Jaarstukken 2024 (NIEUW)
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Jaarstukken 2024 ......................................................................................................................6 Programma Sociaal Domein ...................................................................................................................9 Inleiding Programma Sociaal Domein................................................................................................10 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................12 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................17 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................21 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................24 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................28 Doelenboom Transformatie Sociaal Domein
.....................................................................................32 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................37 Programma Ruimte ...............................................................................................................................40 Inleiding Programma Ruimte .............................................................................................................41 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................43 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................46 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................49 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH ........................................................55 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................60 Programma Economie en vrije tijdsbesteding .......................................................................................63 Inleiding Programma Economie en vrije tijdsbesteding
.....................................................................64 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................66 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................70 Doelenboom Sport .............................................................................................................................75 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................80 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................83 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................84 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................85 Beleidsindicatoren programma's conform BBV .....................................................................................89 Algemene dekkingsmiddelen 2024 .......................................................................................................90 Paragrafen
.............................................................................................................................................92 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................93 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................106 Paragraaf Financiering.....................................................................................................................110 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................................114 Paragraaf openbaarheid Woo ..........................................................................................................122 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................123 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................136 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................142 Jaarrekening 2024 ...............................................................................................................................152 Overzicht
van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ......................................153 Balans 2024 .....................................................................................................................................155 Toelichting op de balans ..................................................................................................................158 Gebeurtenissen na balansdatum .....................................................................................................173 SiSa - verantwoording 2024.............................................................................................................174 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................................196 Wet normering topinkomens ............................................................................................................203 Analyse begrotingsafwijkingen ........................................................................................................208 Rechtmatigheidsverantwoording......................................................................................................210 Overzicht incidentele baten en lasten ..............................................................................................212 Staat van reserves en voorzieningen
..............................................................................................214 Inzicht gebruik onvoorzien 2024 ......................................................................................................227 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................228
4
Bijlagen ................................................................................................................................................229 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................................230 Staat van restant kredieten ..............................................................................................................231 Emu-saldo 2024 ...............................................................................................................................233 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................235
5
Inleiding Jaarstukken 2024 Inleiding In de zomer van 2024 trad het kabinet Schoof I aan en is inmiddels alweer demissionair. Zoals gebruikelijk brengt de komst van een nieuw kabinet verschuivingen in beleidsprioriteiten met zich mee, die ook onze gemeente beïnvloeden. De financiële vooruitzichten voor gemeenten in Nederland waren en zijn nog steeds onzeker. Hoewel het (demissionaire) kabinet in principe vasthoudt aan het verlagen van de rijksbijdragen, zetten gemeenten gezamenlijk stevige druk om dit beleid te herzien. De raad heeft mede daarom in haar amendement (A10) verzocht terughoudend om te gaan met onomkeerbare bezuinigingen. Gezien deze situatie hebben er in 2024 - gemeentebreed - geen grote financiële hervormingen plaats gevonden. In 2024 heeft tevens de organisatieontwikkeling verder vorm gekregen. Van organisatiefilosofie naar concrete uitwerkingen in nieuwe structuren en werkwijzen. Een belangrijk doel hierbij is om zowel het dagelijkse werk als de strategische en veranderende opgaven, waarmee gemeenten steeds vaker te maken krijgen, goed te verankeren in de ambtelijke organisatie. Werkdruk en capaciteitsproblemen vragen daarnaast om blijvende aandacht.
Met de Maatschappelijke Agenda (MAG), de startnotitie Omgevingsvisie 2.0 en het programmaplan Wonen zijn in 2024 belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling van het scenario “Twenterand economisch sterk met een sociaal kloppend hart”.
Programma's Sociaal Het Programma Sociaal Domein richt zich op zorg, ondersteuning, werk, inkomen, onderwijs en preventief beleid vooral voor jeugd en gezondheid. Het doel is om inwoners zoveel mogelijk zelfredzaam te maken, zodat ze zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving. In 2024 werden nieuwe kaders geïntroduceerd voor het sociaal domein. Het coalitieakkoord en de daarop gebaseerde Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026 (IBN) zijn vertaald naar de eerste Maatschappelijke Agenda (MAG). Dit is een interactieve werkwijze om samen met de samenleving en organisaties de doelen te bereiken. Ondanks het gebrek aan duidelijkheid over de hervormingsagenda en het toekomstscenario Jeugd, is in 2024 begonnen met het toekomstbestendig maken van onze Toegang. Op Twents niveau werd succesvol samengewerkt en voltooiden we inkoop jeugd en Wmo. Kostenstijgingen, vergrijzing en andere uitdagingen blijven zorgen baren, maar Twenterand onderzoekt en doet voorstellen hoe hierop in te spelen. Ruimte In 2024 heeft Twenterand gewerkt aan diverse strategische uitdagingen, zoals woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie, en de uitvoering van de Omgevingswet. In 2024 zijn belangrijke stappen gezet op het gebied van woningbouw: het Programma Plan Wonen werd vastgesteld, evenals het master- en participatieplan voor Vriezenveen Zuid.
Met de energietransitie zijn verschillende stappen gezet en om hier meer samenhang in aan te brengen is gestart met de ontwikkeling van een concept programmaplan. Met het kanaal Almelo de Haandrik kwam in 2024 meer schot in de schadeafhandeling door de provincie. Tegelijkertijd kwam aan het licht dat de onderhoudstoestand van de damwanden slechter is dan tot dusver gedacht. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden wat extra inzet vereist voor vergunningsaanvragen. Met de vastgestelde startnotitie en een plan om tegen 2027 een omgevingsvisie 2.0 vast te kunnen stellen zijn in 2024 belangrijke voorbereidingen getroffen. Economie Dit programma omvat de beleidsterreinen economie, werkgelegenheid, landelijk gebied, recreatie en toerisme, cultuur, sport en bewegen, en subsidiebeleid. In 2024 werd een mijlpaal bereikt in het subsidiebeleid met de nieuwe Algemene subsidieverordening, die het subsidieproces vereenvoudigt en de administratieve lasten vermindert. Daarnaast werd de lokale economie versterkt met initiatieven zoals de opening van het Ondernemershuis en een nieuw investeringsfonds. Op sportgebied werd een nieuw sportaccommodatiebeleid vastgesteld dat de ontwikkeling van sportvoorzieningen bevordert en deelname aan sportactiviteiten voor alle inwoners stimuleert. Het landelijk gebied had te maken met onzekerheid door geschrapte nationale programma’s.
