Jaarstukken 2023 (OUD)
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Jaarstukken 2023 ......................................................................................................................6 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................10 Inleiding Programma Sociaal Domein................................................................................................11 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................13 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................17 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................21 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................23 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................26 Doelenboom Transformatie Sociaal Domein
.....................................................................................30 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................33 Programma Ruimte ...............................................................................................................................36 Inleiding Programma Ruimte .............................................................................................................37 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................40 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................43 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................45 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH ........................................................52 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................59 Programma Economie en vrije tijdsbesteding .......................................................................................62 Inleiding Programma Economie en vrije tijdsbesteding
.....................................................................63 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................65 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................68 Doelenboom Sport .............................................................................................................................72 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................76 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................78 Inleiding..............................................................................................................................................79 Dienstverlening ..................................................................................................................................80 Bedrijfsvoering Twenterand ...............................................................................................................82 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................83 Beleidsindicatoren programma's conform
BBV .....................................................................................86 Algemene dekkingsmiddelen 2023 .......................................................................................................87 Paragrafen .............................................................................................................................................89 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................90 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................100 Paragraaf Financiering.....................................................................................................................104 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................................108 Paragraaf openbaarheid Woo ..........................................................................................................115 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................116 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................128 Paragraaf Lokale heffingen
..............................................................................................................133 Jaarrekening 2023 ...............................................................................................................................139 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ......................................140 Balans 2023 .....................................................................................................................................142 Toelichting op de balans ..................................................................................................................145 Gebeurtenissen na balansdatum .....................................................................................................161 SiSa - verantwoording 2023.............................................................................................................162 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................................186 Wet normering topinkomens ............................................................................................................192 Analyse begrotingsafwijkingen ........................................................................................................196
Rechtmatigheidsverantwoording......................................................................................................198 Overzicht incidentele baten en lasten ..............................................................................................199 Staat van reserves en voorzieningen ..............................................................................................201
4
Inzicht gebruik onvoorzien 2023 ......................................................................................................214 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................215 Bijlagen ................................................................................................................................................216 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................................217 Staat van restant kredieten ..............................................................................................................218 Emu-saldo 2023 ...............................................................................................................................220 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................222 Ondertekening Jaarstukken 2023 ....................................................................................................224
5
Inleiding Jaarstukken 2023 Inleiding In de jaarrekening wordt verantwoording afgelegd over de begrote plannen uit de programmabegroting 2023. Dit doen we financieel én inhoudelijk. In deze inleiding geven we allereerst een overzicht van de programmabegrotingen Sociaal, Ruimte en Economie en vrijetijdsbesteding. Daarna volgt een beknopt overzicht van de financiële hoofdlijnen.
Programma's Sociaal Het programma sociaal streeft ernaar dat de inwoners van Twenterand – al dan niet met ondersteuning – mee kunnen doen in de samenleving. Zowel thuis, in de buurt, bij een vereniging, een organisatie of op het werk. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente is stevig en dus de opgave in het sociaal domein ook fors. Beleidsmatig zijn de opgaven verwoord in onze nieuwe Integrale Beleidsnota (IBN) Sociaal Domein 2023 – 2026, welke in de Raad van 11 juli 2023 unaniem is vastgesteld. De IBN is inmiddels nader uitgewerkt in de Maatschappelijke Agenda (MAG) samen met het veld. Enkele andere grotere opgaven die in 2023 zijn opgepakt betreffen de besluitvorming over het dossier jongerenwerk en de ruimere opvang van Oekraïners. In algemene zin is de uitvoering van het programma sociaal uit de begroting 2023 op koers verlopen. Zorgen en verwachte kosteneffecten zijn er helaas ook. Zowel door het moeten gaan betalen van reële tarieven jeugd en WMO, nieuwe inkoop voor het doelgroepenvervoer, CAO stijgingen en zorgaanbieders die melden dat ze in financiële problemen raken, relatief veel open einden regelingen en een hogere instroom voor de WMO en bij het leerlingenvervoer.
Toch zijn ondanks deze uitdagingen de lokale wachttijden bij de toegang inmiddels teruggedrongen door extra inzet en wordt er aan een adequate basis gewerkt hiervoor, zie ook de kadernota 2024. Tot slot mag niet onvermeld blijven dat het real-time dashboard Sociaal Domein een eerste oplevering heeft gehad in 2023. De komende tijd zal worden gewerkt aan het opdoen van ervaring hiermee en verfijning. Ruimte In het afgelopen jaar is er op verschillende gebieden binnen het programma ruimte veel voorbereid en gerealiseerd. In 2023 is verder gewerkt aan de voorbereiding voor de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zodat deze per 1 januari 2024 soepel kon verlopen. Gelijktijdig is gewerkt aan het bouwen van het Omgevingsplan, waarbij het onderdeel wonen hiervoor is uitgewerkt. Met de Woonvisie als basis wordt ingezet op het ontwikkelen van inbreidingslocaties en zoeken we naar uitbreidingslocaties voor wonen en werken. Om de doelgroepen op de woningmarkt goed te helpen is het nodig het juiste type, aantal en kwaliteit woningen te bouwen, doorstroming op de woningmarkt te bevorderen en is er gestart met het Programmaplan Woningbouw. Gemeenten ontvangen sinds 2022 een bijdrage voor de uitvoering van de taken uit het klimaatakkoord om de gemeentelijke uitvoeringsorganisatie op dit vlak op te bouwen.
In 2023 is gewerkt aan het opbouwen van een team energie en was er extra aandacht voor gemeentebrede communicatie over de verschillende thema’s van duurzaamheid, zoals het besparen van energie en het isoleren van de woning. In het Gemeentelijk Rioleringsplan is rekening gehouden met klimaatadaptatie en binnen gemeentelijke projecten zoals het plan Mozaïek en de Centrumvisie Vriezenveen wordt rekening gehouden met hittestress door meer vergroening toe te passen. Op het gebied van openbare orde en veiligheid is de samenwerking met Almelo nader ingevuld door het gezamenlijk organiseren van controles. Het gemeentelijk water- en rioleringsplan 2024-2028 is opgesteld en door de raad vastgesteld. Economie en vrijetijdsbesteding Het programma Economie en vrijetijdsbesteding omvat een breed palet aan beleidsterreinen, die tot uitdrukking komen in de doelenbomen Cultuur en Recreatie & toerisme, Economie en werkgelegenheid en Sport. Vanuit cultuur is het grootste deel van het jaar gewerkt aan de werkzaamheden rondom het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) dat op 3 februari 2023 is ondertekend. Op het gebied van Recreatie & toerisme is onder meer ingezet op de doorontwikkeling van Gastvrij Twenterand waarbij onder andere is gewerkt aan de meekoppelkansen en regionale samenwerking met Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal.
