CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2025 - NIEUW

Besluitvormende vergadering 30 juni 2026, gemeente TwenterandBij agendapunt: Jaarstukken 202586.533 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 10

Hiertegenover staan nagekomen kosten van Twence. Per saldo een voordeel van € 40.000. • Er is sprake van een voordeel op treasury (rentekosten) van € 190.000. Dit heeft o.a. te maken met de post treasury die onder bedrijfsvoering als nadeel wordt vermeld. 109 Beleidsindicatoren programma's conform BBV Beleidsindicatoren programma's conform BBV Omschrijving Via onderstaande link vindt u de beleidsindicatoren https://www.waarstaatjegemeente.nl/search/ *hierbij kunt u zoeken op Twenterand Een aantal (BBV-)verplichte beleidsindicatoren worden niet weergegeven op de site 'waar staat je gemeente'. Deze worden hieronder vermeld. Excel-tabel Indicator 2025 Formatie in fte per 1000 inwoners 8,39 Bezetting in fte per 1000 inwoners 9,38 Apparaatskosten per inwoner € 328 Externe inhuur: totale kosten inhuur € 3.658.082 Externe inhuur: percentage van totale loonsom 16,62% Overhead: totaalbedrag € 7.978.548 Overhead: % totaal lasten (excl.

reserves) 6,16% Algemene dekkingsmiddelen 2025 Algemene dekkingsmiddelen 2025 Lokale heffingen De gemeente Twenterand kent de volgende niet bestedings gebonden gemeentelijke heffingen: Realisatie begrotings | Raming begrotings | Raming begrotings jaar | jaar na wijziging | jaar voor wijziging Onroerende-zaak belasting | 9.489.194 | 9.512.863 | 9.362.863 Totaal | 9.489.194 | 9.512.863 | 9.362.863 Dividend Verantwoord zijn de volgende dividenden: Realisatie begrotings | Raming begrotings | Raming begrotings jaar | jaar na wijziging | jaar voor wijziging Bank Nederlandse Gemeenten | 59.909 | 24.000 | 24.000 Twence BV | 0 | -157 | 345.843 Cogas | 1.106.241 | 1.116.000 | 1.116.000 Enexis | 36.228 | 29.000 | 29.000 Wadinko | 53.370 | 42.500 | 42.500 Rova | 100.000 | 100.000 | 100.000 Zonnepark | 300.000 | 300.000 | 300.000 Totaal | 1.655.748 | 1.611.343 | 1.957.343 Saldo financieringsfunctie Realisatie begrotings | Raming begrotings | Raming begrotings jaar | jaar na wijziging | jaar voor wijziging Baten | 237.923 | 237.923 | 282.563 Lasten | 341.516 | 366.518 | 366.518 Per saldo nadeel | -103.593 | -128.595 | -83.955 Ter toelichting wordt het volgende vermeld: Onder het saldo van de financieringsfunctie moet in dit verband worden verstaan het saldo van de betaalde rente over de aangegane leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant en de ontvangen rente over

uitzettingen. Overige algemene dekkingsmiddelen De gemeente rekent rentelasten aan de diverse programma's toe, zodat die programma's een integraal beeld geven van de kosten die met de uitvoering gemoeid zijn. Daarbij wordt ook rente gecalculeerd over het werkzame eigen vermogen van de gemeente. Aangezien de gecalculeerde rente over het eigen vermogen niet daadwerkelijk betaald hoeft te worden, vloeit deze terug in de gemeentelijke baten. De rente over de vrije componenten van het eigen vermogen wordt daarbij als algemeen dekkingsmiddel verantwoord. Realisatie begrotings | Raming begrotings | Raming begrotings jaar | jaar na wijziging | jaar voor wijziging Overige rente reserves/voorzieningen: - Bespaarde rente reserves en | 877.197 | 689.509 | 689.509 voorzieningen 110 Lokale heffingen Overige algemene dekkingsmiddelen: - Forensenbelasting | 13.860 | 5.649 | 5.649 - Toeristenbelasting | 90.733 | 105.841 | 80.841 981.790 | 800.999 | 775.999 Algemene uitkering Realisatie begrotings | Raming begrotings | Raming begrotings jaar | jaar na wijziging | jaar voor wijziging Baten | 72.309.761 | 73.396.708 | 69.763.826 111 112 Paragrafen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Doel van deze paragraaf is weergeven hoe solide de positie van de gemeente is en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen.

Door weerstandsvermogen en risicobeheersing te schetsen, alsmede kengetallen over financiële weerbaarheid en wendbaarheid gepresenteerd. De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne hebben de afgelopen jaren laten zien dat er snel ernstige verstoringen kunnen optreden, op grote schaal en met een forse impact, voor vrijwel iedereen. De gevolgen ervan hebben we ook ervaren als gemeente. Ook de nabije toekomst is onzeker. De oorlog, de opgaven vanuit het Rijk, de financiële tekorten, krapte op de arbeidsmarkt, opgelopen rente vormen risico’s op korte/ middellange termijn. Dit vraagt om continue bewustwording, om monitoren en acteren en dat is wat we doen. Er komen steeds meer complexe opgaven op gemeente af. Hierop hebben wij geanticipeerd door de organisatiestructuur in te richten met een robuust en wendbaar deel om in te kunnen spelen op deze (nieuwe) complexe opgaven. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Omschrijving Risicobeheersing is het expliciet en systematisch omgaan met en beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met beleidsmatige en/of financiële gevolgen. Bij het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat beleid en uitvoering in gevaar komen.

Weerstandsvermogen is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit is samengevat in de volgende tabel. Ultimo 2025 bedraagt de weerstandscapaciteit € 33.175.041. Omschrijving | Stand 31-12-2024 | Stand 31-12-2025 | Stand 31-12-2025 rekening | begroot | rekening Algemene risicoreserve | 13.381.801 | 6.686.308 | 23.696.540 Reserve minimabeleid | 108.720 | 146.103 | 258.228 Reserve sociaal domein | 7.405.185 | 6.734.011 | 7.047.825 Reserve risico's | 1.172.449 | 843.225 | 2.172.448 grondbedrijf Totaal | 22.068.155 | 14.409.647 | 33.175.041 113 114 De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de risico’s die worden gelopen. Daarvoor doen we aan risicomanagement. Doelen hiervan zijn het bevorderen van risicobewustzijn en het expliciet maken en beheersen van risico’s. Het is een continu proces gericht op: • Het identificeren van risico’s: waar lopen we welke risico’s? • Het classificeren van risico’s: hoe groot is de kans, de impact en het financiële effect? • Het treffen van beheersmaatregelen We doen dit door tweemaal per jaar risicosessies te houden met inhoudelijk en financieel betrokkenen. Daarbij worden risico’s benoemd en per risico de kans op optreden en de gevolgen (impact) ervan bepaald.

Gevolgen in financiële zin, incidenteel of structureel (i/s), en voor doelstelling en imago (in de vorm van een rapportcijfer, waarbij een hoger cijfer staat voor een groter gevolg). Zo actualiseren we het overzicht van risico’s, als basis voor beheersmaatregelen, gericht op verminderen van kans op optreden en/of op beperken van gevolgen. Hierbij wordt opgemerkt dat het soms lastig is om de risico’s te kwantificeren. De belangrijkste risico’s zijn samengevat in de tabel Risico’s en worden toegelicht. Daarmee zijn niet alle risico’s benoemd. Door allerlei ontwikkelingen in de wereld, geopolitiek, klimaat, migratie, etc. wordt de gemeente steeds meer geconfronteerd met grote onvoorspelbare opgaven. Een kenmerkend voorbeeld is de inval in Oekraïne door Rusland. Naast economische gevolgen zijn er ook humanitaire gevolgen waarbij een groot beroep wordt gedaan op ons gemeentelijk en maatschappelijk vermogen om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen, voor een periode van ongewisse duur. De organisatie is zich hiervan bewust en probeert steeds meer structuur te geven aan een robuuste organisatie voor het reguliere werk enerzijds en een wendbaar deel van de organisatie anderzijds dat zich richt op opgavegericht werken. Dit neemt niet de toenemende onvoorspelbaarheid van opgaven niet weg, maar geeft wel mogelijkheden hiermee om te kunnen gaan.

