Jaarstukken 2023 (NIEUW)
Tekst van het document
Doel: Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor ouders en jeugdigen waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles vanzelf goed verloopt, is aanvullende ondersteuning of zorg nodig om ook voor hen de kans om evenwichtig op te groeien te vergroten. We streven naar effectieve en efficiënte ondersteuning en zorg waarmee we de eigen kracht van ouders en jeugdigen versterken, met als doel dat ze zo snel mogelijk en zo goed mogelijk hun eigen leven (weer) vorm kunnen geven. De gemeente heeft op grond van de Jeugdwet een jeugdhulpplicht, die waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Jeugd in (tijdelijk) kwetsbare posities wordt ondersteund Wat hebben we daarvoor gedaan Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Omschrijving Hervormingsagenda jeugd (nationaal) Op 19 juni 2023 is de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 definitief vastgesteld. Doel van de maatregelen in de Hervormingsagenda is het stelsel kwalitatief verbeteren en financieel houdbaar
26
maken: betere en tijdige zorg en ondersteuning voor jeugdigen en hun gezin, op de juiste plek en wanneer dit nodig is. In november is een implementatieplan opgesteld om tussen 2023 en 2028 aan de slag te gaan met concrete afspraken om de Hervormingsagenda uit te voeren. Regionaal en lokaal zijn er zogenaamde startfoto’s opgesteld om de uitgangspositie regionaal en lokaal vast te stellen. Een belangrijk ambitie van de Hervormingsagenda is dat jeugdigen en hun ouders laagdrempelig en dicht bij huis terecht kunnen bij stevige lokale teams. Deze lokale teams hebben een goede verbinding met huisartsen, specialistische zorg en lokale voorzieningen, bieden waar nodig zelf lichte ondersteuning en hulp en verlenen toegang tot jeugdhulp. De inzet is gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. In 2023 is onderzoek gedaan naar de huidige organisatie van de toegang tot ondersteuning en de onderlinge samenwerking in het voorveld. Dit is belangrijke input om ook in de toekomst een laagdrempelige toegang tot het sociaal domein te kunnen blijven bieden voor die inwoners die dat nodig hebben. Toename kosten Ondanks een hoge indexatie over 2023 zijn een paar grote systeemaanbieders in financieel zwaar weer gekomen. De ingezette herstelplannen dan wel continuïteitsplannen hebben extra regionale inzet gevraagd.
Er was bij diverse aanbieders (niet- geïndiceerde en geïndiceerde jeugdzorg) ook sprake van forse cao-stijgingen. Daarnaast hebben het rijk en de gemeenten 20 miljoen uitgetrokken voor het verminderen van de werkdruk in de jeugdbescherming en jeugdreclassering als eerste stap in het verbeteren van de jeugdbeschermingsketen. Omdat gemeenten verplicht zijn om reële tarieven te betalen is in februari 2023 besloten tot het uitvoeren van een onafhankelijk onderzoek. Hieruit bleek dat bij een deel van de tarieven geen sprake was van een volledig reëel tarief. Dit heeft geleid tot een substantiële stijging van de omvang van kosten van geïndiceerde hulp met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023.
Samenwerkingsagenda jeugdhulp Omschrijving In 2022 hebben de Raden van de 14 Twentse gemeenten de Regiovisie Jeugdhulp Twente vastgesteld. Deze visie geeft richting aan de doorontwikkeling van de Jeugdhulp in Twente. De leidende principes uit de Regiovisie zijn in 2023 uitgewerkt in de meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp. In november 2023 is de meerjarige Samenwerkingsagenda Jeugdhulp vastgesteld. Deze Samenwerkingsagenda is erop gericht om de jeugdzorg in Twente te verbeteren en te zorgen dat jeugdigen op tijd de juiste hulp krijgen. In deze agenda staat een aantal initiatieven om de zorg te verbeteren waar per direct aan gewerkt gaat worden door onderwijs, zorg en gemeenten. Het verminderen van de instroom in residentiële jeugdhulp (waaronder de Jeugdzorgplus) en het creëren van kleinschalige (woon)voorzieningen is een urgent doel. De samenwerkingsagenda is opgedeeld in 5 actielijnen: 1. Wonen en Zorg 2. Onderwijs en Zorg 3. Samenwerken met de sociale basis 4. Geïntegreerde ambulante zorg 5. Gedwongen kader/Toekomstscenario. Ook blijkt dat het aantal uithuisplaatsingen in Twente hoger is dan gemiddeld en dat de residentiële zorg steeds zwaarder wordt. Dit vraagt om een intensieve aanpak met de hoogst mogelijke urgentie, die gericht is op het terug dringen van het aantal en de duur van uithuisplaatsingen.
Daarom zijn we vanuit de Samenwerkingsagenda gestart met de Versnellingsaanpak Twente, waarbij we ons richten op het intensiveren van ambulant aanbod in de vorm van Team AnderS, het terugdringen van instroom in verblijf en het stimuleren van door- en uitstroom naar zo thuis mogelijk. Team AnderS biedt specialistische hulp aan jeugdigen/gezinnen met complexe hulpvragen waarbij een uithuisplaatsing dreigt. Er worden tevens concrete acties uitgezet voor het doorontwikkelen van het aanbod van integrale ambulante hulp, de ontwikkeling van kleinschalige woonvormen en van een aanmeldpunt voor wonen en verblijf.
Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Omschrijving Kinderen met een jeugdbeschermingsmaatregel moeten kunnen rekenen op goede zorg. Het Toekomstscenario Kind – en gezinsbescherming schetst op hoofdlijnen hoe de kind- en gezinsbescherming er in de toekomst uit zou kunnen zien. Deze ontwikkeling richt zich op het slimmer
27
en effectiever organiseren van (de samenwerking in) de jeugdbeschermingsketen. De basisprincipes zijn gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend. Gezien de zorgen rondom de veiligheidsketen wordt in de komende jaren in Twente in gezamenlijkheid toegewerkt naar de realisatie van het Toekomstscenario. In 2023 is samen met gemeenten, Gecertificeerde Instellingen, VTT en de Raad van de Kinderbescherming gewerkt aan een plan van aanpak voor Twente. Twenterand was hierin een van de pilotgemeenten en daarom direct betrokken bij de ontwikkeling van het plan. Doordat diverse partners onvoldoende capaciteit beschikbaar hadden om te starten met de pilots is het project stil komen te liggen. In 2024 wordt het traject opnieuw opgestart. Het Toekomstscenario kent een grote samenhang met de regionale Samenwerkingsagenda Jeugdhulp en wordt daarom afgestemd in actielijn 5.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er zijn voor alle jeugdigen voldoende toegankelijke basisvoorzieningen gericht op activering en preventie Wat hebben we daarvoor gedaan Subsidiëren en afspraken continueren op het gebied van jongerenwerk en straathoekwerk Omschrijving Nadat het niet lukte om te komen tot een goede samenwerking tussen verschillende organisaties voor jongerenwerk heeft de gemeenteraad op 7 juli 2021 de motie ‘opdracht jongerenwerk’ aangenomen. Op basis daarvan is besloten dat het jongerenwerk door één organisatie moet worden uitgevoerd die sociaal verankerd is in alle kernen van de gemeente Twenterand. In 2023 is het jongerenwerk nog uitgevoerd door Stichting Zorgsaam Twenterand, Stichting Reflection, Stichting Jongerenwerk Den Ham en Stichting Incluzio middels een begrotingssubsidie. Focus hierbij lag op outreachend jongerenwerk, maatschappelijke diensttijd op school, individuele weerbaarheidstrainingen en groepsaanpakken, in samenwerking met netwerkpartners als jeugdconsulenten, POH jeugd GGZ, gezinswerkers, sportverenigingen en boa's. Het verbeteren van de mentale weerbaarheid van de Twenterandse jongeren was hierbij één van de speerpunten. Op 7 februari 2023 heeft de gemeenteraad met de motie Herpositionering Jongerenwerk: “nieuwe afspraken, nieuwe start” gevraagd om een subsidieregeling met mededinging om te komen tot een onderbouwde keuze voor één partij.