Voor het landelijk gebied bleef er in 2023 helaas veel onduidelijkheid bestaan over het ambitieniveau vanuit de provincie en het rijk met betrekking tot verduurzaming en het terugdringen van de stikstofuitstoot. In 2023 is gewerkt aan een programma voor de nieuwe LEADER-periode 2023-2027.
6
Op economisch gebied heeft Twenterand het afgelopen jaar geïnvesteerd in diverse samenwerkingen. Zo is er veel contact geweest met ondernemers over het Ondernemersfonds, het behoefteonderzoek naar de koopzondag en werd samen met de andere Twentse gemeenten aan de uitvoering van de Agenda voor Twente en de Regio Deal gewerkt. Op het gebied van Sport is ook veel gebeurd, zoals de vaststelling van de Sport- en Beweegvisie Twenterand 2023-2026 / Sportakkoord II en is de nota sportaccommodatiebeleid 2024-2032 vormgegeven. Tenslotte was 2023 natuurlijk ook het jaar dat het nieuwe zwembad De Stamper in Vriezenveen na vele jaren van voorbereiding feestelijk in gebruik werd genomen.
Financieel De jaarrekening 2023 sluit met een positief resultaat van € 6,6 miljoen. Dit positieve beeld herkennen we uit de voorgaande jaarrekeningen. Ook daar was sprake van substantiële voordelen (2020 € 2,4 miljoen, 2021 € 6,9 miljoen en 2022 € 10,4 miljoen voordelig). Daarmee hebben we de afgelopen jaren kunnen werken aan versterking van ons weerstandsvermogen en hebben we kunnen anticiperen op de sombere financiële vooruitzichten richting 2026. Ook dit jaar willen we het saldo zodanig inzetten dat we in de toekomst kunnen blijven investeren op de strategische koers en daarnaast ook de lastendruk voor de toekomst kunnen dempen. Zo wordt u voorgesteld om een deel van het rekeningsaldo te bestemmen voor het versnellen van de woonopgave (€ 3 miljoen, dit onderwerp zal inhoudelijk terugkomen in de Kadernota 2025). Ook wordt voorgesteld een bedrag van ruim € 1,6 miljoen te storten in de reserve grote projecten om daarmee kapitaallasten voor toekomstige investeringen te kunnen dekken. Dit laatste is conform de lijn die u heeft gekozen bij de jaarrekening 2022. Een compleet overzicht van de voorstellen voor bestemming van het resultaat zijn weer te vinden in onderstaande tabel. Verklaring van het rekeningsaldo Het positieve saldo bestaat uit een aantal (voornamelijk incidentele) voordelen.
Daar waar de afwijkingen (naar verwachting) een structureel effect hebben worden deze meegenomen in de kadernota 2025. In onderstaande tabel worden de grootste financiële afwijkingen benoemd. Verdere toelichtingen kunt u vinden in de verschillenverklaringen bij de programma's.
7
Afwijkingen Bijstand, minder personen in bijstand, IOAW en IOAZ en hogere rijksbijdrage (BUIG)
€ V 1.000.000
Overschot normvergoeding Oekraïners
€ V 1.200.000
SW Lokaal en groen, voordeel salarissen (uitstroom) en afrekening Ontplooj
€ 350.000 V
Leerlingenvervoer, overschrijding o.a. door stijging tarief en meer maatwerk
€ -330.000 N
WMO Huishoudelijke Ondersteuning
€ -420.000 N
Onderuitputting PGB Wmo en uitvoeringsbudget
€ 240.000 V
Hogere rijksbijdrage sociaal domein
€ 310.000 V
Brandweer, lagere kosten 2023 (afrek in 2024) en voordeel afrekening 2022
€ 110.000 V
Lagere kapitaallasten, onderhoud wegen
€ 200.000 V
Leges omgevingswet en Ruimtelijke Ordening, meer ontvangen
€ 210.000 V
Voordeel verkoop grond
€ 325.000 V
Lagere kapitaallasten, kunstgrasvelden (kap.lasten vanaf 2024)
€ 150.000 V
Aanvulling liquidatiesaldo Soweco tov jaarrekening 2022
€ 310.000 V
Hogere kosten accountantscontrole ivm fraude-casus
€ -115.000 N
Hogere wettelijke storting spaar- en bovenwettelijk verlof
€ -350.000 N
Kosten ICT, verlenging zaaksysteem
€ -90.000 N
Voordeel rente schatkistbankieren
€ 385.000 V
Vrijval voorziening politieke ambtsdragers
€ 140.000 V
Onbenut huurpotentieel gemeentehuis
€ -180.000 N
Onderschrijding ontwikkelbudget coalitie
€ 188.000 V
Onderuitputting rijksmiddelen Klimaat (bestemmingsvoorstel)
€ 164.000 V
Begroot voordeel (saldo begroting 2023)
€ 725.000 V
Algemene Uitkering
€ V 2.090.000 € V 6.612.000
Voorstel bestemming Dotatie reserve versnellen woonopgave
€ 3.060.000
Dotatie reserve grote projecten (ten behoeve van kap.lasten)
€ 1.633.700
Dotatie algemene risico reserve (aflossing chalets voor opvang Oekraïners)
€ 758.000
Dotatie nieuwe reserve inzake vluchtelingen
€ 500.000
Dotatie reserve duurzaamheid (middelen gerelateerd aan regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid (CDOKE)
€ 164.000
Dotatie reserve duurzaamheid ivm wet goed verhuurschap
€ 8.800
Dotatie algemene risico reserve (eenzaamheid)
€ 82.500
Dotatie algemene risico reserve (beschoeiing bij 2 recreatieparken)
€ 80.000
Dotatie reserve risico's grondbedrijf
€ 325.000 € 6.612.000
Over de jaarstukken De jaarstukken maken onderdeel uit van de cyclus begroten (via kadernota en begroting) en verantwoorden (via jaarstukken en Berap). Bij de Berap 2023 is de gemeenteraad tussentijds geïnformeerd over de voortgang in beleid en de stand van zaken van de budgetten. Met deze jaarstukken wordt het begrotingsjaar 2023 afgesloten.
Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken treft u voor de eerste keer de rechtmatigheidsverantwoording aan. In de paragraaf bedrijfsvoering kunt u lezen dat wij over 2023 de verantwoordingsgrens overschreden hebben. De netto-rechtmatigheidsfout (dit is de methodiek zoals die eerder door de accountant werd toegepast) wordt niet overschreden, echter de bruto-rechtmatigheidsfout is wel hoger dan de verantwoordingsgrens. Het verschil tussen beide grenzen betreft de beoordeling of een overschrijding binnen vastgesteld beleid heeft plaatsgevonden. Door deze afwijkende bruto-netto benadering is het bijna onmogelijk om binnen de 1%-tolerantie te blijven. Wij zullen u daarom in 2024 voorstellen dit percentage te verhogen. De meeste gemeenten hanteren hierin een grens van 3%.