Energieschaarste en onvoldoende drinkwater kan gevolgen hebben voor de groei ambities van onze gemeente, uitstel van aanpassing N36 kan het vestigingsklimaat beïnvloeden en klimaatverandering kan zich manifesteren in wateroverlast, droogte en/of hitte. Het Kanaal Almelo - de Haandrik blijft ook de komende jaren aandacht vragen van ons. De gemeente leidt aanzienlijke schade aan de eigen infrastructuur, zoals wegen. Vooralsnog wordt dit niet vergoed, maar we zijn hierover op ambtelijk en bestuurlijk niveau in gesprek met de provincie. Voor de Noorderweg specifiek geldt, dat er financiële middelen zijn opgenomen in de begroting. De kans bestaat echter dat er onvoorziene maatregelen nodig zijn, waarmee veel extra geld is gemoeid. In het gebied Hammerflier (met een sterk wisselende bodemopbouw) ontstaan vergelijkbare schades aan onze wegen. Ook die wegen vergen t.z.t. een bijzonder aanpak, leidend tot hogere (onderhoud)kosten. Om daar een begin mee te maken zijn er financiële middelen opgenomen in de begrotingen van 2025 en 2026. Zowel nieuwe als wijzigingen in bestaande regelgeving zorgen ervoor dat er telkens nieuwe eisen worden gesteld aan onze dienstverlening en onze werkwijzen. We noemen de Wet open overheid (Woo), de nieuwe Archiefwet en het onderwerp ‘veelschrijvers’. Het risico bestaat dat we er niet aan alle eisen voldoen door capaciteitsbeperkingen.

Tabel risico's Excel-tabel Tabel Risico's impact | kans | vereist i/s doel imago | weerstandsvermogen Risico's | in euro's 1 Het onvoldoende realiseren van transformatie en | s | 7 | 7 50% | € 1.000.000 bijsturingsmaatregelen | € 1.000.000 2 Optreden majeure procesfout of incident | € 500.000 | i | 7 | 9 20% | € 100.000 3 Samenwerkingsaspecten | € 500.000 | i | 5 | 8 50% | € 250.000 4 Kwetsbaarheid informatiesystemen | € 250.000 | i | 9 | 8 25% | € 62.500 5 Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed | € 500.000 | i | 5 | 8 35% | € 175.000 6 Uitvoeringsprogramma VTH (Vergunningverlening, Toezicht en | i | 3 | 8 10% | € 100.000 Handhaving) | € 1.000.000 7 Bodem | € 200.000 | i | 3 | 3 20% | € 40.000 8 Ruimtelijke ontwikkelingen, Invoering Omgevingswet (Ow) en Wkb | € 500.000 | i | 3 | 6 20% | € 100.000 9 Cybersecurity-risico | i | 6 | 10 | 15% | € 300.000 € 2.000.000 10 BBV, gemeentefonds, verdeelmodellen en overige financiële | s | 2 | 2 50% | € 1.500.000 regelgeving | € 1.500.000 11 Opduiken van onbekende afspraken met gevolgen | € 500.000 | i | 2 | 8 20% | € 100.000 12 Personeel gerelateerde risico's | i | 8 | 7 75% | € 750.000 € 1.000.000 13 Humanitaire ontwikkelingen | € 500.000 | i | 8 | 8 20% | € 100.000 14 Grondexploitatie | i | 8 | 8 25% | € 250.000 € 1.000.000 Totaal | € 4.827.500 Weerstandsvermogen is 'impact in euro's' maal 'kans' waarbij structurele risico's dubbel

tellen 115 116 Toelichting risico's 117 1. Het onvoldoende realiseren van transformatie en bijsturingsmaatregelen. De ontwikkelingen in het sociaal domein vormen nog steeds een grote uitdaging. Er zijn diverse autonome ontwikkelingen zoals: Participatiewet in balans (vanaf 2026), Basisdienstverlening schuldhulpverlening (vanaf 2026), reeds lopende Hervormingagenda jeugd en Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming etc. Van de gemeente wordt verwacht dat er zorg en ondersteuning wordt georganiseerd en daarvoor zijn te weinig middelen beschikbaar. Daar is een hervormingsagenda voor Jeugd aangehangen, met een financieel akkoord tussen gemeenten en Rijk waarin zowel bezuinigingen als investeringen staan. Uit de hervormingsagenda volgt dat een verschuiving nodig is van geïndiceerde zorg naar vrij toegankelijke voorzieningen. Het is echter nog niet gezegd dat dit altijd goedkoper is. Ook van alle betrokken zorgaanbieders wordt een transformatie verwacht, bijvoorbeeld meer ambulantisering van hulp en ombouw naar kleinschalige woonvoorzieningen. Deze ombouw naar kleinschaligheid leidt tot hogere kosten alsmede neveneffect (bijv. gewijzigde kosten leerlingenvervoer. Het is nog onduidelijk of en in hoeverre we in deze extra kosten worden gecompenseerd.

Verder is het onzeker of het alle zorgaanbieders en voorliggende veldpartijen het voldoende lukt om te transformeren en om tot benodigde samenwerking te komen. We pakken de transformatie zowel lokaal met onze voorveldpartners als regionaal in de Samenwerkingsagenda Jeugdhulp Twente op. Daarbij merken wij op dat de samenleving niet maakbaar is en externe effecten ook van invloed kunnen zijn. Door onduidelijkheid over beleid en de te ontvangen middelen vanuit het Rijk mede in relatie tot maatschappelijke effecten is het moeilijk om reële ambities en doelen te formuleren. De toekomstige inkomsten uit het gemeentefonds zijn ongewis. We weten bijv. wel dat eerdere specifieke uitkeringen structureel worden ingeboekt maar veel al met ca. 10% aftrek. Zo wachten we momenteel op nadere beleids- en of financiële uitwerking van de Participatiewet in balans, Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming, Beschermd Wonen, Asiel- en Migratiebeleid en de Hervormingsagenda Jeugd. Maatschappelijke ontwikkelingen zoals: - Personeelstekorten maakt het ongewis wanneer en waar dit precies tot wachtlijsten of onvoldoende doelmatige inzet leidt. Dit leidt niet alleen in de zorg tot problemen, maar ook in de uitvoer van onze eigen gemeentelijke toegang. - Vergrijzing dat binnen de Wmo leidt tot beperkte sturingsmogelijkheden op de instroom van bijv. Huishoudelijke Ondersteuning (HO). 2.

Optreden van een majeure procesfout of incident. Dit risico betreft het optreden van een procesfout of incident leidend tot een grote verstoring van het proces of in de dienstverlening. Uiteraard kunnen procesfouten en incidenten altijd plaatsvinden, maar bij dit risico gaat het om een grote verstoring. Aanleiding hiervoor kan zijn: een gebrek aan casusregie waardoor de juiste zorg niet of niet tijdig is verleend; het onvoldoende op orde zijn van het administratieve proces en het juiste gebruik van programmatuur; het verlenen van andere zorg dan bedoeld of het verlenen van te dure of te langdurige zorg door rolonduidelijkheid, wachtlijsten of gebrek aan kennis bij de medewerkers. Ten gevolge van het optreden van incidenten kan de koersvastheid onder druk komen te staan. Het bestaan van onvoldoende plaatsingsmogelijkheden voor participatie, hulp en ondersteuning dan wel onvoldoende doorstroming (bijv. vanuit crisisopvang) kan leiden tot extra kosten. Er kan een toename optreden van het aantal ingebrekestellingen en/of bezwaarschriften met gevolgen voor imago en kosten. Van belang is dat indien wachttijden oplopen het risico toeneemt, daarom vindt monitoring van wachttijden plaats. Wachttijden in de toegang en in de rest van de keten vragen bijzondere aandacht.

