Monitoring en evaluatie Motie uitbreiding leerplicht en leerlingvervoer (2023-M36)
Tekst van het document
Monitoring en evaluatie Motie uitbreiding leerplicht en leerlingenvervoer Een evaluatie van de uitbreiding van de leerplicht en het leerlingenvervoer naar aanleiding van motie 2023-M36 over extra inzet voor de leerplicht.
Gemeente Twenterand 25-6-2025
Inhoud 1. Inleiding ............................................................................................................... 2 2. Aanleiding ............................................................................................................ 3 3. Formatie en werklast ............................................................................................ 4 3.1 Leerlingaantallen ............................................................................................. 4 3.2 Werklast ......................................................................................................... 4 3.3 Conclusie ....................................................................................................... 5 4. Basistaken ........................................................................................................... 6 4.1 Uitvoering basistaken ...................................................................................... 6 4.2 Conclusie ....................................................................................................... 8 5. Aanvullende taken.............................................................................................. 10 5.1 Aanvullende taken .........................................................................................
10 5.2 Storytelling.................................................................................................... 11 5.2.1 Verhaal jeugdige basisonderwijs .............................................................. 12 5.2.2 Verhaal jeugdige voortgezet onderwijs ...................................................... 12 5.3 Conclusie ..................................................................................................... 13 6. Leerlingenvervoer ............................................................................................... 14 7. Conclusie........................................................................................................... 15 7.1 Leerplicht ..................................................................................................... 15 7.2 Leerlingenvervoer .......................................................................................... 15 8. Advies ................................................................................................................ 16 Literatuur ............................................................................................................... 17 Bijlagen .................................................................................................................
18 Bijlage 1: Werklast bepalende factoren ................................................................. 18 Bijlage 2: Uitwerking basistaken leerplicht ............................................................ 19 Bijlage 3: Meting basistaken leerplicht .................................................................. 23 Bijlage 4: Uitwerking extra taken leerplicht ............................................................ 24
1
1. Inleiding Op 18 juli 2023 werd een motie door de raad aangenomen waarin werd besloten om de leerplicht en het leerlingenvervoer uit te breiden per 1 januari 2024 voor de duur van 3 jaar. Deze motie omvatte een uitbreiding van 0.5 FTE. De uitbreiding van de leerplicht werd noodzakelijk geacht vanwege aanzienlijk verzuim binnen het onderwijs, dat verder is toegenomen na corona. Uitbreiding werd ook noodzakelijk geacht omdat onderzoek aantoont dat jongeren die meer dan 10% van een schooljaar afwezig zijn, maar liefst 13 keer meer kans hebben om het volgende schooljaar opnieuw veel afwezig te zijn. Een hoog verzuimpercentage kan resulteren in diverse problemen, waaronder schoolse problemen (zoals moeite met wiskunde) maar ook sociaal-emotionele problemen. De uitbreiding van de leerplicht beoogt deze problemen vroegtijdig te signaleren en een laagdrempelige vorm van hulpverlening mogelijk te maken. Door meer nadruk te leggen op leerplicht, kan er sneller worden ingegrepen en kunnen passende interventies worden ingezet. Dit kan voorkomen dat zwaardere vormen van ondersteuning nodig zijn en tevens de aanwezigheid op school stimuleren. De vacature naar aanleiding van de motie van 18 juli is meermaals uitgezet, maar ondanks diverse pogingen lukte het niet om een goede kandidaat te werven.
Er kwamen geen geschikte kandidaten af op de vacature, doordat het een vacature betrof van 18 uur. In de huidige arbeidsmarkt hebben sollicitanten een zeer ruime keus en is dit geen aantrekkelijke baan. Om de doelen van de motie te behalen is op 23 april 2024 door het college besloten de uren op te hogen tot maximaal 24 uur. Hiermee is beoogd een aantrekkelijke vacature uit te zetten. Er is een geschikte kandidaat gevonden n.a.v. de nieuwe vacaturestelling en deze is op 1 juli 2024 begonnen. Daarnaast is uit eigen middelen 8 uur per week ingezet bij leerlingenvervoer. In de periode van 1 januari 2024 tot de start van de nieuwe geworven collega (per 1 juli 2024) is voor enkele uren per week een detacheerder werkzaam geweest op basis van de uren uit de motie, om al wel een deel van de motie uit te kunnen voeren.
2
2. Aanleiding De uitbreiding van de leerplicht werd noodzakelijk geacht vanwege aanzienlijk verzuim binnen het onderwijs en met de uitbreiding werden vier punten beoogd: vroegtijdig problemen te signaleren door vroegtijdige inzet, het sneller inzetten van laagdrempelige hulp en daarmee zwaardere interventies te voorkomen, en tot slot schoolaanwezigheid te stimuleren. In de motie wordt het college verzocht om na 1,5 jaar met een tussenrapportage te komen over de effecten van de extra inzet (juni 2025). Om aan te tonen of de beoogde punten worden behaald, is het van belang om bij de start te monitoren wat de huidige leerplichtambtenaren allemaal doen, zodat inzichtelijk wordt wat de extra capaciteit oplevert. Om aan te kunnen tonen dat de beoogde punten behaald worden, is geïnventariseerd wat de wettelijke taken zijn en wat de extra taken zijn op basis van de landelijke criteria van Ingrado (de brancheorganisatie voor leerplicht en RMC – nu Doorstroompunt-). Ook is kritisch gekeken naar hoe de wettelijke en extra taken werden uitgevoerd voor de uitbreiding en na de uitbreiding. Om dit kritisch te kunnen doen, wordt er eerst gekeken naar de huidige formatie en de werklast. Ingrado1 heeft een instrument opgesteld om te onderzoeken welke formatie passend is bij gemeenten aan de hand van diverse factoren.
Hierop volgend wordt in kaart gebracht wat de basistaken zijn van leerplicht en of deze voldoende worden uitgevoerd. Tot slot wordt ingegaan op de aanvullende taken die zich met name richten op preventieve taken. De verwachting is dat het aantal meldingen zal toenemen wanneer leerplicht actiever en frequenter contact onderhoudt met scholen. Daarnaast wordt ervan uitgegaan dat dit een preventieve werking zal hebben: scholen zullen al vóór een officiële melding de behoefte voelen om met leerplicht te overleggen om gezamenlijk richting te bepalen. Dit betekent niet dat alle problemen voorkomen kunnen worden, maar het kan er wel toe bijdragen dat problemen minder ernstig worden.
1
Ingrado is de brancheorganisatie voor leerplicht en RMC (voortijdig schoolverlaten).
3
3. Formatie en werklast Om te onderzoeken of de uitbreiding van leerplicht leidt tot vroegtijdige signalering van problemen en het sneller inzetten van hulp om zwaardere interventies te voorkomen is er gekeken naar de formatie en werklast voorafgaand aan de motie, tijdens uitvoering van de motie met een leerplichtambtenaar op detacheringsbasis en tot slot met de 24 uur leerplicht incl. 8 uur leerlingenvervoer. In dit hoofdstuk wordt de formatie op basis van leerlingen van Twenterand vergeleken met landelijke cijfers.
3.1 Leerlingaantallen De gemeente Twenterand had voor de motie twee leerplichtambtenaren in dienst met een contractomvang van totaal 1.166 FTE. Ingrado geeft aan dat 1 FTE per 2.700 leerlingen nodig is om aan de basistaken te voldoen. Om te onderzoeken of de huidige formatie passend is, wordt gekeken naar het totaal aantal leerlingen op het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Middelbaar beroepsonderwijs valt onder de kwalificatieplicht en deze taken zijn overgeheveld naar het Doorstroompunt Almelo. Deze leerlingen zijn dan ook buiten beschouwing gelaten. Tabel 1: Aantal leerplichtigen Twenterand voorafgaand aan motie Soort onderwijs Schooljaar ‘18 – ’19 ‘19 – ’20 ‘20 – ’21 Primair onderwijs * 3.451 3.338 3.332 Speciaal basisonderwijs Voortgezet onderwijs 2.164 2.043 2.057 Voortgezet speciaal onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs * 276 281 258 Geen onderwijs** Totaal 5.891 5.662 5.647
‘21 – ’22 2.277 2.168 1.010 5.455
‘22 – ’23 2.639 89 2.085 109 558 48 5.528
Op basis van het aantal leerplichtige leerlingen PO en VO (2.728+2.194= 4.922 leerlingen) wordt gesteld dat de gemeente Twenterand 1,83 FTE nodig heeft om de basistaken voor leerplicht uit te kunnen voeren. Voorafgaand aan de motie was er een tekort van 0,67 FTE (24 uur) op basis van het leerlingaantal. Het tekort is eerder niet aan de raad gemeld, omdat er voor leerplicht geen wettelijke termijn bestaat waarbinnen een melding moet zijn afgehandeld. Daarnaast kreeg leerplicht alleen meldingen van geëscaleerde zaken. Er was dan ook geen sprake van vroegsignalering en stimuleren van schoolaanwezigheid.