8
Helaas hebben we dit jaar ook weer een onrechtmatigheid op de inkoop moeten constateren. Hier is actie op gezet en dit willen we verbeteren, echter moeten we ook constateren dat de complexe wetgeving maakt dat dit een veel voorkomend probleem is binnen het publiek domein.
Leeswijzer In het jaarverslag wordt met behulp van de doelenbomen verantwoording afgelegd over het begrotingsjaar 2023. Binnen de programma’s wordt per doelenboom toegelicht in hoeverre de (sub)doelen bereikt zijn en wat daarvoor is gedaan. Voor de leesbaarheid van de jaarstukken hebben we ervoor gekozen om alleen teksten toe te voegen bij subdoelen en activiteiten, waarover iets afwijkends of opvallends te melden valt. Staat er geen tekst bij een subdoel of wordt een activiteit niet benoemd, dan kunt u ervan uitgaan dat deze volgens planning verliep. Het overzicht van baten en lasten maakt aan het einde van de programma’s duidelijk wat het heeft gekost. Dit is een verplichting vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Daarin zijn de wettelijke eisen vastgelegd waaraan de begroting en de jaarrekening van een gemeente moet voldoen. De rapporten Actualisatie exploitatieopzetten en Rechtmatigheid 2023 worden afzonderlijk aangeboden.
9
Programma Sociaal Domein
10
Inleiding Programma Sociaal Domein Inleiding Perspectief jaarverslag sociaal domein 2023 Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en preventief beleid, met name rond jeugd en gezondheid vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft er naar dat de inwoners van Twenterand – al dan niet met ondersteuning - mee kunnen doen in de samenleving. Zowel thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of op het werk. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving worden hierbij benut. Waar dat niet lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente is stevig en dus de opgave in het sociaal domein ook fors. Terugkijkend naar het jaar 2023 onderscheiden wij de belangrijke resultaten: Beleidsmatig zijn de opgaven verwoord in onze nieuwe Integrale beleidsnota Sociaal Domein 20232026 (IBN), welke in de Raad van 11 juli 2023 unaniem is vastgesteld. Deze nota vormt tevens de uitwerking van het collegeprogramma, waarin het scenario Economisch sterk met een sociaal kloppend hart is uitgewerkt. Hierin zijn ook diverse punten uit het coalitieakkoord, zoals inclusie en mantelzorg meegenomen. De IBN is inmiddels nader uitgewerkt in de Maatschappelijke Agenda (MAG) samen met het veld. Ons programma Transformatie wordt hiermee nieuw leven ingeblazen.
Ter ondersteuning hiervan zijn tijdelijke rijksmiddelen beschikbaar (SPUK GALA). Deze dragen bij aan preventief werken, wat wij belangrijk vinden! In algemene zin is de uitvoering van het programma sociaal uit de begroting 2023 op koers verlopen. Plannen, zoals het integraal huisvestingsplan (IHP), aanpassing van verordening Wmo (ivm normenkader; de pgb bezuiniging bleek niet haalbaar om juridische redenen) en SMI (sociaal medische indicatie), de invoering was en strijk-service en andere bezuinigingen (CJG, opvoeding/PGJ) zijn ingezet. Extra is geïnvesteerd op gezinswerk en POH-jeugd. Het dossier jongerenwerk heeft via een tendersubsidie tot een uitkomst geleid waarbij ZorgSaam Twenterand voor 2 jaar de subsidie verkregen heeft. Zorgen en verwachte kosteneffecten zijn er helaas ook. Zowel door het moeten gaan betalen van reële tarieven jeugd en Wmo (per 2023), nieuwe inkoop (doelgroepenvervoer) en CAO stijgingen, meer dan regulier (zoals bij Jeugdbescherming). Daarnaast is er zorg wegens zorgaanbieders die melden dat ze in financiële problemen raken of zijn. De raad is hier apart over geïnformeerd. Naast oplossingen zoeken hiervoor, vergde dit ook veel personele inzet en inhuur (regionaal). Daarnaast hebben we te maken met relatief veel open einden regelingen, en hogere instroom/caseload (Wmo, leerlingenvervoer nieuwe schooljaar).
Tenslotte zijn er wachttijden regionaal, waar we in Twente op inzetten. De lokale wachttijden bij de toegang zijn inmiddels teruggedrongen door extra inzet en we werken nu aan een adequate basis hiervoor (zie ook kadernota 2024). We hebben actief geïnformeerd met onze nieuwsbrief sociaal domein (2x per jaar) en wij kijken terug op een prima samenwerking met de Adviesraad Sociaal Domein. Samen met de sub-regio gemeenten (Almelo, Hellendoorn, Wierden, Rijssen-Holten) zijn dit jaar twee onderwijs-zorgarrangementen uitgevoerd op scholen voor speciaal onderwijs. Een onderwijszorgarrangement is een samenwerking tussen ouders, onderwijs en jeugdhulp. Gezamenlijk brengen zij in kaart welke ondersteuning een kind nodig heeft en maken hier afspraken over. Het betreft een onderwijs-zorg klas op de Elimschool en een onderwijszorg arrangement op de Rietpluim. Het blijft van groot belang om voldoende pleegouders te hebben. Bij de start van de Week van de Pleegzorg werd de nieuwe landelijke wervingscampagne ‘Jouw huis een 2e thuis’ gelanceerd. Twenterand heeft deze week, in samenwerking met Stichting Jarabee, afgetrapt met een kick-off die in het teken van verbinding en uitwisseling stond. Tijdens de Week van de Pleegzorg zijn ook de bestaande pleeggezinnen extra in het zonnetje gezet en zijn er bezoeken geweest van het college aan pleeggezinnen.
De grote landelijke trajecten zoals Hervormingsagenda jeugd, het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming worden steeds concreter zowel in inhoud als in financiële impact en worden intensief gevolgd, met name ook in SamenTwente-verband. De lokale toegang is mede hierom aan een herijking toe. Een project is hiertoe gestart. Landelijke actualiteiten als het opvangen van ontheemden/vluchtelingen en huisvesten van migranten en bestaanszekerheid (o.a. door Meldpunt Geldzorgen) hebben in 2023 veel aandacht gehad en dat zal ook komend jaar aan de orde zijn. Tenslotte mag niet onvermeld blijven dat het real-time dashboard sociaal domein een eerste oplevering heeft gehad in 2023. Dit was een grote bestuurlijke wens. De komende tijd zal worden gewerkt aan het opdoen van ervaring hiermee en verfijning.
11
12
Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners
Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uit gegaan van de eigen kracht van de inwoner.
Doel: Financieel zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding is een van de dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.