Het (vervolgens) bestaan van onvoldoende plaatsingsmogelijkheden voor participatie, hulp en ondersteuning dan wel onvoldoende doorstroming (bijv. vanuit crisisopvang) kan leiden tot extra kosten Landelijk heeft dit ook aandacht en regionaal wordt dit ook verder opgepakt. 3. Samenwerkingsaspecten. In het sociaal domein wordt met veel partijen samengewerkt. Daar spelen ook risico’s. Dat kan gaan over een verschil van inzicht over de kwaliteit van dienstverlening, wat tot aansprakelijkheidskwesties kan leiden. Er zijn verschillende coalities in Twente wat invloed heeft op slagkracht, duidelijkheid en efficiency, ook richting externe partijen. Voor transformatie van de jeugdzorg is samenwerking tussen de 14 gemeenten nodig, maar ook met de partijen in het gedwongen kader, zorgaanbieders en onderwijs. Er is een risico dat er m.b.t. onderwijs onvoldoende geanticipeerd kan worden op noodzakelijke en toekomstgerichte investeringen en de samenwerking die hier binnen het onderwijs van verwacht wordt. Huidige bekostiging schiet 118 tekort voor ENG/BENG normen en achterstallig onderhoud (integraal huisvestingsplan (IHP)). De samenwerking staat onder druk door beperkte capaciteit, beperkende wetgeving en verschillende culturen.

De slagkracht binnen de jeugdhulpregio is momenteel onvoldoende om effectief te kunnen werken aan de gezamenlijke opgaven, zoals het terugdringen van uithuisplaatsingen. Er wordt onderzocht hoe de regio structureel kan beschikken over meer slagkracht om deze uitdagingen beter aan te kunnen pakken. Inzake arbeidsmarktkrapte binnen SamenTwente (m.n. OZJT) is er meer risico doordat gekozen is voor ambtelijke dienstverbanden boven externe inhuur. Het risico wordt (pas) geeffectueerd op termijn wanneer personeel gezien werkzaamheden en financiering daar over is. Verder kunnen er bij (zorg)partijen door fors opgelopen kosten en tekorten op de arbeidsmarkt problemen ontstaan. Bijv. liquiditeitsproblemen en “niet leveren”. Ook kan het leiden tot faillissement waardoor frictiekosten kunnen ontstaan en er aanvullende maatregelen moeten worden getroffen om dienstverlening gecontinueerd te krijgen, bijv. ‘early warning’. Early warning betreft vroegsignalering bij problemen bij zorgaanbieders. Om problemen voor te zijn wordt er toenemend strakker aan de voorkant gescreend (barrièremodel). Het werken conform de privacywetgeving kan gevolgen hebben voor de beoogde integrale werkwijze en kan integraal maatwerk beperken. De regionale inkoop 2025 voor jeugd en Wmo is afgerond. 2025 was een overgangsjaar en is goed verlopen, evenals de check op een dekkend zorglandschap.

De personeelstekorten kunnen ook een mogelijk risico zijn voor het tijdig kunnen bieden van zorg en kunnen een negatieve invloed hebben op de dienstverlening. Per mei 2026 hebben we nieuwe contracten voor hulpmiddelen en stijgen de tarieven. Tenslotte bestaat er in algemene zin een potentieel risico op zorgfraude. In samenwerking met partners zoals het OZJT, RIEC (Regionale Informatie- en Expertise Centra) en de SRT (Sociale Recherche Twente) worden risico’s op het gebied van zorgfraude teruggebracht. Daarnaast is in de nieuwe inkoop Jeugd en Wmo de Bibob-toets toegepast. Ook wordt door de contractmanagers van gemeente Twenterand aandacht gevraagd tijdens (account)gesprekken met zorgaanbieders voor de managementrapportages, waarbij stil wordt gestaan bij de financiële verantwoording en de accountantsverklaring. Hierbij worden vragen gesteld over doel- en rechtmatigheid van de ingezette ondersteuning en wordt bij (potentiële) onregelmatigheden (denk bijv. aan een hoge verzilveringsgraad) hier nader op doorgevraagd. Diverse zorg, hulp en voorzieningen kopen we regionaal of bovenlokaal in. Dit brengt naast schaalvoordeel ook enig risico met zich mee, bijv. bij HO; met de nieuwe raamovereenkomsten hebben we ons gecommitteerd aan het toepassen van een gewijzigd normenkader voor het vaststellen van het aantal minuten HO per week.

De financiële effecten van het toepassen van dit normenkader worden nauwlettend gemonitord. Inzake onze samenwerking rond de ROZ is sprake van een bestuursopdracht voor een nieuwe financieringssystematiek. Hier is risico op hogere lasten. Ook op het gebied van de WSW wordt er samenwerkt met Ontplooj. Conform verplichting in de DVO detacheren wij ambtelijk personeel naar deze stichting toe. Door de samenwerking in dit construct staan er geen inkomsten dan behalve de detacheringsinkomsten tegenover de loonkosten. De werkgeverslasten zijn geheel voor rekening van Twenterand in gevolg er sprake is van ziekte, leveringsplicht en/of eenzijdige beëindiging van de detachering. In het kader van onderwijshuisvestiging is een nauwe samenwerking met het OOGO van belang. De betrokken schoolbesturen moeten, conform afspraak in het IHP, concrete afspraken maken en met voorstellen komen over ver- dan wel nieuwbouw (zgn. scholenplan). Het risico dat wij hier lopen is dat er onvoldoende geanticipeerd kan worden op noodzakelijke en toekomstgerichte investeringen. De bekostiging leidt sowieso al tot dilemma’s, omdat er meer financiële middelen nodig zijn dan het huidige stelsel levert.

De bouwkosten (behoefte aan financieringsmiddelen) gaan verder oplopen om alle schoolgebouwen te laten voldoen aan de (wettelijke) duurzaamheidsdoelstellingen van het Klimaatakkoord, maar ook door aanvullende eisen; modern en inclusief onderwijs, circulair bouwen, modulair, adaptief en energieneutraal en locatie gebonden kosten. De vernieuwing/vervanging van schoolgebouwen is een complexe opgave waar de regieruimte niet geheel bij de gemeente berust. 4. Kwetsbaarheid informatiesystemen. Informatiesystemen binnen onze organisatie hebben in de afgelopen jaren, een steeds belangrijkere positie ingenomen. Daarmee neemt de afhankelijkheid van deze informatiesystemen toe. Twenterand is sterk afhankelijk van digitale ketens zoals Cloud platforms, API-koppelingen en de digitale systemen binnen logistieke netwerken. Deze ketens maken organisaties flexibel, maar ook kwetsbaar. Aanvallers richten zich steeds vaker op de zwakste schakel, bijvoorbeeld een kleine leverancier of een 119 systeem dat toegang geeft tot gevoelige data. Er zijn nog te veel (niet geïntegreerde) oplossingen die niet via i-Advies worden aangeschaft en daarmee mogelijk niet voldoen aan de IT-uitgangspunten. Verder lopen we ook risico vanwege onkundig of onjuist gebruik van systemen en vak-applicaties (bv Djuma, subsidieverzoek).

Met als gevolg dat zaken niet adequaat worden opgevolgd en termijnen mogelijk overschreden. Of dat informatie niet/ niet correct wordt geregistreerd. Of dat data niet betrouwbaar, beschikbaar, begrijpelijk of reproduceerbaar is. 5. Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Verschillende soorten risico’s kunnen zich voordoen. Die zijn gerelateerd aan: • De bouwkundige staat; • De exploitatie van gebouwen; • De leegstand van gebouwen. Gemeentelijk vastgoed is vastgoed waarvan de gemeente eigenaar is. Ook is er maatschappelijk vastgoed, in eigendom en/of in gebruik bij maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen en stichtingen. Wanneer er zich (financiële) problemen voordoen, zal de gemeente al snel worden aangesproken. We benoemen het risico dat niet wordt voldaan aan de Wet Markt en Overheid, bijv. wanneer geen kostendekkende huur in rekening wordt gebracht. Een ander risico is dat er onvoldoende scherp zicht is op gemeentelijke eigendommen, waardoor zich verrassingen kunnen voordoen in de zin van niet voorziene onderhoudsinspanningen. Deze onderhoudsinspanningen kunnen ook het gevolg zijn van het feit dat de afgelopen jaren het onderhoud op (sommige) vastgoed niet of op een lager niveau is uitgevoerd. Juridische risico's: Exploitatie van vastgoed valt onder het privaatrecht.