3.2 Werklast Ingrado hanteert als richtlijn dat één FTE per 2.700 leerlingen noodzakelijk is om aan de basistaken te kunnen voldoen. Daarnaast spelen er ook werklastbepalende factoren een rol bij het beoordelen of de formatie passend is. Deze factoren kunnen worden onderverdeeld in structurele en incidentele factoren (zie bijlage 1). Structurele factoren hebben betrekking op het type organisatie en de regio waarin deze opereert. Deze zijn doorgaans moeilijk te beïnvloeden. Incidentele factoren daarentegen, zijn gerelateerd aan personele aspecten en laten zich doorgaans beter sturen. Figuur 1: Werklastbepalende factoren leerplicht Twenterand
4
In Twenterand dragen zowel structurele als incidentele factoren bij aan een verhoogde werkdruk. De complexiteit van de problematiek onder inwoners zorgt voor een hogere werkbelasting. Voor de motie bestond het leerplichtteam uit slechts één leerplichtambtenaar/ BOA en een collega met één jaar ervaring. Hoewel de beschikbare kennis op peil is, blijft deze nog pril en daarmee kwetsbaar. Twenterand scoort voorafgaand aan de motie 24 punten, waarvan 16 punten op structurele effecten voor de formatie. Volgens Ingrado (2022) is bij een score van meer dan 12 punten waarschijnlijk tot 20% extra formatie nodig ten opzichte van de geadviseerde formatie op basis van het aantal leerlingen, om de taken adequaat uit te kunnen voeren. Voor Twenterand betekent dit een totaal van 2,196 FTE om te kunnen voldoen aan de taken. Wanneer het team minder kwetsbaar is, zullen de geadviseerde uren niet dalen, want de structurele effecten blijven voelbaar. Hoewel de motie en de daaropvolgende uitbreiding hebben geleid tot extra inzet, kan worden geconcludeerd dat de beschikbare uren – zowel voorafgaand aan de motie als in de huidige situatie – volgens Ingrado nog onvoldoende zijn om alle taken adequaat uit te voeren.
3.3 Conclusie Op basis van de beschikbare gegevens kan worden geconcludeerd dat de formatie voor leerplicht in Twenterand onvoldoende was afgestemd op zowel het aantal leerlingen als de structurele werklastbepalende factoren. In de periode voorafgaand aan de motie was 1,166 FTE beschikbaar voor leerplicht. Volgens de richtlijn van Ingrado zou er 2,196 FTE nodig zijn, wat wijst op een tekort van 1,03 FTE (37 uur). Hoewel de motie leidde tot een uitbreiding van 18 uur en het college aanvullend 6 uur beschikbaar stelde, blijkt dit – gemeten naar de adviezen van Ingrado – (nog) niet toereikend om volledig aan de basistaken te kunnen voldoen. Het tekort aan FTE’s is in het verleden niet eerder expliciet benoemd, omdat er voor leerplicht geen wettelijke termijn bestaat waarbinnen een melding moet zijn afgehandeld. Hierdoor is er op geen enkel moment buiten de wettelijke kaders gehandeld. Tegelijkertijd was er voorafgaand aan de motie geen ruimte in tijd of capaciteit om structureel in te zetten op vroegsignalering en het bevorderen van schoolaanwezigheid. Om het effect van de motie te kunnen meten, is het belangrijk om zowel de basistaken (hoofdstuk 4) als de aanvullende taken (hoofdstuk 5) in beeld te brengen. Eerst wordt onderzocht in hoeverre de motie bijdraagt aan het verbeteren van de uitvoering van de basistaken, gevolgd door de impact op de aanvullende taken.
Op deze manier wordt inzichtelijk hoe de extra uren vanuit de motie zijn ingezet, met als doel om minimaal te kunnen voldoen aan de uitvoering van de basistaken.
5
4. Basistaken Uit het vorige hoofdstuk blijkt dat de motie, inclusief de aanvullende 6 uur, volgens Ingrado niet voldoende is om volledig aan de basistaken van leerplicht te kunnen voldoen. In dit hoofdstuk wordt daarom ingegaan op de uitvoering van deze basistaken, om zo het effect van de motie inzichtelijk te maken. Er wordt gekeken naar hoe de leerplichttaken zijn uitgevoerd in drie situaties: voorafgaand aan de motie, tijdens de motie met ondersteuning via detachering, en tijdens de motie met de uitbreiding van 24 uur leerplicht.
4.1 Uitvoering basistaken Leerplicht bestaat uit zeven basistaken. De zeven basistaken worden hieronder toegelicht. Het betreft wettelijke- en niet wettelijke taken. Alle taken worden intern uitgevoerd en in 2023 is voor alle taken onvoldoende formatie. Hieronder worden allereerst de taken toegelicht. Tabel 2: Uitleg basistaken leerplicht Taak Toelichting Het toezicht op de naleving van de Leerplichtwet 1969 (hierna: Leerplichtwet) anders dan door de hoofden is opgedragen aan het college van burgemeester en wethouders. Het Algemeen college van burgemeester en wethouders wijst daartoe een of meer ambtenaren aan. Daarom spreken we hier van taken van de leerplichtambtenaar (artikel 16 Leerplichtwet). Dit verzuim treedt op als een leerplichtige of kwalificatieplichtige zonder geldige reden Inzet relatief (verlof) niet in de les aanwezig is. Relatief verzuim wordt ook wel spijbelen genoemd verzuim (artikelen 2, lid 1, 4a, 21, 21a en 22 Leerplichtwet). Als een leerplichtige of kwalificatieplichtige zonder geldige reden niet aanwezig is op Inzet Luxe school, aansluitend op een vakantieperiode, spreken we van luxe verzuim (artikel 22 verzuim Leerplichtwet). Inzet absoluut Hier is sprake van als een leerplichtige of kwalificatieplichtige niet ingeschreven staat op verzuim een school en geen vrijstelling heeft (artikelen 2, lid 1, 3, 4a en 4b Leerplichtwet).
