CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2020 NIEUW.pdf

Raadsvergadering 6 juli 2021, gemeente TwenterandBij agendapunt: Jaarstukken 202033.156 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

81

Subdoel: De organisatie is doelmatig en doeltreffend gefaciliteerd Wat hebben we daarvoor gedaan  Faciliteren flexwerken (tijd en plaats onafhankelijk werken) Als gevolg van corona en het thuiswerken , is de overgang naar laptops i.p.v. vaste desktops versneld in gang gezet. Daarmee zijn we voorbereid op flexibel werken (werken waar het werk is) en ook op de herinrichting van het gemeentehuis. Duurzaam en toekomstbestendig gemeentehuis In 2020 is met hulp van een aantal (externe) partijen gewerkt (conform raadsbesluit) aan een meer integrale studie om de verduurzaming en de herinrichting te vertalen naar techniek, ramingen en gedragen plannen. Voor deze studie is het volgende doel meegegeven: Realiseer duurzame, toekomstbestendige en efficiënte huisvesting voor de bestuurlijke en ambtelijke organisatie binnen het bestaande gemeentehuis en realiseer daarbij lagere huisvestingslasten door de verhuur van ruimten aan maatschappelijke partners en/of derden. De plannen passen bij de ambitie om het gemeentehuis in Vriezenveen te gaan verduurzamen, de gemeente is dit nl. verplicht vanuit de routekaart vanuit het Rijk welke (minimaal) een C label in 2023 en een A label in 2030 eist voor publieke gebouwen zoals het gemeentehuis.

Het gemeentehuis is voorzien van een (deels) verouderde bouwkundige schil uit 1969 en voor de warmteopwekking wordt gebruik gemaakt van (oude) technisch afgeschreven milieuvervuilende gasketels die dringend aan vervanging toe zijn. Deze worden beide aangepakt. De uitwerking van het integrale plan is nagenoeg gereed.

Subdoel: Actuele informatie is veilig, beschikbaar, betrouwbaar en toegankelijk in efficiënte systemen Wat hebben we daarvoor gedaan  Digitaal Stelsel Omgevingswet (aansluiten op) Bij de Omgevingswet hoort een goede digitale ondersteuning. Het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO) is het stelsel van de landelijke voorziening en de lokale systemen van de overheden. Daarmee vormt het de informatiemotor van de Omgevingswet. Het digitaal stelsel heeft voor de gebruiker de vorm van 1 digitaal loket. Het digitaal stelsel brengt alle gegevens over de fysieke leefomgeving bij elkaar, zodat overheden, inwoners en ondernemers die kunnen opvragen. Aansluiting op het Digitaal stelsel Omgevingswet is een wettelijke plicht. De voorbereidingen van deze investering lopen nog, de investering heeft nog niet plaatsgevonden, deze wordt voorzien voor 2021.

 Gebruik Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) bij Beheer Openbare Ruimte (BOR) De Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) is een gedetailleerde digitale kaart van Nederland, waarin gebouwen, wegen, water, spoorlijnen en groen op een eenduidige manier zijn vastgelegd. Vanaf 1 juli 2017 zijn bestuursorganen bij de vervulling van hun publiekrechtelijke taken verplicht om gebruik te maken van de BGT. Het gebruik van de BGT dient hiervoor concreet in verschillende werkprocessen ingeregeld te worden. Het beheren en ontwerpen van de openbare ruimte (BOR) is één van deze werkprocessen. De voorbereidingen voor deze investeringen zijn gedaan. De investering heeft nog niet plaatsgevonden deze wordt voorzien voor 2021.

