Jaarstukken 2025 - OUD
Tekst van het document
Begroot 2028
2022/ 2023
Percentage jongeren dat voldoet aan de bewegingsrichtlijn
25%
12%
GGD monitor - Jeugd
Percentage jongeren dat elke dag ontbijt
60%
49%
GGD monitor - Jeugd
Percentage jongeren dat wekelijks rookt
10%
14%
GGD monitor - Jeugd
Percentage volwassenen/ouderen dat voldoet aan de bewegingsrichtlijn
55%
47%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Percentage volwassenen/ouderen dat drugs gebruikt
1%
2%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Percentage volwassenen/ouderen dat rookt
15%
18%
GGD monitor Volwassenen/ouderen
Meer inzetten op en stimuleren van een gezondere leefomgeving
2025
Gemiddelde afstand inzetbare AED's t.o.v. reanimatielocatie (meters)
444
Hartslagnu.nl
Aantal burgerhulpverleners
1.109
Hartslagnu.nl
Aantal betrokken inwoners/ervaringsdeskundigen bij
80
Interne systemen
25
Beleidsdoelen
2025
2024
2023 2022 2021 2020 2019
Bron
maatschappelijke opgaven Aantal rookvrije zones
58
Rookvrije generatie
* Het effect van preventieve beleidskeuzes is vaak pas zichtbaar na langere tijd. Om die reden hebben we alvast een aantal indicatoren opgenomen die naar verwachting in het voorjaar van 2028 een reëel beeld schetsen van de effecten van ons beleid
26
Doelenboom Onderwijs Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Onderwijs Beoogd maatschappelijk effect Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam. Doelen Onderwijskansen zijn vergroot De gemeente Twenterand heeft als doel de onderwijs kansen te vergroten. Wij doen dit door in een vroeg stadium achterstanden en problemen te signaleren en hierop tijdig te anticiperen. Hiermee wordt beoogd dat alle kinderen een kansrijke start hebben in het onderwijs. Tevens hopen we met preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten. Belang is hierin een goede doorgaande lijn van kinderwens tot onderwijs. Het vergroten van de basisvaardigheden bij inwoners De gemeente Twenterand heeft als doel de basisvaardigheden van inwoners te vergroten. Basisvaardigheden zijn competenties die inwoners nodig hebben om effectief te functioneren in de samenleving, hierbij kan gedacht worden aan lezen, schrijven en digitale vaardigheden. Als inwoners verminderde basisvaardigheden hebben, kunnen zij minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Door het vergroten van de basisvaardigheden bij inwoners wordt de zelfredzaamheid bevorderd. Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd.
Tevens zorgt de gemeente in specifieke gevallen voor extra ondersteuning als de gemeente hiervoor verantwoordelijk is.
27
Wat hebben we bereikt Subdoel: Zoveel mogelijk kinderen van 2 1\2 - 4 jaar krijgen een aanbod Wat hebben we daarvoor gedaan • Handhaven kwaliteitseisen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Omschrijving Bereik doelgroep kinderen In de gemeente Twenterand wordt nauw samengewerkt tussen kinderopvang, peuteropvang en basisscholen om ervoor te zorgen dat kinderen met zo min mogelijk achterstand aan de basisschool beginnen. Op veel opvanglocaties wordt voorschoolse educatie aangeboden, gericht op de stimulering van taalontwikkeling, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden. In 2023 is de monitor live gegaan die inzichtelijk maakt hoeveel doelgroepkinderen in beeld zijn én hoeveel kinderen gebruikmaken van voorschoolse educatie. Uit de monitor is gebleken dat in 2025 122 doelgroep peuters zijn bereikt. Daarnaast waren er 42 niet bereikt, wat kan worden verklaard door verschillende redenen van ouders (zoals geloofsovertuigingen, praktische bezwaren of leeftijdsoverwegingen). De monitor biedt handvatten om beter inzicht te krijgen in hoeveel kinderen er niet worden bereikt en kan hierdoor gerichter actie ondernemen. Na een stabiel beeld in 2023–2024 laat 2025 een lichte stijging zien in het totaal aantal bereikte peuters (zowel regulier als doelgroeppeuters). De VVE-monitor bevestigt dit met een toename van 115 naar 122 VVE-peuters.
Tegelijkertijd blijft er sprake van non-bereik; we onderzoeken de oorzaken en zetten daarop gerichte acties in. Handhaving en inspectie De Twentse gemeenten en de GGD hebben in 2025 nieuwe, gezamenlijke beleidsregels opgesteld voor het toezicht en de handhaving in de kinderopvang. Het eerdere beleid sloot niet meer aan op de huidige praktijk en is daarom geactualiseerd. In Twenterand zijn de nieuwe regels op 15 januari 2026 in werking getreden. Bij het opstellen van het nieuwe beleid is nadrukkelijk rekening gehouden met recente landelijke ontwikkelingen, zoals de mogelijkheid tot flexibel inspecteren, de aansluiting van boeteregels op het strafrecht en de noodzaak tot een zorgvuldiger belangenafweging. Ook signalen uit landelijke rapportages zijn meegenomen om het beleid beter te laten aansluiten op de actuele toezichtpraktijk. Al in 2024 werd duidelijk dat de behoefte aan intensievere handhaving toenam, deze trend heeft zich ook in 2025 voortgezet. Taalachterstanden Oekraïense kinderen In 2024 bleek dat de Oekraïense kinderen in Twenterand een dusdanige taalachterstand hadden dat zij nog niet konden deelnemen aan het reguliere VVE-programma. De gemeente heeft daarop samen met Humankind en basisschoolorganisatie SCO-T onderzocht wat nodig was om deze kinderen wél goed te kunnen laten aansluiten.
In 2025 is in Den Ham een speciale taalgroep opgericht voor Oekraïense kinderen van 2 tot 5 jaar: de Taalmaatjes. Zij krijgen vijf ochtenden per week spelenderwijs extra taalondersteuning, zodat zij voldoende Nederlands leren om door te stromen naar de peuteropvang en het basisonderwijs. Zo voorkomen we dat kinderen thuis komen te zitten, vergroten we de instroom in het regulier onderwijs en versterken we hun kansen op een goede start. Dankzij de betrokken inzet van Humankind en SCO-T draait Taalmaatjes inmiddels succesvol. De eerste Oekraïense kleuters zijn al met voldoende taalvaardigheid ingestroomd in het reguliere onderwijs in Den Ham.
28
Wat hebben we bereikt Subdoel: Inwoners verlaten het onderwijs met een startkwalificatie Wat hebben we daarvoor gedaan • Houden van toezicht op naleving leerplicht, kwalificatieplicht en verzuimpreventie Omschrijving Leerplicht en nieuwkomers In 2025 was er sprake van een aanhoudend grote instroom van nieuwkomers, waaronder veel leerplichtigen. De lokale scholen, zoals het Palet en het Erasmus ISK, hebben zich intensief ingezet om deze groep passend onderwijs te bieden. Deze sterke groei had directe gevolgen voor de uitvoering van de leerplichttaken. Binnen de subregio Almelo is daarom voorgesteld om voor twee jaar een extra regionale leerplichtambtenaar in te zetten, specifiek voor deze scholen. Door een tekort aan regionale capaciteit kon deze inzet in 2025 nog niet volledig worden gerealiseerd, waardoor onze lokale leerplichtambtenaren de betreffende taken hebben opgevangen. De pilot is nog niet afgerond en we zijn in afwachting van de evaluatie. Leerplicht Op 18 juli 2023 nam de gemeenteraad de motie ‘Uitbreiding leerplicht/leerlingenvervoer’ aan. Deze uitbreiding was noodzakelijk vanwege het groeiende schoolverzuim na corona en de toenemende behoefte aan vroegtijdige signalering en preventieve inzet. In 2025 is het monitoringsrapport opgeleverd, waaruit blijkt dat de extra inzet binnen leerplicht duidelijk resultaat oplevert.