Geven van De leerplichtambtenaar kan een leerplichtige of kwalificatieplichtige een vrijstelling van vrijstellingen onderwijs verlenen in bepaalde gevallen (artikelen 5-15a Leerplichtwet). Jaarlijks moet het college verslag indienen bij de raad over het gevoerde beleid inzake de Rapporteren handhaving van de leerplicht en kwalificatieplicht en de resultaten daarvan. Ook wordt er gerapporteerd aan het ministerie over de resultaten (artikel 25 Leerplichtwet) Preventieve inzet is formeel geen wettelijke taak, maar maakt als onderdeel van de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) wel deel uit van het basistakenpakket van de leerplichtambtenaar. Het gaat hierbij om het tijdig aanpakken van schoolverzuim om zo Preventieve (langdurige) schooluitval te voorkomen. Vaak wordt, als onderdeel van de basistaken, ook inzet ingezet op voorlichting op scholen, informeren van toekomstig leerplichtigen, preventieve gesprekken met jongeren als er nog geen wettelijk verzuim is en het houden van spreekuren op scholen. In onderstaande analyse wordt preventieve inzet niet meegenomen, aangezien dit is opgenomen in hoofdstuk 4. Bron: Ingrado (2022)
Uit hoofdstuk 3 blijkt dat er te weinig formatie is om te voldoen aan alle taken. Om in beeld te krijgen welke taken minder goed verlopen is een overzicht gemaakt van de basistaken en is hierbij een scoremodel ontwikkeld (bijlage 2 en 3). Het scoremodel maakt inzichtelijk of er vooruitgang is in de basistaken die voldaan moeten worden, waarbij gescoord kan worden tussen de 1 en 5. Cijfer 1 betekent niet voldoen aan de wettelijke taken en cijfer 5 betekent dat we voldoen aan de wettelijke norm, dit is op de juiste manier gearchiveerd, er veel meldingen zijn en overal het vier ogen principe is toegepast. Tabel 3: Meting basistaken leerplicht Basistaak
December 2023 Voor motie
Juni 2024 Met detachering
Algemeen Inzet relatief verzuim
2 2
2 2,5
Juni 2025 Met extra leerplicht ambtenaar 2,5 2,5
6
Inzet luxe verzuim 2 2,5 4* Inzet absoluut verzuim 1** 1** 4 Geven van vrijstellingen 2 2 3 Rapporteren 4 4 4 Preventieve inzet (zie extra taken) * De leerplichtambtenaren worden veel telefonisch geconsulteerd, wat niet leidt tot een melding. Het aantal meldingen is dan ook lager dan het daadwerkelijke bereik van de leerplichtambtenaar op luxe verzuim. ** Bij absoluut verzuim wordt er een 1 gescoord. De 1 wordt gescoord, omdat het huidige systeem mogelijk niet de juiste gegevens weergeeft. Hierdoor zijn de leerplichtambtenaren niet in staat om het absoluut verzuim uit te voeren volgens de wettelijke taak.
Hoewel eerder werd aangegeven dat er geen wettelijke normeringen zijn en er daarom geen melding is gemaakt van onvoldoende capaciteit, is in juni en december 2023 toch een onvoldoende (score 1) toegekend. Dit ondanks het feit dat er voor leerplicht geen wettelijke termijn bestaat waarbinnen een melding moet zijn afgehandeld, en er dus op geen enkel moment buiten de wettelijke kaders is gehandeld. Dit kwam doordat het systeem voor absoluut verzuim niet goed was ingericht, waardoor niet duidelijk is of aan de wettelijke taak werd voldaan. Ook waren en zijn de leerplichtambtenaren niet altijd in staat om binnen twee weken een gesprek te plannen. In de samenwerking met scholen wordt aandacht besteed aan het versterken van kennis en bewustwording rondom procedures en verantwoordelijkheden. Soms blijkt uit meldingen via DUO dat essentiële informatie ontbreekt, zoals een verzuimoverzicht. In andere gevallen blijkt uit het overzicht dat er sprake is van geoorloofd ziekteverzuim, wat vragen oproept over de reden van de melding. Dit vraagt om nadere afstemming met de verzuimcoördinator of mentor van de leerling. Iets dat de leerplichtambtenaar oppakt met de betreffende persoon. Daarnaast komt het voor dat er geen DUO-melding is gedaan voorafgaand aan deelname aan een MDO (multidisciplinair overleg), terwijl het om complexe en tijdsintensieve casussen gaat.
Dit bemoeilijkt een efficiënte voorbereiding en opvolging. De preventieve inzet op scholen richtte zich dit jaar met name op het onderhouden van contact met schooldirecteuren en intern begeleiders in het primair onderwijs, en met zorgcoördinatoren en verzuimcoördinatoren in het voortgezet onderwijs. Deze contacten zijn van belang om vroegtijdig signalen op te vangen en gezamenlijk passende ondersteuning te bieden. Tijdens de inzet van een gedetacheerde leerplichtambtenaar zien we enkele cijfers licht stijgen. Toen de nieuwe vaste leerplichtambtenaar geworven was (juli 2024) zijn er afspraken gemaakt over de inzet t/m juni 2025. Voor het schooljaar 2024-2025 zijn er op basistaken twee concrete verbeteracties geformuleerd. De twee belangrijkste zijn: - Gesprekken voeren met alle lokale scholen over verzuim. - Het vinden van een oplossing rondom de ICT-probleem van het absoluut verzuim. In het schooljaar 2024-2025 hebben de leerplichtambtenaren met alle scholen gesprekken gevoerd over verzuim. Er is een oplossing gevonden voor het eerder gesignaleerde ICTprobleem. Ondanks de huidige formatie geven leerplichtambtenaren in juni 2025 aan dat het nog steeds niet mogelijk is om meldingen binnen twee weken op te pakken. Wel geven zij aan dat het oppakken van casussen sneller gaat.
Daarnaast bestaat het vermoeden dat meldingen bij leerplicht nog te laat en onvoldoende plaatsvinden, vooral voorafgaand aan het indienen van de motie. Om dit te verbeteren, hebben de leerplichtambtenaren in september 2024 alle scholen bezocht om hun rol en taken toe te lichten. Tijdens deze bezoeken is het belang van tijdige en volledig melden benadrukt. Scholen hebben bovendien een flyer ontvangen met contactgegevens en een korte uitleg over de rol van leerplicht. Deze toegenomen zichtbaarheid leidt ertoe dat leerplichtambtenaren vaker telefonisch worden benaderd voor individuele casuïstiek. Het betreft consultaties en geen meldingen.
7
Deze ontwikkeling is gemonitord en weergegeven in onderstaande tabel/grafiek. Tabel 4: Metingen aantal meldingen – aantal meldingen in één maand. Wat Dec 23 Jun 24 Dec 24 Aantal meldingen relatief verzuim 21 26 22 Aantal meldingen luxe verzuim 0 0 1 Aantal meldingen absoluut 1 0 0 verzuim. Aantal meldingen vrijstellingen 0 1 1 * bij het aantal meldingen is het schooljaar nog niet afgesloten.
Jan 25
Mei 2025 44 6 0
28 0 0
2
1
Uit de tabel/grafiek blijkt dat er meer meldingen zijn sinds de motie die door de raad op 18 juli 2023 is aangenomen en waarvoor per 1 januari 2024 extra uren beschikbaar zijn gesteld. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de schoolbezoeken succesvol waren en leiden tot vroegsignalering van problemen. Tevens blijkt uit communicatie dat de leerplichtambtenaren vaker worden gebeld voor consultatie en/of advies. Zeker als het gaat over luxe verzuim.
4.2 Conclusie Uit de bovenstaande gegevens blijkt dat de gemeente Twenterand sinds de invoering van het systeem voor absoluut verzuim voldoet aan de wettelijke eisen. Dit komt doordat er geen wettelijk vastgestelde termijn bestaat waarbinnen meldingen moeten worden opgepakt of afgerond. Hierdoor is er formeel gezien geen sprake van het overtreden van wettelijke kaders, ook niet wanneer de afhandeling van een melding meer tijd in beslag neemt. Toch is het belangrijk om meldingen snel op te pakken. Hoe langer het duurt, hoe groter de kans dat een jongere uitvalt. Daarom is het, ook zonder wettelijke verplichting, belangrijk om snel te reageren om verzuim te voorkomen. Wanneer we kijken naar de tijdigheid van het handelen door de leerplichtambtenaren, valt op dat dit in veel gevallen niet preventief was: meldingen kwamen vaak te laat binnen. Sinds de aanstelling van de nieuwe leerplichtambtenaar (24 uur per week) en de uitvoering van aanvullende acties, zoals schoolbezoeken, is er een duidelijke verbetering zichtbaar. Er wordt niet alleen vaker, maar ook tijdiger gemeld. Daarnaast worden er meer preventieve maatregelen genomen, deze zijn te lezen in het volgende hoofdstuk.
8
Tot slot is het belangrijk om te benoemen dat leerplichtambtenaren steeds vaker benaderd worden met vragen over verzuim. Hoewel deze vragen geen officiële meldingen betreffen en daarom niet worden geregistreerd, leidt dit er wel toe dat de leerplichtambtenaar eerder betrokken raakt. Hierdoor kan sneller ondersteuning worden geboden of kan de school zelfstandig verder met de begeleiding van een leerling die verzuimt.
9
5. Aanvullende taken In dit hoofdstuk worden de aanvullende taken van de leerplicht besproken. Allereerst wordt een overzicht gegeven van deze aanvullende taken. Vervolgens wordt toegelicht hoe de uitvoering van deze taken in 2023 plaatsvond en hoe dit zich verhoudt tot de situatie in 2025. Hierdoor wordt de impact van de uitbreiding in beeld gebracht.