6
Financieel De jaarrekening 2024 sluit met een positief resultaat van bijna € 3,8 miljoen. Dit is een fors positief resultaat, net als voorgaande jaren. Het is een beeld dat ook landelijk de aandacht krijgt. Jaar op jaar boeken gemeenten overschotten, terwijl de begroting soms moeilijk sluitend is te maken. Dit is zo langzamerhand moeilijk uit te leggen. Ook dit jaar wordt ons overschot weer gevormd door incidentele meevallers. De belangrijkste daarvan zijn een hogere Algemene Uitkering en lagere kapitaallasten. Bij het opstellen van de programmabegroting 2025 hebben we uitdrukkelijk aandacht besteed aan de planning van onze investeringen. Hierdoor verwachten we dat het voordeel in kapitaallasten de komende jaren niet meer in deze omvang zal voorkomen. Wat betreft het voordeel op de Algemene Uitkering, hier kunnen we niet op anticiperen. Vaak komt er laat in het jaar (soms zelfs pas in december) extra geld beschikbaar, dat niet meer in het lopende jaar kan worden uitgegeven. Dit leidt dan tot een voordeel in de jaarrekening (maar ook vaak tot een verplichting in het volgende jaar). Vanuit het toezichtskader van de provincie mogen wij helaas in de begroting geen rekening houden met verwachte extra middelen. Verklaring van het rekeningsaldo In onderstaande tabel worden de grootste afwijkingen (> € 100.000) benoemd.
Daar waar afwijkingen een structureel effect hebben worden deze meegenomen in de kadernota 2026. Verdere toelichtingen kunt u vinden in de verschillenverklaringen bij de programma's. Afwijkingen Minder voorzieningen Wmo
€ 165.000 V
Minder jeugdwetvervoer en PGB jeugd
€ 112.000 V
Lagere kapitaallasten, onderhoud wegen
€ 380.000 V
Hogere kosten onderhoud openbaar groen
€ -270.000 N
Leges omgevingswet en Ruimtelijke Ordening, meer ontvangen
€ 185.000 V
Hogere opbrengst verkoop gronden en gemeentelijke leges
€ 115.000 V
Lagere kapitaallasten nieuwe zwembad (eenmalig)
€ 215.000 V
Correctie TOZO 2023-2024
€ -310.000 N
Hogere kosten accountantscontrole ivm fraude-casus
€ -130.000 N
Mutatie voorziening dub deb, pensioen pol ambtsdragers en spaarverlof
€ -665.000 N
Lagere kosten ICT (uitstel aanschaf hardware i.v.m. verbouwing)
€ 145.000 V
Voordeel rente schatkistbankieren
€ 165.000 V
Lagere kapitaallasten vervangingsinvesteringen (€ 80K per jaar)
€ 160.000 V
Lagere kapitaallasten gemeentehuis, verbouwing nog niet klaar
€ 330.000 V
Meer opbrengst ozb door areaaluitbreiding
€ 136.000 V
Onderschrijding ontwikkelbudget coalitie Algemene Uitkering
€ 215.000 V € 2.816.000 V € 3.764.000 V
Voorstel bestemming Dotatie reserve grote projecten (kap.lasten) Dotatie algemene risico reserve
€ 160.000 € 3.604.000 € 3.764.000
Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken treft u, net als vorig jaar, de rechtmatigheidsverantwoording aan. In de paragraaf bedrijfsvoering kunt u lezen dat wij over 2024 de verantwoordingsgrens niet overschreden hebben.
Leeswijzer In het jaarverslag wordt met behulp van de doelenbomen verantwoording afgelegd over het begrotingsjaar 2024. Binnen de programma’s wordt per doelenboom toegelicht in hoeverre de (sub)doelen bereikt zijn en wat daarvoor is gedaan. Voor de leesbaarheid van de jaarstukken hebben we ervoor gekozen om alleen teksten toe te voegen bij subdoelen en activiteiten, waarover iets afwijkends of opvallends te melden valt. Staat er geen tekst bij een subdoel of wordt een activiteit niet benoemd, dan kunt u ervan uitgaan dat deze volgens planning verliep. Het overzicht van baten en
7
lasten maakt aan het einde van de programma’s duidelijk wat het heeft gekost. Dit is een verplichting vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Daarin zijn de wettelijke eisen vastgelegd waaraan de begroting en de jaarrekening van een gemeente moet voldoen. De rapporten Actualisatie exploitatieopzetten en Rechtmatigheid 2024 worden afzonderlijk aangeboden.
8
Programma Sociaal Domein
9
Inleiding Programma Sociaal Domein Inleiding Terugblik Perspectief 2024 sociaal domein Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid - met name rond jeugd en gezondheid - vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft ernaar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen zodat ze optimaal mee kunnen doen in de samenleving. Thuis, in de buurt, bij een vereniging of op het werk: zelf- en samenredzaamheid is het uitgangspunt. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving (inzet netwerk) worden hierbij benut. Waar dat niet/of in mindere mate lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund, waarbij er wordt ingezet op het aanleren van vaardigheden zodat men kortdurende ondersteuning nodig heeft en op termijn zelfstandig verder kan. Binnen het jeugdbeleid en onderwijs stimuleren wij ontwikkeling van individuen. Rond werkgelegenheid is er aandacht voor specifieke doelgroepen met arbeidsbeperkingen en de toekomst WSW. Er wordt hard gewerkt aan preventie, vroegsignalering en bewustwording, maar merken dat veranderingen vooral betrekking hebben op mensen die in een kwetsbare positie zitten. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente blijft stevig en dus is daarmee de opgave in het sociaal domein ook fors.
Terugkijkend naar 2024 waren er vernieuwde kaders van toepassing op het sociaal domein. Het coalitieakkoord en in het verlengde hiervan de nieuwe integrale beleidsnota Sociaal Domein 20232026 (hierna: IBN) zijn vertaald naar een eerste Maatschappelijke Agenda (MAG). Een interactieve werkwijze om samen met de samenleving en organisaties de doelen te bereiken op de 4 themalijnen: 1. De zelfredzame Twenterander 2. De participerende Twenterander 3. De lerende Twenterander 4. De gezonde Twenterander De MAG is een nieuwe manier van werken met veel interactie. Met tevredenheid kunnen we vaststellen dat de eerste ervaringen met deze MAG zeer positief zijn. In 2024 is gewerkt aan grote opgaven als bestaanszekerheid (minimabeleid, partiële), kansengelijkheid (basisvaardigheden), inclusiviteit, normalisering en preventie. Met andere domeinen is gewerkt aan wonen (incl. Woonzorgvisie), omgevingsvisie en economische visie en uiteraard het vluchtelingen- en ontheemdenvraagstuk. Op onderwijsgebied is de besluitvorming over een nieuwe Oranjeschool – een prioriteit uit het coalitieakkoord - succesvol afgerond. Ook zijn diverse verordeningen (zoals Wmo, sociale Individuele inkomenstoeslag, re-integratie en jeugdhulp) in 2024 geactualiseerd.
