepassen van het Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019.

1.

Minder inzet dan volledige overname/afschalen .............................................. 25

2.

Enige extra inzet of veel extra inzet (30 of 60 minuten) .................................. 26

3.

Kamer wel/niet in gebruik (als slaapkamer!) ...................................................... 26

de bedoeling van de onderliggende onderzoeken waar het

4.

Wanneer ruimtes wel of niet als ‘extra kamer’ aanmerken ............................ 27

Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 op is gebaseerd;

5.

Samenstelling huishouden (= eigen kracht + gebruikelijke hulp) ................. 28

de vele gesprekken met en praktijkvoorbeelden van Wmo-

6.

Huisdieren (die extra inzet van ondersteuning noodzakelijk maken) .......... 28

consulenten van gemeenten en van deskundigen van aanbieders HO

7.

Overige kenmerken woning: omvang, bewerkelijkheid, inrichting ................ 29

tijdens de tientallen trainingen die door bureau HHM zijn verzorgd

8.

Strijken en boodschappen (beide meestal voorliggend op te lossen) ......... 30

over het Normenkader HO 2019 sinds 2019.

9.

Regie en organisatie; Advies-instructie-voorlichting ........................................ 30

Deze instructies zijn uitgewerkt op basis van: •

•

Tijdens de trainingen over het normenkader voor gemeenten/de Wmoconsulenten geven we de instructies uit deze bijlage mondeling al mee. Deze instructies zijn te zien als een inhoudelijke verrijking of inkleuring van het Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019. Deze instructies hebben geen invloed op de tijdnormen uit het normenkader, de eerder uitgevoerde onderliggende onderzoeken vormen hiervoor de basis.

10. Algemeen (activiteiten en -onderzoektijden) ..................................................... 31 11. Afronding van de indicatie (op 5 minuten of per kwartier) ............................. 31 12. Herindicaties.............................................................................................................. 32

1. Minder inzet dan volledige overname/afschalen

basis van het beleid gebruikelijke hulp. Dit kan 15 minuten zijn, maar

We krijgen regelmatig vragen over het ‘afschalen’ of ‘minderen’ ten

dit kan ook meer dan 15 minuten zijn. Vaak is dat dan vanwege

opzichte van de in de norm aangegeven minuten per week in geval van

gebruikelijke hulp.

volledige overname. De vragen die worden gesteld, gaan over waarop dit

5.

De taak van de gemeente op grond van de Wmo 2015 is onder-

‘afschalen’ is gebaseerd en of het mogelijk is om verder af te schalen dan

steuning op maat te bieden. Als dat bij een cliënt 2 uur of bijvoorbeeld

de 10, 15 of 17 minuten die in het normenkader staan benoemd.

3 uur per 2 weken is, dan kan dit zeker worden geïndiceerd. 6.

Het Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 is gebaseerd

Hierbij geldt:

op volledige professionele overname op wekelijkse basis. Maar het

1.

We hebben in 2016 de uitvoerders HO gevraagd hoeveel cliënten, die

normenkader staat niet in de weg dat een andere oplossing (minder

géén volledige overname nodig hebben zoals beschreven in de

uren per week) de best passende ondersteuning is voor de cliënt. Dit

‘gemiddelde cliëntsituatie’, zelf gemiddeld doen onder het resultaat

kan dan ook worden geïndiceerd.

Schoon en Leefbaar huis. Dat bleek gemiddeld zo’n 15 minuten te zijn. 2.

Zeker bij de was is vaak ruimte voor eigen inzet door de cliënt.

Dat betreft meestal schoonmaken op middenniveau (afstoffen en nat

Daarom staat hierbij ook een aftrekoptie voor de helft van de omvang

afnemen) en algemeen opruimen. Het afstoffen op middenniveau is

(-/- 17 minuten). Je ziet vaak dat de zware/grote stukken was niet meer

dus zonder bukken of klimmen/reiken. Dit hebben we in het

kan hanteren, maar de kleine stukken nog wel, zoals kleding,

normenkader ‘licht HbH’ genoemd. Zonder ons toen te realiseren dat

ondergoed e.d.

dit een andere invulling kent dat het ‘licht HbH’ in de CIZ-richtlijn 2006.