 Borgen beveiliging en privacy (BIG, AVG, Ensia)* Verantwoording Privacy 2020 De gemeente Twenterand is verplicht te voldoen aan de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). Hierin staan regels voor de omgang met persoonsgegevens en om zoveel mogelijk ‘AVG-proof’ te zijn moet er continu aandacht zijn voor het bewust omgaan met privacygegevens van klanten en van eigen medewerkers. De belangrijkste activiteiten in 2020 om deze bewustwording te vergroten: de Pubquiz Privacy (door VNG beschikbaar gesteld) en het gebruik van de NanoLearning (door Junglemap). Ofschoon de deelname niet verplicht is gesteld, wordt erop gestuurd dat personeelsleden de lessen afronden.

82

Hiermee wordt tevens beoogd dat het aantal datalekken (10 in 2020, waarvan 1 gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens) bij de gemeente zal afnemen. Informatieveiligheid De gemeente wil de continuïteit van dienstverlening waarborgen. Daarvoor is informatievoorziening cruciaal, met inbegrip van een betrouwbare en veilige ICT-infrastructuur. De afhankelijkheid van de ICT-infrastructuur neemt steeds verder toe. Dat maakt ons kwetsbaar voor digitale dreigingen. De gemeente verhoogt daarom haar digitale weerbaarheid. Hierbij wordt aansluiting gezocht met verplichte wet- en regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en privacy, zoals de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de AVG. In 2020 heeft de gemeente gewerkt aan de verdere implementatie van de BIO. Het informatiebeveiligingsbeleid is geëvalueerd en geactualiseerd en zal begin 2021 worden vastgesteld. Er wordt nauw samengewerkt met het werkveld privacy. Bij beide werkvelden is opleiding en bewustwording van medewerkers een voortdurend punt van aandacht. Daarnaast worden in 2021 een aantal technische trajecten afgerond. Zo zijn vanuit het landelijke aanbestedingsprogramma GGI-veilig van de VNG de voorbereidingen gestart om aan te sluiten op het Security Operations Center (SOC) van KPN.

Subdoel: Alle IC processen zijn beoordeeld op risico’s Door risico analyses op te stellen en adequate beheersmaatregelen te treffen, krijgen we meer grip op de bedrijfsvoering. Alle betrokkenen maken deel uit van dit proces.

Wat hebben we daarvoor gedaan  Bijhouden van de verzekeringsportefeuille Alle relevante risico's zijn verzekerd.

Subdoel: Goede advisering en ondersteuning Raad & Griffie Subdoel: Een zodanig ingericht besluitvormingsproces waardoor besluiten in rechte in stand kunnen blijven Subdoel: Een jaarlijks materieel sluitende begroting en een goedkeurende accountantsverklaring bij de jaarrekening Metingen Verplichte indicatoren

2020

2019

2018

2017

2016

Bron

Formatie*

199,6

178,9

183,4

176,0

191,2

Vensters voor Bedrijfsvoering

Werkelijke Bezetting*

199,6

178,9

183,4

176,2

192,0

Vensters voor Bedrijfsvoering

Apparaatskosten (kst. per inwoner)

€ 549

€ 550

€ 542

€ 561

€ 517

Vensters voor Bedrijfsvoering

Externe inhuur (% van de loonsom)

18,6%

21,0%

20,8%

22,2%

19,0%

Vensters voor Bedrijfsvoering

Overhead (% van de totale lasten)

25,0%

19,0%

32,9%

29,1%

29,5%

Vensters voor Bedrijfsvoering

* cijfers zijn per 31-12

83

Wat heeft het gekost Overzicht baten en lasten Fundament Realisatie Raming begrotingsjaar begrotingsjaar na wijziging

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Incidenteel gerealiseerd in boekjaar