Doel: Sociaal zelfredzame inwoners Wat hebben we bereikt Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd
13
Wat hebben we daarvoor gedaan In samenwerking met programma Economie en Vrijetijdsbesteding, creëren van duurzame werkgelegenheid en samen te werken aan een inclusieve arbeidsmarkt. Omschrijving Voor Twenterand willen we graag een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen met arbeidsvermogen in staat wordt gesteld om mee te doen in de samenleving. Mede als gevolg van het in eigen regie nemen van de WSW. Hierbij gaat het ook om duurzame plekken voor mensen met een arbeidsbeperking of een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Hier is niet alleen draagvlak voor nodig, maar ook creativiteit. Bij diverse organisaties is deze creativiteit te vinden. Zo zijn er voorbeelden van ondernemers die zorgen dat werknemers aan het werk kunnen blijven door bij collega-ondernemers een baan te creëren maar ook ondernemers die samen met de werknemer kijken naar de persoonlijke omstandigheden, om uitval te voorkomen. Als mensen met een arbeidsbeperking meer kansen krijgen en vaker bij een reguliere werkgever aan de slag gaan, ontstaat er een meer inclusieve arbeidsmarkt. De opgave is om bedrijven – vanuit hun bedrijfsbelang – meer te laten bijdragen aan de gemeentelijke programmadoelen. Deze doelen richten zich niet alleen op economie, maar zeker ook op bevorderen van (arbeids-)participatie, duurzaamheid en leefbaarheid.
Twenterand onderneemt al initiatieven met ondernemers op dit punt en de komende tijd gaan we verder werken aan een netwerk van sociale ondernemers die participatieplekken beschikbaar stellen voor inwoners die nog niet op eigen kracht aan het werk kunnen (conform coalitie akkoord). In de voortgangsrapportages inclusieve arbeidsmarkt zullen we conform de motie rapporteren. Gelukkig zijn er veel bedrijven en organisaties die een maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Naar aanleiding van de integrale beleidsnota sociaal domein worden acties voor de inclusieve arbeidsmarkt verder vormgegeven. De gemeente geeft als werkgever het goede voorbeeld om een inclusieve arbeidsmarkt te promoten. Zo heeft de gemeente onlangs het keurmerk prestatieladder socialer ondernemen 30+ behaald.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Inwoners met onvoldoende draagkracht beschikken over voldoende middelen om te participeren Wat hebben we daarvoor gedaan Minimabeleid Omschrijving Met de stijgende energieprijzen en hoge inflatiecijfers staat het thema bestaanszekerheid hoog op de agenda. Voor Twenteranders met een laag inkomen bestrijden we de gevolgen van armoede met onze lokale minimaregelingen. Mede naar aanleiding van het rekenkameronderzoek naar het minimabeleid gaan we de regelingen en de werkzaamheden van de verschillende stichtingen op dit terrein (Boot, Manna, Leergeld, Sport- en Cultuurfonds, Stichting Urgente Noden etc.) beter op elkaar afstemmen. De basis ligt hiervoor in ons Integraal Beleidsplan Sociaal Domein en dit is nader uitgewerkt in de Maatschappelijke Agenda. Om het financiële leed door de energiearmoede te ledigen heeft de gemeente Twenterand op verzoek van het Rijk ook in 2023 een energietoeslag van € 1300 uitgekeerd. Iedereen die in 2022 de energietoeslag heeft ontvangen heeft ambtshalve (zonder aanvraag te hoeven doen) de energietoeslag voor 2023 ontvangen, mits de omstandigheden van het huishouden niet zijn veranderd. Uit landelijk onderzoek is gebleken dat deze energiebijdrage echt impact heeft gehad op het bestrijden van armoede.
Op het gebied van bestaanszekerheid hebben we in 2023 naast de verstrekking van energietoeslagen vooral samengewerkt met onze armoedepartners in Twenterand om de armoedebestrijding nog verder te optimaliseren. Dit heeft o.a. geleid tot een toename van het gebruik van het Jeugdfonds Sport en Cultuur, het opzetten van een Volwassenfonds, het verbreden van de dienstverlening van de St. Leergeld Twenterand en het faciliteren (door middel van een kernbudgetsubsidie) van een kledingbank voor volwassenen. Wat schuldhulpverlening betreft profileren we het gemeentelijk Meldpunt Schulden steeds meer als laagdrempelig loket voor iedereen met vragen op het gebied van financiën. Dit is -zeker nu met de huidige problematiek- hard nodig. We bereiken hiermee dat inwoners met financiële problemen vroegtijdig hulp zoeken en dat daardoor zwaardere problemen voorkomen kan worden. Op termijn zal dit moeten leiden tot een lagere afname van de dienstverlening door de Stadsbank.
14
In 2023 is er uitvoering gegeven aan de gemeentelijke taken in het kader van de Kinderopvangtoeslagaffaire. Het Meldpunt Geldzorgen is verantwoordelijk voor deze uitvoering. We hebben op basis van de gegevens van de Belastingdienst 29 huishoudens kunnen bereiken. Met 5 huishoudens hebben we gesproken over ondersteuningsmogelijkheden; 1 huishouden heeft afgezien van een aanvraag en aan twee huishoudens is ook daadwerkelijk een brede ondersteuning toegekend. Er lopen nog 2 aanvragen die in het kalenderjaar 2024 afgehandeld zullen worden.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Bijstandsgerechtigden beschikken ten minste (gezamenlijk) over een inkomen op bijstandsniveau Wat hebben we daarvoor gedaan Begeleiden naar arbeid middels o.a. ons eigen leerbedrijf en/of participatie en/of tegenprestatie en/of garantiebanen en/of nieuw beschut Omschrijving Met de komst van de Participatiewet is de sociale werkvoorziening op slot gegaan en zijn de instrumenten nieuw beschut werk en structurele loonkostensubsidies toegevoegd aan het palet van instrumenten om mensen aan het werk te helpen. De gemeente Twenterand is een van de koplopers op het gebied van nieuw beschut en het inzetten van loonkostensubsidies voor met name de doelgroep afkomstig van het VSO/PRO onderwijs. De gemeente Twenterand vindt het belangrijk dat deze kinderen voortijdig worden begeleid richting duurzame arbeid. Het voordeel van dit succesvolle beleid is dat er weinig jongeren thuis op de bank zitten en dat wij als gemeente daarvoor per 2022 worden gecompenseerd door het rijk wat voorheen niet zo was. Zoals hierboven vermeld is de sociale werkvoorziening op slot gegaan. Er is een nieuwe organisatie Ontplooj neergezet. De mensen met een indicatie SW en afkomstig uit de gemeente Twenterand, zijn in dienst bij de gemeente Twenterand. Ook zijn we wederom gecertificeerd voor de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO).