Grotere beleidsontwikkelingen zoals de hervormingsagenda en toekomstscenario Jeugd zijn gevolgd, maar de gevraagde duidelijkheid is er nog niet, terwijl het stelsel en de financiering ervan (met name met jeugdhulp) piept en kraakt. Gelet op bovenstaande ontwikkelingen zijn we in 2024 al wel aan de slag gegaan met het toekomstbestendig maken van onze Toegang. Een bestuursopdracht is vastgesteld door het college, waarbij ook de opdracht “stevige lokale teams” uit de Hervormingsagenda is meegenomen. De raad is hierover geïnformeerd. Op Twents niveau werkten we stevig en naar tevredenheid samen en dat is nodig omdat we het als Twenterand ook niet alleen kunnen. Inkoop jeugd en Wmo zijn afgerond. Doelgroepenvervoer eveneens en sturing op het zorglandschap zijn grote meerjarige operaties. Overigens zijn in 2024 door wetswijzigingen vanwege versterking van de democratische legitimatie (voor de raden) de diverse gemeenschappelijke regelingen geactualiseerd. In de uitvoering is ook in 2024 moeite om tijdig beschikkingen af te geven en was werkdruk voelbaar. Dit komt door volume en complexiteit van aanvragen maar ook door onbalans met de capaciteit door arbeidsmarktproblematiek en persoonlijke situaties. Daardoor is het lastig ons personeelsbestand op sterkte en niveau te houden.
Dit speelt op bijna alle domeinen van het sociaal domein (ook Meldpunt Geldzorgen, Leerplicht) en ook bij beleidsfuncties (met name jeugd). De leiding – vernieuwd vanwege de organisatieontwikkeling – werkt aan meer balans om de basis op orde te houden of te krijgen met middelen als digitalisering, een professionaliseringsslag en versteviging van het dienstverleningsniveau. We bleven in 2024 ook gezien de komende ravijnjaren scherp aan de wind varen en middels
10
succesvolle instrumenten als beïnvloeding van verwijzingen (CEV-ers), gezinswerk en preventieve interventies (ook door inzet van de middelen SPUK GALA) blijft de focus op zelfredzaamheid bevorderen en voorkomen (want dat is beter en goedkoper dan genezen). Kostenstijgingen (ook door inkoop doelgroepenvervoer en prijsindexaties), de vergrijzing, caseloadnorm jeugdbescherming, groepsgrootteverkleining, afbouw jeugdzorgplus, uitspraken rechters rond Wmo zijn helaas niet te voorkomen en dit blijft ook de komende tijd onze zorg houden. En dan is het effect van vergrijzing nog niet sterk aanwezig maar zijn we wel gaan verkennen hoe we als Twenterand hierop kunnen gaan inspelen. Tot zover de algemene terugblik op belangrijke onderdelen. Bij de doelenbomen gaan wij nader in op specifieke onderwerpen.
11
Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners
Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uit gegaan van de eigen kracht van de inwoner.
Doel: Financieel zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding is een van de dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.
Doel: Sociaal zelfredzame inwoners
12
Wat hebben we bereikt Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep Participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd Wat hebben we daarvoor gedaan In samenwerking met programma Economie en Vrijetijdsbesteding, creëren van duurzame werkgelegenheid en samen te werken aan een inclusieve arbeidsmarkt. Omschrijving De opgaven binnen de doelenboom sociale zaken over de afgelopen periode waren uiteraard gekoppeld aan het scenario Economisch Sterk Twenterand met een sociaal kloppend hart en in het verlengde hiervan de opgaven in onze integrale beleidsnota sociaal domein. Als eerste kernthema noemen wij participatie. Landelijk speelt nog steeds het breed offensief, waarin nog meer inwoners worden gestimuleerd om deel te nemen aan de maatschappij. Mogelijk maken in plaats van regels als uitgangspunt – ook bij handhaving- staat hierbij voorop. Daarnaast hebben we stappen gezet in het vormgeven van een regionaal werkcentrum (1 loket voor werkzoekenden, werkgevers en werkenden, gefaciliteerd door UWV en gemeenten). Koppeling vanuit sociale zaken/reïntegratie met werkgelegenheid en aansluiting scholing en (inclusieve) arbeidsmarkt - waarin iedereen met arbeidsvermogen in staat wordt gesteld om mee te doen in de samenleving - zijn verbindende thema’s. Een tweede thema is de bestaanszekerheid en toepassing van de menselijke maat.
De versoepeling van de Participatiewet op gebied van rechtmatigheid, Participatiewet in balans. Aandacht voor inwoners met geldzorgen (schulden, effectieve en efficiënte armoedebestrijding) blijft ook de komende tijd een prioritaire opgave. Vanaf juli 2023 zijn de trajecten schuldhulpverlening via de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) en Minnelijke schuldsanering natuurlijke personen (Msnp) gehalveerd. De geldzaken - stressvrij - op orde hebben is randvoorwaardelijk om goed te kunnen meedoen in de maatschappij. De rapportage inclusieve arbeidsmarkt en de re-integratieverordening is opgeleverd. De week van de waarde, heeft plaatsgevonden. Het team werk en economie heeft tijdens deze week aandacht besteed aan IKBINDR en jongeren en geld.
Uitvoeren sociale werkvoorziening Omschrijving Toekomst Sociale Werkvoorziening Het aantal mensen met een indicatie sociale werkvoorziening daalt. Dit omdat intrede in de SW niet meer mogelijk is. In de plaats hiervan is het instrument Nieuw Beschut geïntroduceerd en de Loonkostensubsidie. We zien dat veel van deze mensen in het reguliere bedrijfsleven aan de slag kunnen. Een van de opdrachten van de organisatie Ontplooj is om de arbeidscapaciteit en eigen kracht van de medewerkers met een SW indicatie te vergroten. Ontplooj begeleidt mensen die een sociale werkvoorzieningsindicatie hebben. Dit kan in een beschutte omgeving zijn bij Ontplooj (catering, keuken, in- en ompakwerk etc.) maar ook worden er medewerkers gedetacheerd naar andere bedrijven. In 2024 heeft er een evaluatie plaats gevonden van Ontplooj in opdracht van de gemeente Almelo. De hoofdvraag hierbij was: In hoeverre voldoet Ontplooj aan de gestelde inhoudelijke doelstellingen? In 2025 worden de resultaten bekend. Ook landelijk wordt er gekeken naar de infrastructuur van de sociale werkvoorzieningsbedrijven. Hiervoor worden middelen beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn we lokaal een onderzoek gestart hoe we de sociale werkvoorziening in de toekomst willen vormgeven. Deze 3 sporen lopen gelijktijdig en zijn complementair aan elkaar.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Afname van het aantal inwoners met niet beheersbare problematische schulden Wat hebben we daarvoor gedaan Inzet schuldhulppreventie en -verlening. Omschrijving
13
Het borgen van bestaanszekerheid is een belangrijk speerpunt van de in 2023 vastgestelde Integrale Beleidsnota (IBN). In het najaar van 2023 is de energietoeslag voor 2023 uitgekeerd. Omdat de energieprijzen inmiddels genormaliseerd waren heeft het Rijk besloten om voor 2024 geen energietoeslag te laten verstrekken. Het Meldpunt Geldzorgen heeft ondertussen onverminderd inwoners met financiële vragen zo goed en zo vroeg mogelijk bediend. Hiermee voorkomen we het ontstaan van (problematische) schulden. Voor de benodigde formatie-uitbreiding van het Meldpunt Geldzorgen voor de jaren 2023, 2024 en 2025 heeft uw raad reeds bij de begroting voor 2023 financiële middelen vrijgemaakt. Inmiddels is met moeite de formatie-uitbreiding van het Meldpunt ingevuld. Door te investeren in de werkzaamheden van het Meldpunt Geldzorgen voorkomen we de inzet van duurdere curatieve dienstverlening van Stadsbank Oost Nederland (SON). Ondanks dat we de laatste jaren steeds minder dienstverlening afnemen van SON nemen de kosten aan SON toe. Dit wordt veroorzaakt door een herijking van de dienstverlening (de zogenaamde klantreis), door de inflatie en de loonkostenontwikkeling. Voor de extra kosten hebben we in de kadernota 2024 reeds € 45.000 gevraagd.