5.1 Aanvullende taken Leerplichtambtenaren kunnen ook aanvullende taken hebben op basis van ambities van gemeenten of regionale afspraken. Hieronder is een overzicht gemaakt van aanvullende taken (zie tabel 4). Tabel 4: Aanvullende taken Taak Toelichting Aanvullende Naast de preventieve inzet vanuit de basistaken kan er bijvoorbeeld worden ingezet preventieve inzet op outreachend werken, domeinoverstijgend werken (bijvoorbeeld met samenwerken met werk, inkomen of jeugdzorg), brede ketensamenwerking op gebied van preventie, aanvullende voorlichting en educatie. Thuiszitters aanpak + Naast de reguliere verzuimaanpak wordt er vaak ingezet op een specifieke thuiszitters tafel + thuiszittersaanpak. Binnen deze (curatieve) aanpak worden er met de relevante schoolaanwezigheid ketenpartners samenwerkingsafspraken gemaakt. Zo kan er bijvoorbeeld een doorbraaktafel worden ingericht. Nadat deze structuur is ingericht wordt er op casusniveau integraal en intensief samengewerkt waarbij de partners doorgaans verder gaan om tot een doorbraak te komen dan in de reguliere verzuimaanpak.
Extra huisbezoeken
Regionale en lokale programma’s en projecten
In Twente is er een regionale thuiszitters tafel waar casuïstiek aangemeld kan worden door de leerplichtambtenaren. Hiernaast werken we in Twente (via de Twentse Belofte) aan de schoolaanwezigheid. Een nieuwe zienswijze op aanwezigheid maakt dat er mogelijk meer inzet nodig is van de leerplichtambtenaren. In de huidige situatie werken maar enkele scholen in Twenterand met de methodiek achter de zienswijze, maar het onderwijs streeft er breed te implementeren. Binnen de basistaken worden er doorgaans alleen huisbezoeken uitgevoerd voor het controleren van luxe verzuim. Aanvullend kiezen sommige organisaties ervoor om huisbezoeken in te zetten op de andere vormen van verzuim, of preventief bij zorgen. Daarnaast zien we dat sommige gemeenten inzetten op samenwerking met jongerenwerk en handhaving op straat, waar huisbezoeken onderdeel van kunnen zijn. Binnen de verschillende regio’s en gemeenten zijn er talloze projecten en programma’s gericht op het welzijn van jongeren. Leerplicht kan hier actief aan bijdragen. Dat kan zijn in de vorm van trekker, of als samenwerkingspartner. De inzet varieert per project en programma.
Bron: Ingrado (2022)
Bijlage 4 geeft inzicht in de uitvoering van de aanvullende leerplichttaken door de gemeente Twenterand in 2023, en vergelijkt deze met de situatie in 2025. Uit de bijlage blijkt dat in december 2023 veel taken niet of slechts beperkt zijn uitgevoerd. Met name het ontbreken van preventieve activiteiten was het gevolg van onvoldoende capaciteit. Kijkend naar de situatie in juni 2025 kan gezegd worden dat er grote stappen zijn gemaakt. Zo is het aantal jaargesprekken met scholen binnen en buiten Twenterand gestegen van 0 naar 47. Tijdens deze gesprekken is ook de nieuwe flyer verspreid. De leerplicht is hierdoor zichtbaarder geworden en scholen zoeken vaker actief de samenwerking. Leerplichtambtenaren worden regelmatig gebeld voor consultatie, wat bijdraagt aan het voorkomen van meldingen.
10
In 2025 is de samenwerking met scholen aanzienlijk verbeterd. Scholen betrekken de leerplichtambtenaren vaker en eerder, wat bijdraagt aan een effectievere aanpak van verzuim. Ook de samenwerking met jeugdconsulenten is in 2025 sterk verbeterd. Hoewel de gemeente Twenterand niet een leidende rol heeft bij projecten zoals de Twentse Thuiszitterstafel, wordt hier wel gebruik van gemaakt wanneer dat nodig is. Leerplichtambtenaren signaleren bovendien dat de gedeelde visie op schoolaanwezigheid positieve effecten heeft: verzuimende leerlingen worden sneller gesignaleerd en opgevolgd. In bijlage 4 wordt de situatie van december 2023 beschreven en vergeleken met de stand van zaken in juni 2025. Onderstaand wordt deze ontwikkeling verder geconcretiseerd, onder andere aan de hand van cijfermatige gegevens. Tabel 5: preventieve taken Schooljaar
2023-2024
Aantal voorlichtingen op primair onderwijs
0
Aantal voorlichtingen op voortgezet onderwijs
0
Aantal verzuimspreekuren op scholen Jaargesprekken scholen + evaluatie samenwerking Scholen waarbij leerplicht aanwezig was op het SOT Aantal SOT’s Gesprekken over taken en rollen team Jeugd
2
2024-2025 Meetpunt: begin juni 2025* Er is voorlichting gegeven aan onderwijspersoneel van 47 scholen. Er is geen voorlichting gegeven aan leerlingen.** Er is voorlichting gegeven aan onderwijspersoneel van 47 scholen. Er is geen voorlichting gegeven aan leerlingen.** 14
0
47
38
52***
0 Niet, alleen wanneer casuïstiek uit Twenterand wordt ingebracht
3 x per jaar Niet, alleen wanneer casuïstiek uit Twenterand wordt ingebracht. Niet, wordt wel uitgevoerd waardoor meer meldingen Wel Wel 0 0 Niet
Betrokkenheid thuiszitterstafel
Betrokkenheid op scholen bij visie op Niet schoolaanwezigheid Leerlingen besproken met veel verzuim tijdens SOT Wel Aanwezigheid ketenoverleg Wel Preventieve huisbezoeken verzuim 0 Deelname diverse projecten m.b.t. verzuim 0 Deelname overstap tafels VO PO Niet Overgang VO – MBO bij kwetsbare leerlingen actief Wel Wel melden bij leerplicht MBO * Het meetpunt van het jaar 2024-2025 is begin juni 2025 gedaan. Dit betekent dat deze meting geen geheel schooljaar bevat. ** Leerplichtambtenaren geven aan graag voorlichting te willen geven aan leerlingen over het belang van schoolaanwezigheid. Door de huidige capaciteitsbeperkingen is dit echter niet haalbaar. *** Leerplicht is bij 47 SOT’s aanwezig geweest. Daarnaast is leerplicht vaak aanwezig MDO’s.
Leerplichtambtenaren geven aan dat er nog aanzienlijke verbeterkansen zijn. Zo zien zij meerwaarde in het geven van gerichte voorlichting over de leerplicht en het belang van schoolaanwezigheid. Daarnaast willen zij sneller kunnen reageren op verzuimmeldingen. In de huidige situatie lukt het nog niet om meldingen binnen twee weken op te pakken, wat de effectiviteit van het optreden beperkt.
11
5.2 Storytelling Uit de rapportage blijkt dat de samenwerking met de scholen geïntensiveerd is en dat er meer preventief gehandeld wordt, echter is nog niet toegelicht wat voor effect dit kan hebben op een jeugdige. Hieronder wordt daarom een verhaal beschreven voor een effect van een jeugdige in Twenterand.
5.2.1 Verhaal jeugdige basisonderwijs Samenwerking rond schoolaanwezigheid werpt vruchten af Op een van onze basisscholen is dit schooljaar gestart met het actief monitoren van schoolaanwezigheid. Dankzij een uitbreiding in fte’s kunnen de leerplichtambtenaren nu structureel deelnemen aan het overleg hierover. Deze samenwerking blijkt van grote meerwaarde. Tijdens de overleggen adviseert leerplicht de school over het onderscheid tussen geoorloofd en ongeoorloofd verzuim. De schoolverpleegkundige richt zich op het terugdringen van ziekteverzuim. Daarnaast wordt er breder gekeken: speelt verzuim ook bij andere kinderen binnen het gezin? Zijn er opvallende trends zichtbaar binnen bepaalde klassen? Door deze nauwe samenwerking zijn de lijntjes kort. Leerplicht is zichtbaar en benaderbaar, wat ertoe leidt dat de school sneller contact zoekt. Een mooi voorbeeld hiervan is een gezin dat buiten de schoolvakantie om naar Oekraïne wilde reizen. De school schakelde de leerplichtambtenaar tijdig in, waardoor de leerplichtambtenaar de school kon adviseren over hoe de school deze aanvraag op een correcte manier kon afwijzen, en welke vervolgstappen nodig waren als het gezin toch zou vertrekken. Deze aanpak laat zien hoe gezamenlijke inzet leidt tot betere signalering, snellere actie en uiteindelijk: meer grip op schoolaanwezigheid.