Op 1 juni 2023 trad de Subsidieregeling jongerenwerk Twenterand 2024 en 2025 in werking. Een onafhankelijke adviescommissie heeft het college geadviseerd over de aanvragen die zijn binnengekomen. Op basis hiervan is de subsidie verleend aan Zorgsaam Twenterand. De opgave is gegoten in een activiteitenplan waar volop ruimte is voor nieuwe ontwikkeling en innovatie en waarbij het jongerenwerk nauw samenwerkt met netwerkpartners en andere disciplines van ZorgSaam.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is een veilige opgroei- en opvoedsituatie in gezinnen Wat hebben we daarvoor gedaan Veilig Thuis Twente Omschrijving VTT kampte in 2023 met een oplopende werkvoorraad. Hierop zijn intern maatregelen genomen, maar deze hebben niet voldoende effect gehad waardoor de wachtlijst verder is toegenomen. De toename van meldingen lijkt een autonome en structurele ontwikkeling te zijn, die past in het landelijk beeld. Daarnaast zien we in de gehele zorgketen problemen in de doorstroom. Centrumgemeente Enschede heeft in het najaar van 2023 besloten om een incidentele subsidie te verstrekken aan Veilig Thuis Twente ten behoeve van de inhuur van personele capaciteit om de druk te verlichten. Daarnaast wordt het gesprek gevoerd tussen gemeenten en VTT over de lange termijn en de doorontwikkeling van VTT in relatie tot het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming.
28
Metingen Beleidsindicatoren
2023
2022
2021
2020
2019
2018
Bron
66
100
42
56
70
Stichting ZorgSaam Twenterand (SZT)
48
21
34
64
82
Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal activiteiten dat door jongeren zelf wordt georganiseerd bij St. Zorgsaam Twenterand (SZST)
109
Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal bezoekers CJG Loket
41
Aantal Bezoekers website Loes.nl
*
Aantal uitgevoerde trajecten BOR
2
4
3
3
5
4
Humanitas
Aantal uitgevoerde trajecten Homestart
1
3
0
1
2
1
Humanitas
46
57
SZT
514.907 326.273 364.556 337.134 296.265
SZT SZT/GGD
Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Aantal jongeren gemeld in het zorgnetwerk door SZT
136
152
125
74
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Aantal individuele coaching plannen door SZT
27
38
28
17
20
13
SZT
Aantal jeugdige/jongvolwassen vrijwilligers dat betrokken is bij het jongerenwerk van SZT
139
136
157
24
108
188
SZT
Een overzicht van vrij toegankelijke voorzieningen per kern.
1
1
1
1
1
gereed
Totaal aantal jeugdhulpvoorzieningen (wordt nieuwe indicator)
nvt
1.144
1.040
1.292
717
951
Interne systemen
totaal aantal jeugdigen uniek (wordt nieuwe indicator)
nvt
689
661
733
-
-
Interne systemen
Er is een expertisecentrum duurzame gezinsvormen gerealiseerd
Nee
Nee
Nee
Nee
er is een regionaal meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente gerealiseerd
Ja
Ja
Ja
Nee
De vier jeugdwelzijnorganisaties zijn betrokken bij herpositionering n.v.t. jongerenwerk hebben gezamenlijke werkafspraken gemaakt
Nee
Nee
Ja
Vernieuwde beleidsindicatoren
2023
2022
2021
2020
2019
2018
Totaal aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen**
1.020
1.048
-
-
-
-
Bron Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met verblijf ***
138
149
-
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met ambulante zorg ***
910
935
-
-
-
-
Interne systemen
Totaal aantal unieke jeugdigen met een maatregel (ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing) ***
116
136
-
-
-
-
Interne systemen
* Deze metingen zijn niet bij ons ingediend ** Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar *** Jeugdigen kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke jeugdigen dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen
29
Doelenboom Transformatie Sociaal Domein Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Het integrale beleid over het sociaal domein is opgenomen in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (IBN 2023-2026). Na een periode van evalueren, ophalen en schrijven is de nieuwe beleidsnota medio 2023 vastgesteld en vormt dit het kader voor de komende jaren. In de beleidsnota werken we aan 4 themalijnen: de zelfredzame, participerende, lerende en gezonde Twenterander. Hierin zijn de bestuurlijke wensen uit het coalitieakkoord en collegeprogramma met het scenario "Economisch sterk met een sociaal kloppend hart" rondom het sociaal domein vertaald en wordt er ingespeeld op relevante trends en ontwikkelingen richting de toekomst. In de IBN wordt er vanuit verschillende domeinen binnen de gemeente integraal samengewerkt aan gemeenschappelijke doelen. Om aan de gemeenschappelijke doelen concreet invulling te geven is er in 2023 gestart met het opstellen van een Maatschappelijke Agenda (MAG). In deze MAG staan de prioriteiten voor het jaar en staan concrete acties om met elkaar aan de geprioriteerde doelen te werken. De MAG is van ons allemaal: tientallen professionals en inwoners hebben meegedacht om een zo concreet en compleet mogelijke agenda neer te zetten.
Het gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van deze acties en het samen werken aan de gemeenschappelijke bedoeling is een compleet nieuwe werkwijze en vraagt om een andere manier van denken en samenwerken. Het programma transformatie is dus ingericht als MAG, en de doelenboom biedt inzicht in alle doelen en acties die we de aankomende jaren willen gaan uitvoeren. Elk jaar wordt er in de programmabegroting van opvolgend jaar nieuwe prioriteiten vastgesteld, zo kunnen we optimaal inspelen op actualiteit en hebben alle samenwerkingspartners vroeg duidelijk wat de prioriteiten voor aankomend jaar worden. Regionaal wordt er aangesloten bij trajecten/projecten die het beste passen bij de lokale prioriteiten/opgaven van Twenterand.
30
Doel: Omkijken naar elkaar Doel: Thuis is het fijn en veilig Doel: Iedereen doet mee Wat hebben we bereikt Subdoel: Meer jeugdigen groeien thuis/in een thuisomgeving op Wat hebben we daarvoor gedaan Overzicht interventies Sociaal Domein Omschrijving POH Jeugd: de praktijkondersteuners jeugd voorzagen in 2023 bij vrijwel alle Twenterandse huisartsen duidelijk in een behoefte. De POH'ers hebben structureel extra uren gekregen. NPO Onderwijs: de komende periode komt er landelijk 8,5 miljard euro vrij om door corona opgelopen achterstanden in het onderwijs terug te dringen. Ook de gemeente krijgt hiervoor geld. We zijn met scholen in gesprek over een zo goed mogelijke besteding van deze middelen, waarbij de gemeente zoveel mogelijk faciliteert en versterkt wat de scholen doen. Met naast het terugdringen van onderwijsachterstanden ook aandacht voor het mentaal welbevinden van kinderen, jongeren en hun ouders. Preventieakkoord: de gemeente heeft in 2022 samen met voorliggende partners een concept preventieakkoord opgesteld. Hierbij komen twee van de drie landelijke preventiethema's (overgewicht, roken en alcohol) terug en was er daarnaast ruimte voor lokale accenten.
Het preventieplan is in 2023 aangenomen en richt zich op de thema's verleiding en verslaving (roken, drugs, alcohol, vapen e.d.), ontmoeting/eenzaamheid, geldzorgen/armoede en lekker in je vel (overgewicht/mentale gezondheid). In de toekomst vinden deze thema's met bijbehorende acties hun plek in de Maatschappelijke Agenda. We blijven inzetten op gezinswerk, want we willen jeugdigen en gezinnen laagdrempelig, snel en efficiënt ondersteunen om op die manier een bijdrage te leveren aan vroegsignalering, aan het voorkomen van problemen (preventie), aan het afschalen van zorg en aan normalisering (regionale jeugdhulp). In 2023 heeft het gezinswerk daarom structurele extra uren toegekend gekregen. Het innovatiefonds is geëvalueerd en omgebouwd tot het stimuleringsfonds. Vanuit de Specifieke Uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) zijn ook een aantal interventies ingekocht die in 2024 ingezet gaan worden. Het betreft bijvoorbeeld een voorliggende dagstructurering, een zelfhulpportaal, interventies rondom gezonde leefstijl en interventies voor het verbeteren van de mentale gezondheid van onze inwoners. Hierover in de nieuwsbrief sociaal domein meer. Binnen de uitvoering van IBN en de cultuurverandering rond Transformatie in het sociaal domein wordt ook gewerkt aan de doelen rond de zgn.