3.

7.

8.

Bij alle punten hierboven bedoelen we specifiek: het betreft inzet van

Daarin omvat ‘licht HbH’ meer activiteiten en staat dan ook voor 30

de cliënt zelf of het netwerk, de eigen kracht, waardoor dit werk niet

minuten.

door de huishoudelijke hulp hoeft te worden gedaan.

Als de cliënt nog duidelijk meer kan doen en ook werkelijk duurzaam doet dan afstoffen op middenniveau, bijvoorbeeld t.a.v. het sanitair schoonmaken of de keuken of stofzuigen, dan kan zeker nog één of zelfs twee maal extra mindering met 15 minuten plaatsvinden. Mits dit duidelijk wordt toegelicht/gemotiveerd.

4.

Bovenop of in plaats van de mindering vanwege de mogelijkheden van de cliënt zelf, kan ook nog aftrek plaatsvinden vanwege ondersteuning vanuit het netwerk of door inwonende personen op

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 25

2. Enige extra inzet of veel extra inzet (30 of 60 minuten)

7.

Advies van ons: laat de cliënt een eenvoudige robotstofzuiger zelf

Wanneer moet ik enige extra inzet of juist veel extra inzet indiceren?

kopen en gebruiken, mits dit iemand is die met een (eenvoudig)

Dit gaat over situaties waarin door beperkingen of belemmeringen van

apparaat uit de voeten kan.

de cliënt extra goed of extra vaak moet worden schoongemaakt. 3. Kamer wel/niet in gebruik (als slaapkamer!) We zien dit in de volgende situaties:

Binnen het normenkader rekenen we extra tijd voor extra kamers. Er is

1.

Oorzaak 1: allergieën/COPD en dergelijke waardoor het huis beter

een verschil tussen de tijd die wordt gerekend wanneer een extra kamer

stofvrij moet blijven.

‘wel of niet in gebruik’ is. Maar wanneer moeten we als gemeente een

Oorzaak 2: incontinentie, overmatig zweten, specifieke medicijnen met

kamer aanmerken als ‘in gebruik’ en wanneer als ‘niet in gebruik’?

2.

lichamelijke reacties, rolstoelgebruik binnen-buiten (en geen

3.

4.

5.

6.

stofzuigrobot mogelijk voor het zand opzuigen) en dergelijke,

Instructie:

waardoor het huis sneller vervuilt.

1.

De terminologie waar deze instructie op rust is: een extra kamer ‘in

Tot 30 minuten extra inzet is vooral aan de orde als uitbreiding op het

gebruik als slaapkamer’ of een extra kamer ‘niet in gebruik als

ene bezoek/werkmoment per week van de hulp nodig is. Vanwege

slaapkamer’. Als het geen slaapkamer is, dan is het dus voor ‘iets

extra vaak of extra goed moeten schoonmaken.

anders’, het maakt in principe niet uit waarvoor dat is.

Tot 60 minuten extra inzet is in het algemeen aan de orde als een

2.

Extra (slaap)kamers in de woning, naast de hoofdslaapkamer van de

tweede bezoek/werkmoment per week van de hulp nodig is. Vanwege

cliënt (die in de standaardtijd is opgenomen), moeten worden

extra vaak of extra goed moeten schoonmaken.

schoongemaakt om de woning uiteindelijk niet te laten vervuilen.

Aandachtspunt: inzetten van medisch advies kan nodig zijn om

3.

Als een extra kamer daadwerkelijk als slaapkamer in gebruik is, dan

duidelijk te krijgen wat op objectieve medische gronden noodzakelijk

vergt dat 18 minuten per week zoals genoemd in het normenkader

is om aan extra ondersteuning in te zetten.

(bijv. voor een stel dat altijd apart slaapt, twee mensen -geen stel- die

In geval van en tweede keer moeten komen vanwege stof of

samen een huis bewonen, een kind, mits geen gebruikelijke hulp

zand/haren op de vloer vanwege huisdieren, vanwege allergie,

mogelijk is: betekent zelf schoonmaken door het kind), et cetera.

vanwege rolstoelgebruik et cetera: overweeg of het mogelijk is dat de

4.