Dit is tool voor de werkgever hoe deze presteert op het gebied van sociaal ondernemen. De gemeente Twenterand heeft de hoogste score behaald. Naast de mensen die een SW indicatie hebben waren er op de peildatum 18 personen uit het doelgroepenregister werkzaam binnen de gemeente Twenterand op verschillende afdelingen. Vanaf eind 2023 voert de gemeente Twenterand weer zelf de aanvragen levensonderhoud uit. Dit ging daarvoor via de gemeente Almelo.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd
Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren regierol nieuwe wet inburgering Omschrijving Het kalenderjaar 2023 stond vooral in het teken van de nationale opvangcrisis. Op inburgeringsgebied is de basisinfrastructuur goed in orde; er is een continue samenwerking met Vluchtelingenwerk op het gebied van maatschappelijke begeleiding en op het gebied van inburgering zijn er vrijwel geen wachttijden. Op huisvestingsgebied werden weer alle zeilen bijgezet om de taakstelling te halen. Dit laatste heeft onder andere te maken met het verminderen van de druk op de opvang van met name asielzoekers c.q. statushouders in de AZC's In 2023 zijn we blijven lobbyen bij de VNG en het Rijk om voldoende middelen te krijgen voor de uitvoering van de wettelijke taken in het kader van de inburgering. Zoals eerder bij uw Raad aangeven zijn de ambities hoog, maar de middelen nog steeds onvoldoende. In 2023 zijn er mede daardoor extra incidentele gelden ontvangen voor de onderwijsroute. Wij zullen uw Raad via de stand van zaken notities op de hoogte houden van de financiële uitdaging en de ontwikkelingen binnen de taakstelling en de opvangcrisis.
15
Voldoen aan wettelijke taakstelling statushouders c.a. Omschrijving Opvang ontheemde Oekraïners In het kalenderjaar 2023 hebben we forse stappen gezet in de realisatie van huisvesting van ontheemde Oekraïners. De taakstelling voor Twenterand bedroeg 191 (5,3% van de Twentse opgave). Eind 2023 hebben we op onze locaties in Vriezenveen en Den Ham in totaal circa 270 opvangplekken gerealiseerd. Bij de realisatie van deze opgave heeft ons college alle omwonenden, uw Raad en stakeholders meegenomen. De insteek van ons college is om zichtbaar en aanspreekbaar te zijn met focus op een zo breed mogelijk draagvlak van de inwoners van onze gemeente. Het beste voorbeeld van deze succesvolle aanpak is de huisvesting van ontheemde Oekraïners in de wijk Westerdok. Door te luisteren en te anticiperen op de behoeften van Westerdokkers hebben we niet alleen een stevig draagvlak gekregen voor de huisvesting van ontheemde Oekraïners in deze wijk, maar ook samen met Westerdokkers een nieuw speelveld en honden uitlaat pad gecreëerd en hebben we samen nagedacht over een betere opvang locatie in Westerdok. De opvang locatie is verplaatst op basis van onze gesprekken. Het resultaat van al onze inspanningen is dat de Westerdokkers zich (weer) gehoord voelen en dat de leefbaarheid in de wijk duidelijk is toegenomen. We zijn als college ontzettend trots op dit resultaat.
Huisvesting statushouders Twenterand heeft niet geheel voldaan aan de wettelijke taakstelling voor het kalenderjaar 2023. De cumulatieve achterstand bedroeg 19. Ondanks de grote inspanningen van Twenterand (in casu; een realisatie van 63 statushouders in 2023), heeft de provincie in het kader van het Interbestuurlijk Toezicht deze inspanningen niet beloond. De kleurcode is nu oranje. Dit houdt in dat het toezicht van de provincie verscherpt wordt.
Metingen Beleidsdoelen
2023 2022 2021 2020 2019 2018
Bron
398 394 403 432 442 462
CIV
Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)
Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe indicator 2021) 138 135 115
97
-
-
CIV
Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)
15
22
24
25
CIV
Aantal activeringstrajecten
226 320 235 330 334 366
CIV
Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren
219 223 221 255 267 267
meicirculaire
Aantal taakstelling vergunninghouders
75
17
57
22
29
38
28
50
Min. Justitie en Veiligheid
Financieel zelfredzame inwoners Aantal aanvragen bijzondere bijstand**
444 458 553 432 562 471
CIV
Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk***
120 116
76
CIV
Aantal aanvragen inkomenstoeslag**
314 310 338 404 327 307
CIV
Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**
11
CIV
14
59 17
44 11
70 8
11
Sociaal zelfredzame inwoners Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling**
375 359 309 218 423 400
CIV
Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds
148 105 165 124 163 105
extern
Beschut werk
19
17
17
11
11
5
Ministerie van SzW
Aantal kinderen schoolpakket
75
66
70
95
79
60
Interne systemen
* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen *** vanaf 2022 vermelden we het totale aantal uitgestroomde personen uit de bijstand
16
Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Doel: Inwoners wonen langer zelfstandig thuis Wij streven als Twenterand na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven, het liefst in de eigen woning. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers om in dit doel te voorzien.
Doel: Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners om hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Een maatwerkvoorziening is het sluitstuk van de Wmo. Eerst beoordelen we de eigen kracht van de inwoner en kijken we naar algemene voorzieningen. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.
Doel: Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Wat hebben we daarvoor gedaan Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein Omschrijving Ontwikkelingen financiën sociaal domein
17
Zoals al gemeld in de begroting en Berap 2023 zijn er vele ontwikkelingen met een (mogelijk) financieel effect binnen het sociaal domein. Er wordt zo scherp mogelijk geraamd maar risico’s blijven er altijd. In brede zin blijft er in het sociaal domein sprake van openeinderegelingen, gedurende het jaar kunnen er uitgaven bijkomen die nu nog niet konden worden voorzien, bijvoorbeeld vanwege onvoorziene omstandigheden. Als voorbeeld noemen wij effecten rond reëel tarieven en zorgaanbieders in financiële nood. Daarbij speelt bij Wmo ook de vergrijzing waarbij de zorgvraag (zoals hulpmiddelen, huishoudelijke ondersteuning, vervoer en begeleiding aan huis) bij gemeenten toeneemt. We zagen al extra druk op de voorzieningen (met name Huishoudelijke ondersteuning) met daarmee ook duidelijke druk op onze toegang. In 2023 speelden ook inkooptrajecten, zoals bijv. het doelgroepenvervoer. Dit kan kosteneffecten tot gevolg hebben, hierbij geldt ook de gestegen inflatie, loonkostenstijgingen en grondstofprijzen waarmee rekening dient te worden gehouden. In deze verantwoording merkt u dat deze variabelen zich in meer en mindere mate hebben voorgedaan. Ondanks kostenstijgingen blijven wij ons inspannen om ook verder te transformeren en te besparen.