Juist omdat we steeds minder dienstverlening van SON afnemen maar wel geconfronteerd worden met hogere kosten, hebben we in 2024 onderzocht of we schuldhulpverlening in de toekomst anders en efficiënter kunnen organiseren, met behoud van kwaliteit. Het onderzoek (de bestuursopdracht) is afgerond en er is een businesscase is opgesteld. Uw raad is via een raadsbrief op de hoogte gesteld van de uitkomsten van het onderzoek. Besloten is dat het Meldpunt Geldzorgen vanaf 1-1-2026 de intake voor schuldhulpverlening zelf gaat doen en hiertoe overgaat tot partiele uittreding uit SON. De eenmalige kosten die hiermee gepaard gaan bedragen € 78.000. De jaarlijkse besparing is €29.000. Maar bovenal denken we tot een betere integrale en efficiënte dienstverlening voor de inwoner te komen als we de intake zelf doen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Wat hebben we daarvoor gedaan Inburgering Omschrijving Ontheemde Oekraïners De gemeente zet volop in om iedereen mee te laten doen in de Twenterandse samenleving. Dat geldt zeker ook voor Oekraïense vluchtelingen. Door te investeren in zowel taal als werk stimuleren we dat ze beter kunnen integreren, meedoen aan allerlei activiteiten en kunnen werken. Zeker in een tijd van schaarste en personeelstekorten biedt dit kansen voor de omgeving. De gemeente doet dit niet alleen, samen met taalaanbieders, gepensioneerde docenten en vrijwilligers zorgen we ervoor dat we de kansen vergroten om mee te doen. Door nauw met elkaar samen te werken bereiken we meer. Door taal en werk te combineren kunnen de Oekraïners veel beter meedoen in de Nederlandse samenleving. Ondanks dat de Oekraïners een speciale juridische status hadden en zonder werkvergunning aan de slag konden, was het in het begin moeilijk om werk te vinden. Door lokaal en regionaal de verbinding met werkgevers te leggen en voor begeleiding te zorgen vond een deel van de Oekraïners werk. Met de juiste werkhouding en gedrevenheid zijn ze daarna hun eigen ambassadeur geworden en helpen ze inmiddels elkaar aan werk. Inmiddels werkt 95% van de Oekraïners in Twenterand en omgeving.
Ondanks hun relatief hoge opleidingsniveau, slagen Oekraïense ontheemden veelal niet in om werk te vinden in hun eigen werkveld en op hun eigen opleidingsniveau. Statushouders Het doel van de Wi2021 is dat inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk meedoen in Nederland. Idealiter doen ze dat vanaf het moment dat een verblijfsvergunning is verleend in de gemeente. Veel statushouders verblijven echter lang in het azc, omdat er voor hen nog geen woning beschikbaar is. Daarom werken Twenterand en het COA steeds vaker samen om al in het azc te starten met de begeleiding in het kader van de inburgering. Het betrekken van werkgevers blijft een uitdaging. Een belangrijke pijler van de Wi2021 is dualiteit: statushouders doen gelijktijdig aan het leren van de taal al werkervaring op, zodat ze sneller naar betaald werk kunnen uitstromen. Twenterand organiseert participatie-activiteiten in de inburgering. Het
14
lukt om diverse redenen niet om voor alle statushouders (voor wie dat geschikt is) een participatieplek te organiseren. Een van de redenen is dat werkgevers niet altijd bereid zijn om participatieplekken voor inburgeraars te bieden, zeker als zij nog aan het begin van hun taaltraject staan. Op het gebied van inburgering is Twenterand in Q4 2024 gestart met de voorbereidingen voor de aanbestedingen van de Z-route (zelfredzaamheid: inburgering en participatie), de Onderwijsroute (instroom in beroeps- en hoger onderwijs) en de B1-route (taal). De voorbereidingen vinden plaats in (sub)regionaal verband, met als doel dat de aanbestedingen gereed zullen zijn in het najaar van 2025. De insteek van de gemeente Twenterand bij deze aanbestedingen is om de combinatie kinderopvang/inburgering makkelijker te maken en om meer avondlessen voor inburgeraars mogelijk te maken.
Structurele en tijdelijke opvang vluchtelingen Omschrijving Opgave vluchtelingenopvang gemeente Twenterand De focus van de vluchtelingenopvang in Twenterand ligt op dit moment op huisvesting van statushouders en op de opvang van Oekraïense ontheemden. Statushouders Betreffende de statushouders; duidelijk is dat de taakstelling is toegenomen. Deze toename is gebaseerd op de inschatting van het kabinet dat het aantal asielzoekers dit jaar en komende jaren toeneemt en dat de achterstanden in de verwerking van asielaanvragen bij de IND worden ingelopen. De taakstelling voor de eerste helft van 2024 is 36 en de tweede helft 2024 is 33, dus totaal 69. De achterstand van de voorgaande jaren is 19 en dit komt bovenop de taakstelling van 2024. De taakstelling voor 2024 komt op 88. In 2024 heeft Twenterand 46 statushouders gehuisvest. De taakstelling voor 2025 eerste helft is 34. Met de achterstand van 42 komt de taakstelling voor de 1e helft voor 2025 op 76 statushouders. Asielzoekers De Spreidingswet is op 1 februari 2024 van kracht geworden. Twenterand zou oorspronkelijk 183 asielzoekers moeten opvangen. Hengelo had ruimte voor nog eens 83 plekken bovenop hun quota. Hengelo heeft daarom 83 asielzoekers voor Twenterand opgevangen. In ruil daarvoor heeft Twenterand 83 ontheemde Oekraïners opgevangen.