Meldingen worden sneller opgepakt, waardoor langdurig verzuim vaker wordt voorkomen. De samenwerking met scholen, jeugdconsulenten en andere partners is versterkt en scholen zoeken steeds vaker al in een vroeg stadium contact voor preventief advies. Ook is het aantal jaargesprekken met scholen sterk toegenomen en worden er meer verzuimspreekuren georganiseerd. Hierdoor krijgen jongeren sneller en laagdrempeliger ondersteuning, volledig in lijn met de doelen en de gewenste beweging richting meer preventie. Hierop volgend heeft het college gezocht naar structurele financiering voor de extra uren leerplicht, wat in de begroting van 2026 is geborgd. Twentse Belofte Binnen de Twentse Belofte werken verschillende (keten)partners samen aan projecten om voortijdig schoolverlaten te voorkomen. Zij maken werkafspraken en ontwikkelen activiteiten die hieraan bijdragen. In 2025 is een regionale analyse uitgevoerd, waarna het concept van het regionale programma voor de Twentse Belofte gereed zal worden gemaakt voor besluitvorming.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoet aan vastgestelde norm Wat hebben we daarvoor gedaan • Uitvoeren Onderwijshuisvesting IHP Omschrijving Op het gebied van onderwijshuisvesting hebben zich in 2025 diverse ontwikkelingen voorgedaan. Het wetsvoorstel voor een planmatige en doelmatige aanpak van onderwijshuisvesting, dat oorspronkelijk per 1 augustus 2025 in werking zou treden, is inmiddels twee keer uitgesteld. Dit wetsvoorstel verplicht gemeenten om te werken met een planmatige aanpak via een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Omdat het wetsvoorstel nog niet definitief was en er destijds geen modelverordening beschikbaar was, heeft dit geleid tot vertraging in de voorbereidingen. Gemeente Twenterand heeft daarom bewust gewacht met de definitieve uitwerking. Tot op heden is er nog steeds geen verdere uitwerking van het wetsvoorstel bekend. De raad wordt geïnformeerd zodra hierover duidelijkheid ontstaat. Ondertussen is er lokaal verder gewerkt aan de doorvertaling van het Integraal Huisvestingsplan (IHP). De gemeente Twenterand heeft de scholen daarbij meermaals opgeroepen om gezamenlijk te komen tot een integraal scholenplan, waarin rekening wordt gehouden met toekomstige leerlingaantallen en de blijvende toegankelijkheid van zowel het openbaar als het christelijk onderwijs. Tot op heden is er geen integraal scholenplan aangeleverd.
Specifiek voor Vriezenveen is een informatiebijeenkomst georganiseerd, waarin data, prognoses en ontwikkelingen in leerlingaantallen zijn gedeeld met de betrokken schoolbesturen.
29
Belangrijke projecten zijn daarnaast in ontwikkeling of in uitvoering, zoals de nieuwbouw van de Oranjeschool. Verder vraagt het groeiende leerlingaantal van SBO De Sleutel om aanvullende aandacht en mogelijke toekomstige huisvestingsmaatregelen. De Oranjeschool Nadat de de kredietaanvraag voor de nieuwbouw van de Oranjeschool in de raad is vastgesteld is in 2025 is gewerkt aan het ontwerp en heeft de aanbesteding voor zowel de bouwkundige werkzaamheden als de installatietechniek plaatsgevonden. De geselecteerde partijen starten met de voorbereiding op de uitvoering. Met deze stap komt de realisatie van het nieuwe schoolgebouw weer een stuk dichterbij. SBO De Sleutel Daarnaast groeit het leerlingenaantal van SBO De Sleutel structureel. Hierdoor is onderzocht welke huisvestingsoplossingen binnen de brede school passend zijn bij deze groei. In 2025 is hiervoor een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd (kosten circa € 20.000). In 2026 wordt dit traject verder opgepakt. Naast het huisvestingsvraagstuk is in eerdere gesprekken ook gesproken over jeugdhulp en preventie op De Sleutel. In het verleden is verkend of het mogelijk is een preventieve jeugdhulpverlener binnen de school in te zetten. Deze discussie is inmiddels verplaatst naar de sub regio, waar wordt gewerkt aan sub regionale aanpak voor jeugdhulp in onderwijstijd binnen de speciaal-onderwijsscholen.
• Uitvoeren leerlingenvervoer Omschrijving Het budget voor leerlingenvervoer is in 2025 licht overschreden vanwege volume. Medio 2025 zijn een nieuwe verordening en beleidsregels reizen naar school (leerlingenvervoer) opgesteld die kaders bieden voor de uitvoering.
Metingen Beleidsdoelen
2025 2024 2023 2022 2021 2020 2019
Bron
Basisvaardigheden zijn vergroot Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters als doelgroeppeuters (VVE)) *
718
520
553
506
452
418
313
Opgave instellingen
Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC
46
38
39
58
42
38
40
ROC
Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt**
198
250
239
58
18
31
90
Taalpunt
Aantal leerlingen leerlingenvervoer ***
385
370
368
333
366
298
282
Interne systemen
* De toename wordt verklaard door een sterke vraag naar peuteropvang. ** De daling komt vooral doordat er in 2024 één extra ronde bij de Avondschool was en er door een tekort aan vrijwilligers minder cursussen. konden worden aangeboden. *** De gerealiseerde cijfers vanaf 2023 is de peildatum 1-4 van dat jaar.
30
Doelenboom Jeugd Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Onderwijs Beoogd maatschappelijk effect Evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de maatschappij. Doelen Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor de jeugd op alle leefgebieden De meeste jeugdigen groeien probleemloos op, ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Daarnaast zijn er voldoende voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd waarin de Twenterandse jeugd zich kan ontwikkelen. Er is preventie van problemen bij jeugd De gemeente wil voorkomen dat lichte opvoed- of opgroeivragen uitgroeien tot zorgvragen. Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor ouders en jeugdigen waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles vanzelf goed verloopt, is aanvullende ondersteuning of zorg nodig om ook voor hen de kans om evenwichtig op te groeien mogelijk te maken of te vergroten. We streven naar effectieve en efficiënte ondersteuning en zorg waarmee we de eigen kracht van ouders en jeugdigen versterken met als doel dat ze zo snel mogelijk en zo goed mogelijk hun eigen leven (weer) vorm kunnen geven. De gemeente heeft op grond van de Jeugdwet een jeugdhulpplicht, die waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Met deze verantwoordelijkheden heeft de gemeente meer instrumenten in handen om hierop te sturen.
31
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er zijn voor alle jeugdigen voldoende toegankelijke basisvoorzieningen gericht op activering en preventie Wat hebben we daarvoor gedaan • Zorgdragen voor jongerenwerk dat outreachend is, ook online. Het is flexibel signalerend en draag bij aan het voorkomen van zwaardere zorg. Omschrijving Op 31 december 2025 liep de subsidieregeling voor het jongerenwerk af. Daarom startte de gemeente in 2025 een aanbestedingstraject om per 1 januari 2026 te komen tot een toekomstbestendige en kwalitatief sterke aanpak. Vanaf het begin zijn aanbieders actief betrokken bij de ontwikkeling van de visie en de opdracht, wat heeft bijgedragen aan breed draagvlak. Bij deze aanbesteding is bewust gekozen voor een werkwijze waarin de behoeften van jongeren in iedere kern centraal staan. De opdracht spitst zich toe op de contextversterkende manier van werken. Dit betekent dat niet alleen de jongere centraal staat, maar ook de omgeving waarin hij of zij opgroeit, zoals gezin, school en wijk, actief wordt betrokken en versterkt. Aanbieders zijn nadrukkelijk uitgedaagd hun plannen te baseren op deze lokale en inhoudelijke uitgangspunten. Daarbij is prijsconcurrentie bewust niet als sturingsmechanisme ingezet: aanbieders hoefden niet te concurreren op de laagste prijs. De gunning vond volledig plaats op basis van kwaliteit.
Het aanbestedingstraject is vóór het einde van 2025 afgerond. Het is met grote zorgvuldigheid uitgevoerd, volledig volgens de geldende regels en uiteindelijk aantoonbaar rechtmatig afgesloten. Deze zorgvuldige werkwijze vormt een stevige basis voor de nieuwe aanpak jongerenwerk per 2026.