De inzet van onze lokale acties werpt vruchten af, zowel bij jeugd (POH, CEV) – hierover is een aparte rapportage verschenen – en bij de Wmo: de was- en strijkservice (zie elders binnen deze doelenboom) maar ook wordt er ingezet op nog sterkere sturing op herverstrekking van hulpmiddelen in het depot i.p.v. nieuw aan te schaffen. Er waren in 2023 de nodige ontwikkelingen met (toekomstige) impact op programma Sociaal. Te denken valt bijvoorbeeld aan de aanbestedingen op het gebied van Jeugd, Wmo en vervoer en de uitkomsten van het onderzoek naar reële tarieven voor Jeugd en Wmo. Binnen de doelenboom jeugd is ingegaan op de beleidsontwikkelingen jeugd. In deze paragraaf gaan wij nader in op de ontwikkeling Wmo. Binnen de Wmo gaan wij in op een viertal inkooptrajecten. Allereerst is in 2023 gewerkt aan de aanbesteding Wmo (begeleiding/dagbesteding), die moet ingaan in 2025. Dit proces ligt op koers. Ten tweede is in 2023 met 12 gemeenten de inkoop Huishoudelijke Ondersteuning afgerond. Vanaf 1 januari 2024 zijn bestaande en nieuwe zorgaanbieders gecontracteerd die huishoudelijke ondersteuning leveren. In de gemeente Twenterand worden in totaal 10 zorgaanbieders gecontracteerd om de komende 5 jaar huishoudelijke ondersteuning te bieden via de Wmo. Het betreft een mix van bestaande en nieuwe aanbieders. Ten derde heeft de Inkoop Vervoer plaatsgevonden.
De in 2017 regionaal afgesloten overeenkomsten voor maatwerkvervoer (incidenteel Wmo-vervoer, Wmo-dagbestedingsvervoer, leerlingenvervoer en jeugdwetvervoer) liepen op 30 juni 2023 af en zijn in 2022 en 2023 opnieuw regionaal Europees aanbesteed. Rondom de gunning van dit vervoer ontstonden echter enkele slepende juridische procedures, welke in juli 2023 noodgedwongen leidden tot een tijdelijk tussentijds contract met Taxi Baan (van 1 augustus 2023 tot 1 augustus 2024) ten behoeve van continuïteit en zekerheid van het vervoer. Hoewel deze noodmaatregel leidde tot verhoogde tarieven (+15%), bleek deze keuze achteraf de juiste. Willemsen de Koning, de eerste gegunde vervoerder, won in juli jl. haar spoedappèl waardoor we na 1 augustus 2024 en de jaren daarna kunnen rekenen op meer gunstigere inkooptarieven zodat financieel nadelige wijzigingen in het nieuwe contract (leerlingenvervoer) gecompenseerd kan worden. Tenslotte wordt gewerkt aan een goede overgang van de oude naar de nieuwe vervoerder medio 2024. Als vierde en laatste traject gaan wij in op de inkoop trapliften. Per 1 januari 2023 ging tevens het nieuwe contract van de trapliften Wmo in. Ingevolge een in 2022 uitgevoerde nieuwe regionale Europese aanbesteding kon het contract tegen gunstige tarieven met de oude leverancier Handicare worden voortgezet.
Financiële hoofdlijnen Sociaal Domein In deze paragraaf worden de belangrijkste financiële hoofdlijnen in het sociaal domein over 2023 geschetst. Sociale Zaken Allereerst is het zo dat er sprake is van een voordeel van €1.000.000 op Algemene Bijstand. Dit voordeel wordt verklaard door een lager aantal personen in de algemene bijstand t.o.v. waar oorspronkelijk op begroot was en een toename van uitstroom in de IOAW en IOAZ, meer uitstroom naar werk en een hoger BUIG-budget dan dat begroot was. Het Participatiebudget laat ten opzichte van de BERAP een voordelig saldo zien van €95.000 over 2023. Ook dit wordt veroorzaakt door een lager volume dan waarop begroot was. Wmo Huishoudelijke ondersteuning laat een nadelig saldo zien van € 420.000 ten opzichte van de begroting. Dit verschil wordt verklaard door dat er abusievelijk bij de prognose een bedrag aan toegerekende lasten is meegenomen. Wmo voorzieningen laat een voordelig saldo zien van € 180.000. Dit voordelig saldo wordt verklaard doordat er een nieuwe verordening is en er sterker wordt
18
ingezet op contractmanagement (o.a. voorraadbeheer in het magazijn, welke hulpmiddelen opnieuw kunnen worden uitgegeven i.p.v. nieuw aanschaffen etc.). Het saldo van Wmo-begeleiding komt conform begroting uit (neutraal), dit is inclusief het financiële effect van de reële tarieven. Zonder dit effect zou er sprake zijn geweest van een voordelig saldo van € 180.000,- voor Wmo-begeleiding. De eerdere trend in toename van het volume op het gebied van Wmo-begeleiding, heeft zich gedurende het jaar niet verder doorgezet. PGB Wmo laat een voordelig saldo zien van € 240.000. Dit voordelig saldo wordt verklaard door een lager aantal cliënten t.o.v. waarop begroot is en een lagere uitputting uit het uitvoeringsbudget dan oorspronkelijk begroot was. Waar van toepassing worden de saldi van Wmo verrekenend met de reserve sociaal domein. Per saldo komt Wmo onder aan de streep voor deze belangrijkste posten binnen de Wmo neutraal uit. Jeugd Allereerst is er een voordeel zichtbaar van € 250.000 voor Jeugdbescherming. Dit wordt verklaard door het Woonplaatsbeginsel; Twenterand is voor minder jeugdigen met Jeugdbescherming verantwoordelijk geworden (circa 50 jeugdigen minder), wat zich heeft door vertaald naar minder uitgaven aan zorg, vervoers- en verblijfskosten. Op het gebied van Jeugd is voor Maatwerkdienstverlening 18- sprake van een nadelig saldo van € 180.000*.
Dit is inclusief de financiële effecten van de reële tarieven (circa € 300.000). Waar van toepassing worden de saldi van Jeugd verrekend met de reserve sociaal domein. Het saldo van Jeugd komt daarmee op de belangrijkste posten uit op € 70.000* (voordelig). Vervoer Leerlingenvervoer kent een nadelig saldo van € 330.000. Het negatieve saldo heeft zich gedurende het jaar verder ontwikkeld als gevolg van verschillende ontwikkelingen, waaronder dat het aantal inwoners met leerlingenvervoer de laatste jaren is toegenomen. Derhalve neemt de noodzaak toe om verder in te zetten en de reeds ingezette lijn m.b.t. persoonlijke vervoersplannen te intensiveren. Daarnaast is het zo dat een toename van inzet van duurder crisis- en solo-vervoer (maatwerkvervoer) - als gevolg van meer situaties die hierom vroegen – van invloed is geweest op de toename van de uitgaven voor leerlingenvervoer. Dit in aanvulling op dat in de berap al een negatief saldo zichtbaar was t.o.v. de begroting Tenslotte laat Jeugdwet-vervoer een voordeel van € 55.000 zien, terwijl dagbestedingsvervoer Wmo een negatief saldo laat zien van € 30.000.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Algemene maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Sinds de invoering van de algemene voorziening was- en strijkservice in 2022 zien we een sterke daling in het aantal inwoners met een maatwerkvoorziening voor de was- en strijktaken. In 2022 waren dit er ruim 600 en nu zijn dit er ongeveer 25. Bijna 40 inwoners maken gebruik van de algemene voorziening. De kosten van de algemene voorziening bedragen voor 2024 ruim €90.000,en vallen binnen de begroting.