POK-middelen die wij ontvingen vanwege de Parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslagen (POK). In 2023 is met deze middelen gewerkt aan herstel van vertrouwen in de overheid. Conform VNG-advies is dit begonnen met versterking van de dienstverlening. Bij Wmo en Jeugd is een triage ingesteld zodat inwoners sneller op de juiste plek komen in het voorveld of bij geïndiceerde zorg en niet onnodig lang moeten wachten. Dit heeft al geholpen in het terugdringen van de wachtlijsten. Ook is onderzoek gedaan naar de doorbraakmethode (anders integraal werken), gewerkt aan een inventarisatie t.b.v. een toekomstbestendige toegang en een start gemaakt met een verkenning over "vertrouwen in de overheid", vooral ook in relatie tot het coalitie-akkoord/ collegeprogramma én de visie op (excellente) dienstverlening, zoals mede benoemd in de organisatieontwikkeling. Het komende jaar (2024) zullen op deze thema's nadere concrete stappen gezet gaan worden. De hiertoe gereserveerde middelen zullen hiervoor uit de reserve (ARR) gehaald worden. Voor interventies als het Scheidingspunt, Meldpunt Geldzorgen en de Hervormingsagenda Jeugd, enz. verwijzen wij naar de doelenbomen Gezondheid, Sociale Zaken en Jeugd.
Twentse transformatie Omschrijving De in 2023 landelijk vastgestelde Hervormingsagenda Jeugd vraagt om zowel regionale als lokale implementatie. We zijn in Twente gezamenlijk opgetrokken in het consultatietraject op de Hervormingsagenda en doen dat ook in de uitvoering. In de Twentse Samenwerkingsagenda (zie Doelenboom Jeugd) sluiten we zo goed mogelijk aan op de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Belangrijke thema’s zijn:
31
• Terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk opgroeien. • Het normaliseren en versterken van het gewone leven. • Ondersteuning zoveel mogelijk vormgegeven als (groepsgerichte) vrij toegankelijke voorziening in de wijk. • Het oppakken van problemen in de context van het hele gezin. • Steviger verbinden van jeugdhulp aan aanpalende domeinen zoals het onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid, met extra aandacht voor de overgang van 18- naar 18+ • Stevige lokale teams en toegang: het versterken van de kwaliteit en expertise bij de toegang en het toevoegen van (specialistische) expertise. • Het versterken van de samenwerking met informele steunfiguren, Behalve de Hervormingsagenda speelt ook de landelijke ontwikkeling van het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming een rol (zie Doelenboom Jeugd). Deze ontwikkeling richt zich op het slimmer en effectiever organiseren van (de samenwerking in) de jeugdbeschermingsketen. Het Toekomstscenario kent een grote samenhang met de samenwerkingsagenda. Om die reden wordt dit meegenomen in de uitwerking van de actielijnen.
Beleidsdocumenten Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2019-2023
32
Wat heeft het gekost Overzicht van baten en lasten Sociaal Domein Realisatie begrotingsjaar
Raming begrotingsjaar na wijziging
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
Doelenboom sociale zaken Lasten
23.955.691
23.241.456
19.691.875
878.100
Baten
-21.481.117
-18.668.188
-14.435.164
-1.513.200
2.474.573
4.573.268
5.256.711
-635.100
Lasten
13.067.839
13.201.848
12.885.061
28.091
Baten
-356.633
-334.396
-334.396
0
12.711.206
12.867.452
12.550.665
28.091
Lasten
2.646.749
2.630.387
2.194.866
0
Baten
-455.521
-435.521
0
0
Saldo van baten en lasten
2.191.228
2.194.866
2.194.866
0
Saldo van baten en lasten Doelenboom maatschappelijke ondersteuning
Saldo van baten en lasten Doelenboom gezondheidszorg
Doelenboom onderwijs Lasten
4.703.471
4.223.557
4.382.039
0
Baten
-1.241.054
-1.082.487
-1.082.487
0
Saldo van baten en lasten
3.462.417
3.141.070
3.299.552
0
Lasten
17.446.602
17.796.848
17.950.382
45.000
Baten
-2.130.834
-1.810.113
-665
-1.809.448
Saldo van baten en lasten
15.315.768
15.986.735
17.949.717
-1.764.448
Doelenboom jeugd
Totaal programma lasten
61.820.351
61.094.096
57.104.223
951.191
Totaal programma baten
-25.665.159
-22.330.705
-15.852.712
-3.322.648
Totaal saldo van baten en lasten
36.155.192
38.763.391
41.251.511
-2.371.457
Mutaties reserves db sociale zaken
-605.727
110.120
-79.880
-852.550
Mutaties reserves db maatschappelijke ondersteuning
466.285
174.700
-77.000
-8.660
0
0
0
0
Mutaties reserves db gezondheidszorg Mutaties reserves db onderwijs
-813.966
-801.516
-183.316
0
Mutaties reserves db jeugd
2.319.288
1.707.618
-47.364
-45.000
Totaal mutatie reserves
1.365.880
1.190.922
-387.560
-906.210
Geraamd resultaat
37.521.072
39.954.313
40.863.951
-3.277.667
gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
-2.608.199
Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op het programma ‘sociaal domein’ is € 2.608.000 lager dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. Sociale Zaken • Algemene bijstand - op de algemene bijstand zit een voordeel van iets meer dan €1 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door met name minder personen in de bijstand, IOAW en IOAZ dan begroot (€460k voordeel). Het overige voordeel zit hem in een voordelig BUIG-budget. • Het participatiebudget laat een voordeel zien van € 95.000. De oorzaak hiervan is puur
33
volumewerking, er zijn minder verstrekkingen geweest. • Wat betreft SW Lokaal en SW Groen is er in 2023 sprake van een voordeel van €350.000. Het voordeel wordt mede veroorzaakt door een positieve eindafrekening van Ontplooj van € 104.000 en €30.000 meer vergoeding voor uitgeleend personeel en lagere personeelslasten. Verder is er minder uitgegeven aan meerjarig onderhoud. Totaal een onderschrijding van € 57.000. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken'. De onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. • Onder sociale zaken worden ook de budgetten voor Vluchtelingen, Vluchtelingen Oekraïne, Inburgering en de Camping Blekkenhorst verantwoord. Deze budgetten tezamen laten een voordeel zien van €1.200.000. Dit voordeel wordt veroorzaakt door een hogere normvergoeding voor ontheemden dan dat de daadwerkelijke kosten zijn en een voordeel in verband met een andere berekening voor de vergoeding vanuit het COA. Maatschappelijke Ondersteuning • Op maatwerkvoorzieningen is er overall een nadeel van €420.000. De oorzaak is te vinden in doordat er abusievelijk bij de prognose een bedrag aan toegerekende lasten is meegenomen. • De voorzieningen WMO laten een voordeel zien van € 90.000.