Voor de niet-slaapkamers indiceer je 5 minuten per week. Dat is in

cliënt zelf een eenvoudige robotstofzuiger aanschaft als algemeen

principe onafhankelijk waar deze andere kamer voor wordt gebruikt.

gebruikelijke voorziening.

Van leeg tot logeerkamer tot strijkkamer tot computerkamer etc.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 26

5.

Want: met 20 minuten per maand heeft de hulp genoeg tijd om die

4. Wanneer ruimtes wel of niet als ‘extra kamer’ aanmerken

kamer een keer te kunnen stoffen en stofzuigen e.d. en blijft deze

Binnen het normenkader rekenen we extra tijd voor extra kamers. Er is

acceptabel schoon. Toegangsmedewerkers kunnen op basis van hun

een verschil tussen de tijd die wordt gerekend wanneer een extra kamer

professionele oordeel in een uitzonderlijke situatie zo nodig een

wel of niet in gebruik is als slaapkamer. Maar wanneer merk je een extra

uitzonderlijke beslissing nemen en toch 18 minuten toekennen.

ruimte nu ook aan als extra kamer? Hier kan sprake zijn van interpretatie-

Een zolder en dus ook een eventuele helemaal leegstaande

verschillen, vooral als het meer om een ‘overige ruimte’ gaat en niet

zolderkamer: die neem je in principe niet mee, behalve als er

zozeer een extra kamer.

duidelijke redenen zijn om dit wel te doen. Het eventueel eens per

6.

7.

jaar een stofzuiger door de zolder halen, lost zich in de praktijk

Instructie:

eigenlijk altijd wel op.

1. Grote bijkeuken: een bijkeuken is in principe onderdeel van ‘de

De 18 minuten voor een kamer in gebruik als slaapkamer komen

keuken’. Het kan natuurlijk voorkomen dat sprake is van een serieus

voort uit het moeten verschonen van het bed en de extra benodigde

grote keuken in combinatie met een serieus grote bijkeuken: dan kan

tijd voor stoffen en schoonmaken vanwege de aard van het gebruik

opplussen op basis van ‘extra kamer niet in gebruik als slaapkamer’ of

van de kamer.

op basis van de factor ‘omvang van de woning’ aan de orde zijn. Dat

Een logeerkamer die (zeer) incidenteel wordt beslapen: die kan in

kan spelen als de hele woning duidelijk bovengemiddeld groot is.

principe door de logee weer schoon worden opgeleverd. Of door de

2. Tweede badkamer: kern: bespreken met de cliënt dat deze in principe

ouders van het kleinkind dat komt logeren. Het is niet aan de

niet wordt gebruikt als badkamer en deze dan aanmerken als ‘extra

gemeente om dit soort zaken altijd te moeten oplossen. In principe

kamer niet zijnde een slaapkamer’: plus 5 minuten/week.

blijft dan de genoemde 5 minuten per week (20 minuten per maand) toereikend om die kamer voldoende schoon te houden.

8.

3. Separaat toilet boven: als er geen toilet in de badkamer zit: zien als onderdeel van ‘het sanitair boven’: vergt geen extra tijdsinzet.

Ook hier geldt weer: uitzonderingen daargelaten, zoals bijvoorbeeld:

4. Kantoor: als het echt een kantoor is en niet een slaap/logeerkamer die

twee kleinkinderen logeren enkele dagen per week bij opa en oma om

als werkplek wordt gebruikt: deze moet zakelijk schoongemaakt en

het gezin te ontlasten waar al jeugdzorg in zit: dan is HO inzetten een

dan is het geen Wmo. Als het een thuiswerkplek betreft, dan is het

betere optie dan meer jeugdzorg inzetten.

een kamer ‘niet in gebruik als slaapkamer’.

Het professionele oordeel van de consulent is uiteindelijk leidend, deze kan zo nodig de hardheidsclausule benutten.