32
Wat hebben we bereikt Subdoel: Jeugd in (tijdelijk) kwetsbare posities wordt ondersteund Wat hebben we daarvoor gedaan • Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Omschrijving
33
Landelijke ontwikkelingen Het doel van de Hervormingsagenda jeugdzorg is dat het stelsel rondom jeugdigen beter gaat werken en financieel weer houdbaar zal worden. Een structurele besparing is aan de orde, evenals investeringen om deze te halen. Er ligt een grote opgave op kostenbeheersing die scherpe keuzes gaat vragen. In de Hervormingsagenda zijn zowel maatregelen opgenomen die geld kosten, zoals een verbetering in kwaliteit, als maatregelen die (op termijn) een besparing opleveren. Ook is rekening gehouden met kosten voor de uitrol van maatregelen. De richting van de aanpassingen: een inperking van de reikwijdte van de Jeugdwet, een verbetering van de toegang en integraliteit van het sociaal domein en een versteviging van de sociale basis. Vertrekpunt van de Hervormingsagenda is een structurele besparing van €1 miljard vanaf 2027 landelijk. Een externe deskundigencommissie oordeelde in januari 2025 dat deze bezuiniging onhaalbaar is en adviseerde ermee te stoppen. In reactie daarop stelde het Rijk in de voorjaarsnota extra middelen beschikbaar voor 2025–2027, die zijn verwerkt in de Kadernota 2026. Deze middelen zorgen tijdelijk voor een positief effect, maar vanaf 2028 slaat het financiële beeld om wanneer dit wordt verrekend met onze meerjarenraming.
In september 2025 heeft het Rijk daarnaast toegezegd dat gemeenten worden gecompenseerd voor de jeugdzorgtekorten over 2023–2024, conform het advies van de commissie-Van Ark. Deze middelen zijn opgenomen in de Algemene Reserve van Twenterand en zullen waar nodig kunnen worden aangeboord als investering om de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd en de regionale samenwerking hierop mogelijk te maken. Daarnaast wil het kabinet inzetten op extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. Met de VNG hebben wij serieuze vraagtekens bij de haalbaarheid van de reeks zoals die er nu vanaf 2028 staat. Het is veel te ambitieus. Het doorvoeren van maatregelen vergt forse aanpassingen in het stelsel en bijbehorende wetswijzigingen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de reikwijdte van de jeugdzorg. De inwerkingtreding van het desbetreffende wetsvoorstel is voorzien voor midden 2027. Het zal daarna nog de nodige tijd vergen voordat dit werkelijk (financieel) effect sorteert. Daarnaast wordt er geen indexatie van de kosten voor jeugdzorg toegepast, zoals dit door de deskundigencommissie was aanbevolen. We zijn al een aantal jaren bezig om de beweging van geïndiceerde zorg naar voorliggende voorzieningen te maken.
De inzet van Praktijkondersteuners Jeugd bij de huisartsen, gezinswerk en Coördinatoren Externe verwijzers (CEV-ers) hebben tot een onderbouwde besparing op geïndiceerde jeugdhulp gezorgd. Vanuit de hervormingsagenda resteren nog meer acties zoals het stevige lokale team (toegang), de reikwijdte en de inrichting van de robuuste jeugdhulpregio (lees: SamenTwente/ OZJT). Dit is in 2025 voorbereid. Doorontwikkeling toegang tot het sociaal domein en het lokaal team Naast de hierboven beschreven beweging streven we ernaar een verbetering in het stelsel met besparing in de geïndiceerde jeugdhulp te realiseren door de toegang tot het sociaal domein en het lokale team verder door te ontwikkelen. Er gebeurt al veel, maar de komende jaren is een efficiëntere en effectievere samenwerking nodig om inwoners zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen, preventief te kunnen werken, inwoners waar nodig passende ondersteuning te bieden en de instroom naar geïndiceerde zorg te beperken. Dit is een gezamenlijke opgave met ons voorliggend veld. Gemeenten zijn vanuit diverse wet- en regelgeving verantwoordelijk voor de toegang tot zorg en ondersteuning in het sociaal domein. De (her)inrichting van de toegang, met stevige lokale teams, wordt breed gezien als een sleutel om zorg en ondersteuning beter te organiseren, steeds vanuit het perspectief van de inwoner.
Deze beweging zien we terug in vrijwel alle landelijke akkoorden en programma’s binnen het sociaal domein en sluit bovendien aan bij bredere ontwikkelingen rondom dienstverlening. Gemeenten hebben de opdracht te zorgen voor een laagdrempelige toegang tot ondersteuning, met krachtige en goed bereikbare lokale teams die aanwezig zijn op plekken waar inwoners van nature komen. Deze teams bieden direct hulp, schakelen waar nodig met gemeentelijke afdelingen, collectieve voorzieningen en aanvullende expertise en blijven voor inwoners het vertrouwde aanspreekpunt zolang dat nodig is. Dit sluit naadloos aan bij de twee ontwikkelrichtingen die wij in Twenterand hebben gekozen voor de doorontwikkeling van de toegang: samenhangend organiseren en de inwoner als uitgangspunt.
34
In 2024 is akkoord gegeven op de Bestuursopdracht Doorontwikkeling Toegang en Lokaal Team Sociaal Domein Twenterand. Op 13 mei 2025 is de eerste rapportage opgeleverd, waarin de eerste contouren zijn geschetst op basis van landelijke eisen en eerdere gesprekken met inwoners, waaronder de Week van de Toegang. In oktober 2025 heeft het college de concept-kadernotitie vastgesteld, waarna in november 2025 verschillende informatiebijeenkomsten voor inwoners en maatschappelijke partners zijn georganiseerd. De definitieve kadernotitie is op 16 december 2025 door het college vastgesteld. De behandeling en vaststelling in de gemeenteraad is de volgende stap. Doorontwikkeling dashboard voorliggend veld In het coalitieakkoord is de ambitie uitgesproken om de positie van het voorliggend veld te versterken door de ontwikkeling van een dashboard. In 2024 is hiervoor een inventarisatie van de bestaande systemen gestart. Door capaciteitsproblemen is de voortgang echter beperkt gebleven en is de ambitie tijdelijk bijgesteld. Ook in 2025 kon dit traject vanwege dezelfde capaciteitsissues niet worden hervat. Tegelijkertijd ontstonden er in 2025 ook nieuwe kansen, onder andere dankzij de nieuwe Algemene subsidieverordening van de gemeente Twenterand en het parallel lopende traject rondom Toegang.
Op 24 april 2025 is besloten om een groot deel van de activiteiten binnen het sociaal domein via inkoop te organiseren. Hiermee biedt dit besluit nieuwe aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van een dashboard. Via inkoop kan de gemeente duidelijke kaders en verwachtingen meegeven, waaronder de gezamenlijke beweging richting het werken in één systeem of het aanleveren van uniforme gegevens die de bouw van een dashboard mogelijk maken. Door gezamenlijke standaarden af te spreken wordt het bovendien eenvoudiger om één technische koppeling te realiseren, waardoor het dashboard nagenoeg automatisch kan worden opgebouwd. Continuïteit cruciale jeugdhulp Binnen het huidige onrustige jeugdhulp- zorglandschap zien we dat de continuïteit van jeugdhulp bij een aantal aanbieders in gevaar komt. Redenen hiervan zijn divers en oorzaken niet eenvoudig te verhelpen. Daarbij kan gedacht worden aan personele kosten of het leveren van zeer specialistische zorg. De risico’s op discontinuïteit van jeugdhulp worden zoveel mogelijk beperkt in het belang van de jeugdigen en hun verzorgers. In 2025 is er blijvende aandacht geweest voor het ontstaan of voortduren van continuïteitsrisico’s. Het blijft van belang om vroegtijdig te signaleren en om de risico's te beheersen wanneer de ernst ervan toeneemt.