Dit wordt veroorzaakt door een voordeel van €180.000 door strengere verordening en meer hergebruik van de voorzieningen die terug zijn gekomen. Verder zit er ook een onderschrijding op het innovatiebudget van €30.000 en is er een nadeel van €120.000 op de vervoersvoorzieningen, zoals scootmobielen en andere ZIN. • Er is voor € 25.000 meer aan eigen bijdrages maatwerkvoorzieningen en opvang WMO ontvangen dan begroot. Dit is een incidenteel voordeel. • Algemene voorzieningen WMO heeft een voordeel van € 82.500. Dit komt doordat er minder verstrekkingen zijn geweest en een langere afhandeltermijn van meldingen, waardoor mensen uit zichzelf oplossingen en alternatieven zijn gaan zoeken. Daarnaast zijn de consulenten kritischer gaan kijken in combinatie met het feit dat er meer gekeken wordt naar mogelijkheden in het voorliggend veld. Ook hebben er dit jaar minder burgers gebruik gemaakt van de gemeentepolis. • Eerstelijnsloket WMO en het genotsmiddelenbeleid laten een onderschrijding zien van € 100.000, omdat de plannen niet volledig tot uiting zijn gekomen in 2023. Wat betreft het genotsmiddelenbeleid is hier al structureel op geanticipeerd in de begroting 2024. • Op de PGB WMO is sprake van een voordeel van € 240.000. Dit voordeel bestaat voor €80.000 uit een voordeel op de PGB’s (WMO en HO). Dit komt door een strengere verordening en meer zorg in natura.
Verder is er nog een onderschrijding van € 120.000 op het uitvoeringsbudget, omdat niet het gehele bestedingsplan is uitgevoerd. Ook laat de bijdrage aan de Regio Twente op dit budget een onderschrijding van €40.000 zien. • Het bedrag dat vanuit de 2D’s met WMO gemoeid is, zal in de reserve sociaal domein worden gestort. Gezondheidszorg • Het onderdeel jeugdgezondheidszorg maatwerkdeel laat in 2023 een nadeel zien van € 87.000. Dit nadeel kan worden verklaard doordat het budget van de POH niet is meegegroeid met het aantal huisartsen dat hier nu actief gebruik van maakt. • Op de budgetten van Openbare Gezondheidszorg zit een voordeel van €25.000. Dit komt doordat er minder is uitgegeven aan de bestrijding van processierups en tevens niet uitgegeven BREDE Spuk gelden. • Op het budget voor WVGGZ is een onderschrijding van €40.000. De plannen die voornemens waren zijn niet tot uiting gekomen. Dit gaat hoogstwaarschijnlijk in 2024 gebeuren. Onderwijs • Het leerlingenvervoer laat een nadeel zien van € 330.000. Dit komt door een toename van 33 leerlingen. Bij de BERAP leek er een nadeel te ontstaan van €100.000 te ontstaan, maar er is voor gekozen om hier niet op te anticiperen aangezien er in september altijd flinke fluctuaties in de aantallen kunnen ontstaan i.v.m. het begin van het schooljaar.
Echter nam het aantal leerlingen met 32 toe ten opzichte van waarop geprognosticeerd was. Dit, in combinatie met de 15% stijging van het vervoerstarief, heeft tot de overschrijding geleden. Jeugd • Als gevolg van het woonplaatsbeginsel, waarin Twenterand voor 50 minder jeugdigen met jeugdbescherming verantwoordelijk is, kent het budget voor jeugdbescherming een voordeel van €250.000. Op het gebied van Maatwerkdienstverlening 18- is sprake van een nadeel van €180.000. Dit wordt veroorzaakt door de afwikkeling van de reële tarieven. Per saldo kent Jeugdhulp een onderschrijding van €70.000. • Van de centrumgemeente Almelo is een bedrag van € 320.000 ontvangen inzake beschermd wonen. In de afgelopen jaren zijn in de regio minder kosten gemaakt dan de ontvangen rijksbijdrage.
34
De verschillen zijn verdeeld over de regio. Deze middelen zijn benodigd voor doorontwikkeling en doordecentralisatie beschermd wonen (een wettelijke verplichte taak), daarom zijn deze gelden in de reserve sociaal domein gestort. • Op individuele voorzieningen natura jeugd is een onderschrijding van € 210.000, omdat er begroot was op een groter aantal jeugdigen. Daarnaast is de € 100.000 die beschikbaar is gesteld voor verblijfskosten niet aangewend. • Het bedrag dat vanuit de 2D’s met Jeugd gemoeid is, zal in de reserve sociaal domein worden gestort.
35
Programma Ruimte
36
Inleiding Programma Ruimte Inleiding Openbare Orde en Veiligheid Het concretiseren van de samenwerking met Almelo is ingevuld door het gezamenlijk organiseren van controles. Het Bibob-beleid is vorig jaar opgesteld en vastgesteld. In 2024 zal hier verder invulling aan worden gegeven. Ook is deelgenomen aan het 2-jaarlijkse onderzoek de Veiligheidsmonitor. De resultaten van dit onderzoek worden in 2024 verwacht. De pilot buurtbemiddeling is samen met Mijande wonen opgestart. Avedan gaat de uitvoering verzorgen. Openbare Ruimte en Verkeer Het gemeentelijk water- en rioleringsplan 2024-2028 is in 2023 opgesteld en door de raad vastgesteld. In dit plan is klimaatadaptatie ook megenomen. In 2023 moesten we aan de slag met een toekomstgerichte visie op Mobiliteit voor Twenterand en het Gronestructuurplan. Vanwege personele wisselingen en krapte is dat niet gelukt. Het werken met de omgevingswet is nieuw en vraagt meer aandacht. Beide plannen hebben vertraging op gelopen. Een aantal gemeentelijke projecten in de openbare ruimte hebben vertraging opgelopen. Dit heeft verschillende oorzaken: vertraging door wachttijden bij netwerkbeheerders, personele wisselingen, langdurige ziekte en onderbezetting en als laatste samenwerking met andere partijen zorgt voor meer afstemming en dit kost meer tijd.
De verwachting is dat we hier ook in 2024 en verder mee te maken gaan hebben Duurzaamheid, milieu en VTH Uitvoering Klimaat en Energie - In juni 2019 is het nationale Klimaatakkoord ondertekend. In de jaren daarna is op verschillende punten aanvullend landelijk klimaat- en energiebeleid opgesteld. Het klimaat- en energiebeleid wordt steeds veelomvattender. Nederland streeft nu naar 55% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990. Dit brengt nieuwe taken met zich mee voor gemeenten. Vanaf 2022 ontvingen gemeenten van het rijk een bijdrage voor de uitvoering van de taken uit het Klimaatakkoord. Die middelen zijn bedoeld voor de opbouw van een gemeentelijke uitvoeringsorganisatie voor de uitvoering van deze klimaattaken. Gemeenten hebben namelijk een belangrijke regierol gekregen in de uitvoering van de energietransitie. De ontwikkeling voor het uitvoeren van nieuwe en complexe gemeentelijke taken voor de energietransitie (zoals de Regionale Energiestrategie, de wijkaanpak, verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed) en andere taken vragen veel capaciteit en ook nieuwe kennis en innovatie binnen de organisatie. In 2023 is – met het ontvangen budget uit de SPUK uitvoering Klimaattaken - gewerkt aan het opbouwen van een team energie binnen het werkprogramma duurzaamheid.
Energiearmoede en de betaalbaarheid van de energierekening voor een deel van onze inwoners vroegen ook onze aandacht. De taken van gemeenten zijn ook breder geworden. Zo wordt het raakvlak met andere opgaven steeds duidelijker en wordt energie steeds meer randvoorwaardelijk bij ruimtelijke ontwikkelingen. Energie en netcongestie hebben effect: bij Economische ontwikkeling (verduurzamen bedrijven(terreinen) en het lokale vestigingsklimaat); bij Wonen en Maatschappelijk vastgoed (Routekaart verduurzamen maatschappelijk vastgoed) en bij Mobiliteit (laadinfrastructuur). In de regio was er daarom meer afstemming en samenwerking nodig met netbeheerders, provincie, bedrijven en kennisinstellingen/onderwijs. Extra aandacht was er in 2023 ook voor gemeentebrede communicatie over de verschillende thema's van duurzaamheid, zoals het besparen van energie en het isoleren van de woning. Circulaire economie - Twenterand werkt toe naar een circulaire economie in 2050. Als tussendoel streven we ernaar om in 2030 50% minder niet-hernieuwbare grondstoffen te gebruiken. We doen dit door o.a. te blijven zoeken naar mogelijke verbeteringen in de grondstoffencyclus. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het zoeken naar betere recycle opties van huishoudelijk afval- en grondstoffenstromen. Landelijke en externe ontwikkelingen zorgen voor nieuwe uitdagingen op dit gebied.