De gemeente wordt in haar handelen gezien als marktpartij, echter gelden wel aanvullende regels om oneerlijke concurrentie te voorkomen (o.a. Wet Markt en Overheid en Didam-arrest). Op verschillende vlakken zijn juridische risico's aanwezig omdat de gemeentelijke vastgoedportefeuille niet voldoet aan de wettelijke eisen. Financiële risico’s: Het niet voldoen aan de wettelijke eisen levert ook financiële risico's op daar de gevolgen kunnen leiden tot schadevergoedingen en dwangsommen aan de gemeente. Daarnaast is de gemeentelijke administratie niet voldoende passend ingericht voor effectief en efficiënt vastgoedmanagement wat leidt tot onvoldoende sturing op financiële prestaties en risico's. In de begroting wordt rekening gehouden met huuropbrengsten van het gemeentelijke vastgoed die mogelijk niet volledig kunnen worden gerealiseerd. Een voorbeeld hiervan is het gemeentehuis, dat momenteel in verbouwing is. Het is de bedoeling om meerdere ruimtes extern te verhuren, maar voor een deel van deze ruimtes is nog geen eindgebruiker in zicht. In een aantal gemeentelijke panden binnen de portefeuille en leegstandsbeheer zijn asbesthoudende materialen aanwezig. Bij een brand kunnen asbestvezels vrijkomen, met risico’s voor de volksgezondheid, hoge kosten voor sanering, claims en mogelijke boetes. 6.

Uitvoeringsprogramma VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) Het niet (kunnen) voldoen aan wettelijke kwaliteitscriteria (kennis, controles en frequenties) in relatie tot het uitvoeringsprogramma voor alle VTH-producten (bouw, milieu, afwijkend gebruik etc.) bevat risico’s t.a.v. veiligheid, gezondheid en de leefbaarheid van de fysieke leefomgeving, omdat normconform gedrag niet of verminderd wordt getoetst. Noodzakelijk herstel en sanctioneren blijven dan uit. Dit kan resulteren in ongewenste maatschappelijke, juridische en economische effecten. Denk aan toename van illegale bouwwerken, illegaal gebruik van gronden en objecten, toenemende ergernissen bij inwoners, toename van Woo verzoeken en mogelijke ingebrekestellingen bij het niet tijdig nemen van juridische besluiten, waardoor we dwangsommen verschuldigd zijn. 7. Bodem Met de komst van de Omgevingswet heeft de gemeente een bredere verantwoordelijkheid gekregen voor de bodemkwaliteit. Dit brengt diverse risico’s met zich mee, zowel in het kader van acute 120 incidenten als structurele bodemopgaven. De gemeente loopt een risico op onverwachte bodemverontreinigingen, onder andere door illegale activiteiten zoals drugsdumpingen, ontwikkelingen rondom PFAS, voormalige NAVOS-locaties en overige verontreinigingen.

Een recent incident aan de rand van de gemeente toont aan dat het risico op een drugsdumping of asbestverontreiniging actueel is. Wanneer deze situaties zich voordoen op gronden die in eigendom zijn van de gemeente of in de openbare ruimte, komen onderzoek, beheersmaatregelen en eventuele sanering volledig voor rekening van de gemeente. Gezien zowel de kans van optreden als de potentiële impact worden deze risico’s expliciet opgenomen in de risicoparagraaf. Onder de Omgevingswet zijn de bodemtaken van de Provincie overgegaan naar de gemeente. Alle uitvoerende, aan milieubelastende activiteiten gebonden, milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving en de adviestaak voor bodem worden uitgevoerd door de ODT. PFAS-crisis Specifiek voor het onderwerp PFAS is via de Provincie historisch onderzoek uitgevoerd naar mogelijke verontreinigingen binnen de gemeente. Eventuele bronnen worden op basis van risico nader onderzocht. Voor Twenterand zijn er momenteel geen gevolgen en is uit onderzoek naar voren gekomen dat er geen groot risico bestaat. Stikstof-crisis Nederland is verwikkeld in een zogenaamde stikstofcrisis. De landbouwsector, de industrie en het verkeer stoten te veel gassen uit, die leiden tot een overschot aan stikstofverbindingen die schadelijk zijn voor de natuur. Als lid van de Europese Unie is Nederland verplicht om de natuur te beschermen.

De Rijksoverheid ontwikkelt daarom beleid om de stikstofuitstoot te verminderen. Dat gaat met horten en stoten. Zo sneuvelde het Programma Aanpak Stikstof bij de Raad van State en heeft het kabinet Schoof I het Nationaal Programma Landelijk Gebied ingetrokken. Ondertussen neemt de noodzaak tot maatregelen alleen maar toe, mede dankzij gerechtelijke uitspraken die ‘intern salderen’ niet langer mogelijk maken (Raad van State, december 2024). Met deze uitspraak staat toestemmingsverlening voor veel projecten in vrijwel het hele land stil. Tevens is de overheid een dwangsom opgelegd als de stikstofdoelen in 2030 niet worden gehaald (rechtbank Den Haag, januari 2025). Het is nog onduidelijk welke maatregelen de Rijksoverheid precies gaat nemen naar aanleiding van deze uitspraken, maar er bestaat een risico dat deze gevolgen gaan hebben voor onder meer de landbouwsector en industrie. Mochten er geen daadkrachtige maatregelen worden genomen, dan blijft Nederland voorlopig in het stikstofslot en zal dat negatieve gevolgen hebben voor de realisatie van bouw- en infraprojecten, alsmede voor toestemmingsverlening. 8. Ruimtelijke ontwikkelingen – Invoering Omgevingswet (Ow) en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De (nieuwe) Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Op dit moment wordt druk gewerkt aan een Omgevingsvisie 2.0.

Er is enig risico dat die niet op tijd (1 januari 2027) kan worden vastgesteld, vanwege de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Ondertussen werken we ook aan het omgevingsplan. Daar is meer tijd voor. Door problemen met de landelijke systemen, kunnen we eigenlijk geen omgevingsplannen maken. Aanvragen handelen we momenteel af met een BOPA. Dat is ook toegestaan. Alleen moet je die op een later moment inpassen in het omgevingsplan. Dat betekent dat er een werkvoorraad opstapelt. Op 1 januari 2024 is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), gevolgsklasse 1 nieuwbouw, in werking getreden. De Wkb, gevolgsklasse 1 verbouw, zou op 1 januari 2025 in werking gaan maar deze is voor onbepaalde tijd uitgesteld. Met de Wkb zijn taken van gemeenten overgedragen aan externe marktpartijen. Welke risico’s deze overdracht met zich meebrengt in het geval van calamiteiten en bij verantwoordelijkheidsvraagstukken is nog onduidelijk, maar zijn wel aanwezig. Door het uitstellen van gevolgklasse 1 verbouw kom je in de praktijk nu een toezichthouder bouw tekort omdat er al was voorgesorteerd dat deze werkzaamheden naar de markt zouden gaan.

Deze risico’s zijn op dit moment niet goed in te schatten met dien verstande dat het toezicht op de bouwactiviteiten naar verwachting de komende jaren niet zal verminderen op het technische gedeelte maar wel op de ruimtelijke activiteit zal toenemen. De Omgevingswet en de Wkb vragen ook een aanpassing van de leges. We monitoren de opbrengsten in hoeverre deze overeenkomen met de begrote opbrengsten en welke aanpassingen dit vraagt naar de toekomst. 121 9. Cybersecurity-risico. Onder cybersecurity vallen diverse hedendaagse technieken en acties die een veel verder gaande bedreiging zijn dan alleen het risico van een 'hack' (het risico dat onbevoegden zoals bijv. criminelen toegang krijgen tot (delen van) onze systemen waardoor systemen niet meer werken, bijvoorbeeld door data te versleutelen) Hierbij valt te denken aan zaken als: ransomware-aanvallen, DDoS- aanvallen, cyberaanvallen, gegevensdiefstal, softwarefouten, Malware, fouten bij leveranciers (lees ook Trends in 2026). Ondanks alle beveiligingsmaatregelen kan dit niet worden uitgesloten. Vanwege de cruciale rol die bewustzijn hier speelt wordt hieraan voortdurend aandacht besteed. I.p.v. een cyberverzekering heeft Twenterand gekozen voor een Incident Respons Retainer contract die veel servicecomponenten bevat bij NFIR.