Daar waar nodig zijn er passende, objectieve en weloverwogen besluiten genomen over het al dan niet (financieel) ondersteunen van jeugdhulpaanbieders. Stijgende kosten jeugdhulp Voortvloeiend uit analyses ten behoeve van de jaarrekening 2024 en de Kadernota 2026 is er in de Berap een budget van €2.200.000 opgenomen om de kostenstijging voor 2025 op te vangen. Aan de Berap lag een analyse ten grondslag die gebaseerd was op de feitelijke declaratie tot juni 2025. Deze vormde de grondslag voor de prognose die is gemaakt voor de rest van het jaar. De analyse bij de Berap is verrijkt met oorzaken van de kostenstijging. Zo kan gesteld worden dat er met ingang van 2025 sprake is van nieuwe jeugdhulpcontracten. En gemeenten hierbinnen gebonden zijn aan reële tarieven die beïnvloed worden door o.a. personeel(stekorten). Daarnaast zijn er andere ontwikkelingen zoals dure indicaties, inzet van crisiszorg, personeelsverloop, wachtlijsten en kleinschaligheid en ombouw residentieel verblijf/JeugdzorgPlus die van invloed zijn op de kostenstijging. In de jaarrekening 2025 is ondanks de verschillende analyses rondom de Berap een overschrijding van € 771.000. De oorzaken hiervan zijn zoals beschreven veelzijdig en complex in de duiding. Wel kan verklaard worden dat het declaratiegedrag van zorgaanbieders een factor is.
In de prognoseberekening wordt gerekend op basis van de daadwerkelijke declaratie in voorgaande maanden en het declaratiepatroon vanuit het verleden. Aanbieders hebben in de loop van het jaar meer dan geprognotiseerd gedeclareerd over de eerste maanden van 2025. Hierdoor lopen de daadwerkelijke uitgaven niet meer in de pas met de prognoseberekening (hiermee kan circa € 300.000 worden verklaard). Tevens was de verwachting dat er een dure voorziening zou stoppen echter is deze verlengd met bijkomende kosten. Ook hebben we te maken gehad met een casus waarin Twenterand met terugwerkende kracht aansprakelijk is voor het verblijf van een jeugdige. Deze kosten zaten ook niet in eerdere prognoses. Deze twee specifieke oorzaken verklaren ook nog circa
35
€ 200.000. Onderkend moet worden dat het prognosticeren binnen een dusdanig groot budget het risico met zich meebrengt dat een kleine afwijking zal leiden tot een flinke over- of onderschrijding. Binnen Twenterand kiezen we er vooralsnog voor om scherp te begroten. Daarnaast geldt binnen Jeugd dat sommige voorzieningen zeer kostbaar zijn. Wanneer één jeugdige bijvoorbeeld in een verblijfvoorziening wordt geplaatst, kan dit al snel leiden tot aanzienlijke financiële afwijkingen. In 2025 werken we in de regio aan verschillende beheersmaatregelen, waaronder Team AnderS, het coördinatiepunt Wonen & Verblijf, de werkgroep Wonen & Verblijf, het project Indicatoren en uiteraard de Samenwerkingsagenda. In 2025 is geconcludeerd dat binnen de Samenwerkingsagenda onvoldoende prioritering heeft plaatsgevonden. De jeugdzorgopgave kent beperkte capaciteit en financiële middelen. Dit maakt dat prioriteren nodig is, omdat we niet alles tegelijk kunnen. Daarom heeft het Algemeen Bestuur van Samen Twente (apart van de kerntakendiscussie Samen Twente) opdracht gegeven om een Prioritaire Agenda Jeugd op te stellen. Gemeenten worden geconfronteerd met flinke kosten die ze niet altijd tijdig kunnen voorzien. Dat vergroot urgentiegevoelens en crisis; het roept om verandering en zet gemeenten, OZJT en partners steeds weer onder druk. Er mist rust om consistent en consequent te verbeteren.
Voor veel Twentse gemeenten ligt bij het beheersen van de kosten een duidelijke prioriteit en hierin kunnen wij regionaal gezamenlijk optrekken. De agenda richt zich op drie hoofdopgaven: toeleiding naar (hoog) specialistische jeugdzorg, inzet van (hoog) specialistische zorg, waaronder wonen en verblijf, sturing en partnerschap. Deze Prioritaire Agenda wordt verder uitgewerkt in 2026. Gezamenlijk dragen deze beheersmaatregelen bij aan het monitoren en inzichtelijk maken van de jeugdhulp. De Prioritaire Agenda is opgesteld aan de hand van de leidende principes uit de regiovisie Jeugd en tevens is het doel de samenwerkingsagenda jeugd te integreren. Aan de inkomstenkant zijn er in de meicirculaire 2025 extra middelen toegekend in het kader van de jeugdhulp. Ook is de gemeente gecompenseerd voor de jaren 2023 en 2024.
• Borgen besparingen verwijsprocessen middels 2e Coördinator Externe Verwijzers (CEV). Omschrijving De functie van de tweede Coördinator Externe Verwijzer (CEV) is vanaf 2025 structureel ingevuld.
• Inkoop jeugd 2025 Omschrijving Vanaf 1 januari 2025 is er gestart met een nieuw regionaal inkoopmodel voor Jeugd en Wmo. Uit de impactanalyse van het nieuwe inkoopmodel blijkt dat dit tot € 991.000 meerkosten voor Twenterand leidt bij gelijkblijvende instroom. De meerkosten komen deels voort uit de herijking van de reële tarieven en CAO-stijgingen, zoals al eerder aangegeven in de over de Inkoop Jeugdhulp 2025 verstuurde raadsbrief. Er is bij de begroting al rekening gehouden met de prijseffecten van het reële tarievenonderzoek. Daarnaast komt de impact voort uit de landelijke opdracht om grote residentiële voorzieningen af te bouwen en toe te werken naar kleinschalige woon- en verblijfsvoorzieningen. Deze ombouw heeft een verhogend effect op de tarieven. Daarom is het noodzakelijk om de instroom te verminderen en de trajectduur (zorginzet) te verkorten. Om dit kansrijk te laten zijn, wordt er ingezet op de ontwikkeling en inzet van ambulante alternatieven voor verblijf. Eigen initiatieven binnen Twenterand blijven belangrijk, maar er is ook ervaring opgedaan met regionale experimenten, zoals Team Anders. Begin 2025 werd samengewerkt via de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp. Daarbij werd echter ook duidelijk dat er aan te veel thema’s tegelijk werd gewerkt, terwijl de beschikbare capaciteit hiervoor onvoldoende was.
Naar aanleiding van de kerntakendiscussie binnen Samen Twente heeft het Algemeen Bestuur daarom besloten om in 2025 een uitgewerkte agenda op te stellen waarin de prioritaire thema’s helder worden afgebakend. Deze agenda wordt in 2026 verder uitgewerkt en opgepakt. Op lokaal niveau is vooral gekeken naar hoe de wij middels de inkoop sociaal domein en de kadernotitie minder verwijzingen kunnen realiseren naar jeugdhulp.
36
• Afspraken maken en beheren met instellingen, zorgaanbieders, huisartsen en Raad voor kinderbescherming Omschrijving In 2025 heeft de gemeente Twenterand met diverse instellingen en zorgaanbieders nieuwe en geactualiseerde afspraken gemaakt. Specifiek heeft de gemeente in 2025 de samenwerkingsafspraken met de Raad voor de Kinderbescherming geactualiseerd. Deze vernieuwde afspraken vormen nu het geldende kader voor de samenwerking binnen het gedwongen kader van de jeugdhulp.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is een veilige opgroei- en opvoedsituatie in gezinnen Wat hebben we daarvoor gedaan • Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Omschrijving Het landelijk beleid vanuit het programma Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming beoogt een transformatie van de huidige opzet van de kind- en gezinsbescherming. Het doel is om te komen van ketenpartners die in een estafettemodel met elkaar samenwerken naar een integrale, systeemgerichte manier van werken. De landelijke proeftuinen die worden uitgevoerd in het Toekomstscenario laten zien dat met deze andere manier van werken een flinke daling van het aantal gedwongen maatregelen mogelijk is. In Twente geven we als regio gezamenlijk invulling aan het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. In 2025 is hiervoor een dynamisch regionaal plan van aanpak opgeleverd. Met kleine, concrete stappen zetten we de inhoudelijke beweging in die het Toekomstscenario beoogt. Het plan is gebaseerd op de Visie op Gefaseerd Samenwerken en op de inzet van een sterk lokaal team. De visie beschrijft hoe we in Twente stap voor stap toewerken naar het versterken van de veiligheid van kinderen en gezinnen. Centraal staat het doorbreken van patronen van structurele onveiligheid en het realiseren van directe veiligheid, duurzame stabiliteit en persoonlijke groei voor alle betrokkenen.