Marktprijzen voor (secundaire) grondstoffen fluctueren en hebben negatieve en positieve invloeden. Ook is er in 2023 een regionaal koersdocument voor de Circulaire Economie voor Twentse gemeente ontwikkeld met hoofd- en subdoelen. Deze wordt verder uitgewerkt naar een lokale invulling bij inkoop, aanbesteden en projecten. Klimaatadaptatie - Het thema klimaatadaptatie wordt behandeld onder de doelenboom Openbare ruimte en verkeer. Omgevingsbeleid - De thema’s (energie, warmte en klimaatadaptatie ) moeten een plek krijgen in het omgevingsbeleid van de gemeente. De ruimtelijke afwegingen die met de RES, klimaatadaptatie, bodem en water en andere opgaven samenhangen, vragen om democratische besluitvorming van o.a. gemeenten en provincie. Uiteindelijk besluiten raads- en statenleden over de ruimtelijke consequenties van de Regionale Energie Strategie Twente via het Omgevingsbeleid en de daarbij
37
horende Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma’s en Omgevingsplannen. Zie hiervoor de doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkelingen en VTH. Klimaatadaptatie is ook een belangrijk klimaatthema. In het Gemeentelijk Rioleringsplan is hier al rekening mee gehouden. In gemeentelijke projecten, zoals het plan Mozaïek, en de Centrumvisie Vriezenveen, wordt rekening gehouden met bijvoorbeeld hittestress door meer vergroening. In 2023 werd verder gewerkt aan een gemeente die klimaatadaptief is ingericht. Het streven is om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Een onderwerp wat nog steeds een enorme impact heeft voor bewoners is de problematiek rondom het Kanaal Almelo – de Haandrik. Vanwege schade aan hun panden en de nog onzekere situatie m.b.t. de schadeafhandeling leven veel gedupeerde bewoners langs het kanaal Almelo - de Haandrik in grote zorgen en onzekerheden. De problematiek rondom het kanaal zorgt ook voor
financiële risico’s in relatie tot de gemeentelijke begroting. Daarnaast vergt de problematiek ook de komende jaren voortdurend capaciteit vanwege het herstellen van beschadigde objecten en het structurele onderhoud aan de boorvoorzieningen langs het kanaal. Tevens bestaat het risico dat er door de gemeente kosten gemaakt moeten worden die nog niet zijn voorzien of nog niet te voorzien zijn. Maar ook om mogelijke kosten van netwerkbeheerders, wanneer de door hen aangevraagde vergunning of instemming wordt geweigerd. Dit omdat de gemeente schade, die mogelijk door hun werkzaamheden zou kunnen optreden, wil voorkomen. Daarnaast leidt de gemeente zelf financiële schade aan de eigen infrastructuur, omdat deze buiten het onverplichte deel van de schaderegeling van de provincie valt. Denk bijvoorbeeld aan de Noorderweg. Ook qua capaciteit heeft dit impact. Bouwen, wonen en ruimtelijke ontwikkelingen en VTH De opgaven voor de gemeente Twenterand in het ruimtelijke domein zijn groot. Ook in 2023 hebben we gewerkt aan de voorbereiding voor de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zodat deze per 01/01/2024 soepel kan verlopen. In 2023 hebben we veel tijd besteed aan de voorbereiding voor de invoering van deze nieuwe wetten. Beide wetten zijn geen 'plug-and-play". De hoeveelheid werk en de manier van werken veranderen.
Het reguliere werk en het maatwerk zal in het begin meer tijd gaan kosten. Uiteindelijk is integraler werken efficiënter en kan op termijn voordelen opleveren. Het werk en de rollen van de medewerkers zullen de komende jaren veranderen. Er zal meer werk in het voortraject van een aanvraag zitten, door onder meer het bespreken van het ingediende 'concept verzoek, voorheen het 'vooroverleg' genoemd, en er zal meer werk achteraf zijn, in de vorm van toezicht en handhaving. De verwachting is dat de wet WKB impact gaat hebben op de benodigde capaciteit door het wegvallen van de bouwtechnische toets. Wat de impact zal gaan worden is moeilijk te voorspellen. De verplichte inschakeling van een kwaliteitsborger door de aanvrager/bouwer voor veel bouwactiviteiten zal naar verwachting voor problemen zorgen. In de loop van 2023 werd wel duidelijk dat er te weinig kwaliteitsborgers zijn. In 2024 moet meer duidelijk worden wat de impact van de invoering van deze wet is. De Omgevingsvisie 1.0 is eind 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2023 hebben we uiteindelijk geen actualisatie van de Omgevingsvisie gerealiseerd. De capaciteit hiervoor is ontoereikend geweest. Dit geldt even zozeer voor de gebiedsprogramma's. In 2023 is wel volop gewerkt aan het bouwen van het Omgevingsplan. Het onderdeel wonen is opgepakt en uitgewerkt.
Met de Woonvisie als basis zetten we in op het ontwikkelen van inbreidingslocaties en zoeken we naar uitbreidingslocaties voor wonen en werken. We willen daarbij ook een regionale rol vervullen. Twenterand staat voor een woningbouwopgave. Om de doelgroepen op de woningmarkt goed te helpen is het nodig de juiste kwaliteit woningen te bouwen en doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. In 2023 zijn we gestart met het maken van een Programmaplan Woningbouw. Hierin moeten de verschillende thema's samen komen. De sleutelgebieden/projecten, dit zijn aangewezen gebieden waar een woningbouwimpuls kan worden gerealiseerd worden in het programmaplan mee genomen. Projecten 2023 In 2023 zijn projecten gestart onder andere de revitalisering van de Oale Bouw in Westerhaar, woningbouw in Vroomshoop Oost en het realiseren van woningen bij Mozaiek in Vriezenveen. Ook zijn er in 2023 projecten afgerond onder andere de verduurzaming van het gemeentehuis. Ook is in 2023 zwembad De Stamper in Vriezenveen opgeleverd en feestelijk geopend. Meer informatie staat in de doelenboom Bouwen, Wonen, Ruimtelijke ontwikkelingen en VTH.
38
39
Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Twenterand is een veilige gemeente
Doel: Verbeteren leefbaarheid en tegengaan fysiek verloedering Doel: Een meer integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit (ondermijning) Doel: Doelgerichte aanpak op zorg, jeugd en veiligheid Doel: Fysieke onveiligheid wordt voorkomen en/of effectief aangepakt Wat hebben we bereikt Subdoel: De fysieke leefomgeving is schoner en veiliger Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeringsprogramma VTH Omschrijving Het Uitvoeringsprogramma VTH is vastgesteld door de raad en in 2023 zijn er middelen beschikbaar gesteld voor een vierde boa. Het jaarverslag 2023 is inmiddels beschikbaar gesteld aan de raad.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Een meer integere en weerbare gemeente zijn die niet vatbaar is voor ondermijning Wat hebben we daarvoor gedaan Het bevorderen van de bewustwording en gedeelde verantwoordelijkheid zowel intern als extern Omschrijving
40
Ondermijning of georganiseerde misdaad behelst veel vormen van criminaliteit. Kortgezegd komt het er op neer dat de boven- en onderwereld zich mengen doordat criminelen gebruik maken van legale diensten. Zo vragen ze subsidies of vergunningen aan, starten bedrijven en kopen of huren panden. Voorbeelden van ondermijning zijn drugshandel, witwassen, mensenhandel en zorgfraude. De veiligheid en leefbaarheid in een gemeente verslechteren en het vertrouwen in de overheid en de rechtstaat worden langzaam maar zeker aangetast als gevolg van ondermijning. Ondermijning komt overal voor, ook in Twenterand. We werken aan de bewustwording van onze eigen organisatie en de ondernemers en inwoners van de gemeente Twenterand en scherpen we lokale regelgeving aan, zoals beleidsregels of de APV, waar dit een positief effect kan hebben op het tegengaan van ondermijning. De gemeente Twenterand is aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem. In 2023 zijn er 13 meldingen via Meld Misdaad Anoniem binnengekomen, waarbij de meeste betrekking hadden op drugshandel.