Dit is een partij die ook proactief meekijkt hoe we onze omgeving in moeten richten om risico's proactief te voorkomen. Het doel van het IR Retainer contract is om de organisatie zo snel en efficiënt mogelijk bij te staan in het geval van een cyberincident. Het contract biedt geen financiële schadevergoeding. In het algemeen is preventie de beste verzekering dat er niets misgaat. 10. BBV, gemeentefonds, verdeelmodellen en overige financiële regelgeving. Het grootste risico hier blijft de onzekerheid als gevolg van de onvoorspelbaarheid van het rijksbeleid. Dat manifesteert zich in onzekerheid over de continuïteit van onze doelrealisatie en dienstverlening en het vormt een risico voor een solide financieel beleid. In algemene zin blijft de financiële doorwerking van modellen voor Twenterand vaak niet op maat en ervaren wij ons als nadeelgemeente. Per 2023 is een nieuw verdeelmodel voor de herverdeling van het gemeentefonds ingevoerd. Twenterand was hierin een nadeelgemeente. Fondsbeheerders hebben destijds besloten tot een ingroeipad, hiermee werd ons nadeel afgetopt, omdat de effecten van de herverdeling niet altijd goed uitlegbaar bleken. Momenteel lopen die onderzoeken nog steeds. Het risico bestaat dat na afronding van de onderzoeken de bijdrage uit het gemeentefonds voor Twenterand nog lager uitpakt dan we nu voorzien 11.

Opduiken van niet (goed) vastgelegde afspraken met gevolgen. Er is en wordt veel tijd gestoken in het compleet krijgen van dossiers zodat er een actueel overzicht bestaat van alle gemaakte afspraken en mogelijke verplichtingen (op basis van boetebedingen, etc.). Toch blijkt het op orde krijgen en houden van gemaakte afspraken en daarmee het informatiebeheer dat ook nog voldoet aan alle relevante wettelijke eisen (o.a. Archiefwet) een grote uitdaging. Daarom blijft de kans bestaan dat er gemaakte (mondelinge) afspraken c.q. toezeggingen opduiken waarvan de consequenties aan de voorkant onvoldoende zijn onderkend en vastgelegd met mogelijke gevolgen. De financiële implicaties hiervan kunnen fors zijn. 12. Personeel gerelateerde risico’s. Het risico bestaat dat Twenterand geen adequaat personeelsbestand heeft, zowel kwantitatief als kwalitatief. De consequentie daarvan kan zijn dat wettelijke taken niet meer kunnen worden uitgevoerd en (politieke)ambities niet kunnen worden waargemaakt. We merken nu al dat taken en formatie/ middelen niet altijd met elkaar in balans zijn.

Hier zijn een aantal oorzaken voor te noemen: Er komen nieuwe opgaven/taken, waar geen middelen en/of formatie voor beschikbaar zijn gesteld: - Toenemende regeldruk door verantwoordingstaken en verplichte audits; - Uitstroom door pensionering (kennisverlies); - Krappe arbeidsmarkt: Dit betekent dat soms weinig vakkennis en/of ervaring instroomt, dit vraagt meer begeleiding en levert extra werkdruk bij andere collega’s op. Dit kan leiden tot minder werkplezier, meer ontevredenheid en toename van verzuim, een vicieuze cirkel); - Niet kunnen vervullen van vacatures door eigen werving leidt tot meer inhuur en hogere kosten; - Overheden vissen in dezelfde vijver en andere gemeenten betalen soms meer; - De primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden staan onder druk. - Het ziekteverzuim laat een stijgende lijn zien sinds 2021. In stijging van het verzuimpercentage is deze vergelijkbaar met de landelijke trend. Gevolgen van het hogere ziekteverzuim zijn verhoging van werkdruk en stijging van uitgaven voor vervanging. De maatregelen die getroffen worden zijn aandacht voor verzuimdossiers door casemanagers, verzuimtraining voor leidinggevenden en sturing op het volgen van het verzuimprotocol. Op de inhuurmarkt is eveneens sprake van krapte voor een aantal cruciale functies.

Dit geheel kan leiden tot spanning tussen beschikbare en benodigde formatie/inzet, achterblijvende realisatie van beleid en doelen, kortom tot gevolgen voor onze dienstverlening. Het functiehuis kan een risico vormen, met een slechtere concurrentiepositie met verdere uitstroom tot gevolg. Het afscheid nemen 122 van personeel kan aanleiding zijn tot het sluiten van zogenaamde vaststellingsovereenkomsten met financiële verplichtingen. De reorganisatie en de organisatieontwikkeling, waarbij ook inspelen op achterstallig onderhoud (scholing, gesprekscyclus, dossiervorming) aan de orde is, vragen veel inzet op gebied van P&O. Het hiervoor onvoldoende ruimte vrij spelen is eveneens een risico. 13. Humanitaire ontwikkelingen. Opvang Oekraïense vluchtelingen. De inval in Oekraïne door Rusland heeft grote impact. Naast economische gevolgen zijn er ook humanitaire gevolgen waarbij een groot beroep wordt gedaan op ons gemeentelijk en maatschappelijk vermogen om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen, voor een periode tot tenminste 4 maart 2027. Op grond van bestaande regelgeving is het Rijk verantwoordelijk voor de financiering van de kosten die dit voor gemeenten met zich meebrengt. De financieringsregeling, die van geldig is van 1 januari tot 30 april 2026 is € 44 per opvangplek/per dag. De aanname is dat de regeling na 1 mei 2026 kostendekkend blijft. Opvang van asielzoekers.

Inmiddels is de Spreidingswet vastgesteld en heeft de minister het verdeelbesluit bekend gemaakt met als doel een evenwichtig opvang van asielzoekers over Nederland te realiseren. Twenterand moet een locatie realiseren waar 168 asielzoekers opgevangen kunnen worden. Deze wet brengt risico’s met zich mee voor onze interne bedrijfsvoering (capaciteit) en voor aanpalende terreinen als wonen, ruimte, zorg, onderwijs, integratie, leefbaarheid en daarmee ook voor het draagvlak. Voldoende capaciteit is randvoorwaardelijk voor het leveren van de prestaties. De kosten voor het realiseren van de locatie en het verzorgen van opvang komen voor rekening van het COA. Huisvesten statushouders. Gemeenten zijn verplicht een bepaald aantal statushouders te huisvesten. De huisvesting van statushouders legt druk op de beschikbaarheid van sociale huurwoningen voor andere urgente woningzoekenden. Nieuwe voorstellen om de voorrangsregels voor statushouders te schrappen, kunnen de uitvoering voor gemeenten bemoeilijken en leiden tot onzekerheid over de huisvestingsplanning. De combinatie van de taakstelling, de krappe woningmarkt en de kosten voor inburgering/participatie zorgt voor een aanhoudend financieel risico.

De belangrijkste financiële risico's zijn hoge kosten bij tijdelijke huisvesting wanneer er onvoldoende sociale huurwoningen beschikbaar komen, risico op langdurige bijstandsafhankelijkheid, druk op bijzondere bijstand. 14. Grondexploitatie 'We voeren een actiever grondbeleid. Dit houdt in dat de gemeente actief gronden verwerft. Dit komt het meest tot uiting in het gebied Vriezenveen-Zuid waar recent al gronden zijn verworven om in de toekomst woningbouw te realiseren. Er bestaat een planologisch risico voor het verkrijgen van de juiste bestemming. De huidige bestemming is agrarisch en moet worden omgezet naar wonen. Deze bestemmingswijziging zorgt ervoor dat de grond ook de waarderingsgrondslag krijgt die behoort bij de bestemming wonen. Daarnaast bestaat er ook het algemene marktrisico dat de vraag naar woningen afneemt. Dit maakt het lastiger om de gronden in de toekomst weer te verkopen. Het marktrisico is gezien de huidige woningnood nog laag, maar moet niet over het hoofd gezien worden. Om op deze mogelijke risico's in te spelen, kan het beste snel gehandeld worden zolang de markt goed is. Dit zorgt voor meer zekerheid dat de investering terug wordt verdiend.