Aanvullend hierop wordt sinds 2022 in Twenterand een gezin van 5 asielzoekers opgevangen (crisisnoodopvang). Spreidingswet Onderdeel van de Spreidingswet is dat de gemeenten voor 1 oktober 2024 moeten komen met een locatie voor opvang van asielzoekers met aantallen. Het college heeft gezien het standpunt van de Raad besloten geen locatie aan te wijzen voor de opvang van asielzoekers. Binnen de aangenomen moties is geen mogelijkheid tot uitvoering van de Spreidingwet. Het ontbreekt aan voldoende draagvlak zowel binnen de raad als maatschappelijk. Daarnaast kan een locatiekeuze andere ruimtelijke plannen beïnvloeden. Op 20 december 2024 heeft de minister van Asiel en Migratie een besluit genomen over de verdeling van asielopvangplaatsen in het kader van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken van asielopvangvoorzieningen voor de provincie Overijssel. Twenterand moet volgens het verdeelbesluit voor 1 juli 2025 137 reguliere opvangplaatsen en 26 AMV-opvangplaatsen realiseren. Ontheemde Oekraïners In 2024 had Twenterand 301 opvangplekken beschikbaar voor de opvang van ontheemde Oekraïners. De opvang loopt naar tevredenheid in Twenterand. Gezien het feit dat er nog geen zicht is op het einde van het conflict met Rusland zal Twenterand ook in het kalenderjaar 2025 de opvang voor ontheemde Oekraïners continueren.
Omdat de taakstelling voor Twenterand in 2025 verhoogd wordt naar 255 en het college 83 extra opvangplekken wil bovenop haar eigen opgave, worden er in 2025 38 opvangplekken toegevoegd. In 2023 werd camping de Blekkenhorst aangekocht voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Op de camping verblijven ook jaargasten. De tijdelijke functieverandering heeft een oplossing geboden voor een maatschappelijke vraag: opvang van ontheemde Oekraïners. Het vakantiepark heeft
15
daarmee een kwaliteitsimpuls gekregen. Dit draagt bij een nieuw toekomstperspectief voor het vakantiepark.
Metingen Excel-tabel Beleidsdoelen
2024 2023 2022 2021 2020 2019
Bron
400 398 394 403 432 442
CIV
Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)
Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe indicator 2021) 143 138 135 115
97
-
CIV
Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)
13
22
24
CIV
Aantal activeringstrajecten
224 226 320 235 330 334
CIV
Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren
208 219 223 221 255 267
Aantal taakstelling vergunninghouders
88
15
75
17
57
22
29
38
28
meicirculaire Min. Justitie en Veiligheid
Financieel zelfredzame inwoners Aantal aanvragen bijzondere bijstand**
416 444 458 553 432 562
CIV
Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk***
117 120 116
70
CIV
Aantal aanvragen inkomenstoeslag**
298 314 310 338 404 327
CIV
Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**
9
CIV
11
14
59 17
44 11
8
Sociaal zelfredzame inwoners Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling**
309 375 359 309 218 423
CIV
Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds
174 148 105 165 124 163
extern
Beschut werk
20
19
17
17
11
11
Ministerie van SzW
Aantal kinderen schoolpakket
53
75
66
70
95
79
Interne systemen
* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen *** vanaf 2022 vermelden we het totale aantal uitgestroomde personen uit de bijstand
16
Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam
Doel: Inwoners wonen langer zelfstandig thuis Wij streven als Twenterand na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven, het liefst in de eigen woning. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers om in dit doel te voorzien.
Doel: Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners om hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Een maatwerkvoorziening is het sluitstuk van de Wmo. Eerst beoordelen we de eigen kracht van de inwoner en kijken we naar algemene voorzieningen. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.
Doel: Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen.
17
Wat hebben we bereikt Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Wat hebben we daarvoor gedaan Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Omschrijving Deze taak wordt opgepakt in samenwerking met Centrumgemeente Almelo en in totaal de zes gemeenten die onderdeel uitmaken van de subregio Almelo. De situatie is complex. De rijksbeleid kent onzekeheden en subregionaal is er al jaren sprake van een tekort bij maatschappelijke opvang, dat wordt opgelost met het overschot op beschermd wonen. Middelen blijven over omdat er onvoldoende plekken zijn in de keten. Om die reden is er een wachtlijst. Er worden in 2025 voorstellen ontwikkeld en initiatieven genomen om deze wachtlijsten het hoofd te bieden en ook om CIMOT goed te laten functioneren. Ook speelt er de continuering rond het project Huis van Herstel. Gezien de onduidelijkheden rond onze verantwoordelijkheden en budgetten vindt vanaf 2024 nader verkennend lokaal onderzoek om strategisch te kunnen handelen. Zie voor nadere informatie ook de tekst bij verbonden partijen.
Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein Omschrijving In deze paragraaf worden de belangrijkste ontwikkelingen in het sociaal domein geschetst. Dit betreft de hoofdbudgetten – veelal openeinderegelingen – op de diverse onderdelen binnen het sociaal domein. Sociale Zaken Allereerst is het zo dat er sprake is van een incidenteel nadeel van € 51.000 op Algemene Bijstand. Dit wordt verklaard doordat er minder is afgelost vanuit de BBZ en TOZO-regelingen dan begroot was. Het Participatiebudget laat een incidenteel nadelig saldo zien van € 74.000 over 2024. Er is tijdens geen rekening gehouden met eenmalige kosten in verband met de overgang van taken levensonderhoud vanuit Almelo. Op het budget voor Bijzondere Bijstand zien we een overschrijding van € 191.000. Dit komt door een overschrijding van ongeveer € 50.000 van de minimaregelingen en de verstrekkingen bijzondere bijstand. Ondanks dat er minder aanvragen waren in 2024, lag het gemiddeld uitgekeerde bedrag wel hoger. Deze overschrijding wordt gedekt vanuit de reserve minimabeleid. Het restant van de overschrijding wordt veroorzaakt doordat er nog voor € 142.000 aan energietoeslag is uitgegeven in 2024. Dit is gedekt uit de Algemene Risico Reserve, aangezien bij de jaarrekening 2023 de overgebleven middelen voor energietoeslag zijn gereserveerd voor de uitgaven in 2024.