Casus uit het primair onderwijs In de nabijheid van een basisschool vond een incident plaats tussen een ouder en een leerling van de school. Dit voorval leidde tot gesprekken onder ouders en leerlingen op het schoolplein. Een ouder gaf aan zich zorgen te maken over de veiligheid van haar kinderen op school en besloot hen thuis te houden. De ouder verwachtte dat de school maatregelen zou nemen om de veiligheid van haar kinderen te waarborgen. Er was sprake van een situatie waarbij drie leerlingen niet naar school gingen. De leerplichtambtenaren konden direct meedenken, adviseren en informeren. Er werd contact gelegd met zowel de ouder als de school. De leerplichtambtenaar adviseerde de school over de aanpak van het verzuim en benadrukte het belang van een spoedig gesprek met de ouder. Daarnaast werd de ouder geïnformeerd over de wettelijke kaders rondom schoolverzuim en het belang van schoolbezoek. De leerplichtambtenaar adviseerde de ouder om in gesprek te gaan met de school om tot een gezamenlijke oplossing te komen. Resultaat Binnen korte tijd vond er een gesprek plaats tussen de school en de ouder. Er werden afspraken gemaakt om de sociale veiligheid te versterken. Zo werd afgesproken dat leerkrachten actief toezicht houden op de groep. Voor de gymles werd een alternatieve kleedruimte beschikbaar gesteld voor de betreffende leerling.
De dag na het gesprek keerden de leerlingen terug naar school.
5.2.2 Verhaal jeugdige voortgezet onderwijs Verzuimspreekuren op VO-scholen versterken samenwerking Sinds de start van de verzuimspreekuren op de VO-scholen is het contact met scholen intensiever geworden. De leerplichtambtenaren spreken vaker over individuele leerlingen, zijn beter zichtbaar en de afstemming verloopt soepeler. Scholen weten hen sneller te vinden, waardoor ze leerlingen met langdurig verzuim eerder in beeld krijgen.
12
Een belangrijke stap vooruit is dat ze nu al hun leerlingen – verspreid over 24 V(S)O-scholen – zelf spreken. Dit maakt het mogelijk om bij vervolgafspraken terug te komen op eerder gemaakte afspraken. Ze zitten er korter op en kunnen sneller schakelen. Scholen waarderen deze aanpak. Ze geven aan dat ze merken dat de leerplichtambtenaren vanuit Twenterand “er kort bovenop zitten” en vinden het prettig dat ze goed bereikbaar zijn en snel reageren op mailtjes en voicemailberichten. Deze korte lijnen en snelle opvolging zorgen voor vertrouwen en een effectieve samenwerking. Casus: Onderwijs en jeugdhulp – gezamenlijke aanpak bij complexe schooluitval Een 16-jarige leerling op het voortgezet speciaal onderwijs (VSO) raakte herhaaldelijk betrokken bij conflictsituaties, wat leidde tot meerdere schorsingen. De communicatie tussen ouders en school verliep moeizaam; er was sprake van wantrouwen en verwijten. Uiteindelijk startte de school een verwijderingsprocedure. In deze periode verliet de jongere het ouderlijk huis en verbleef enige tijd bij een vriend buiten de regio. Er zijn meerdere multidisciplinaire overleggen (MDO’s) georganiseerd met betrokken professionals. De jongere gaf aan zich niet thuis te voelen op school en ervoer weinig aansluiting met leeftijdsgenoten. Dit leidde tot spanningen, zowel op school als thuis.
De leerplichtambtenaar speelde een sleutelrol in het herstellen van het contact tussen ouders en school. Ook werd een jeugdconsulent betrokken, die ondersteuning voor het gezin organiseerde. In overleg met ouders, school en de jongere werd gezocht naar een alternatieve leerroute, gericht op uitstroom naar werk. Ondanks deze inspanning bleef de jongere regelmatig afwezig, zonder duidelijke reden. De MDO-structuur bleek in deze casus onvoldoende effectief; gesprekken duurden te lang en cruciale informatie kwam niet boven tafel. Daarom is gekozen voor een meer persoonlijke benadering: een keukentafelgesprek met leerplicht, moeder, jongere en hulpverlener. Dit leidde tot een open gesprek waarin de jongere aangaf gemotiveerd te zijn om weer naar school te gaan. Inmiddels 17 jaar oud, werd samen gekeken naar passende leerwerktrajecten. Resultaat Een consulent van het samenwerkingsverband werd betrokken om geschikte onderwijsinstellingen te vinden. De jongere bezocht samen met moeder en hulpverlener twee scholen en maakte zelf een keuze. Dankzij een warme overdracht vanuit het samenwerkingsverband kon de jongere succesvol instromen. Inmiddels volgt de jongere weer onderwijs en loopt stage.
5.3 Conclusie In december 2023 konden door beperkte personele capaciteit geen preventieve acties worden uitgevoerd. Uit bijlage 4 en de actuele monitoring blijkt echter dat er inmiddels verschillende preventieve maatregelen mogelijk zijn, zoals deelname aan het SOT, het voeren van verzuimspreekuren, bijwonen van diverse MDO's en jaargesprekken met school. Door deze maatregelen worden jongeren daadwerkelijk eerder bereikt. Hieruit kan worden geconcludeerd dat de motie bijdraagt aan het vroegtijdig signaleren van problemen en het bieden van laagdrempelige hulp. Door de versterkte focus op leerplicht is het mogelijk om sneller in te grijpen en passende interventies in te zetten. Dit helpt om problemen en (daarmee) zwaardere vormen van ondersteuning te voorkomen. Ook wordt geconcludeerd dat er anno juni 2025 nog steeds te weinig capaciteit is om voorlichting op scholen te geven en alle meldingen op te pakken binnen 2 weken.
13
6. Leerlingenvervoer De motie richt zich voornamelijk op de extra inzet van leerplicht, maar behandelt ook het onderwerp leerlingenvervoer. Voor leerlingenvervoer is er 8 uur per week extra ingezet, gefinancierd vanuit de teruggave van de kwalificatiemiddelen. Deze extra inzet zorgt ervoor dat het leerlingenvervoer minder kwetsbaar is, hoewel het nog steeds een kwetsbare situatie blijft met slechts twee medewerkers (een maal 32 uur, een maal 8 uur). Het afgelopen jaar was het druk op het gebied van leerlingenvervoer, voornamelijk door complicaties rondom de aanbesteding. De medewerkers van leerlingenvervoer hebben intensief contact gehad met ouders, scholen en vervoerders om de situatie in goede banen te leiden. Ondanks de drukte van de nieuwe aanbesteding zijn er ook diverse leerlingen geholpen door middel van een persoonlijk vervoersplan. Dit plan stimuleert jeugdigen om zelf deel te nemen aan het verkeer, in plaats van gebruik te maken van een taxi. In het schooljaar 2023-2024 waren er 136 leerlingen met een persoonlijk vervoersplan. Voor het schooljaar 2024-2025 zijn de cijfers nog niet in beeld. Inwoners geven aan tevreden te zijn over de persoonlijke vervoersplannen. Meer informatie hierover is te vinden op de website van de gemeente: Persoonlijke Vervoersplannen, is dit iets voor jou? | Gemeente Twenterand. Jeugdigen zijn enthousiast dat zij zelfstandig leren reizen.
Daarnaast zijn de kosten van een persoonlijk vervoersplan lager dan die van het taxivervoer. De kosten voor een gemiddelde leerling in taxivervoer zijn € 7.500,- op jaarbasis en een OV kaart kost gemiddeld € 1.200,- op jaarbasis.