Ook is het meenemen van burgers en adviserende organisaties in een vroeg stadium van belang om het draagvlak voor een plan te kunnen vergroten.' Conclusie Het vereiste weerstandsvermogen bedraagt € 4.827.500 en de beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 33.175.041 De dekkingsratio bedraagt hiermee bijna 7,0 en ligt ver boven de norm van 1. Dit geeft een positief beeld, maar moet worden beschouwd in de context van de financiële problematiek die op gemeenten afkomt. Dan denken we bijvoorbeeld aan alle complexe taken die naar gemeenten toekomen en de naderende ravijnjaren. Kengetallen: Financiële weerbaarheid en wendbaarheid Met ingang van 2016 is een aantal kengetallen voorgeschreven om de inzichtelijkheid en de transparantie van de jaarstukken te vergroten. Deze kengetallen beogen inzicht te geven in hoe solide de financiële positie van de gemeente is. De kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en worden onderstaand toegelicht en geduid. Bij de duiding wordt gebruik gemaakt van het GTK 2020 (Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader), opgesteld door de twaalf provincies.

Netto schuldquote en netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen De netto schuldquote bestaat uit de schuldenlast van de gemeente gedeeld door de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Bij de netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen gaat het om schulden exclusief doorgeleende gelden (aan bijv. een woningbouwcorporatie die jaarlijks aflost). De netto schuldquote bedraagt 10,74% en daarmee valt Twenterand in de categorie minst risicovol, op basis van (de signaleringswaarden van) het GTK 2020. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft het eigen vermogen weer als percentage van het totale vermogen en hierbij geldt hoe hoger dit percentage, hoe beter de gemeente in staat is haar verplichtingen op de lange termijn te voldoen. De solvabiliteitsratio bedraagt 55,97% en daarmee valt Twenterand in de categorie minst risicovol, op basis van het GTK 2020. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte geeft het verschil tussen baten en lasten als percentage van de totale baten. En schetst welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke stijging van baten of structurele daling van lasten daarvoor nodig is.

Het beeld van deze structurele exploitatieruimte is voor 2025 5,34% en daarmee valt Twenterand in de minst risicovolle categorie, op basis van het GTK 2020. Grondexploitatie Grondexploitatie geeft de grondpositie (waarde van de grond) weer als percentage van de totale geraamde baten. Voor deze ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie bedraagt 1,91% en daarmee valt Twenterand in de categorie minst risicovol, op basis van het GTK 2020. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft de hoogte van de van de woonlasten van een gezin weer als percentage van de landelijk gemiddelde woonlasten van een gezin. Dit percentage bedraagt 94% en daarmee valt Twenterand in de categorie minst risicovol, op basis van het GTK 2020. De kengetallen zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Kengetallen | Jaarrekening Begroting Jaarrekening Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 | 2025 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Netto schuldquote | 8,57% | 35,67% | 10,74% | 26,22% | 43,86% | 48,51% | 43,49% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte | 0,13% | 24,07% | 2,03% | 15,42% | 32,95% | 37,54% | 33,34% leningen Solvabiliteitsratio | 54,32% | 41,07% | 55,97% | 50,43% | 45,00% | 43,74% | 44,51% Structurele exploitatieruimte | 4,06% | 1,56% | 5,34% | 0,15% | -1,50% | -5,18% | -3,91% Grondexploitatie | 0,69% | 9,73% | 1,91% | 10,81% | 11,73% | 13,83% | 12,99% Belastingcapaciteit | 98,31% | 98,35% | 94,00% | 90,56% | 92,69% | 94,99% | 96,66% 123 124 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Kapitaalgoederen zijn een belangrijk onderdeel van het gemeentelijk kapitaal en verdienen daarom zorgvuldig beheer. De kwaliteit en het onderhoud van deze goederen bepalen het serviceniveau voor de inwoners en beïnvloeden de jaarlijkse kosten. Het is daarom essentieel dat openbare voorzieningen en gebouwen goed onderhouden worden en dat er heldere onderhoudsplannen zijn. Beleid De kapitaalgoederen van de gemeente omvatten diverse onderdelen zoals groenvoorzieningen, speelplekken, gebouwen, wegen en riolering. Voor al deze onderdelen wordt de onderhoudsbehoefte vastgesteld op basis van beheerssystemen die door de gemeenteraad zijn goedgekeurd.

Medewerkers brengen waar nodig, op basis van visuele inspecties, aanpassingen aan in deze planningen. Wegen De gemeente Twenterand heeft de volgende lengte wegen en oppervlakte verharding in onderhoud en beheer: Wegen/verharding Areaal Lengte wegen 436 km Oppervlakte verharding 237 ha. Door de CROW (landelijk kennisplatform voor de openbare ruimte) is een standaard ontwikkeld om de kwaliteit van de openbare ruimte te bepalen. Middels deze systematiek worden de wegen geïnspecteerd en wordt de onderhoudsbehoefte bepaald op basis van de kwaliteit. In 2023 is een nieuw beheerplan vastgesteld voor Wegen. De benodigde onderhoudsmaatregelen zijn afhankelijk van de vastgestelde (technische) staat en de feitelijk optredende slijtage van een bepaalde weg door het gebruik en/of weersinvloeden. Dit onderhoud wordt planmatig uitgevoerd, waarbij het doel is om binnen de beschikbare financiële middelen door tijdig en juist ingrijpen de technische levensduur en het goed functioneren van een weg zoveel mogelijk te verlengen. Daarom wordt gedurende de levensduur regelmatig de toestand van de wegen geïnspecteerd, zodat de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen kunnen worden bepaald. Onder wegen worden alle verhardingen zoals rijbanen, trottoirs, fietspaden en parkeerplaatsen verstaan.

De begroting voor het onderhoud van wegen wordt gemaakt aan de hand van ingevoerde inspectiewaarden in het beheersysteem Obsurv. In dit systeem worden per weggedeelte ca. elke twee jaar inspectiewaarden ingevoerd. Deze waarden komen voort uit een inspectieronde, waarbij de staat van het wegdek op diverse punten beoordeeld wordt. Aan de hand van de ingevoerde inspectiewaarden en diverse instellingen worden de benodigde maatregelen bepaald en de begroting gegenereerd. Afgevlakte planning: De begroting voor het onderhoud wordt per jaar berekend. Hierdoor kan het zijn dat er in één jaar een laag bedrag benodigd is, terwijl het volgend jaar een hoog bedrag benodigd is. Omdat dat minder praktisch en werkbaar is, wordt een afgevlakte planning gemaakt. Hierin wordt (waar mogelijk) geschoven met onderhoudsjaren zodat per jaar een min of meer gelijk bedrag benodigd is. Aan de hand van de meest recente inspectiewaarden in het beheersysteem worden de begrotingscijfers bepaald. Aan onderhoud asfaltwegen wordt in eerste instantie voorrang gegeven om zoveel mogelijk kapitaalvernietiging te voorkomen. Wanneer namelijk asfaltwegen niet tijdig worden onderhouden zet het schadebeeld zich door in de fundering, waardoor de kosten van herstel fors toenemen. In de post onderhoud wegen worden ook de aanleg en het onderhoud van grasbetonstenen en bermbeton meegenomen.