Wat hebben we daarvoor gedaan Algemene voorziening was- en strijkservice Omschrijving Sinds de invoering van de algemene voorziening was- en strijkservice in 2022 zien we een sterke daling in het aantal inwoners met een maatwerkvoorziening voor de was- en strijktaken. In 2022 waren dit er ruim 600 en in 2023 zijn dit er ongeveer 25. Bijna 40 inwoners maken gebruik van de algemene voorziening. Er is in 2023 vergeleken met 2022 ca. € 260.000,- minder uitgegeven aan was- en strijkvoorzieningen.
19
Metingen Beleidsdoelen
2023
2022 2021 2020 2019 2018
Bron
Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal
2176 **** 3270 3554 3434 3325 2756
Interne systemen
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen
939
803
885
986 1003 682
Stichting Evenmens
Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers
400***
236
265 306* 162 203*
Stichting Evenmens
Aantal behandelde cliëntsystemen
414
436
407
437
454
400 Avedan Maatschappelijk werk
192
252
275
313
Aantal behandelde cliënten
194
197
Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering
1036
1099 1209 1221 1416 1408
MEE IJsseloevers Menzis
*In 2018 is er op een andere manier en met een ander systeem geregistreerd. De korte contacten zoals doorverwijzingen, korte vragen en deelname aan cursussen zijn niet meer meegenomen om een beter beeld te krijgen van de individueel ondersteunde mantelzorger. ** De verwachting was dat na corona het aantal individueel ondersteunde mantelzorgers zou stijgen, er is echter groepsaanbod ingezet waardoor steun ook in groepsverband geleverd kon worden. Hierdoor is 2024 realistischer en met de inzichten van nu, lager geraamd. *** Hierbij zijn niet de gesprekken tijdens fiets-en wandeltochten, tijdens activiteiten en het uitreiken van mantelzorgcomplimenten berekend **** In 2022 liepen vanwege rechtswege veel voorzieningen binnen huishoudelijke ondersteuning af. De nieuwe indicaties zijn meerjarig afgegeven, hierdoor liepen er naar verhouding minder indicaties af in 2023. Daarnaast speelt de afbouw van de maatwerkvoorziening van de was- en strijkservice mee.
20
Doelenboom Gezondheidszorg Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.
Doel: De gezondheid en vitaliteit van inwoners is bevorderd Gezonde Twenteranders: daar gaan we voor! Bij het schrijven van de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein is het gedachtengoed van positieve gezondheid gebruikt als rode draad. Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren, In het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Hierin wordt nauw samengewerkt met andere partijen, zoals het voorliggend veld en GGD Twente maar sinds 2023 ook met partners in de sociale basis van onze inwoners. Denk hierbij aan sportverenigingen en culturele organisaties. Voor de gemeente is het van belang dat haar inwoners gezond en vitaal zijn. Door het bevorderen van gezondheid en vitaliteit kunnen zorgkosten verminderd en soms voorkomen worden. Inwoners die gezond en vitaal zijn kunnen daarnaast een grote bijdrage leven aan de samenleving door bijvoorbeeld het uitvoeren van vrijwilligerswerk.
Doel: De gezondheid van inwoners is beschermd Naast het bevorderen van de gezondheid en vitaliteit van inwoners is het ook nodig om deze gezondheid te beschermen. Er zijn meerdere bedreigingen die de gezondheid van mensen kunnen schaden. Door het organiseren van beschermingsmaatregelen probeert de gemeente dit te voorkomen. Gezondheidsbescherming is het geheel van activiteiten en maatregelen dat er toe bijdraagt dat mensen minder worden blootgesteld aan schadelijke omstandigheden.
21
Wat hebben we bereikt Subdoel: Hulp in nood is geboden daar waar nodig Wat hebben we daarvoor gedaan Tegengaan eenzaamheid Omschrijving Eenzaamheid is zo'n belangrijk begrip dat het inmiddels onderdeel is geworden van het reguliere werk van maatschappelijke organisaties. De aanbesteding voor coördinering en uitrol van het Signaalpunt is gestart, waarbij er aandacht is voor het betrekken van organisaties uit de sociale basis en het uitbreiden van het netwerk rondom eenzaamheid.
Beheren en vervangen van de bestaande AED's Omschrijving Het netwerk in Twenterand van AED's is dekkend! Er is gestart met het trainen van extra burgerhulpverleners en werving van extra instructeurs wordt opgestart.
Voortzetten van het Scheidingspunt Omschrijving Het scheidingspunt heeft in 2023 doorgang gevonden en is verlengd tot 31 december 2024.
Beleidsdocumenten Krachtige Coalities, Lokaal gezondheidsbeleid 2018-2023 integrale beleidsnota sociaal domein 2023-2026
Metingen Beleidsdoelen
2023
2022 2021 2020 2019 2018
117****
91
Bron
Hulp is geboden waar nodig Aantal beschikbare en in kaart gebrachte AED's (incl. AED's in particulier eigendom)
91
81
80
88
Hartslagnu.nl
1100 1011
917
900
Minimaal aantal inwoners uit Twenterand die staan ingeschreven op www.hartslagnu.nl
938
1.039
Hartslagnu.nl
Mate waarin hulpverlening bij tijdelijk huisverbod wordt aangeboden (%)*
100% 100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Mate van acceptatie hulpverlening bij tijdelijk huisverbod (%)
100% 100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal basisscholen met voorlichting over middelengebruik
20
0
1**
2**
17
8
Tactus Verslavingszorg, Firstaidd
* Tot en met augustus 2020 gaat het om 3 thv's in de gemeente Twenterand ** In verband met de coronamaatregelen zijn verschillende voorlichtingen niet doorgegaan. Met de scholen is afgestemd hoe hiermee om te gaan. *** In verband met de coronamaatregelen hebben er 7 scholen tot aan de zomervakantie voorlichtingen afgenomen. De aantallen voor de tweede helft na de zomervakantie zullen wederom afhankelijk zijn van corona. **** 99 van de 117 AED's zijn 24/7 beschikbaar
22
Doelenboom Onderwijs Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam.
Doel: Onderwijsachterstanden zijn teruggedrongen Het doel van onderwijsachterstandenbeleid is in een vroegtijdig stadium achterstanden en problemen bij kinderen signaleren. Zo kan tijdig de juiste ondersteuning geboden worden en hebben kinderen op vervolgonderwijs een betere start. Tevens hopen we met deze preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten.