De concrete uitwerking hiervan start in 2026. Daarnaast richt het plan zich op de voorwaarden voor een sterk lokaal team binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Ook de uitwerking hiervan loopt door in 2026. Hierbij gaat het onder andere om de minimale expertise op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling die aanwezig moet zijn in lokale (wijk)teams. In Twenterand wordt deze gehele beweging en vertaalslag meegenomen in de uitwerking van de kadernotitie Toegang en Lokaal Team Sociaal Domein.
• Veilig Thuis Twente Omschrijving Het aantal meldingen bij Veilig Thuis Twente (VTT) is de afgelopen jaren blijven stijgen. Om te voorkomen dat we in een terugkerend patroon terechtkomen waarbij toenemende meldingen leiden tot langere wachttijden en aanvullende middelen nodig zijn, is er behoefte aan een toekomstbestendige aanpak met VTT. Hierop is in 2025 een onderzoek gedaan. Uit onderzoek is gebleken dat de stijging van het aantal meldingen een autonome ontwikkeling is. Daarom is de begroting van Samen Twente voor 2025 en 2026 incidenteel verhoogd, zodat de toegenomen instroom aan meldingen in deze jaren kan worden opgevangen.
Metingen Beleidsindicatoren
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
Bron
-
-
66
100
42
56
Stichting ZorgSaam Twenterand (SZT)
30
-
48
21
34
64
Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal activiteiten dat door jongeren zelf wordt georganiseerd bij St. Zorgsaam Twenterand (SZST)
Vervalt
Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal bezoekers CJG Loket
Vervalt
Aantal Bezoekers website Loes.nl
124.541 400.000
-
Aantal uitgevoerde trajecten BOR
Vervalt
2
0***
514.907 326.273 364.556 337.134 4
3
3
5
SZT SZT/GGD Humanitas
37
Beleidsindicatoren
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
Aantal uitgevoerde trajecten Homestart
Vervalt
0***
1
3
0
1
2
Bron Humanitas
125
74
46
SZT
Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Aantal jongeren gemeld in het zorgnetwerk door SZT
Vervalt
31
-
152
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Aantal individuele coaching plannen door SZT
Vervalt
110
-
38
28
17
20
SZT
Aantal jeugdige/jongvolwassen vrijwilligers dat betrokken is bij het jongerenwerk van SZT
21
58****
-
136
157
24
108
SZT
Een overzicht van vrij toegankelijke voorzieningen per Vervalt gereed kern.
1
1
1
1
1
Totaal aantal jeugdhulpvoorzieningen
Vervalt
971
nvt
1.144
1.040
1.292
717
Interne systemen
totaal aantal jeugdigen uniek
Vervalt
620
nvt
689
661
733
-
Interne systemen
Er is een expertisecentrum duurzame gezinsvormen gerealiseerd
Vervalt
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
er is een regionaal meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente gerealiseerd
Vervalt
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
De vier jeugdwelzijnorganisaties zijn betrokken bij herpositionering jongerenwerk hebben gezamenlijke werkafspraken gemaakt *
Vervalt
n.v.t.
n.v.t.
Nee
Nee
Ja
Totaal aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg Vervalt heeft ontvangen*
1039
1020
1048
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met verblijf **
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund
Vervalt
193
138
149
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met ambulante zorg ** Vervalt
961
910
935
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met een maatregel (ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing) **
Vervalt
136
116
136
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke gezinnen/ jeugdigen die ondersteuning hebben gekregen via gezinswerk *****
Vervalt
87
Incluzio
*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Jeugdigen kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** Op verzoek van organisatie is deze subsidierelatie ontbonden. **** Dit aantal is exclusief niet gemeentelijk gefinancierde activiteiten ***** Het gaat hierbij om het aantal casussen, waarbij zowel de nog actief zijnde casussen die zijn gestart in eerdere jaren en nieuwe casussen in 2024 zijn meegenomen Vernieuwde beleidsindicatoren
2025
Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal individuele trajecten Jongerenwerk
197
ZorgSaam
Aantal groepsgerichte trajecten Jongerenwerk
150
ZorgSaam
Er is een onafhankelijk ervarings- en tevredenheidsonderzoek onder meerdere doelgroepen van het Jongerenwerk uitgevoerd
Ja
ZorgSaam
Aantal gezinnen dat ondersteund is door lichte kortdurende opvoedondersteuning
20
ZorgSaam
Aantal gezinnen dat ondersteund is door de medewerker Kansrijke Start
24
ZorgSaam
Totaal aantal gekoppelde gezinsvrijwilligers door Evenmens
3
Evenmens
Aantal verwijzingen van jongerenwerk naar een andere voorliggende voorziening
20
ZorgSaam
Aantal verwijzingen van jongerenwerk naar geïndiceerde zorg
10
ZorgSaam
Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders
Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Totaal aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen*
1040
1050
1020
1048
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met verblijf **
131
150
138
149
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met ambulante zorg **
1010
950
910
935
-
-
-
Interne systemen
38
Beleidsindicatoren
2025
2024
2023
2022
2021
2020
2019
Totaal aantal unieke jeugdigen met een maatregel (ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing) **
162
136
116
136
-
-
-
Totaal aantal unieke jeugdigen die ondersteuning hebben gekregen via de POH
380
Totaal aantal unieke gezinnen/ jeugdigen die ondersteuning hebben gekregen via gezinswerk
67
Bron Interne systemen Mediant
87
Incluzio
*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ontvangen
39
Doelenboom Transformatie Sociaal Domein Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect en doelen Transformatie Sociaal Domein Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand willen we dat iedereen -naar eigen vermogen- mee kan doen in de samenleving. Gemeente, inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en verenigingen moeten voor elkaar klaar staan en de handen ineenslaan. Om hieraan te werken de komende jaren is het nieuwe sociaal beleid in onze integrale beleidsnota 2023-2026 vastgelegd: overkoepelende doelen voor verschillende levensgebieden worden hierin beschreven. Het bereiken van de doelen gaat aan de hand van verschillende activiteiten, waarvan de invulling samen met betrokkenen wordt gedaan middels de maatschappelijke agenda. De doelenboom Transformatie behelst dus het raamwerk van de maatschappelijke agenda (MAG). De MAG is omvangrijk zoals in de activiteitenlaag in de doelenboom hierboven is weergegeven. De middelen vanuit de specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) en de middelen uit het stimuleringsfonds worden voornamelijk gebruikt voor uitvoering van de maatschappelijke agenda. Doelen Zelfredzame Twenterander Twenteranders kunnen voorzien in hun bestaan en kunnen meedoen aan de samenleving. Participerende Twenterander Twenteranders nemen naar vermogen deel en dragen bij aan de maatschappij. Lerende Twenterander Twenteranders krijgen en benutten kansen om zich te (blijven) ontwikkelen.
Gezonde Twenterander Twenteranders voelen zich gezonder
40
Wat hebben we bereikt Subdoel: Borgen dat inwoners de ondersteuning kunnen krijgen die ze nodig hebben Omschrijving Alle inwoners moeten veilig en prettig kunnen opgroeien, zo lang mogelijk thuis kunnen wonen en naar vermogen meedoen. Voor wie dit niet op eigen kracht, met het netwerk of het voorliggend veld lukt, biedt de gemeente Twenterand passende en toegankelijke ondersteuning. In 2025 zijn hiervoor verschillende stappen gezet. Zo organiseerde de gemeente de conferentie ‘Verschuiving naar Gezondheid en Gedrag’, waarin zorg-, welzijn- en onderwijsprofessionals samen verkenden hoe minder nadruk op ziekte en meer focus op gezondheid kan worden gelegd. Ook werden theatervoorstellingen en trainingen ingezet rondom positieve gezondheid bij dementie. Daarnaast faciliteerde de gemeente trainingen in het signaleren van eenzaamheid en werkte zij mee aan een campagne voor kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblematiek. Verder werd extra middelen beschikbaar gesteld voor een jonge-mantelzorgvriendelijke school en is online ingezet op het beter bereiken van mantelzorgers. De gemeenschap is versterkt door het aanbieden van verschillende scholingen. Voorbeelden hiervan zijn AED-trainingen voor alle inwoners en acht trainingen Signalering van dementie, waaronder één voor de vrouwenvereniging met 45 deelnemers.