14
7. Conclusie Hieronder wordt voor leerplicht en leerlingenvervoer geconcludeerd wat de effecten zijn van de extra inzet.
7.1 Leerplicht Op 18 juli 2023 is de motie ‘Uitbreiding leerplicht/leerlingenvervoer’ aangenomen. Deze motie had als doel om problematiek rondom schoolverzuim eerder te signaleren en op een laagdrempelige manier in te zetten op het bevorderen van schoolaanwezigheid. Uit de monitoring bleek echter dat het lastig was om binnen de beschikbare formatie een leerplichtambtenaar te vinden. Om die reden heeft het college extra uren beschikbaar gesteld: 6 uur extra voor leerplicht zodat er een vacature van 24 uur ontstond en daarnaast 8 uur inzet bij leerlingenvervoer vanuit eigen middelen. Hoewel deze uitbreiding helpt, blijkt uit de richtlijnen van Ingrado én de eerste monitoring in december 2023 dat de extra uren niet voldoende zijn om volledig aan de basistaken te kunnen voldoen. Er is geen wettelijke termijn vastgesteld waarbinnen een melding of aanvraag moet worden onderzocht, behandeld of afgerond. Toch is het, met het oog op een preventieve aanpak, van groot belang om meldingen snel op te pakken zodat verzuim zo vroeg mogelijk wordt gestopt. Toch dragen de extra 24 uur aantoonbaar bij aan de versterking van de leerplichtfunctie. De uitbreiding maakt het mogelijk om de basistaken beter uit te voeren en te werken aan de preventieve taken. Hierdoor worden meer jeugdigen bereikt en is het aantal meldingen en overleggen met ketenpartners toegenomen.
Een concreet resultaat van deze versterking is de toename van het aantal jaargesprekken met scholen binnen en buiten Twenterand: van 0 naar 47. Tijdens deze gesprekken is ook de nieuwe flyer verspreid. De leerplicht is hierdoor zichtbaarder geworden en scholen zoeken vaker actief de samenwerking. Leerplichtambtenaren worden regelmatig gebeld voor consultatie, wat bijdraagt aan het voorkomen van meldingen en het tegen gaan van verzuim. De inzet van extra uren sluit daarmee aan bij de doelen van de motie: het voorkomen van zwaardere problematiek en het versterken van preventieve en laagdrempelige hulpverlening. Door de grotere zichtbaarheid en inzetbaarheid van leerplichtambtenaren kunnen passende interventies sneller worden ingezet, wat de aanwezigheid op school bevordert en bijdraagt aan de ontwikkeling van jongeren.
7.2 Leerlingenvervoer De extra inzet van 8 uur per week op leerlingenvervoer heeft bijgedragen aan het verminderen van de kwetsbaarheid binnen dit domein, ondanks dat het team klein blijft. Mede door deze inzet konden medewerkers, ondanks de drukte rondom de nieuwe aanbesteding, persoonlijk contact onderhouden met ouders, scholen en vervoerders en leerlingen ondersteunen met maatwerkoplossingen. De persoonlijke vervoersplannen blijken effectief en worden door inwoners gewaardeerd.
15
8. Advies Voor de uitvoering van de leerplichttaken was vóór juli 2023 slechts 1,166 FTE beschikbaar, terwijl volgens de Ingrado-norm 2,196 FTE nodig is. De motie van 18 juli 2023 leidde tot een uitbreiding van 24 uur, waardoor er nog steeds een tekort van 13 uur is ten opzichte van de geadviseerde norm volgens Ingrado. Deze extra inzet van 24 uur heeft geleid tot: • Een stijging van het aantal jaargesprekken met scholen (van 0 naar 47). • Verbeterde samenwerking met scholen en jeugdconsulenten. • Zichtbaarheid van leerplicht die is vergroot; scholen zoeken vaker samenwerking. • Meer jongeren die worden bereikt, meldingen die toenemen en preventieve inzet is versterkt. • Leerplichtambtenaren worden regelmatig gebeld voor consultatie, wat bijdraagt aan het voorkomen van meldingen en het tegengaan van verzuim. De uitbreiding sluit aan bij de doelen van de motie: het voorkomen van zwaardere problematiek en het versterken van preventieve, laagdrempelige hulpverlening. In de kadernota 2026 wordt bovendien verwezen naar mogelijke uitbreiding van taken door de invoering van leerrecht. Leerrecht wordt hierin genoemd als een relevante ontwikkeling. De eerste signalen wijzen erop dat de wetgever ervan uitgaat dat gemeenten hun basis op orde hebben en vanuit die basis de nieuwe taken kunnen oppakken.
Op basis van de tussenevaluatie kan worden geconcludeerd dat de extra inzet nodig en passend is en hiermee gewerkt wordt aan de doelstellingen uit de motie. Met het oog op de toekomstige ontwikkelingen zullen wij nauwgezet monitoren welke effecten eventuele nieuwe werkzaamheden (ook n.a.v. nieuwe wet- en regelgeving) zich verhouden tot het huidige werk en de capaciteit.
16
Literatuur Ingrado. (2022). Formatietool leerplicht (versie december 2022). Ingrado. https://ingrado.nl/media/files/kennisbank/Formatietool_Leerplicht_versie_december_2022.pdf
17
Bijlagen Bijlage 1: Werklast bepalende factoren Werklastbepalende factoren Factor Onderwerp Structureel Problematiek bij inwoners
Schaaleffecten
Politiek-bestuurlijke wensen Vereiste kwaliteit
Niet-werkzame uren
Incidenteel
Niet-primairproces gerelateerde taken Dit zijn uren die besteed worden aan taken buiten het primair- proces van leerplicht, bijvoorbeeld nietcasusgerelateerde vergaderingen Motivatie van medewerkers Taken die blijven liggen Incidentele projecten en programma’s
Omschrijving Met problematiek bedoelen we de negatieve effecten van de sociaaleconomische toestand van inwoners van de gemeente of het servicegebied. Hier kan sprake van zijn als inwoners hoge bijstand ontvangen, veel zorggebruik nodig hebben, onder de armoedegrens zitten en/of een migratieachtergrond hebben. In deze gevallen hebben inwoners meer kans op problemen en zijn deze ook vaak complexer. Hiermee wordt gedoeld op een eventueel voor- of nadeel van de grootte van de gemeente of servicegebied, waarbij als vuistregel geldt dat een middelgrootte gemeente van ongeveer 70.000 inwoners als ideaal wordt gezien. Dit betreft vooral veranderende ambities in het bestuur en (incidentele) vragen vanuit de gemeenteraad. Dit heeft te maken met de kwalitatieve ambitie die een organisatie zichzelf stelt. Worden bijvoorbeeld alle verslagen en beschikkingen tegengelezen en gecontroleerd of wordt er steekproefsgewijs getest? Niet-werkzame uren zijn uren die verloren gaan door verzuim of reistijd. Deze factor is vooral van invloed in gemeenten met een groot oppervlak of met veel verzuim in de organisatie. Als vuistregel geldt hier dat langer dan een half uur reistijd bovengemiddeld is.
Een ziekteverzuim hoger dan 10% is hoger dan gemiddeld Dit zijn uren die besteed worden aan taken buiten het primair- proces van leerplicht, bijvoorbeeld niet-casusgerelateerde vergaderingen Deze factor verhoudt zich vooral tot hoe lang medewerkers al bij de organisatie werken en wat de verhouding is tussen vast en flexibel personeel.
Deze factor speelt vooral als er sterke positieve of negatieve tendensen in een organisatie spelen. Een factor die van invloed is wanneer er achterstanden zijn binnen een organisatie Projecten en programma’s die niet behoren tot het primaire proces (basistaken), maar wel capaciteit vragen van de medewerkers in dat primaire proces.