Doel: Inwoners hebben voldoende basisvaardigheden om mee te doen aan de samenleving Laaggeletterden zijn niet of sterk verminderd in staat om gedrukte of geschreven informatie te gebruiken en kunnen hierdoor minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Onze doelstelling is om te komen tot een vermindering van de laaggeletterdheid in Twenterand met als resultaat een grotere kans op geluk, gezondheid en groei van onze inwoners.
Doel: Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd. Tevens zorgt de gemeente dat er in specifieke gevallen extra ondersteuning beschikbaar is voor kinderen in aanvulling op een passende onderwijsplek, zoals het passend onderwijs beoogt.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Afname van aantal inwoners die laaggeletterd zijn Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoering geven aan het actieplan laaggeletterdheid Omschrijving
23
Laaggeletterde inwoners kunnen taalcursussen volgen die worden aangeboden door het ROC van Twente of via het Taalpunt Twenterand. In de raad van 18 juli 2023 is het nieuwe "Actieplan basisvaardigheden gemeente Twenterand 2023-2026' vastgesteld. Met het actieplan
basisvaardigheden van de gemeente Twenterand voor de periode 2023-2026, wordt invulling gegeven aan het lokale beleid op het gebied van de basisvaardigheden als lezen, schijven, rekenen en digitaal. Kern van het plan is een bredere blik op basisvaardigheden. We richten ons vooral op het ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten rond het concreet signaleren en doorverwijzen van inwoners die niet voldoende basisvaardig zijn, naar cursussen en naar andere instellingen/vrijwilligersorganisaties verwijzen (zoals het Taalpunt) die verder kunnen helpen. Tevens sluiten wij aan bij het coalitieakkoord waarin de wens is uitgesproken om extra te blijven inzetten op laaggeletterdheid. Lage basisvaardigheden zijn een probleem, zowel in Nederland als in de gemeente Twenterand. In Twenterand is circa een op de zes inwoners laaggeletterd. Dit zijn 5.500 Twenteranders. Het thema basisvaardigheden wordt samen met alle partijen (daarom) breed bekeken en zij worden betrokken bij gemeentelijk beleid op het gebied van arbeid, zorg, welzijn, onderwijs, cultuur, inburgering en opvoeding. Het opsporen blijft een belangrijk element. Wij als gemeente Twenterand hebben al vele jaren de aanpak van laaggeletterdheid hoog op de agenda staan en willen ook nu (opnieuw) inzetten op een integrale aanpak. Het nieuwe vastgestelde actieplan voorziet hierin.
In de raadsvergadering van 7 november 2023 is de motie ‘Extra investering actieplan basisvaardigheden’ aangenomen waarin voor twee jaar € 90.000,- beschikbaar wordt gesteld. Deze motie wordt samen met de partijen nader uitgewerkt in 2024.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoet aan vastgestelde norm Wat hebben we daarvoor gedaan Onderwijshuisvesting en IHP Omschrijving In 2023 is gewerkt aan het project Oranjeschool uit het coalitie-akkoord. In de ontwikkelingen rond dit onderwijsvastgoed speelt ook de beoogde (gewijzigde) locatie in het bestemmingsplan VroomshoopOost dat parallel loopt. In de nieuwe school zien wij graag kinderopvang opgenomen. Hierin is vertraging gekomen vanwege de toepasbaarheid van het Didam-arrest op een keuze voor de kinderopvang. Om dit proces in goede banen te leiden wordt gebruikgemaakt van externe expertise. Eind 2023 blijkt de procedure geen kandidaten op te leveren. Een nieuwe ronde lijkt noodzakelijk. Medio 2024 zal naar verwachting een definitieve kredietaanvraag naar de raad gaan, als duidelijk is of een - en zo ja, welke - kinderopvangorganisatie gaat deelnemen in dit project. De stijging van leerlingaantallen voor sbo De Sleutel lijkt meerjarig. Dit wordt onderzocht. Hiervoor komt begin 2024 een aanvraag voor vervangende huisvesting binnen, waar de gemeente dan uiterlijk eind 2024 een besluit over moet nemen. Dit besluit gaat waarschijnlijk extra kosten met zich meebrengen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Kinderen krijgen een passende onderwijsplek en afgestemde (jeugd)hulp/zorg Wat hebben we daarvoor gedaan Bewegingsonderwijs Omschrijving Vanaf het schooljaar (2023-2024) zijn 2 lesuren bewegingsonderwijs per week verplicht op de basisschool. Voor het speciaal basisonderwijs geldt een norm van 3 lesuren per week. In 2023 zijn alle roosters voor na de zomervakantie, in goed overleg met de scholen tot stand gekomen. Dit zijn de roosters voor de gemeentelijke sportaccommodaties en deels in het Punt en de Klaampe. Scholen kunnen ook op andere locaties bewegingsonderwijs geven. Eventuele gevolgen m.b.t. sloop Krijgerstraat worden in 2024 verder uitgevoerd. Tevens is de normvergoeding 2023 verhoogd ten opzichte van 2022, waardoor de kosten voor het gebruik van de sporthal of gymzaal hoger uitvallen.
24
Metingen Beleidsdoelen
2023
2022 2021 2020 2019 2018
Bron
553
506 452 418 313 170
Opgave instellingen
Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC
39***
58
42
38
40
50
ROC
Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt
239**** 58** 18*
31
90
37
Taalpunt
Aantal leerlingen leerlingenvervoer
368***** 333 366 298 282
Basisvaardigheden zijn vergroot Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters als doelgroeppeuters (VVE))
* dit aantal is lager als gevolg van corona ** dit aantal is hoger, na coronaperiode stijging van het aantal (ook de digitale cursisten zijn meegerekend) *** dit aantal is lager, doordat de inburgering nu bij andere taalaanbieder ligt **** dit aantal is hoger, doordat het digi aanbod verhoogd is, inlopen zijn georganiseerd en cursussen en workshops zijn geregeld. Ook de kortere hulpvragen zijn nu bijgehouden (239 is opgebouwd uit 142 langer lopende trajecten en 97 kortere hulpvragen, tussen 1 en 4 keer). Ook is het aantal hoger door de komst van de Avondschool en de naweeen van corona (2020 t/m 2022 lag veel stil en moest het weer op gang komen). ***** peildatum 1 april 2023
25
Doelenboom Jeugd Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de maatschappij.
Doel: Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor de jeugd op alle leefgebieden De meeste jeugdigen groeien probleemloos op, ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Daarnaast zijn er voldoende voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd waarin de Twenterandse jeugd zich kan ontwikkelen.
Doel: Er is preventie van problemen bij jeugd De gemeente wil voorkomen dat lichte opvoed- of opgroeivragen uitgroeien tot zorgvragen.