Deze activiteiten helpen organisaties om signalen eerder te herkennen en tijdig ondersteuning in te zetten. Er is gewerkt aan een vernieuwde visie op de toegang. Na de Bestuursopdracht Doorontwikkeling Toegang en Lokaal Team (2024) zijn in 2025 de eerste contouren uitgewerkt, participatiebijeenkomsten georganiseerd en is op 16 december 2025 de definitieve kadernotitie door het college vastgesteld. De gemeenteraad behandelt deze binnenkort. Op het thema aansluiting Jeugdzorg–Onderwijs zijn eveneens belangrijke stappen gezet. De training ‘Hoogbegaafd? Uit je hoofd’ is structureel geborgd voor basis- en middelbare scholen, in samenwerking met de buurgemeenten, onderwijsverbanden en Impluz. Daarnaast is onderzocht hoe de subregio Almelo gezamenlijk collectieve arrangementen voor zorg intensieve scholen kan ontwikkelen. Ook de Sleutel zal meegenomen worden in dit traject. Sinds 2025 neemt Twenterand deel aan de Onderwijs-Jeugdhulp arrangementen in Enschede en de Jeugdhulpteams in Hengelo, waardoor Twenterandse leerlingen gebruik kunnen maken van aanwezige expertise en preventieve ondersteuning op school. Ook werkten we via de samenwerkingsagenda aan regionale interventies zoals Team Anders en het Coördinatiepunt Wonen en Verblijf.
Om de lokale samenwerking te versterken worden casusbesprekingen gehouden en vindt twee keer per jaar een netwerkbijeenkomst plaats, waarbij zo nodig aanvullende partners worden betrokken.
41
Wat hebben we bereikt Subdoel: Het borgen van bestaanszekerheid Omschrijving Twenteranders moeten kunnen voorzien in hun basisbehoeften, zoals wonen, voedsel en zorg, en moeten volwaardig kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven, bijvoorbeeld via sport en cultuur. Hierbij gaat specifieke aandacht uit naar minderjarige kinderen, ouderen, nieuwe Twenteranders en werkende armen. Niet omdat deze groepen belangrijker zijn, maar omdat armoede binnen deze groepen vaak hardnekkiger, minder zichtbaar of omvangrijker is. Zij hebben bovendien relatief vaker te maken met schulden, laaggeletterdheid en gezondheidsproblemen. Maatschappelijke organisaties en de gemeente werkten in 2025 samen om inzichtelijk te maken welke (minima)regelingen en voorzieningen beschikbaar zijn en waar inwoners deze kunnen aanvragen. Hiervoor is een flyer ontwikkeld die breed is verspreid, gekoppeld aan de bekendmaking van de individuele inkomenstoeslag. Ook is in de krant een artikel verschenen. Het jongerenwerk heeft daarnaast aandacht besteed aan de Week van het Geld in maart 2025. Tijdens deze week organiseerden zij een activiteit waarbij jongeren werden betrokken en geïnformeerd over financiële vaardigheden en geldzaken. Samen met de MAG-partners wordt ook gewerkt aan de inzet van ervaringskennis.
Er worden gesprekken gevoerd over hoe ervaringskennis het beste benut kan worden en in welke vorm dit gegoten kan worden. Hoewel er binnen het thema schulden nog geen specifieke gesprekken zijn gevoerd, is er wel nauw samengewerkt met Sterk uit Armoede en ervaringsdeskundigen. De werkgroep heeft in 2025 actief meegedacht over het te maken Kader Ervaringsdeskundigheid. Om het gebruik van ervaringskennis te stimuleren heeft de gemeente Twenterand in de subsidieregeling SPUK GALA opgenomen dat het benutten van ervaringskennis een pré is bij aanvragen. Organisaties hebben dit op uiteenlopende manieren ingevuld, passend bij hun eigen structuur en werkzaamheden.
42
Wat hebben we bereikt Subdoel: Samen met samenwerkingspartners werken aan optimale hulp voor alle inwoners Omschrijving Door zelf de beleidsregie te houden en concrete doelen te stellen, maar vooral door de uitwerking van deze doelen gezamenlijk met partners vorm te geven, wordt gerichte sturing gegeven aan de activiteiten van betrokken organisaties. Samen met hen werken we aan goede, beschikbare en betaalbare hulp, zodat we zo vroeg mogelijk en zo dichtbij mogelijk passende ondersteuning kunnen bieden aan inwoners die dreigen vast te lopen. Twenterand haakt actief aan bij de Twentse ontwikkelingen rondom het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Deze doorontwikkeling sluit nauw aan bij onze eigen ambitie om integraler, preventiever en meer in samenhang te werken. Alle relevante ontwikkelingen zijn meegenomen in de Kadernotitie Toegang en Lokaal Team, zodat het toekomstscenario stevig is ingebed in onze lokale koers. In 2025 zijn er diverse inhoudelijke gesprekken gevoerd met de projectleider Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Daarbij is bijvoorbeeld gesproken over de competenties die nodig zijn om complexe veiligheidscasuïstiek goed te kunnen uitvoeren. De gemeente zet daarnaast in op het stimuleren van de verschuiving van niet-specialistische zorg naar het voorliggend veld.
Waar mogelijk gebeurt dit data-gedreven en wordt gekozen voor bewezen effectieve interventies. Voorbeelden hiervan zijn Think op School en de pilot voor dagstructurering. Het is van belang dat het voorveld en de gemeente blijven experimenteren met verschillende projecten om de juiste zorg op de juiste plek te kunnen realiseren. Binnen deze transformatie sluit Twenterand aan bij de regionale ontwikkelplannen van Twentse Koers. De gemeente participeert in de plannen die aansluiten bij de lokale opgaven en is bovendien actief betrokken bij het regionale plan Mentale Gezondheid Twente. De beoogde betrokkenheid bij het regionale ouderenplan is in 2025 niet gerealiseerd. Sport- en cultuurorganisaties worden bovendien steeds actiever verbonden aan doelstellingen binnen het sociaal domein. Uitgangspunt hierbij is dat deze organisaties activiteiten organiseren die bijdragen aan het behalen van de maatschappelijke doelstellingen, terwijl overige maatschappelijke organisaties een ondersteunende en faciliterende rol aannemen.
43
Wat hebben we bereikt Subdoel: Ondersteuning bij uitdagingen in het leven: vroegsignalering en preventieve voorliggende ondersteuning voor inwoners Omschrijving Om inwoners die vast dreigen te lopen bij uitdagingen in het dagelijks leven eerder in beeld te krijgen, zet de gemeente sterk in op bewustwording en het vergroten van kennis bij professionals, vrijwilligers en inwoners. Het gaat daarbij om thema’s die steeds belangrijker worden, zoals het herkennen van dementie, het signaleren van lage basisvaardigheden en het op de juiste manier omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Door hier aandacht voor te vragen, ontstaat er meer begrip én worden problemen eerder gesignaleerd. Zorgsaam Twenterand draagt bij met (collectieve) opvoedondersteuning en Kansrijke Start. Met het oudercafé bieden zij een toegankelijke plek waar ouders elkaar ontmoeten en praten over actuele thema’s. Rond Sinterklaas organiseerden ze een sinterklaas-swap: cadeautjes ruilen voor een tweede leven én een vollere sinterklaastas. Een mooie mix van ondersteuning voor gezinnen (met een smallere beurs), duurzaamheid en solidariteit. Ook digitaal is Zorgsaam actief aanwezig. Via hun onlinekanalen delen ze informatie, inspireren ze ouders en laten ze zien wat er allemaal mogelijk is aan ondersteuning in de gemeente.