Bron: Ingrado (2022)
18
Bijlage 2: Uitwerking basistaken leerplicht Uitleg basistaken leerplicht FTE’s voorafgaand aan uitbereiding Taak Toelichting Wat doen we/wat moet beter? Algemeen Het toezicht op de naleving van December 2023: de Leerplichtwet 1969 (hierna: - De casuïstiek wordt niet twee weken naar aanmelding opgepakt. Leerplichtwet) anders dan door - Alle brieven staan in het systeem, maar zijn niet voor alle inwoners te lezen i.v.m. het taalniveau. De wens is alle de hoofden is opgedragen aan automatische brieven aan te passen naar B1 niveau. het college van burgemeester - Alle contactgegevens van professionals rondom het kind staan niet altijd in het systeem. Het is moeilijk om zaken van elkaar en wethouders. Het college van over te nemen. burgemeester en wethouders - Er wordt niet gehandeld uit het vier ogen principe wijst daartoe een of meer ambtenaren aan. Daarom Juni 2024: spreken we hier van taken van - De casuïstiek wordt niet twee weken naar aanmelding opgepakt. de leerplichtambtenaar (artikel - Alle brieven staan in het systeem, maar zijn niet voor alle inwoners te lezen i.v.m. het taalniveau. De wens is alle 16 Leerplichtwet). automatische brieven aan te passen naar B1 niveau. - Alle contactgegevens van professionals rondom het kind staan niet altijd in het systeem. Het is moeilijk om zaken van elkaar over te nemen. - Er wordt niet gehandeld uit het vier ogen principe.
Juni 2025: - Meldingen worden niet binnen twee weken opgepakt. Wel wordt opgemerkt dat dit inmiddels sneller gebeurt dan in juni 2024. - De automatische brieven zijn aangepast naar B1-niveau. - Er is een werkafspraak dat alle betrokken professionals in het systeem worden geregistreerd. Dit lukt echter niet altijd vanwege drukte. Ook wordt het soms vergeten wanneer een nieuwe professional betrokken raakt. - Er wordt niet standaard gewerkt volgens het vier-ogenprincipe. Casuïstiek wordt besproken en bij het opstellen van een proces-verbaal wordt het vier-ogenprincipe wél toegepast. Inzet relatief verzuim
Dit verzuim treedt op als een leerplichtige of kwalificatieplichtige zonder geldige reden (verlof) niet in de les aanwezig is. Relatief verzuim wordt ook wel spijbelen genoemd (artikelen 2, lid 1, 4a, 21, 21a en 22 Leerplichtwet).
December 2023: - Er zijn weinig meldingen van relatief verzuim. Een mogelijke oorzaak hiervan is de onbekendheid van leerplicht bij scholen. - Geen capaciteit om contacten met scholen te intensiveren. - Dossiers zijn volledig, aantekeningen worden verwerkt. Hier is geen vier ogenprincipe. Hiernaast is de dossiervorming niet uniform tussen de leerplichtambtenaren. Wens is dat dit universeler wordt, zodat er een goede overdracht is bij ziekte. - Reden van afsluiting is niet altijd passend, echter zijn deze vastgelegd door het ministerie. Geen vier ogen principe. Juni 2024: - Er zijn weinig meldingen van relatief verzuim. Een mogelijke oorzaak hiervan is de onbekendheid van leerplicht bij scholen. - Er is een plan opgesteld hoe in het nieuwe schooljaar het contact met scholen geïntensiveerd wordt. Dit plan kan uitgevoerd
worden, want dan is de functie van 24 uur vervuld. In september gaan de leerplichtambtenaren naar alle scholen, met als doel bekendheid vergroten en het belang van melden bekend maken. - Dossiers zijn volledig, aantekeningen worden verwerkt. Hier is geen vier ogenprincipe. Hiernaast is de dossiervorming niet uniform tussen de leerplichtambtenaren. Wens is dat dit universeler wordt, zodat er een goede overdracht is bij ziekte. - Reden van afsluiting is niet altijd passend, echter zijn deze vastgelegd door het ministerie. Geen vier ogen principe. Juni 2025: - Er wordt nog steeds laat gemeld bij relatief verzuim en dit verschilt ook sterk per school. De leerplichtambtenaren hebben hierover meerdere gesprekken gevoerd. Zij concluderen dat de aanwezigheidskaart nog onvoldoende wordt gebruikt en dat scholen te veel zaken intern houden. Ook signaleren zij uiteenlopende werkwijzen van mentoren, wat leidt tot verschillen in de manieren van melden. - Alle scholen zijn in het schooljaar 2024–2025 bezocht. Het voornemen is om deze bezoeken in het komende schooljaar voort te zetten. Er wordt actief nagedacht over hoe schoolbezoeken kunnen bijdragen aan beter gebruik van de aanwezigheidskaart. Tijdens deze bezoeken worden gesprekken gevoerd, signalen opgehaald en hierop wordt door de leerplichtambtenaren geanticipeerd. - Dossiers zijn volledig en aantekeningen worden verwerkt.
Er is echter geen vier-ogenprincipe van toepassing. Daarnaast is de dossiervorming niet uniform tussen de leerplichtambtenaren. Wel worden hierover actief gesprekken gevoerd. De wens is om tot meer uniformiteit te komen, zodat een goede overdracht mogelijk is bij bijvoorbeeld ziekte. - De reden van afsluiting is niet altijd passend, maar deze is vastgesteld door het ministerie. Ook hier geldt dat er geen vierogenprincipe wordt toegepast. Inzet Luxe verzuim
Als een leerplichtige of kwalificatieplichtige zonder geldige reden niet aanwezig is op school, aansluitend op een vakantieperiode, spreken we van luxe verzuim (artikel 22 Leerplichtwet).
December 2023: - Er zijn weinig meldingen van luxe verzuim. Een mogelijke oorzaak hiervan is de onbekendheid van leerplicht bij scholen en wanneer gemeld moet worden. - Weinig consultatie op luxe verzuim. - Dossiers zijn volledig, aantekeningen worden verwerkt. Hier is geen vier ogenprincipe. Hiernaast is de dossiervorming niet uniform tussen de leerplichtambtenaren. Wens is dat dit universeler wordt, zodat er een goede overdracht is bij ziekte. - Dossiervorming bij een proces-verbaal geld een vier ogen principe. - Reden van afsluiting is niet altijd passend, echter zijn deze vastgelegd door het ministerie. Geen vier ogen principe. - De gemeente deelt geen boetes uit en legt geen bestuurlijke dwangsommen op. Echter doen dit maar drie gemeentes in Nederland. Juni 2024: - Er zijn weinig meldingen van luxe verzuim. Een mogelijke oorzaak hiervan is de onbekendheid van leerplicht bij scholen en onbekendheid wanneer gemeld moet worden. - Consultatie op luxe verzuim loopt enigszins op. - Er is een plan opgesteld hoe in het nieuwe schooljaar het contact met scholen geïntensiveerd wordt. In september gaan de leerplichtambtenaren gaan naar alle scholen, met als doel bekendheid vergroten en het belang van melden bekend maken. - Dossiers zijn volledig, aantekeningen worden verwerkt. Hier is geen vier ogenprincipe. Hiernaast is de dossiervorming niet uniform tussen de leerplichtambtenaren.
Wens is dat dit universeler wordt, zodat er een goede overdracht is bij ziekte. - Wanneer er een proces verbaal opgesteld moet worden, werkt men wel volgens het vier ogen principe. - Reden van afsluiting is niet altijd passend, echter zijn deze vastgelegd door het ministerie. Geen vier ogen principe.
20
- De gemeente deelt geen boetes uit en legt geen bestuurlijke dwangsommen op. Echter doen dit maar drie gemeentes in Nederland. Juni 2025: - Meer meldingen op luxe verzuim. Er zijn voornamelijk waarschuwingen afgegeven. - Opvallend is dat scholen veel bellen voor consultatie van leerplichtambtenaren bij luxe verzuim, maar niet een officiële melding maken. Scholen vragen om te sparren voor specifieke omstandigheden. - Dossiers zijn volledig, aantekeningen worden verwerkt. Hier is geen vier ogenprincipe. Hiernaast is de dossiervorming niet uniform tussen de leerplichtambtenaren. Wens is dat dit universeler wordt, zodat er een goede overdracht is bij ziekte. - Wanneer er een proces verbaal opgesteld moet worden, werkt men wel volgens het vier ogen principe. - Reden van afsluiting is niet altijd passend, echter zijn deze vastgelegd door het ministerie. Geen vier ogen principe Inzet absoluut verzuim
Hier is sprake van als een leerplichtige of kwalificatieplichtige niet ingeschreven staat op een school en geen vrijstelling heeft (artikelen 2, lid 1, 3, 4a en 4b Leerplichtwet).