5. Grote kelder: afwegen op basis van het werkelijke gebruik hiervan. Geen extra tijd toekennen, net zoals de zolder of eventueel meenemen als ‘extra kamer niet in gebruik als slaapkamer’.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 27

5. Samenstelling huishouden (= eigen kracht + gebruikelijke hulp)

6. Huisdieren (die extra inzet van ondersteuning noodzakelijk

In het normenkader is de mogelijkheid benoemt om extra tijd toe te

maken)

kennen op grond van de ‘samenstelling van het huishouden”. Hiervoor

Omdat huisdieren een extra bron van vervuiling kunnen zijn binnen een

hanteren we een aanvullende instructie, gebaseerd op de uitgangs-

huishouden, kan het nodig zijn vanwege de noodzaak van extra vaak of

punten van eigen kracht en het beleid gebruikelijke hulp van de

extra goed schoonmaken 15 minuten extra ondersteuningstijd toe te

gemeente.

kennen.

1. De instructie voor deze regel in het normenkader is: a.

beoordeel de eigen kracht van de cliënt(en)

Instructie:

b.

beoordeel de situatie op grond van het beleid gebruikelijke hulp

1. Er zijn gemeenten die uitsluiten dat er extra ondersteuningstijd nodig

van de gemeente.

kan zijn vanwege de aanwezigheid van huisdieren, omdat dit een

2. Als sprake is van meer personen in het huishouden, dan zijn eigen

‘eigen keuze van de cliënt’ is. Andere gemeenten zien juist de

kracht en gebruikelijke hulp bepalend of er MINDER dan volledige

belangrijke rol die huisdieren in het leven van mensen kunnen

overname of MEER dan volledige overname moet worden ingezet.

hebben en komen hier zo nodig in tegemoet als dit nodig is.

3. De 30 minuten zoals (oorspronkelijk) vermeld in het normenkader: kom tot een specifieke afweging die kan leiden tot het toekennen van minder tijd of tot het toekennen van meer tijd, dit kan zo nodig ook meer dan 30 minuten zijn.

2. Voor hulpdieren kan extra inzet van ondersteuning noodzakelijk zijn. Dat zijn namelijk ‘hulpmiddelen’ en geen huisdieren. 3. De verzorging van huisdieren is eigen verantwoordelijkheid van de cliënt, hier indiceer je geen extra inzet voor. 4. Zolang sprake is van een ‘gewone situatie’, dus één of twee katten of honden/hondjes: dan kan het aan de orde zijn dat je extra tijd indiceert, als daadwerkelijk sprake is van extra bewerkelijkheid/werk voor de hulp (bijvoorbeeld stofzuigen moet sowieso al gebeuren). 5. Als sprake is van keuzen van de cliënt die boven het ‘gewone’ uitstijgen, dan is gesprek nodig over wat aan de cliënt zelf is en wat aan de gemeente/samenleving is. Ofwel: als de cliënt ervoor kiest meer vervuiling te laten ontstaan door huisdieren dan als algemeen redelijk is aan te merken, dan wordt dat vervolgens niet door de gemeente opgelost.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 28

Want: in het beleid van de gemeente staat dat de cliënt is gehouden

7. Overige kenmerken van de woning: omvang, bewerkelijkheid,

om niet meer ondersteuning te vragen of noodzakelijk te maken dan

inrichting

in redelijkheid nodig is.

Op basis van het normenkader is het mogelijk om 15 minuten extra

Voorbeelden: meerdere honden die vrij door het hele huis mogen

ondersteuningstijd toe te kennen op basis van ‘overige kenmerken’.

lopen of losvliegende vogels die veel troep maken. Cliënten met COPD die binnen roken en binnen 20 parkieten houden en vervolgens om

Wat zijn deze overige kenmerken?

extra vaak schoonmaak vragen.