Deelnemen aan de Twentse ondermijningsweken Omschrijving Het tegengaan van ondermijning is iets dat we niet alleen kunnen. We werken daarom nauw samen met ketenpartners zoals het RIEC Oost-Nederland en de politie en blijven onderzoeken op welke gebieden we samen een front kunnen vormen. In Twente worden er jaarlijkse enkele thema weken georganiseerd waarin een ondermijningsthema centraal staat. Hier namen we als gemeente Twenterand ook in 2023 aan deel met bijv. een integrale controle in die week.
Verdieping ondermijning in het buitengebied Omschrijving Twenterand is voor criminelen een interessant gebied mede door het grote buitengebied rondom de dorpen. Op dit buitengebied willen we structurele aandacht vestigen. In 2023 heeft er een onderzoek plaatsgevonden op ondermijning in het buitengebied. Dit moet nog omgezet worden in een actieplan. Hier wordt in 2024 aan gewerkt.
Concretiseren samenwerking gemeente Almelo op veiligheidsthema’s Omschrijving Het grondgebied van de gemeente Twenterand en Almelo vormt het werkgebied van het politiebasisteam Noord-Twente. Hierdoor is er veel afstemming en samenwerking met de gemeente Almelo op het terrein van openbare orde, veiligheid en de aanpak van ondermijning. In 2023 hebben we twee integrale controles georganiseerd samen met de gemeente Almelo.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Intensievere bestuurlijke handhaving In 2023 hebben we ons beleid voor Bibob vernieuwd. Met dit instrument zijn we beter in staat om de criminele inmenging in legale activiteiten met ons uit te sluiten. Dit kunnen we doen omdat met het nieuwe beleid op meerdere beleidsterreinen het screenen van personen, ondernemingen en organisaties mogelijk is. Met het nieuwe beleid kunnen we potentiële inmenging vanuit elk domein screenen. In 2024 wordt de uitvoering in onze organisatie verder uitgerold.
Wat hebben we daarvoor gedaan Minimaal twee integrale controles uitvoering in samenwerking met o.a. ODT, Politie en Sociale Recherche Twente Omschrijving Vanuit de gemeente organiseren en coördineren we jaarlijks minimaal 2 integrale controles. Dit zijn controles in de gemeente Twenterand waarbij externe ketenpartners zoals ODT, politie, NVWA, Douane en de Sociale Recherche Twente (SRT) aansluiten. In 2023 hebben er 3 integrale controledagen plaatsgevonden (thema’s: horeca / bedrijfsverzamelgebouwen / autogaragebedrijven).
Implementeren verbrede beleidslijn BIBOB Omschrijving
41
In november 2023 is het Bibob-beleid vastgesteld door de raad en in de begroting 2024 is capaciteit beschikbaar gesteld voor de implementatie hiervan.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Handhaven en verbeteren van de huidige netwerksamenwerking, zowel vanuit het sociaal domein als openbare orde en veiligheid Wat hebben we daarvoor gedaan Inzetten op meer data gestuurd werken met behulp van het regionaal dashboard Veiligheid Omschrijving Er is steeds meer informatie beschikbaar zoals data vanuit het regionale dashboard veiligheid en specifieke informatie van veiligheidspartners. We gebruiken deze informatie sporadisch, maar willen hier meer op inzetten. Door de cijfers structureel te analyseren kunnen we hier meer en slimmer gebruik van maken en verbeteren we onze informatiepositie. Als gemeente Twenterand hebben we in het najaar van 2023 deelgenomen aan de Veiligheidsmonitor. De veiligheidsmonitor is een landelijk 2jaarlijks onderzoek dat wordt uitgevoerd door I&O Research en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In deelnemende gemeenten wordt een vragenlijst verspreid onder een geselecteerd aantal adressen. Hierin staan vragen als: Hoe veilig of onveilig voelt u zich? Wat vindt u van uw buurt? Hoe denkt u over de politie? Ook zijn vragen over thema’s zoals mensenhandel en ondermijning opgenomen in de vragenlijst. In Twenterand hebben 2400 adressen de vragenlijst ontvangen. De respons op de vragenlijst was circa 30%. De eerste resultaten worden in maart 2024 verwacht.
De uitkomsten gebruiken we onder andere voor het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid in 2025.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Preventieve aanpak escalerende (buren)ruzies Wat hebben we daarvoor gedaan Pilot buurtbemiddeling Omschrijving In 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met de Pilot Buurtbemiddeling voor 2 jaar. Dit project is een samenwerking met woningcorporatie Mijande Wonen en wordt uitgevoerd door Avedan. Begin 2024 is de pilot gestart.
Metingen Beleidsdoelen
2023 2022 2021 2020 2019 2018
Bron
Woninginbraken
16
27
20
30
40
45
Politie
Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in Twenterand
55
53
42
34
52
46
Politie
0
1
0
0
0
3
0
0
0
0
0
eigen gegevens
Aantal controles A/B-evenementen
17
23
11
2
36
eigen gegevens
Aantal controles C-evenementen
3
1
1
1
2
eigen gegevens
Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole)
0
19
4
12
16
eigen gegevens
Aantal geïnde bestuurlijke boetes
nnb
0
0
0
1
eigen gegevens
Aantal behandelde klachten
154
231
270
240
113
eigen gegevens
Aanpak woninginbraken
Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C evenementen Aantal verleende vergunningen voor evenementen
* zo min mogelijk ** Bibob onderzoeken zijn situationeel en daarom niet te plannen
42
Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte
Doel: Openbare ruimte voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsnormen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners.
Doel: Verbeteren infrastructuur Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd.
Doel: Betere bereikbaarheid voor alle vervoerswijzen Hiermee wordt bedoeld dat voor auto, fiets, trein en bus wordt geprobeerd het voorzieningenniveau minimaal op hetzelfde niveau te houden. Vooral voor bus en trein wordt geprobeerd dat middels overleg (ook in regionaal verband) te realiseren en mogelijk te verbeteren.
Doel: Klimaatbestendiger inrichten openbare ruimte Bij werkzaamheden in de openbare ruimte zal rekening worden gehouden met klimaatadaptatie. Het gaat er om dat bij de uitvoering van onderhoud en beheer en ook bij projecten de openbare ruimte klimaatbestendiger wordt ingericht.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Bevorderen klimaatbestendige openbare ruimte bij onderhoud, beheer en projecten Wat hebben we daarvoor gedaan Opstellen nieuw beleid Omschrijving
43
Opstellen nieuw gemeentelijk rioleringsplan In 2023 is een nieuw Gemeentelijk Water- en Rioleringsplan opgesteld met een looptijd van 20242028 . In het plan zijn het gemeentelijk beleid over water en riolering, het onderhoud en beheer van de riolering en de verbeteringswerkzaamheden en -projecten inclusief de financiële onderbouwing van de rioolheffing vastgelegd. Ook is het onderwerp klimaatadaptatie opgenomen in het plan. De gemeenteraad heeft het plan in december 2023 vastgesteld. Opstellen nieuw Mobiliteitsvisie Het huidige Gemeentelijk Mobiliteitsplan heeft een looptijd tot 2025. Een aantal thema’s op dit gebied is volop in ontwikkeling en vraagt om herziening van dit Mobiliteitsplan. Denk daarbij aan onderwerpen zoals duurzame mobiliteit (b.v. plaatsing van laadpalen en realiseren van snelle fietsverbindingen) en ook de risico gestuurde verkeersveiligheidsaanpak. Vanwege personele wisselingen, ziekte en onderbezetting is het opstellen van deze visie vertraagd. Opstellen Groenstructuurplan De Omgevingsvisie 2.0 vraagt om gemeentelijk beleid op dit onderwerp. Het groenstructuurplan dient als onderlegger voor de nieuwe Omgevingsvisie 2.0. In het groenstructuurplan wordt aangegeven welke groenstructuren we als gemeente van belang vinden en hoe we daar mee om denken te gaan. Dit onderwerp is in 2023 nader uitgewerkt.