December 2023: - Het betreft jeugdigen die niet ingeschreven staan op school en waarbij geen sprake is van een vrijstelling. In de huidige situatie wordt hier niets mee gedaan. Er is hier geen capaciteit voor en het systeem maakt geen goede overzichten. Er is onvoldoende tijd om het systeem op de juiste wijze in te richten. - Er wordt niet gemeld door scholen, want jeugdige staat niet ingeschreven. - Wij scoren hier een één, want wij weten dat ons systeem niet juist is ingericht om dit probleem aan te pakken. Juni 2024: - Het betreft jeugdigen die niet ingeschreven staan op school en waarbij geen sprake is van een vrijstelling. In de huidige situatie wordt hier niets mee gedaan. Er is hier geen capaciteit voor en het systeem maakt geen goede overzichten. Er is onvoldoende tijd om het systeem op de juiste wijze in te richten. - Wordt niet gemeld door scholen, want jeugdige staat niet ingeschreven. Juni 2025: - Het systeem is op orde; lijsten kunnen worden gedraaid. - Wanneer het lukt, worden de lijsten wekelijks gedraaid. Minimaal één keer per maand worden de lijsten gedraaid en onderling vergeleken. - We kunnen stellen dat de lijsten gecontroleerd worden en dat we hiermee voldoen aan de gestelde taak. Er is voldoende tijd beschikbaar om de lijsten te controleren en administratieve zaken goed te monitoren en uit te zetten.
Geven van vrijstellingen
De leerplichtambtenaar kan een leerplichtige of kwalificatieplichtige een vrijstelling van onderwijs verlenen in bepaalde gevallen (artikelen 5-15a Leerplichtwet).
December 2024: - Dit betreft werkzaamheden die niet vaak voorkomen, maar veel tijd kosten. - Het afgeven van een vrijstelling gaat niet goed. Het komt voor dat een jeugdige wordt uitgeschreven bij school, terwijl er geen vrijstelling is. Er moeten hierover gesprekken worden gevoerd met scholen. - Dossiers zijn compleet, maar er is geen vier ogen principe. Juni 2024 - Dit betreft werkzaamheden die niet vaak voorkomen, maar veel tijd kosten. - Het afgeven van een vrijstelling gaat niet goed. Het komt voor dat een jeugdige wordt uitgeschreven bij school, terwijl er geen vrijstelling is. Er moeten hierover gesprekken worden gevoerd met scholen. In september gaan de leerplichtambtenaren gaan naar alle scholen, met als doel bekendheid vergroten. Vrijstellingen en uitschrijvingen worden ook besproken.
21
- Dossiers zijn compleet, maar er is geen vier ogen principe.
Rapporteren
Preventieve inzet
Jaarlijks moet het college verslag indienen bij de raad over het gevoerde beleid inzake de handhaving van de leerplicht en kwalificatieplicht en de resultaten daarvan. Ook wordt er gerapporteerd aan het ministerie over de resultaten (artikel 25 Leerplichtwet)
Preventieve inzet is formeel geen wettelijke taak, maar maakt als onderdeel van de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) wel deel uit van het basistakenpakket van de leerplichtambtenaar. Het gaat hierbij om het tijdig aanpakken van schoolverzuim om zo (langdurige) schooluitval te voorkomen. Vaak wordt, als onderdeel van de basistaken, ook ingezet op voorlichting op scholen, informeren van toekomstig leerplichtigen, preventieve gesprekken met jongeren als er nog geen wettelijk verzuim is en het houden van spreekuren op scholen. Bron toelichting: Ingrado (2022).
Juni 2025: - Het systeem is beter ingericht, waardoor er meer overzicht is. Jeugdigen kunnen nog steeds uitgeschreven worden bij scholen zonder vrijstelling, maar hierop wordt snel geanticipeerd. - Het betreft werkzaamheden die niet vaak voorkomen, maar veel tijd kosten. - Dossiers zijn compleet, maar er is geen vier ogen principe. December 2024: - Dit is het leerplicht jaarverslag en deze cijfers worden doorgegeven aan het ministerie. - Wordt aan voldaan en met het vier ogen principe (beleid en leerplicht). - Wens is actief anticiperen op resultaten, echter laat beleid en leerplicht capaciteit dit niet toe. December 2024: - Dit is het leerplicht jaarverslag en deze cijfers worden doorgegeven aan het ministerie. - Wordt aan voldaan en met het vier ogen principe (beleid en leerplicht). - Wens is actief anticiperen op resultaten, echter laat beleid en leerplicht capaciteit dit niet toe. Juni 2025: - Dit is het leerplicht jaarverslag en deze cijfers worden doorgegeven aan het ministerie. - Wordt aan voldaan en met het vier ogen principe (beleid en leerplicht). - Wens is actief anticiperen op resultaten, echter laat beleid en leerplicht capaciteit dit niet toe. Zie extra taken
22
Bijlage 3: Meting basistaken leerplicht Hieronder wordt in beeld gebracht hoe de uitvoering van de basistaken van leerplicht is. Allereerst wordt in beeld gebracht wanneer de metingen zijn gedaan en daarna wordt dit beoordeeld aan de hand van een cijfer. Moment van meten en personele situatie Meting
Datum
Personele situatie
Meting 1
31 dec. 2023
Twee leerplichtambtenaren à 42 uur
Meting 2
1 juni 2024
Twee leerplichtambtenaren à 42 uur + detacheerder 10 uur per week
Meting 4
juni 2025
Drie leerplichtambtenaren à 66 uur
Scoremodel voor meting 1 Voldoen niet aan wettelijke taak 2 Voldoen aan de wettelijke norm, maar onvoldoende gearchiveerd en gerapporteerd 3 Voldoen aan de wettelijke norm, dit is op de juiste manier gearchiveerd, weinig meldingen door onbekendheid en geen vier ogen principe 4 Voldoen aan de wettelijke norm, dit is op de juiste manier gearchiveerd, veel meldingen, niet het vier ogen principe 5 Voldoen aan de wettelijke norm, dit is op de juiste manier gearchiveerd, veel meldingen overal vier ogen principe Wanneer er een stijging is van een half punt, betekend dit dat er een plan ligt en/of wordt uitgevoerd.
23
Bijlage 4: Uitwerking extra taken leerplicht Aanvullende taken leerplicht Toelichting Naast de preventieve inzet vanuit de basistaken kan er bijvoorbeeld worden ingezet op outreachend werken, domeinoverstijgend werken (bijvoorbeeld met werk en inkomen of jeugdzorg), brede ketensamenwerking op gebied van preventie, aanvullende voorlichting en educatie.
Wat doen we/wat moet beter? December 2023: Voorlichting/Verzuimspreekuur: - Er wordt geen voorlichting gegeven op primair onderwijs - Er wordt geen voorlichting gegeven op voortgezet onderwijs - Docenten, directeuren en IB-ers worden tevens niet geïnformeerd over verzuim en de taak en rol van leerplicht. - Er worden 2 verzuimspreekuren gedraaid (Noordik Vriezenveen en Vroomshoop). - Leerlingen die onderwijs ontvangen buiten de gemeente Twenterand worden door leerplichtambtenaren van andere gemeenten gesproken in de verzuimspreekuren. Terugkoppeling ontbreekt hierin, waardoor er geen goede dossier opbouw is. De wens is dit zelf te gaan doen. - In december kan gezegd worden dat er meer voorlichting gegeven moet gaan worden en dat er meer verzuimspreekuren op verschillende scholen moet worden gehouden. Samenwerking scholen: - Jaargesprekken met scholen worden niet gedaan. Er is onbekendheid over de taak en rol van leerplicht en er wordt te weinig gemeld (zie ook wettelijke taken). - Leerplichtambtenaren zijn niet aanwezig bij SOT’s. - De samenwerking met scholen wordt niet geëvalueerd. - Er is een discrepantie tussen wanneer scholen denken wanneer zij moeten melden en wanneer van hen verwacht wordt om te melden. De visies liggen niet op één lijn. - In december kan gezegd worden dat er jaarlijks gesprekken gevoerd moeten worden over de samenwerking en de taken van leerplicht.