1. Pas dit alleen toe in heel duidelijke gevallen.

In dezelfde lijn: cliënten met zware allergie of COPD, die weigeren de

2. Omvang van het huis: alleen in uitzonderlijke situaties neem je een

woning te saneren, maar wel extra ondersteuning vragen.

kwartier extra op vanwege een heel groot huis. Dit aspect wordt namelijk mede gedekt door de mogelijkheid van toekennen van extra ondersteuningstijd voor ‘extra kamers wel of niet in gebruik als slaapkamer’. 3. Bewerkelijkheid: idem. Alleen in uitzonderlijke situaties hiervoor extra ondersteuningstijd opnemen. 4. Inrichting: idem. Eerste verantwoordelijkheid ligt bij de cliënt om niet meer inzet nodig te maken dan redelijkerwijs nodig is. In uitzonderlijke situaties kun je het meenemen. 5. Voor deze drie items apart dan wel gezamenlijk ken je in principe 1 x 15 minuten extra toe.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 29

8. Strijken en boodschappen (meestal voorliggend op te lossen)

9. Regie en organisatie; Advies-instructie-voorlichting

De afgelopen jaren zijn er diverse ontwikkelingen geweest rondom

Het kan zijn dat een cliënt niet meer zelf (volledig) de regie kan voeren

strijken en boodschappen. Deze hebben invloed op het indiceren van

over het huishouden. Als het zo is dat een hulp daardoor aantoonbaar

hulp bij het huishouden:

extra werkzaamheden moet doen of bijvoorbeeld door het gedrag van

1.

Strijken wordt over het algemeen niet meer geïndiceerd, hier zijn in

de cliënt extra tijd nodig heeft, dan kun je hiervoor 30 minuten per week

de vorm van strijkvrije kleding voorliggende oplossingen voor

structureel extra indiceren. Van hulpen mag worden verwacht dat deze

beschikbaar.

zelfstandig hun werkzaamheden kunnen plannen. Het gegeven dat een

Boodschappen halen wordt in het algemeen niet meer geïndiceerd.

cliënt de hulp niet kan instrueren, betekent dus niet automatisch inzet

Hier zijn veelal boodschappenservices voor beschikbaar als

van extra ondersteuningstijd. Er moet wel sprake zijn van extra werk.

2.

voorliggende oplossing. Advies-instructie-voorlichting heeft betrekking op het, op tijdelijke basis, aanleren van praktisch vaardigheden in het huishouden aan een cliënt. Bijvoorbeeld als een partner net is weggevallen en een cliënt zelf wil kunnen bijdragen aan het huishouden, het schoonmaken, het leren koken van enkele basis-maaltijden, et cetera. Soms is het dan praktisch hiervoor aan de dan in het algemeen al langere tijd vertrouwde huishoudelijke hulp voor een aantal weken extra tijd toe te kennen. Dit is dus altijd tijdelijk en is te onderscheiden van de inzet van Wmo-begeleiding.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 30

10. Algemeen (activiteiten en -onderzoektijden)

bouwen of mee te bewegen met een variabele gezondheidstoestand van

Het normenkader is gebaseerd op uitgebreid onderzoek, waarin we ook

de cliënt. Dit is een nu (nog) niet algemeen gebruikelijke keuze.

gemiddelde tijden in kaart hebben gebracht van de verschillende activiteiten.

Het kan wel handig zijn voor consulenten als zij een lijst met activiteiten

In het algemeen is het advies: indiceer niet gedetailleerd in minuten op

en frequenties met de cliënt kunnen bespreken, zoals deze in de bijlagen

activiteitniveau. Deze zijn in het Normenkader ook niet opgenomen.

van het Normenkader staan. Zodat er aan verwachtingenmanagement

Uiteraard staan deze wel in de onderliggende onderzoeksrapporten,

kan worden gedaan, omdat de cliënt een beeld krijgt van welke

zoals dat van Utrecht. Waarom dan niet per activiteit een tijd indiceren?

activiteiten nodig zijn voor het resultaat ‘schoon en leefbaar huis’ en welke frequentie gemiddeld genomen verwacht mag worden.

Hiervoor zijn twee redenen.

Puur om een idee te hebben van de orde van grootte, kunnen de

1. Ten eerste: de tijden per activiteit in deze onderzoekrapporten zijn

consulenten de onderzoektijden uit het rapport van Utrecht een keer

gemiddelde onderzoektijden over een grote situaties waarin tijd is

bekijken. We raden niet aan dit op cliëntniveau te doen, laat staan dit

gemeten. Dit zijn zeker géén instructietijden op activiteitenniveau.

samen met de cliënt te doen.