Daarnaast organiseren ze pleegouderontmoetingen, in samenwerking met partners zoals Jarabee, zodat pleegouders elkaar kunnen vinden, ervaringen kunnen delen en elkaar kunnen versterken. Binnen het programma Kansrijke Start voert Zorgsaam bovendien proces- en casusregie tijdens de eerste 1000 dagen van een kind. Deze periode is cruciaal voor een gezonde ontwikkeling. Door goed samen te werken met ketenpartners en gezinnen tijdig te ondersteunen, vergroten ze de kansen voor ieder kind om veilig, gezond en vol vertrouwen op te groeien.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is voor iedereen plek op de arbeidsmarkt Omschrijving Op basis van maatwerk en wederzijds vertrouwen wil de gemeente iedereen, voor zover mogelijk, begeleiden richting werk, vrijwilligerswerk of een passend dagritme. Dit doet zij onder andere door werk voor iedereen toegankelijk te maken en door deze begeleiding zoveel mogelijk samen met reguliere werkgevers op te pakken. De gemeente Twenterand stond hierbij voor een strategische keuze over de toekomst van haar sociale werkvoorziening, waarvoor een bestuurlijke opdracht is opgesteld. In 2025 is onderzocht welke scenario’s haalbaar zijn, waarna is besloten de samenwerking met Ontplooj en Larcom voort te zetten. Tegelijkertijd is het rapport Inclusieve Arbeidsmarkt opgeleverd. Een belangrijke constatering uit dit rapport is dat het aantal mensen dat een beroep doet op een bijstandsuitkering stabiliseert, wat opmerkelijk is gezien de Participatiewet de doelgroep die hiervoor in aanmerking komt juist heeft vergroot. Daarnaast blijkt dat de gemeente al langere tijd bovengemiddeld presteert als het gaat om het plaatsen van mensen in beschut werk en het toekennen van loonkostensubsidies.
44
Wat hebben we bereikt Subdoel: In Twenterand zorgen we er met elkaar voor dat iedereen zich thuis voelt en iedereen zo goed mogelijk mee kan doen in de maatschappij Omschrijving Iedereen hoort erbij! In Twenterand moeten alle inwoners gelijkwaardig mee kunnen doen en zich thuis voelen in de gemeente, zonder dat diversiteitsfactoren zoals geloof, afkomst, opleidingsniveau of seksualiteit een rol spelen. Inclusie betekent dus meedoen in de breedste zin van het woord. In de praktijk zien we echter dat toegankelijkheid nog niet altijd vanzelfsprekend is: de toegankelijkheid van openbare ruimtes, begrijpelijke informatie en een zinvolle daginvulling blijft aandacht vragen. De gemeentelijke website is in 2024 toegankelijker gemaakt door het gebruik van ReadSpeaker, een voorziening die in 2025 is voortgezet. Ook zorgt de gemeente ervoor dat binnen onderzoeken in het sociaal domein de juiste en begrijpelijke communicatie wordt gebruikt. Vanaf 8 september stond Twenterand volledig in het teken van de MAG-maand, waarin diverse activiteiten werden georganiseerd die bijdragen aan gezondheid, ontwikkeling, ontmoeting en meedoen. Tijdens de MAG-maand is extra aandacht besteed aan inclusiviteit en toegankelijkheid.
Zo is er een inclusiviteitscampagne uitgevoerd in samenwerking met de werkgroep Inclusief Twenterand, en waren er activiteiten rondom de Week van Lezen en Schrijven en verschillende gezondheidsthema’s. Daarnaast hebben inwoners en ambtenaren in het kader van de MAG maand deelgenomen aan de 90-daagse challenge, waarin zij samen werkten aan het afleren van ongezonde gewoonten in 90 dagen. Hiermee konden zij de ‘Beste Verliezer’ worden.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Versterken doorgaande lijn voorschool - basisschool en basisschool voortgezet Omschrijving Een soepele overgang tussen voorschool, basisschool en voortgezet onderwijs staat centraal binnen dit subdoel. In 2025 is het project Samen Digi-TAAL succesvol geborgd, wat een belangrijke stap vormt in het vergroten van basisvaardigheden en het versterken van de samenwerking tussen ouders, professionals en onderwijsinstellingen. Om de doorgaande ontwikkellijn verder te versterken, hebben schoolbesturen samen met de gemeente in 2025 een aanvraag ingediend bij de Gelijke Kansen Alliantie. Deze aanvraag is toegekend. Eind 2025 is een projectleider gestart met de opdracht om alle interventies binnen Twenterand in kaart te brengen en te bundelen. Hiermee wordt toegewerkt naar een samenhangend aanbod dat bijdraagt aan gelijke kansen voor alle leerlingen, van voorschool tot en met het voortgezet onderwijs.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Vergroten van basisvaardigheden Omschrijving Voor het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners is het belangrijk dat zij beschikken over voldoende basisvaardigheden. Goed kunnen lezen en schrijven vormt daarbij een essentieel onderdeel. In de proeftuinen Westerhaar en Vroomshoop is daarom gestart met het opstellen van concrete acties voor verschillende professionals en scholen. Vanuit de proeftuin in Westerhaar kwam de vraag naar aanvullende kennis over pedagogische kwaliteit. Daarom vond in november in Westerhaar een training plaats die gericht was op het versterken hiervan. De training richtte zich op pedagogisch professionals en leerkrachten van groep 1 en 2.
45
Wat hebben we bereikt Subdoel:Versterken van de mentale gezondheid van inwoners Omschrijving Mentale gezondheid is essentieel om te kunnen genieten, tevreden te zijn, positief te blijven en veerkrachtig om te gaan met tegenslagen. Door persoonlijke omstandigheden of maatschappelijke ontwikkelingen kan deze mentale balans onder druk komen te staan. Voorbeelden zijn stress door stijgende kosten, eenzaamheid, dementie of het gevoel niet meer mee te kunnen in een snel veranderende samenleving. Gemeente Twenterand wil inwoners hierbij ondersteunen. Samen met het onderwijs en professionals op het gebied van mentale gezondheid heeft de gemeente in het project ‘Do you mind?’ onderzocht hoe de mentale gezondheid van jongeren versterkt kan worden. Dit project is inmiddels afgerond. In 2025 is THINK op school als pilot gestart op Het Noordik in Vriezenveen. THINK op school is een preventieve sociaal-emotionele methode voor het voortgezet onderwijs (VO) en het mbo. De methode richt zich op het vergroten van de weerbaarheid, veerkracht en het zelfvertrouwen van jongeren. Daarnaast zijn in 2025 verschillende creatieve preventieve activiteiten op de middelbare scholen uitgevoerd ter bevordering van de mentale gezondheid.
Wat hebben we bereikt Subdoel: uitvoering geven aan (lokale) preventieprioriteiten Omschrijving Binnen de gemeente dragen we een gezonde leefstijl op een positieve wijze uit. We richten ons hierbij op diverse (risico)doelgroepen en onderzoeken continu hoe we hen het beste kunnen stimuleren en verleiden tot het maken van gezonde keuzes. Onze aanpak is nadrukkelijk niet gericht op symptoombestrijding; we kijken naar het volledige systeem rondom inwoners. Normaliseren is daarbij een belangrijk uitgangspunt, zodat gezondheidsproblemen niet onnodig worden geproblematiseerd of gemedicaliseerd. Vroegsignalering, bewustwording en de pijlers van Positieve Gezondheid vormen de basis van ons handelen. Zoals eerder benoemd, werden in 2025 diverse trainingen georganiseerd die bijdroegen aan het versterken van preventie. Daarnaast ontving de gemeente Twenterand het predicaat Dementievriendelijke Gemeente. Ook werd een onderzoek opgeleverd dat de behoeften van mensen met dementie en hun naasten in beeld bracht. Vanuit hier zijn ontbrekende faciliteiten en activiteiten, zoals aanbod voor mantelzorgers, ontwikkeld en aangeboden. Het uitvoeringsplan Genotsmiddelenbeleid werd in 2025 opgeleverd en uitgevoerd. De uitkomsten werden definitief vastgesteld en werden mede via de SPUK-regeling gestimuleerd.