Omdat het werken met de Omgevingswet nieuw is en dit extra aandacht vraagt, heeft dit onderwerp enige vertraging opgelopen. In het eerste kwartaal van 2024 wordt dit afgerond.
Uitvoering gemeentelijk rioleringsplan 2019-2023 - Riolering klimaatverandering (onderdeel agenda duurzaamheid) Omschrijving Zoals al gemeld in de BERAP 2023 hebben enkele gemeentelijke projecten in de openbare ruimte vertraging opgelopen. Dat komt door verschillende oorzaken: -de wachttijd bij de netwerkbeheerders (zoals Enexis) is opgelopen van 3 maanden naar minimaal een 1/2 jaar-3/4 jaar voor aanpassingen aan het net; dat geeft bijvoorbeeld vertraging bij een project in het Westerdok in Vriezenveen. - bouw en verduurzaming door Mijande Wonen; we stemmen de projecten op elkaar af, zodat eerst Mijande aan de slag gaat en wij daarna in de openbare ruimte aanpassingen doorvoeren. - op verzoek van ondernemers zijn de werkzaamheden aan Hoofdweg tussen de Wollegrasstraat en de rotonde in Westerhaar uitgesteld (uitvoering 2024). - Project Schout Doddestraat en omgeving wordt gefaseerd uitgevoerd / deels uitgesteld in verband met het project Zwembad. Daardoor is de uitvoering vertraagd. - diverse personele wisselingen, langdurige ziekte en onderbezetting leiden tot vertragingen. Dit alles heeft gevolgen voor de (tijdige) uitvoering van de gemeentelijke projecten m.b.t. riolering en wegen.
Metingen Beleidsdoelen
2023 2022 2021 2020 2019 2018 Bron
Metingen verkeer verkeersongevallen waarbij doden zijn gevallen
1
1
1
3
1
2
verkeersongevallen met gewonden
31
41
30
35
30
25
BLIQ verkeersveiligheid rapportage BLIQ verkeersveligheid rapportage
verkeersongevallen
134
146
135
131
133
186
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
44
Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en leefbare omgeving
Doel: Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld worden meegenomen. In de Omgevingsvisie Twenterand 1.0, die in december 2021 is vastgesteld door de raad, zijn de lange-termijn doelen voor een duurzamer Twenterand opgenomen: we werken aan een meer circulair, klimaatbestendig en energieneutraal Twenterand in 2050.
Doel: Er is een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving voor mensen Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Duurzame initiatieven zijn gestimuleerd en gefaciliteerd Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren Ontwikkelprogramma Agenda Duurzaamheid 2018—2022 Omschrijving In de periode 2018-2022 vormde de Agenda duurzaam Twenterand de basis voor de gemeentelijke inzet op de onderwerpen energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie. In 2023 is de Agenda duurzaam Twenterand 2018-2022 geëvalueerd en is de raad hierover geïnformeerd. De ambities en doelen uit de Agenda staan opgenomen in de gemeentelijke Omgevingsvisie 1.0. Hiermee is de Agenda duurzaam Twenterand overgegaan naar een werkprogramma duurzaamheid, gebaseerd op de uitvoering van de taken uit het Klimaatakkoord.
45
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoering Klimaatakkoord/energie Omschrijving Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid. De rijksbijdrage (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)) voor Twenterand is in totaal € 1.702.816 voor 2023, 2024 en 2025, uitgekeerd in drie tranches, te beginnen vanaf mei 2023. Voor 2023 ontving de gemeente van het rijk € 562.503,-. Er is geen effect op de gemeentelijke begroting en de verantwoording loopt via SiSa. Deze middelen zijn bedoeld voor de uitvoeringskosten (personeel en extern advies). Het gaat om o.a. taken voor het verduurzamen van de Gebouwde omgeving (verduurzamen huur-koop-utiliteitsbouw), Opwek hernieuwbare energie en RES, Duurzame mobiliteit (laadinfra) etc. De VNG heeft hierover afspraken gemaakt met het Rijk om bij gemeenten een stevige uitvoeringsorganisatie te kunnen inrichten. De in 2023 ontvangen klimaatgelden zijn ingezet voor de opbouw van een team Duurzaamheid/energie met vaste fte's, inhuur communicatie en projectleider ATT/Smart Energy Hub.
Het vraagt ook extra inzet op (financieel) overzicht van alle ontvangen budgetten en organisatie in een werkprogramma duurzaamheid (beleidsvorming, uitvoering, financiering en control).
Besparen energie in de huursector Omschrijving Samenwerken met Mijande Wonen: Via de prestatieafspraken die de gemeente met Mijande maakt (o.a. afspraken over woningkwaliteit en duurzaamheid /warmtetransitie huurwoningen) streven we naar energie besparen en duurzame energie in de huursector. In 2023 is een nieuwe Uitvoeringsagenda prestatieafspraken Mijande Wonen 2023 - 2024 vastgesteld. De focus in deze Uitvoeringsagenda ligt op het verduurzamen van bestaande woningen met slechte energieprestaties door het uitvoeren van grote maatregelen zoals het isoleren van de woningen. Maar ook met kleine maatregelen zoals het aanbrengen van tochtstrips en radiatorfolie door de energievakman van Mijande Wonen.
Deelnemen Regionale Energie Strategie (RES) Twente Omschrijving Twenterand neemt deel in de Regionale Energie Strategie Twente (RES Twente) en sluit aan bij de doelen van het Klimaatakkoord (in 2030: 49% CO2-emissiereductie ten opzichte van 1990 en in 2050: minimaal 80-95% CO2-emissiereductie). Stand van zaken 2023 Twenterand - In 2021 werd in Twenterand circa 40 GWh aan hernieuwbare elektriciteit opgewekt, door zon op dak en zon op veld (bron: Klimaatmonitor). Het % hernieuwbare energie in 2021 was 14,4%; inclusief toedeling vanuit Twence was dat 20,2%. De onderstaande figuren tonen de langjarige trend in het energiegebruik (licht dalend energiegebruik, vooral in de gebouwde omgeving) en het percentage hernieuwbare energie in Twenterand (een stijgend aandeel hernieuwbare elektriciteit) (bron: Klimaatmonitor https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/ ).
46
De gemeenteraad heeft in juli 2021 de Regionale Energiestrategie Twente 1.0 vastgesteld, met daarin een bijdrage van 82 GWh vanuit Twenterand in een “energiemix”. De voorkeursvolgorde voor de opwek van duurzame energie tot 2030 is door de raad gegeven: maximaal zon op dak, zon op (te ontwikkelen) zandwinplassen, windenergie (onder randvoorwaarden). In het Beleidskader duurzame energie Twenterand werd dat vertaald en in beleid vastgesteld door de raad op 25 april 2023. Dit beleid biedt o.a. ruimte voor erfmolens met een tiphoogte tot 35 meter en zonnevelden tot 1 ha. Aandachtspunten voor de invulling van windenergie (grootschalig) in het ATT gebied zijn ook opgenomen in het Beleidskader duurzame energie en in de aandachtspunten die de raad heeft meegegeven in moties en amendement. Het beleidskader is een bouwsteen voor onze Omgevingsvisie / Omgevingsplan via het spoor Omgeving (doelenboom BoWoRo)
47
De samenwerking ATT wind tussen 3 gemeenten en provincie is in 2023 doorgezet, na akkoord van de raad eind 2022. In 2023 is een advies opgesteld over de mogelijke ontwikkelvarianten (vormen van samenwerking en eigenaarschap) voor wind in het ATT-gebied. Vertegenwoordigers van direct omwonenden, grondeigenaren, energiecoöperaties, ondernemers en andere betrokkenen zijn gevraagd om mee te denken over de ontwikkelvarianten. Ook zijn enkele windexcursies georganiseerd (op 24 en 25 maart 2023 voor raadsleden). Het advies werd in november 2023 aan de raad voorgelegd. De voorkeur voor een lokale samenwerking tussen lokale partijen (publiek en collectief privaat) is door de raad vastgesteld. Het alternatief voor deze variant was het uitschrijven van een Maatschappelijke Tender. Op basis van het vastgestelde voorkeursalternatief voor een lokale PPS samenwerking is opdracht gegeven aan een onafhankelijk verkenner om mogelijke lokale samenwerkingspartners in kaart te brengen. Verder is door de 3 ATT gemeenten en de provincie een gezamenlijk ontwikkelkader vastgesteld, waarin ambitie, technische uitgangspunten en uitgangspunten voor lokaal eigendom zijn opgenomen.