Onder sociale zaken worden ook de budgetten voor Vluchtelingen, ontheemden Oekraïne en Inburgering verantwoord. Deze budgetten tezamen laten een voordeel zien van bijna €3.900.000. Dit voordeel wordt veroorzaakt door een hogere normvergoeding voor ontheemden dan dat de daadwerkelijke kosten zijn en een voordeel in verband met de vergoeding vanuit het COA. Deze overschotten zijn net als voorgaand jaar gestort in de Algemene Risico Reserve. Wmo Huishoudelijke ondersteuning laat een nadelig saldo zien van € 37.000* ten opzichte van de begroting van € 4,3 miljoen. Dit geeft aan dat de prognose die tijdens de BERAP 2024 is gemaakt, en waarbij er €700.000 extra beschikbaar is gesteld voor het HO budget, we goed zijn uitgekomen bij de jaarrekening. De toename die tijdens de BERAP zichtbaar was, heeft zich in dezelfde lijn doorgezet. Wmo voorzieningen laat een voordelig saldo zien van € 124.000. Dit voordelig saldo wordt verklaard doordat er een nieuwe verordening is en er sterker wordt ingezet op eigen kracht en contractmanagement (o.a. voorraadbeheer in het depot, hergebruik ) .). Het voordeel op de hulpmiddelen en de woningaanpassingen betreft dan ook € 91.000,mede dankzij een extra inkomst vanuit de verkoop van hulpmiddelen uit het depot die de gemeente niet meer kan gebruiken à € 33.000. Wmo-Begeleiding laat voordelig saldo zien van € 310.000*.
De eerdere trend van toename zoals de afgelopen jaren zich voordeed, heeft zich gedurende dit jaar niet verder doorgezet. Er is tijdig en goed geanticipeerd op de bijstellen van de begroting, zodat we zelfs dit jaar ruim binnen begroting blijven. PGB Wmo laat een voordelig saldo zien van € 36.500. Dit voordelig saldo wordt verklaard door een lager aantal cliënten t.o.v. waarop begroot is. De tendens die vorig jaar zichtbaar was is goed tot uiting
18
gekomen waaruit dus blijkt dat er minder gebruik van een PGB wordt gemaakt. Waar van toepassing worden de saldi van Wmo verrekenend met de reserve sociaal domein. Jeugd De budgetten jeugdhulp In de kadernota 2024 is al aangegeven dat we gingen aframen (€ 900.000) en meer risico zouden nemen met als achtervang de ARR. De uitkomsten 2024 zijn nu bekend. Op het gebied van de geïndiceerde jeugdzorg is sprake van een nadelig saldo van € 560.000*. Dit is ongeveer 4% van het gehele budget. Het aantal jeugdigen en het aantal complexe casuïstiek is ten opzichte van het geprognosticeerde aantal toegenomen in 2024. Tevens heeft het grillige declaratiepatroon van aanbieders, met name in de laatste vijf maanden van 2024, ervoor gezorgd dat de prognose die bij de BERAP werd gemaakt niet is uitgekomen. We zien dat met name de grote aanbieders met terugwerkende kracht nog veel gedeclareerd over de eerdere maanden. Oorzaak hiervoor kan deels gevonden worden bij zorgaanbieders. Echter moeten we ook concluderen dat door wachtlijsten en het soms niet tijdig versturen van toewijzingen aan aanbieders door ons als gemeente, dat de mogelijkheid tot het declareren logischerwijs uitblijft. Waar van toepassing worden ook de saldi van Jeugd verrekend met de reserve sociaal domein. Vervoer Vanaf 1 augustus 2024 is een nieuwe vervoerder gestart en kennen we nieuwe tarieven.
Er waren helaas diverse opstartproblemen, die samen met de andere twee gemeenten binnen ons perceel zijn geadresseerd. Inmiddels loopt het vervoer een stuk beter. Financieel gezien kunnen we stellen dat de nieuwe tarifering goed is uitgepakt, waarbij we wel moeten blijven kijken naar vervoer als geheel (Wmo-vervoer, Jeugdwetvervoer en leerlingenvervoer) en niet alleen naar de afzonderlijke onderdelen. De kosten zijn over de volle breedte binnen het budget gebleven. Dit heeft te maken met goede prognoses . Het Jeugdwetvervoer laat een voordeel van € 50.000 zien en het Wmo-dagbestedings-vervoer en de regiotaxi een voordelig saldo van € 65.000. Een goede prognose van het leerlingenvervoer onder de nieuwe contractvoorwaarden heeft geleid tot een budget waar we goed mee uitkwamen. * Saldi zijn nog onder voorbehoud van definitieve productieverantwoordingen.
Garanderen ondersteuning door beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Omschrijving Er is in de programmabegroting 2024 geld ter beschikking gesteld om voor zowel de consulenten als de backoffice Wmo extra formatie aan te nemen. Deze is gerealiseerd. Hierdoor waren de wachttijden voor de Wmo in 2024 over het algemeen behapbaar.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Algemene maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (stimuleringsfonds) Omschrijving Het stimuleringsfonds sociaal domein wordt gecontinueerd en conform een raadsmotie is er hierbij extra aandacht voor initiatieven die zich richten op de Wmo. Dit zal ook proactief binnen de diverse organisaties en partners worden gepromoot.
19
Metingen Beleidsdoelen
2024
2023 2022 2021 2020 2019
Bron
3151
2919 3270 3554 3434 3325
Interne systemen
982
939
803
885
986 1003
Stichting Evenmens
236
400
236
265
306
162
Stichting Evenmens
386 AMW en BRAM 78 SGMW 3 THV ****
414
436
407
437
454 Avedan Maatschappelijk werk
197
192
252
275
Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal*
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers Aantal behandelde cliëntsystemen
Aantal behandelde cliënten***
179
194
Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering
1024
1036 1099 1209 1221 1416
MEE IJsseloevers Menzis
*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** MEE registreert casussen, vandaar dat het hier om het aantal casussen gaat **** AMW = Algemeen Maatschappelijk werk. BRAM = een onderdeel dat onder maatschappelijk werk wordt weggezet. SGMW = Schoolgericht Maatschappelijk Werk. THV = Tijdelijk Huisverbod. Hierbij gaat het om ondersteuning van de persoon die achterblijft bij een tijdelijk huisverbod en tijdens het nazorgtraject.
20
Doelenboom Gezondheidszorg Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.
Doel: De gezondheid en vitaliteit van inwoners is bevorderd Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Voor de gemeente is het van belang dat haar inwoners gezond en vitaal zijn. Door het bevorderen van gezondheid en vitaliteit kunnen zorgkosten verminderden en soms wel voorkomen worden. Inwoners die gezond en vitaal zijn kunnen daarnaast een grote bijdrage leven aan de samenleving door bijvoorbeeld het uitvoeren van vrijwilligerswerk.
Doel: De gezondheid van inwoners is beschermd Naast het bevorderen van de gezondheid en vitaliteit van inwoners is het ook nodig om deze gezondheid te beschermen. Er zijn meerdere bedreigingen die de gezondheid van mensen kunnen schaden. Door het organiseren van beschermingsmaatregelen probeert de gemeente dit te voorkomen. Gezondheidsbescherming is het geheel van activiteiten en maatregelen dat er toe bijdraagt dat mensen minder worden blootgesteld aan schadelijke omstandigheden.