Verder werd de ketenaanpak valpreventie in samenwerking met lokale en regionale partners uitgerold en verder versterkt. In elk dorp was inmiddels een fysiotherapiepraktijk actief die een erkende interventie aanbood. Ook het voorliggend veld ging van start: ZorgSaam verzorgde de nazorg via het programma In Balans, gecombineerd met Actieve Ontmoeting. In 2025 werd bovendien verkend hoe de nazorgketen na een interventie verder versterkt kon worden; deze doorontwikkeling werd opgepakt door Sport Service Hardenberg.
Wat hebben we bereikt Subdoel: vluchtelingen en statushouders vangen wij lokaal binnen de taakstelling op en doen zo snel als mogelijk mee Omschrijving De doelstelling van de gemeente Twenterand was in 2025 om te voldoen aan de (wettelijke) taakstellingen en onze verantwoordelijkheid rond inburgering. In 2025 is aan deze doelstelling voldaan. Zie ook de doelenboom sociale zaken.
46
Wat hebben we bereikt Subdoel: Stimuleren van een gezonde leefomgeving Omschrijving Door gezondheid expliciet onderdeel te maken van het ruimtelijk beleid zetten we stappen richting een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. Dit betekent dat we bij de inrichting van wijken en openbare ruimte bewust aandacht geven aan ontmoeting, beweging, sport en spel. Daarnaast streven we naar een omgeving met gezonde prikkels in plaats van ongezonde en is toegankelijkheid een belangrijk uitgangspunt. Zo ontstaat een leefomgeving die voor iedereen bijdraagt aan een gezonde en actieve leefstijl. Gezondheid wordt daarbij een nadrukkelijk onderdeel van de Omgevingsvisie 2025/2026. We kijken niet alleen vanuit het ruimtelijk domein, maar betrekken ook het brede sociale domein actief bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie. Dit geldt dus niet alleen voor het thema gezondheid, maar ook voor andere onderdelen uit het sociaal domein. Door deze integrale benadering zorgen we ervoor dat fysieke en sociale aspecten van de leefomgeving elkaar versterken en gezamenlijk bijdragen aan een gezonde, veilige en kansrijke omgeving voor alle inwoners. Ook in 2025 zet de gemeente hierin verdere stappen. Zo plaatste de gemeente bij veel speelplekken materialen zoals tegels en/of borden die rookvrije zones aanduiden.
Hiermee stimuleren we een rookvrije generatie en creëren we veilige, gezonde plekken voor kinderen om te spelen en op te groeien. De gemeente stimuleert daarnaast actief leefstijlinterventies die een duidelijke koppeling maken met sport en bewegen. Dit betreft onder andere valpreventie-activiteiten, beweegaanbod dat helpt om stress en spanning te verminderen en laagdrempelige (ontmoetings)activiteiten voor ouderen en mensen met een licht verstandelijke beperking. Een deel van deze interventies wordt gefinancierd vanuit de SPUK GALA. Hierbij kan worden gedacht aan valpreventietrajecten, maar ook aan programma’s zoals Voel je goed! van MEE Samen en De Klup. In dit traject leren deelnemers, over gezonde voeding en bewegen. Dit programma is bovendien goed passend voor mensen met lage basisvaardigheden, doordat het op een toegankelijke manier ondersteunt bij het ontwikkelen van een gezondere leefstijl. Daarnaast is Sjors Sportief en Sjors Creatief in 2025 ook weer op pad bij de basisscholen om deelname aan sportief en cultureel aanbod te vergroten. Hiermee worden kinderen gestimuleerd om op een laagdrempelige manier kennis te maken met diverse activiteiten, wat bijdraagt aan een actieve en brede ontwikkeling vanaf jonge leeftijd.
Beleidsdocumenten De Maatschappelijke Agenda 2025 is verschenen en gebaseerd op de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026. Ook is er gewerkt aan een programmaplan voor Transformatie.
47
Wat heeft het gekost Overzicht van baten en lasten Sociaal Domein Realisatie begrotingsjaar
Raming Raming begrotingsjaar begrotingsjaar na voor wijziging wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
Doelenboom sociale zaken Lasten
25.235.850
26.816.024
21.461.452
30.988
Baten
25.343.932
25.844.462
16.465.668
3.386.629
108.082
-971.562
-4.995.784
3.355.641
Lasten
14.749.952
15.129.232
15.015.175
0
Baten
490.081
414.104
351.104
1.200
-14.259.871
-14.715.128
-14.664.071
1.200
Lasten
2.996.055
3.119.958
2.671.323
18.533
Baten
383.910
428.655
0
0
-2.612.145
-2.691.303
-2.671.323
-18.533
Lasten
5.147.204
5.213.522
5.177.522
5.810
Baten
1.025.826
1.120.690
1.095.574
0
Saldo van baten en lasten
-4.121.378
-4.092.832
-4.081.948
-5.810
Lasten
23.238.615
22.636.484
20.321.484
1.166.805
Baten
413.614
438.725
725
0
Saldo van baten en lasten
-22.825.001
-22.197.759
-20.320.759
-1.166.805
Totaal programma lasten
71.367.676
72.915.220
64.646.956
1.222.136
Totaal programma baten
27.657.362
28.246.636
17.913.071
3.387.829
Totaal saldo van baten en lasten
-43.710.314
-44.668.584
-46.733.885
2.165.693
Mutaties reserves db sociale zaken
-3.078.903
-2.796.903
34.693
-3.078.903
-1.200
80.000
50.000
-1.200 39.521
Saldo van baten en lasten Doelenboom maatschappelijke ondersteuning
Saldo van baten en lasten Doelenboom gezondheidszorg
Saldo van baten en lasten Doelenboom onderwijs
Doelenboom jeugd
Mutaties reserves db maatschappelijke ondersteuning Mutaties reserves db gezondheidszorg
39.521
40.000
280.000
Mutaties reserves db onderwijs
148.133
159.504
154.504
5.810
Mutaties reserves db jeugd
448.750
459.667
9.667
448.750
Totaal mutatie reserves
-2.443.699
-2.057.732
528.864
-2.586.022
Geraamd resultaat
-46.154.013
-46.726.316
-46.205.021
-420.329
gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten voor resultaatbestemming
958.270
gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten na resultaatbestemming
572.303
Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op het programma ‘sociaal domein’ is € 572.000 lager dan geraamd (voordeel). Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door: Sociale Zaken
48
•
Binnen het product algemene bijstand is sprake van verschillende voor- en nadelen. Op de verstrekte bijstand welke t.l.v. het BUIG-budget komt is sprake van een voordeel van € 138.000 (ca. 2% van het budget van ruim € 7 miljoen). Op de verstrekte loonkostensubsidies is ook sprake van een voordeel van € 60.000 (ca. 2% van het budget). Door enkele afrekeningen uit het verleden en een voordeel op de onderzoekskosten rond de BBZ (Besluit Bijstandverlening Zelfstandigen) is een nadeel ontstaan van € 85.000. De mutatie in de voorziening dubieuze debiteuren sociale zaken leidt per saldo tot een nadeel van € 92.000. Op de TOZO (Tijdelijk Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers – Corona gerelateerd) is een voordeel ontstaan van € 282.000 door het corrigeren van een in 2024 ten onrechte in het resultaat verantwoorde mutatie van de TOZO-schuld aan het Rijk. • Op het budget voor Bijzondere Bijstand zien we per saldo een onderschrijding van € 149.000. Dit komt onder meer door dat de verwachting dat door de verruiming van de voorwaarden voor het in aanmerking komen voor individuele inkomenstoeslag van 110% naar 120% van de bijstandsnorm een groter beroep gedaan zou worden op deze regeling. Dit blijkt echter niet het geval te zijn. Daarnaast is sprake van openeinderegelingen. Het voordeel is gestort in de reserve minimabeleid (budgettair neutraal).