Met het besluit over het vervolg van de ontwikkeling van wind in het ATT gebied heeft de raad in november 2023 ingestemd met een ambitie bandbreedte van 120-180 GWh voor het totale ATT gebied en een bijdrage daarin op Twenterands grondgebied van 3-5 windturbines. De raad heeft vragen en punten meegegeven voor de volgende stappen in het (langjarige) proces. De lokale uitvoering van de RES kampt met vertraging (landelijk én in Twente), en daarmee stagneert de ontwikkeling van wind- en zonneprojecten. In zomer 2023 is de voortgangsrapportage RES Twente opgeleverd (Brief (energiestrategietwente.nl) waarin de stand van zaken in het bereiken van de doelen in Twente aan werd gegeven. Ambtelijke werd de samenwerking tussen RES Twente en het programma Nieuwe Energie Overijssel gevonden in maandelijkse werkplaatsen Twente. Hier werd in verschillende werkgroepen en op verschillende thema’s samengewerkt en informatie uitgewisseld. Het concept RES Twente 2.0 werd in mei 2023 aan de raden aangeboden. Aanvankelijk was het de bedoeling dat de ontwerp RES 2.0 in juli 2023 zou worden opgeleverd. Maar 2023 was een jaar waar aan ene kant het proces RES 2.0 vertraagde, en aan de andere kant er veel discussie en ontwikkelingen waren in de regio en de provincie doordat de provincie (ruimtelijke en programmatische) regie pakte op het beleid voor zonnevelden en windenergie.
In 2023 zijn ook de adviezen van het inwonersforum Twente en de Meedenktank van maatschappelijke partners voor de RES opgesteld en aan de RES aangeboden.
Coördineren Energieloket met de Energiecoaches Omschrijving Het lokale Energieloket heeft een belangrijke rol in de uitvoering van de Warmtevisie. Via informatie en communicatie door het Energieloket op de website van de gemeente Twenterand en met de inzet van persoonlijk advies van de vrijwillige energiecoaches in Twenterand, stimuleren en ondersteunen we inwoners. Inwoners hebben 109 keer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om in gesprek te gaan met een energiecoach in 2023. Sinds de communicatiecampagne die is opgestart in november 2023 is er een toename zichtbaar in het aantal aangevraagde adviesgesprekken met energiecoaches. Er is in 2023 een extra energiecoach opgeleid en is er in elke kern energiecoach actief. De organisatie rondom de energiecoaches is in samenwerking met zeven west Twentse gemeenten opgezet, waarbij de coördinatie bij gemeente Wierden ligt.
Energieprojecten Omschrijving Netcapaciteit: Voor verbetering van de netcapaciteit werkt Enexis samen met de gemeente aan uitbreiding van de capaciteit rondom het elektriciteitsstation in Vroomshoop. Netcongestie blijft nog steeds een probleem, ook door het bovenliggend hoogspanningsnet van TenneT. De druk op het elektriciteitsnet neemt steeds verder toe. Projecten voor duurzame energie, bedrijvigheid en mobiliteit lopen aan tegen de capaciteit van de energie-infrastructuur. In 2023 bracht de provincie voor het eerst haar pMIEK uit. De provincie heeft een regierol voor het regionale netwerk en werkte aan het prioriteren van netuitbreidingen (in de pMIEK ) en een provinciale Energievisie. De raad werd hierover geïnformeerd met een raadsbrief en met een raadsinfo op 8 juni 2023. De netcongestie voor teruglevering van opgewekte hernieuwbare energie speelde in Twenterand al enkele jaren. In 2023 kondigde Enexis ook voor de afnamekant voor nieuwe en uitbreiding van bestaande aansluitingen voor grootverbruikers (die een zware netaansluiting van meer dan 3x80A nodig hebben) de situatie van netcongestie af. Voor zulke aansluitingen is geen capaciteit meer beschikbaar ( https://capaciteitskaart.netbeheernederland.nl/ ). Inmiddels groeit de wachtlijst bij Enexis
voor bedrijven die willen aansluiten op het net (januari 2024: station Vroomshoop 48
wachtlijst aantal aanvragen afname 7; wachtlijst aantal aanvragen voor teruglevering 85). De netbeheerders (Tennet, Enexis en Coteq) presenteerden afgelopen najaar hun tweejaarlijkse investeringsplannen, o.a. voor het HS/MS station Vroomshoop. De verwachting is dat problemen op het laagspanningsnet in de nabije toekomst ook inwoners in wijken kan raken. Om dat voor te zijn startte Enexis samen met gemeenten de voorbereiding van een buurtaanpak om het netwerk in de wijk toekomstbestendig te maken. Energiehub: De eerste verkenning voor een energiehub rond Oosterweilanden met lokale partijen is medio 2023 afgerond. De positieve uitkomst heeft ertoe geleid dat een drietal partijen, samen met de gemeente een aanvraag voor verder onderzoek naar de haalbaarheid hebben ingediend bij de gelden van de Regiodeal. Voor het perceel grond met nu nog agrarische bestemming zuidoostelijk van het bedrijventerrein Oosterweilanden heeft Hydronex, namens de grondeigenaren, een principeverzoek ingediend voor de ontwikkeling van een Energie Hub. Energiebesparen bedrijven: Zie Uitvoeringsprogramma VTH - speerpunten ODT Zon op Dak : Voor 2030 wil Twenterand maximaal inzetten op het benutten van de mogelijkheden van Zon op Dak. In 2023 is samen met de provincie een plan van aanpak voor Zon op Dak opgesteld.
Omdat er in de gemeente nog veel dakoppervlak is dat in theorie geschikt is voor zonne-energie, hebben wij bedrijven actief benaderd. Samen met het provinciale Versnellingsteam Zon op Dak is vanaf oktober 2023 een campagne zon op dak voor bedrijven gestart. Circa 60 bedrijven zijn benaderd met een aanbod voor een op het bedrijf toegesneden advies. Kleinere bedrijven en agrarische bedrijven konden zich bij interesse zelf aanmelden voor advies bij het Versnellingsteam. De actie loopt door tot in voorjaar 2024. Biogas -groengas: In 2023 heeft de gemeente, samen met Cogas en OD Twente, de vorming van een biogas-groengashub in Weitemanslanden ondersteund door stroomlijning van de vergunningaanvraag voor (o.a.) de groep deelnemende Twenterandse boeren. Via de provincie is ook afstemming gezocht tussen energie/duurzaamheid en het PPLG. De samenwerkende boeren hebben in het najaar SDEaanvragen ingediend bij RVO. Toen bleek dat de voorwaarden voor de SDE++-subsidie vlak voor de openstelling waren gewijzigd (met lagere basistarieven), hebben provincie en gemeenten samen een reactie bij het ministerie EZK ingediend en gepleit voor een aparte SDE++ categorie voor kleine agrarische bedrijven met monomestvergisters. De provincie voerde hierover de gesprekken met het ministerie.