Door de verschillende activiteiten en tijden bij elkaar op te tellen, hebben we een totaaltijd verkregen. Deze totaaltijd is toereikend om

11. Afronding van de indicatie (op 5 minuten of per kwartier)

het resultaat te schoon en leefbaar huis te behalen in veel

Bij het indiceren komen consulenten soms op een ‘bijzonder’ aantal

verschillende situaties. Maar de uitvoeringstijd per activiteit varieert

minuten. Hoe ronden we dan af?

altijd per individuele situatie. En dat is prima, dat is de praktijk, maar

Afronding van de indicatie kan het beste per 5 minuten of per kwartier.

de totaaltijd als geheel is uiteindelijk toereikend.

Het is verstandig hierover met de aanbieders te overleggen. We horen

2. Ten tweede: er is ook sprake van tijd die nodig is om schoonmaak-

frequent dat wordt gekozen voor afronding per 5 minuten, op

spullen te pakken en op te ruimen, even met de klant af te stemmen,

kwartierniveau afronden is zeker ook een optie.

etc., dat is allemaal opgenomen in de ‘indirecte tijd’. Zou je alleen

Spreek goed af hoe je de afronding met elkaar wilt doen. Indiceer niet op

tijden per activiteit indiceren, dan mis je dus een deel van de tijd.

de minuut nauwkeurig, zoals ‘2 uur en 23 minuten’. Het normenkader is niet bedoeld om met zo’n precisie te kunnen indiceren en dit veroorzaakt

Een optie is om te werken met een totaaltijd in uren per jaar: dan kun je

verwarring bij cliënten.

meer flexibiliteit bieden aan aanbieder en cliënt om bijvoorbeeld in de zomer wat te minderen en een grote schoonmaak in het voorjaar in te

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 31

12. Herindicaties

contact met u en met uw aanbieder om in de gaten te houden of

Gemeenten die het normenkader gaan gebruiken, maken verschillende

het met deze nieuwe indicatie lukt om uw woning schoon en

keuzen ten aanzien van het herindiceren van cliënten.

leefbaar te houden.’

1.

Veel gemeenten kiezen bij invoeren van het normenkader voor

Dit alles laat onverlet: als de situatie van de cliënt het noodzakelijk

geleidelijk herindiceren, bij afloop van indicaties. Er zijn ook

maakt juist meer te indiceren, dan moet dat uiteraard ook gebeuren.

gemeenten die kiezen voor volledige herindicatie of gedeeltelijke

2.

3.

4.

Ook mogelijk en soms noodzakelijk: bij herindicaties van grote

herindicatie van met name de (heel) hoge indicaties. Herindicaties

indicaties vooraf met de aanbieder (en de huishoudelijke hulp)

vergen optimale zorgvuldigheid, zeker als lopende indicaties

afstemmen over wat nu echt nodig is bij deze cliënten. En wat de

vanwege nieuw beleid worden herzien.

hulp dan nu allemaal doet in de 5-6-7 uur die zij heeft. En of dat

Wanneer wordt overgegaan op het Normenkader Huishoudelijke

allemaal wel de bedoeling is vanuit de Wmo en of dit in lijn is met

Ondersteuning 2019 en zeker ook wanneer een herindicatietraject

het beleid en de inzichten bij de gemeente en de aanbieder. Een

wordt opgestart, is het noodzakelijk vroegtijdig en uitgebreid met de

indicatie met veel uren is in voorkomende gevallen ook gewoon heel

gecontracteerde aanbieders van HO de ontwikkelingen te bespreken.

hard nodig, dus zorgvuldigheid is vereist.

Bij een herindicatie constateert de cliënt vaak dat diens situatie de

5.