21
Wat hebben we bereikt Subdoel: Inwoners zijn zich bewust van de invloed van leefstijl en gedrag op hun eigen en andermans gezondheid en functioneren Wat hebben we daarvoor gedaan Aanpak drugsproblematiek Omschrijving In Twenterand is genotsmiddelengebruik een onderwerp waar altijd veel aandacht voor is. Door de focus op bewustwording van gezonde keuzes en kennisbevordering over mogelijke gevolgen van middelengebruik geven we samen met onze partners onze aanpak vorm. Door gebruik te maken van lokaal gewortelde organisaties, lokaal bekende professionals, ervaringsdeskundigheid en laagdrempelige hulp, is er ook in 2024 hard gewerkt aan het zo vroeg mogelijk signaleren van problematiek en het voorlichten van doelgroepen over gevolgen. Nieuw dit jaar was de samenwerking met sportverenigingen: samen met de gemeente en hulporganisaties hebben zij de handschoen opgepakt om ervoor te zorgen dat hun leden goed geïnformeerd worden over de werking en mogelijke gevaren van genotsmiddelen. In de toekomst willen we dit verder uitbouwen.
Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid Omschrijving Conform het voorgestelde beleid in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (zie ook de bijlage in de IBN) en de prioriteiten die het college in hun coalitieprogramma heeft gesteld, zetten we komende jaren meer in op toegankelijkheid zodat iedereen optimaal mee kan doen in Twenterand. Brede inclusie is het doel, daarom zijn er ook in de in 2024 verschenen maatschappelijke agenda verschillende aspecten rondom toegankelijkheid en inclusie uitgewerkt. Om dit doel te bereiken is er in 2024 voor het eerst een budget vrijgemaakt: € 15.000 per jaar, voor drie jaar. In 2024 is hiermee de week van de toegankelijkheid neergezet, is er gewerkt aan toegankelijke verkiezingen, is de read-speaker geïntroduceerd en wordt er actief samengewerkt met ervaringsdeskundigen bij het neerzetten van projecten en activiteiten. Ook is er in 2024 gestart met de participatiedagen voor de inclusieve speeltuinen, in 2025 worden deze verder voortgezet.
Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid Omschrijving Door de themalijn de gezonde Twenterander in onze integrale beleidsnota op te nemen, wordt duidelijk gemaakt dat we stevig en integraal inzetten op preventie. Via het gedachtengoed van positieve gezondheid wordt gezond gedrag gepromoot in plaats van ongezond gedrag afgestraft. Bewustwording, positiviteit en ruimte voor eigen initiatief en eigen kracht zijn hierbij cruciaal, waarbij er oog is voor inwoners die extra risico lopen op ongezond gedrag. Een van de prioriteiten van 2024 was de inzet op het verbeteren van de mentale gezondheid. Zowel lokaal als regionaal (bij de GGD) is de inzet vergroot. Samen met onderwijspartners, welzijnspartners en inwoners is gestart met het opzetten van een ketenaanpak om samen te werken aan grotere weerbaarheid en betere mentale gezondheid bij onze jeugd.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Hulp in nood is geboden daar waar nodig Wat hebben we daarvoor gedaan Beheren en vervangen van de bestaande AED's Omschrijving In 2024 is er extra budget beschikbaar gesteld om inwoners van Twenterand op te leiden en te trainen in het gebruik van een AED. De AED-werkgroepen zijn hiermee aan de slag gegaan en hebben de focus op het opleiden, trainen en bereiken van jongeren gelegd. Het netwerk van AED's is nog steeds dekkend en daar zijn we trots op!
Voortzetten van het Scheidingspunt Omschrijving
22
Ook in 2024 is het scheidingspunt doorgezet. De ontwikkelingen qua kennis die landelijk, regionaal en lokaal beschikbaar is over scheidingen en de gevolgen hiervan voor kinderen volgen elkaar in rap tempo op. Met dit als reden wordt er nu rond de feestdagen, vakanties en gevoelige dagen als moeder- en vaderdag aandacht gevraagd voor de situatie waarin kinderen verkeren. In de toekomst willen we breder kijken naar het vraagstuk rondom scheidingsproblematiek en hier integraal een afweging in maken. Ook op Twents niveau wordt gekeken of samengewerkt kan worden vanuit 1 visie op dit thema. Dit is onderdeel van de Aanpak Wachttijden Twente vanuit Samen14.
Metingen Beleidsdoelen
2024
2023
2022 2021 2020 2019
Aantal beschikbare en in kaart gebrachte AED's (incl. AED's in particulier eigendom)
115
117****
91
Minimaal aantal inwoners uit Twenterand die staan ingeschreven op www.hartslagnu.nl
1013
938
Bron
Hulp is geboden waar nodig 91
81
80
Hartslagnu.nl
1100 1011
917
900
Hartslagnu.nl
Mate waarin hulpverlening bij tijdelijk huisverbod wordt aangeboden (%)*
100% 100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Mate van acceptatie hulpverlening bij tijdelijk huisverbod (%)
100% 100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal basisscholen met voorlichting over middelengebruik
20
20
0
1**
2**
17
Tactus Verslavingszorg, Firstaidd
* Tot en met augustus 2020 gaat het om 3 thv's in de gemeente Twenterand ** In verband met de coronamaatregelen zijn verschillende voorlichtingen niet doorgegaan. Met de scholen is afgestemd hoe hiermee om te gaan. *** In verband met de coronamaatregelen hebben er 7 scholen tot aan de zomervakantie voorlichtingen afgenomen. De aantallen voor de tweede helft na de zomervakantie zullen wederom afhankelijk zijn van corona. **** 98 van de 115 AED's zijn 24/7 beschikbaar
23
Doelenboom Onderwijs Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam.
Doel: Onderwijsachterstanden zijn teruggedrongen Het doel van onderwijsachterstandenbeleid is in een vroegtijdig stadium achterstanden en problemen bij kinderen signaleren. Zo kan tijdig de juiste ondersteuning geboden worden en hebben kinderen op vervolgonderwijs een betere start. Tevens hopen we met deze preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten. Belangrijk is hierin de doorgaande lijn van prenatale zorg tot onderwijs.
Doel: Inwoners hebben voldoende basisvaardigheden om mee te doen aan de samenleving Laaggeletterden zijn niet of sterk verminderd in staat om gedrukte of geschreven informatie te gebruiken en kunnen hierdoor minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Onze doelstelling is om te komen tot een vermindering van de laaggeletterdheid in Twenterand met als resultaat een grotere kans op geluk, gezondheid en groei van onze inwoners.