Indien er budget beschikbaar komt voor het verbeteren van landbouwroutes zullen deze worden uitgevoerd in bermbeton. Financieel overzicht: Wegen Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Begr.na wzg 2025 | Werkelijk 2025 Onderhoud | 1.058.403 | 1.198.042 | 1.139.457 | 1.133.883 Kapitaallasten | 270.628 | 335.866 | 335.866 | 418.682 Totaal | 1.329.031 | 1.533.908 | 1.475.323 | 1.552.566 Openbare verlichting Het areaal van de openbare verlichting is geïnventariseerd en op basis van deze inventarisatie vindt de jaarlijkse vervanging plaats van armaturen en masten. Openbare Verlichting | Areaal Lichtmasten/armaturen | 7.320 De inventarisatie wordt periodiek bijgewerkt en actueel gehouden. In de investeringslijst is jaarlijks een bedrag opgenomen voor vervanging van lichtmasten en armaturen. Daarbij wordt niet uitgegaan van de theoretische afschrijving van respectievelijk 40 en 20 jaren, maar van de daadwerkelijke onderhoudstoestand. In het beleidsplan 'Zo verlichten wij in Overijssel - Twenterand 2024-2034', dat eind 2024 door de gemeenteraad is vastgesteld, is ook beoordeeld of de beschikbare financiële middelen in de pas lopen met de kosten voor onderhoud en vervanging.

Financieel overzicht: Openbare verlichting Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Begr.na wzg 2025 | Werkelijk 2025 Onderhoud | 78.250 | 109.824 | 109.824 | 53.067 Kapitaallasten | 78.359 | 93.715 | 93.715 | 85.552 Totaal | 156.610 | 203.539 | 203.539 | 138.619 Gebouwen en civieltechnische kunstwerken Er vindt driejaarlijks een herinspectie plaats van alle gemeentelijke gebouwen en zesjaarlijks van alle civieltechnische kunstwerken gelegen binnen de gemeente Twenterand (gebruik gemaakt wordt van van de systemen voor rationeel gebouwenbeheer en rationeel kunstwerkenbeheer van Antea). Het grootschalig onderhoud voor instandhouding van bestaande gebouwen en civieltechnische kunstwerken is voor de komende 10 jaren geregeld. In het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) wordt voor 10 jaar de toekomstige onderhoudsbehoefte aangegeven. Wanneer een gebouw of gebouwonderdeel of een civieltechnisch kunstwerk onderhoud vergt, worden de gewenste activiteit en de onderhoudscyclus vermeld, inclusief de daarbij behorende kosten.

De gemeente heeft de volgende aantallen accommodaties/gebouwen en civieltechnische kunstwerken in beheer: Accommodaties/gebouwen | Areaal aantal accommodaties/gebouwen | 52 Civieltechnische kunstwerken | Areaal aantal kunstwerken | 57 125 Financieel overzicht: Gebouwen Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Begr.na wzg 2025 | Werkelijk 2025 Onderhoud | 567.279 | 541.410 | 617.134 | 703.960 Mutatie reserve/voorziening groot onderhoud | 632.016 | 809.630 | 1.747.270 | 331.269 Kapitaallasten | 1.117.612 | 1.479.329 | 1.479.330 | 1.506.156 Totaal | 2.316.906 | 2.830.369 | 3.843.734 | 2.541.385 Financieel overzicht: Bruggen en kunstwerken Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Begr.na wzg 2025 | Werkelijk 2025 Onderhoud | 1.145 | 18.711 | 18.711 | 3.753 Mutatie reserve/voorziening groot onderhoud | 98.368 | 64.881 | 176.581 | 47.910 Kapitaallasten | 14.664 | 14.547 | 14.547 | 14.548 Totaal | 114.177 | 98.139 | 209.839 | 66.211 Groen Door de CROW (kennisplatform voor de openbare ruimte) is een landelijke standaard ontwikkeld om de kwaliteit van de openbare ruimte te bepalen. Op basis van die standaard is in 2023 een beheerplan opgesteld voor Groen . Voor openbaar groen is een aantal kwaliteitsniveaus doorgerekend. Middels het pakket rationeel groenbeheer van Sweco zijn deze onderhoudsniveaus vertaald in de werkpakketten (technisch en financieel).

De onderhoudsbudgetten staan onder druk vanwege enkele ontwikkelingen, die kosten verhogend werken (wijziging regelgeving, verbod op gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen op verhardingen, areaaluitbreiding en prijsindexatie). Geprobeerd wordt de vastgelegde onderhoudsniveaus zoveel mogelijk te handhaven. Daarbij kan het voorkomen, dat die onderhoudsniveaus niet in de volle breedte worden gehaald b.v. in een warm en nat jaar. Mutaties in het areaal worden op structurele wijze bijgehouden en verwerkt. Dat areaal bestaat uit: Openbaar groen | Areaal bomen | 25.271 stuks hagen | 16,5 km oppervlakte openbaar groen | 156 ha Financieel overzicht: Openbaar groen Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Begr.na wzg 2025 | Werkelijk 2025 Onderhoud | 2.023.750 | 1.838.680 | 1.743.681 | 2.074.059 Kapitaallasten | 2.055 | 2.035 | 2.035 | 2.035 Totaal | 2.025.805 | 1.840.715 | 1.745.716 | 2.076.094 Grondwater Het hoge grondwaterbeheer is opgenomen in Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan, dat in 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Voor zover bekend zijn binnen de gemeentegrenzen geen gebieden met grote problemen. Mochten zich toch problemen voor doen, dan zijn gelden beschikbaar binnen het product Riolering om de oorzaak van de problemen te onderzoeken en zo nodig maatregelen te treffen.

Riolering De volgende rioolvoorzieningen zijn aanwezig in de gemeente: 126 Riolering | Areaal vrij verval riolering | 231 km (mini)gemalen | 760 stuks Eind 2023 is een nieuw Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan vastgesteld voor de periode van 2024 tot en met 2028. Er is bepaald welke maatregelen er aan het rioolstelsel getroffen dienen te worden voor met name de komende planperiode van 5 jaar. In de eerste 5 jaar is daar gedetailleerd naar gekeken en zijn ook de benodigde budgetten bepaald. Voor de periode daarna is dat ook gedaan, maar dan meer op hoofdlijnen. Op het gebied van de riolering gaat het om het onderhoud en beheer van bestaande riolering en gedeelten van de riolering, die vervangen moeten worden. In het GWR 2024-2028 is verder ingespeeld op klimaatadaptatie. Klimaatadaptatie houdt in dat we de meest nadelige effecten van klimaatverandering willen verminderen. Er zijn maatregelen ingepland voor de locaties, waar uit modelberekeningen is gebleken, dat daar bij extremere hoeveelheden neerslag problemen kunnen optreden. De gemeente Twenterand gaat in deze GWR-periode verder met risico gestuurd rioolbeheer. Door verbetering van methodieken kunnen wij nauwkeuriger bepalen hoe lang een riool meegaat en wat de gevolgen van bepaalde schades zijn. Door risico gestuurd rioolbeheer blijven de kosten maatschappelijk aanvaardbaar. Zowel m.b.t.

het opstellen van het nieuwe GWR als de doelmatigheid van te treffen maatregelen heeft overleg plaatsgevonden met het waterschap Vechtstromen. Middels het kostendekkingsplan is de hoogte van de rioolheffing bepaald op basis van 100% kostendekkendheid. Planmatig wordt het rioolstelsel gereinigd en geïnspecteerd, waardoor de kwaliteit wordt bewaakt. Ter plekke van enkele overstorten en gemalen worden permanent metingen verricht om de werking van het stelsel te monitoren. Er wordt gewerkt met het programma rationeel rioolbeheer van Sweco. Financieel overzicht: Riolering Omschrijving | Rekening 2024 | Begroting 2025 | Begr.na wzg 2025 | Werkelijk 2025 Onderhoud | 364.604 | 331.075 | 331.075 | 249.445 Mutatie reserve/voorziening groot onderhoud | 0 | 1.150 | 2.250 | 0 Kapitaallasten | 639.547 | 635.365 | 635.365 | 636.042 Totaal | 1.004.151 | 967.590 | 968.690 | 885.487 Kaderplan speelruimte Voor het kaderplan speelruimte (door de raad vastgesteld in 2018) is jaarlijks gemiddeld € 76.000,- nodig. Dit is meegenomen in de begroting 2020 en verder. Alle centrale plekken en steunplekken blijven hiermee ingericht. Speeltoestellen | Areaal Aantal speeltoestellen | 569 stuks Tractie en gereedschappen Tractie en gereedschappen hebben blijvend aandacht nodig in relatie tot bezetting en daarmee effectief gebruik.