Cliënten kunnen verbonden zijn met hun huishoudelijke hulp. Voor

afgelopen jaren achteruit is gegaan, maar dat de indicatie nu plots

de hulp kan het lastig zijn om uren kwijt te raken. De cliënt kan het

omlaag gaat. Dit roept dan vragen op bij de cliënt.

vervelend vinden als een verandering van indicatie gevolgen heeft

Mogelijke reactie 1: ‘het klopt dat uw situatie achteruit is gegaan, dat

voor de hulp. Ook dit pleit voor zorgvuldige communicatie met

begrijpen wij. Maar uw woning raakt daardoor niet meer vervuild

aanbieders en cliënten.

dan voorheen. Daarom is geen extra inzet van HO nodig.’ (als dit het geval is uiteraard. En als er geen gevolgen zijn vanwege vermindering van eigen kracht). Mogelijke reactie 2: ‘de gemeente hanteert nieuw beleid, met een actueel en algemeen geaccepteerd normenkader voor het indiceren van HO. Met dit normenkader indiceren wij ‘zinnig en zuinig’, in overeenstemming met hedendaagse normen en opvattingen over het huishouden en wat we als schoon en leefbaar aanmerken. We begrijpen dat het verlagen van uw indicatie vervelend is. Wij houden

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 32

Bijlage 2.

Normenkader in uren per jaar

Bijlage 3.

Normenkader: activiteiten en frequenties

Woonruimten Schoon en leefbaar huis Slaapkamer(s)

Woonkamer Afnemen nat en droog

• Stof afnemen laag/midden/hoog incl. tastvlakken en luchtfilter • Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten

Badkamer en toilet

• Stof afnemen laag/midden/hoog incl. tastvlakken en luchtfilter • Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten

• Deuren/deurposten nat afdoen

• Deuren/deurposten nat afdoen

incl. deurlichten

incl. deurlichten

• Radiatoren reinigen

• Radiatoren reinigen

• Zitmeubels afnemen (droog/nat) • Radiatoren reinigen

• Radiatoren reinigen

• Stofzuigen

• Stofzuigen

• Stofzuigen

• Dweilen

• Dweilen

• Dweilen

Ramen en

• Gordijnen wassen

• Gordijnen wassen

• Gordijnen wassen

• Gordijnen wassen

gordijnen

• Lamellen/jaloezieën reiniging • Ramen binnenzijde wassen

• Lamellen.luxaflex reiniging • Ramen binnenzijde wassen

• Lamellen.luxaflex reiniging • Ramen binnenzijde wassen

• Lamellen/jaloezieën reiniging • Ramen binnenzijde wassen

Stofzuigen en dweilen

Categorie schoonmaakactiviteiten

Keuken

Bed

Hal • Stof afnemen laag/midden/hoog incl. tastvlakken en luchtfilter • Deuren/deurposten nat afdoen incl. deurlichten • Radiatoren reinigen • Stofzuigen • Dweilen • Trap stofzuigen (binnenshuis)

• Bed verschonen • Matras draaien

verschonen Keuken

• Keukenblok en –apparatuur (buitenzijde) • Afval opruimen

schoonmaken

• Keukenkastjes (binnenzijde) • Koelkast (binnenzijde) • Oven/magnetron • Vriezer los reinigen binnenzijde (ontdooid) • Afzuigkap reinigen (binnenzijde) • Bovenkant keukenkastjes • Tegelwand (los van keukenblok) Sanitair

• Badkamer schoonmaken (incl. stofzuigen en dweilen) • Toilet schoonmaken • Tegelwand badkamer afnemen

schoonmaken

Opruimen

• Opruimen

• Opruimen

Tabel 1. Activiteiten benodigd voor een schoon en leefbaar huis.

MW/22/1235 | juni 2019 – september 2022 | © Bureau HHM | HHM Normenkader Huishoudelijke Ondersteuning 2019 | pagina 34

Ruimte

Basisactiviteit

Frequenties

Woonkamer (en andere kamers)

Stof afnemen hoog incl. luchtfilters

1 x per 2 weken

Stof afnemen midden

1 x per week

Stof afnemen laag

1 x per week

Opruimen

1 x per week

Stofzuigen

1 x per week

Dweilen

1 x per week

Stof afnemen hoog incl. tastvlakken en luchtfilters

1 x per 6 weken

Stof afnemen midden

1 x per week

Stof afnemen laag

1 x per week

Opruimen

1 x per week

Stofzuigen

1 x per week

Dweilen

1 x per 2 weken

Bed verschonen of opmaken

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=a279a90d-0c15-4530-8e08-4dda0a05ef50