Doel: Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd. Tevens zorgt de gemeente dat er in specifieke gevallen extra ondersteuning beschikbaar is voor kinderen in aanvulling op een passende onderwijsplek, zoals het passend onderwijs beoogt.
24
Wat hebben we bereikt Subdoel: Zoveel mogelijk kinderen van 2 1\2 - 4 jaar krijgen een aanbod Wat hebben we daarvoor gedaan Handhaven kwaliteitseisen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Omschrijving Bereik doelgroep kinderen In de gemeente Twenterand wordt nauw samengewerkt tussen kinderopvang, peuteropvang en basisscholen om ervoor te zorgen dat kinderen met zo min mogelijk achterstand aan de basisschool beginnen. Op veel opvanglocaties wordt voorschoolse educatie aangeboden, gericht op de stimulering van taalontwikkeling, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden. In 2023 is de monitor live gegaan die inzichtelijk maakt hoeveel doelgroepkinderen in beeld zijn én hoeveel kinderen gebruikmaken van voorschoolse educatie. In 2024 is deze monitor voor het eerst gebruikt, en de gebruikerservaringen zijn positief. Uit de monitor is gebleken dat er in 2024 115 doelgroeppeuters zijn bereikt. Daarnaast waren er 56 kinderen niet bereikt, wat kan worden verklaard door verschillende redenen van ouders (zoals geloofsovertuigingen, praktische bezwaren of leeftijdsoverwegingen). De monitor biedt handvatten om beter inzicht te krijgen in hoeveel kinderen er niet worden bereikt en kan hierdoor gerichter actie ondernemen. Handhaving en inspectie Vanaf 1 januari 2024 zou het flexibele landelijke toezicht worden ingevoerd. Echter, dit is uitgesteld.
Er is een overgangsperiode waarin de GGD’en en gemeenten de ruimte krijgen om hiermee aan de slag te gaan. In 2024 heeft afstemming plaatsgevonden tussen de GGD en gemeenten over het flexibele toezicht. Hierdoor zijn de inspecties uitgebreider dan voorheen, wat leidt tot een overschrijding op handhaving. Hier staat slechts een minimale vergoeding vanuit het Rijk tegenover. In 2024 is op regionaal niveau gewerkt aan het nieuwe handhavingsbeleid, mede door ontwikkelingen zoals flexibele inspectieactiviteiten, de aanpassing van boeteregels aan het strafrecht, een grotere nadruk op het evenredigheidsbeginsel en meer duidelijkheid over de redenen voor het opleggen van sancties. In 2025 is het aan elke gemeente om het beleid zelfstandig vast te stellen. In 2023 voerde de Inspectie van het Onderwijs een risicoanalyse uit op basis van onze verantwoording, de GIR en het LRK. De conclusie was dat er geen reden was voor verder contact, wat aantoont dat onze aanpak van toezicht en handhaving effectief is. Deze werkwijze hebben we in 2024 voortgezet. Eisen kinderopvang en gastouders Vanaf 1 januari 2024 zijn aangepaste eisen voor de kinderopvang doorgevoerd om het personeelstekort en de werkdruk in de sector te verminderen. Bij de gemeente Twenterand zijn geen signalen ontvangen dat dit heeft geleid tot een daling van het personeelstekort en/of de werkdruk.
Een mogelijke verklaring is dat de wet ervoor heeft gezorgd dat er méér kinderen per pedagogisch medewerker mogen worden opgevangen, waardoor de ervaren werkdruk juist kan toenemen. Het personeelstekort en de hoge werkdruk kunnen de komende jaren verder oplopen, mede door de invoering van een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor kinderopvang voor werkende ouders vanaf 2027. Daarnaast zou het kabinet op 1 januari 2024 de kwaliteitseisen voor gastouderopvang aanscherpen. Gastouders moeten voldoen aan strengere eisen op het gebied van het pedagogisch klimaat. De invoering van deze wet is echter uitgesteld, omdat de sector meer tijd nodig heeft om zich voor te bereiden. Voor de gemeente heeft de verhoging van kwaliteitseisen gevolgen voor de inspecties. In 2025 is de wet alsnog ingegaan, wat tevens zal leiden tot hogere inspectiekosten. Taalachterstanden Oekraïense kinderen Eind 2024 werd geconstateerd dat de Oekraïense kinderen een te grote taalachterstand hadden om mee te doen aan het reguliere VVE-programma. De gemeente Twenterand heeft gesprekken gevoerd met aanbieder Humankind en school SCO-T over wat hiervoor nodig is. Dit zal in 2025 verder worden uitgewerkt.
25
Wat hebben we bereikt Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoet aan vastgestelde norm Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren leerlingenvervoer Omschrijving Het leerlingenvervoer per taxi in de gemeente is medio 2024 overgegaan naar een andere vervoerder. Vanaf 1 augustus gold dit voor het dagbestedings- en jeugdwetvervoer en het leerlingenvervoer. De eerste maanden kenmerkten zich door opstartproblemen, waardoor het aantal klachten en vragen sterk toenam. Hoewel dit deels inherent is bij de start van een nieuw vervoersgebied en een nieuw schooljaar, was er toch sprake van een duidelijke piek direct na de zomervakantie. In samenwerking met de andere betrokken gemeenten (Wierden en Hellendoorn) en de vervoerder is een verbeterplan opgesteld, waardoor de situatie zich vanaf december stabiliseerde.
Uitvoeren Onderwijshuisvesting IHP Omschrijving De Sleutel Het leerlingenaantal van SBO de Sleutel is de afgelopen jaren behoorlijk gegroeid en lijkt een structurele toename. Een structurele toename in speciaal basisonderwijs, terwijl onderwijs streeft naar inclusief onderwijs is verklaarbaar door de functie die de Sleutel vervult in het onderwijslandschap. In onderling overleg met het schoolbestuur en andere partijen in de brede school Vroomshoop denken mee over de functie van de Sleutel binnen het onderwijslandschap, waarbij een huisvestingsvraagstuk naar boven komt. De Sleutel en de gemeente Twenterand zijn hierover met elkaar in gesprek, dit kan financiële gevolgen hebben en is reeds benoemd bij de kadernota dat we een haalbaarheidsonderzoek willen laten uitvoeren. De Oranjeschool In de raad van 1 oktober 2024 is de kredietaanvraag voor de nieuwbouw Oranjeschool vastgesteld. In 2024 is bouwbegeleidingsbureau Lindhorst van start gegaan met het projectteam en heeft er een architectenselectie plaatsgevonden. De Fontein Aan het einde van 2023 maakte het schoolbestuur SCOT bekend dat de twee locaties van basisschool De Fontein samengevoegd zouden worden. Dit besluit zorgde in 2024 voor veel onrust en leidde tot intensief overleg tussen de ambtelijke organisatie, het schoolbestuur en de inwoners. Ook werden hierover raadsvragen gesteld.