Door gewijzigde inzichten of anders uitvoeren van werkzaamheden is het zinvol het gebruik van deze middelen constant tegen het licht te houden. De kapitaallasten van de tractie zijn in de begroting opgenomen voor een vast bedrag. Het verschil tussen werkelijk en begroot wordt gestort c.q. onttrokken uit de reserve tractie. Jaarlijks wordt beoordeeld of de vervangingen, die zijn opgenomen in het tractieplan, noodzakelijk zijn. 127 128 Paragraaf Financiering Inleiding In de paragraaf financiering bij de begroting en de jaarrekening neemt het college, naast de verplichte onderdelen op grond van het BBV, in ieder geval op: A. de kasgeldlimiet; B. de renterisiconorm; C. een overzicht van verstrekte geldleningen. Algemene ontwikkelingen De gemeente dient een paragraaf Financiering in zowel de begroting als in het jaarverslag op te nemen waarin aangegeven wordt wat de beleidsvoornemens zijn ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille. Daarnaast geeft de paragraaf inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Om volledig te voldoen aan de wetgeving op het gebied van treasury heeft de gemeente Twenterand een treasurystatuut.

In dit treasurystatuut zijn de uitgangspunten, de doelstellingen, de beleidsmatige en organisatorische kaders (inclusief het toezicht op de uitvoering van de treasury) voor de treasuryfunctie vastgelegd. De wet FIDO definieert treasury als volgt: “het sturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op: de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s”. Treasurybeleid De beleidsdoelstelling van het treasurybeleid van de gemeente Twenterand kan als volgt worden omschreven: De gemeente voert, gelet op haar publiekrechtelijke taak om maatschappelijk kapitaal te beheren, een risicomijdend treasurybeleid. Binnen dit risicomijdende beleid stelt de gemeente zich ten doel zo laag mogelijke kosten over leningen en/of een zo hoog mogelijk rendement over het belegd vermogen te realiseren, voor zover nog mogelijk binnen de opgelegde regeling voor schatkistbankieren. Dit binnen de daarvoor geldende randvoorwaarden en ter beperking van risico’s. Renterisico's In de Wet Fido is de renterisiconorm opgenomen. Doel van deze norm is het beperken (spreiden) van het renterisico op de vaste schuld van de gemeente. Het toezichthoudende orgaan wordt met behulp van deze norm op een transparante wijze inzicht geboden in het renterisico als gevolg van renteaanpassing en herfinanciering van leningen.

Een hoofddoel van treasury is het beperken van de gevolgen van een stijgende rente. Aan de andere kant dient er optimaal geprofiteerd te worden van lage rentestanden. Met het bijhouden van de ontwikkelingen op de geld en kapitaalmarkt en de grote diversiteit in leningsproducten wordt continue geprobeerd om een zo optimaal mogelijk resultaat te behalen tegen een verantwoord risico, eventueel ondersteund door een liquiditeitsprognose. Berekening renterisiconorm: 1. Begrotingstotaal € 121.845.436 2. Wettelijk percentage 20% 3. Renterisiconorm (1x2) € 24.369.087 4. Renteherzieningen € 0 5. Aflossingen € 3.546.039 6. Bedrag van renterisico (4+5) € 3.546.039 7. Ruimte onder renterisiconorm € 20.823.048 Renteberekening In het jaar 2025 is over opgenomen langlopende gemeentelijke geldleningen gemiddeld 1,05% rente betaald (2024: 1,02%, 2023: 1,01%, 2022: 1%). In de jaarrekening 2025 zijn deze rentelasten opgenomen. Voor het aantrekken van kort geld werd begrotingstechnisch rekening gehouden met een gemiddeld percentage van 1,00% (rente financieringstekort binnen de kasgeldnorm). De werkelijke rente is verantwoord op de het product/taakveld 'treasury'. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op de korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar.

De kasgeldlimiet is gericht op het voorkomen van ongewenste renterisico's die ontstaan door het aangaan van overmatige korte- termijnfinancieringen en stelt een grens aan de omvang van de korte schuld waarover de gemeente renterisico mag lopen. Als grondslag van de wettelijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet wordt voor het gehele begrotingsjaar aangehouden de omvang van de jaarbegroting per 1 januari van het betreffende jaar. Op grond hiervan is de door het rijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet voor 2025 vastgesteld op 8,5% van € 121.845.436 = € 10.356.862. Dit betekent dat de gemeente Twenterand door het jaar heen tot het hierboven berekende bedrag met kort geld mag financieren (ook investeringen). Wanneer de kasgeldlimiet structureel overschreden dreigt te worden, moeten langlopende leningen (leningen met een looptijd langer dan 1 jaar) aangetrokken worden. Tot maximaal het bedrag van de kasgeldlimiet loopt de gemeente renterisico, gebaseerd op leningen met een termijn van korter dan een jaar. Met betrekking tot gelden in rekening-courant/kort geld loopt er met onze huisbankier een overeenkomst waarin is afgesproken dat deze dagelijks de saldi in rekening-courant in daggeld uitzet of aanvult. Daarnaast wordt, indien noodzakelijk, kasgeld aangetrokken c.q.

gelden via schatkistbankieren weggezet voor periodes variërende van 1 week tot 1 jaar afhankelijk van geldbehoefte en mogelijkheden op de geldmarkt. Renterisiconorm In de wet FIDO is door het rijk de renterisiconorm geïntroduceerd. Met de invoering van deze renterisiconorm wordt een kader gesteld tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille van de gemeente, dat het renterisico uit hoofde van renteaanpassing en herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt. Herfinanciering houdt in dat een vervangende lening wordt aangetrokken om aan de aflossingsverplichtingen van bestaande leningen te voldoen. Renteaanpassing doet zich voor wanneer de geldgever het rentepercentage van een lening gedurende de looptijd herziet. De doelstelling van de renterisiconorm is in feite dat bij een gelijkmatige opbouw van de leningenportefeuille, waarbij niet in enig jaar een onevenredig deel van de leningenportefeuille geherfinancierd hoeft te worden, het renterisico op de vaste schuld over de jaren gespreid wordt. De renterisiconorm is door het rijk vastgesteld op maximaal 20% van het begrotingstotaal bij aanvang van het jaar.

Dit betekent dat voor het jaar 2024 de renterisiconorm als volgt kan worden berekend: Begrotingstotaal 2025: € 121.845.436 Renterisiconorm voor 2025 bedraagt 20% = € 24.369.087 Onderstaand de berekening van het renterisico op de vaste schulden voor het jaar 2025: (bedragen x € 1.000) | 1e kwartaal | 2e kwartaal | 3e kwartaal | 4e kwartaal Kasgeldlimiet | 10.357 | 10.357 | 10.357 | 10.357 Saldo gemeente | -501 | -376 | -407 | -372 Over-/onderschrijding | -10.858 | -10.733 | -10.764 | -10.729 Kortlopend geld Met de Bank Nederlandse Gemeenten is een ‘Overeenkomst financiële dienstverlening’ voor onbepaalde tijd afgesloten (opzegbaar). Hier is onder andere de kort-kredietverlening geregeld. Dit houdt in dat er een krediet in rekening-courant (kredietlimiet) van maximaal € 6,9 miljoen is overeengekomen. 129 Aangegane langlopende geldleningen In 2025 is geen nieuwe langlopende lening aangetrokken. In de loop van het jaar is € 3.546.039 afgelost. De som van de aangegane langlopende geldleningen bedraagt per 31 december 2025 € 28.915.830 Dit is volledig bestemd voor eigen financiering. Schatkistbankieren Op 15 december 2013 is de wet verplicht schatkistbankieren van kracht geworden. Vanaf dat moment zijn alle decentrale overheden (waaronder gemeenten) verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://twenterand.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c3be5e06-f105-4693-b0d6-3230213389ae?agendaItemId=98e70c6f-af3b-4992-9fb5-c6e3b6d8ac45