Doelenboom dienstverlening en klantcontact Lasten

500.125

581.467

581.449

0

Baten

-328.151

-419.070

-419.070

0

Saldo van baten en lasten

171.974

162.397

162.379

0

Lasten

4.427.071

3.537.177

3.160.692

459.234

Baten

-3.045.807

-921.277

-912.820

-707.157

Saldo van baten en lasten

1.381.264

2.615.900

2.247.872

-247.923

Totaal programma lasten

4.927.196

4.118.644

3.742.141

459.234

Totaal programma baten

-3.373.958

-1.340.347

-1.331.890

-707.157

Totaal saldo van baten en lasten

1.553.238

2.778.297

2.410.251

-247.923

Mutaties reserves db dienstverl. en klantcontact

0

0

0

0

275.195

184.608

-41.832

-147.372

Doelenboom bedrijfsvoering

Mutaties reserves db bedrijfsvoering Totaal mutatie reserves

275.195

184.608

-41.832

-147.372

Geraamd resultaat

1.828.433

2.962.905

2.368.419

-395.295

gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-1.225.059

Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op programma 4 is € 1.225.059 lager dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. • Er heeft een verplichte storting in de voorziening pensioen politieke ambtsdragers plaatsgevonden om de voorziening op het vereiste niveau te brengen. Per saldo zorgt dit voor een nadeel van € 168.000 • De post accountantscontrole wordt overschreden met € 40.000 vanwege een noodzakelijke aangescherpte controle en vanwege coronamaatregelen • Op overige financiële middelen is sprake van een voordeel van ruim € 973.000. Dit komt met name doordat in 2019 correcties hebben plaatsgevonden op nota’s die in eerste instantie onterecht in 2020 waren geboekt van € 100.000. Daarnaast is een eenmalige winstbijdrage inzake vof Vroomshoop oost van ruim € 700.000 ton geboekt die niet geraamd was. De voorziening riool is met € 200.000 naar beneden bijgesteld in verband met een lager rentepercentage en lagere kapitaallasten. Dit geeft een eenmalig voordeel. • De ontvangen coronamiddelen zijn verantwoord op het programma fundament (€ 1.400.000). De uitgaven als gevolg van corona zijn echter, conform BBV-richtlijnen, verantwoord op alle programma’s. Voorgesteld wordt om het restant van deze middelen van € 632.538 in een nieuw te vormen reserve te storten. Hierover leest u meer in de paragraaf corona.

De ontvangen middelen duurzaamheid van € 237.000 zijn in de reserve duurzaamheid gestort. • De post onderhoud software/abonnementen is met € 280.000,- overschreden. Oorzaak hiervan is onder andere dat de begroting 2020 gebaseerd was op de werkelijkheid 2018 (plus indexeringen). De

84

ontwikkelingen 2019 en 2020 zijn derhalve niet in de raming meegenomen. Daarnaast is er geen raming opgenomen voor strippenkaarten en consultancy. Daar tegenover staat een onderschrijding op het budget 'beveiliging' en 'extra kosten I&A o.b.v. Native traject' van € 168.000. Vervanging servers heeft evenals in 2019 ook dit jaar niet plaatsgevonden, wat een onderschrijding van € 20.000 in zowel 2019 als 2020 heeft opgeleverd (dit is ook gemeld in de jaarrekening 2019). In 2021 moeten de servers vervangen worden en zal er derhalve een overschrijding op dit budget plaatsvinden. Er is een kleine overschrijding op hardware. In 2019 was dit al aangekondigd, toen was er een onderschrijding. Er zijn veel mobiele telefoons aangeschaft (ook gevolg van corona). • De totale salarissen (inclusief flex) zijn € 170.000 lager dan geraamd. De opleidingskosten zijn totaal (over alle producten) onderschreden met € 25.000. Dit komt met name doordat er een subsidie is ontvangen en omdat er een opleiding terugbetaald is omdat de medewerker uit dienst is gegaan in 2020. Er is een overschrijding op kosten derden van € 45.000 als gevolg van complexe juridisch pdossiers ondersteund/behandeld door Damsté advocaten. Daarnaast is er een overschrijding op de post bedrijfsauto's van € 45.000 door uitbreiding (van 4 stuks) van het wagenpark en de hogere lasten per geleased elektrisch (duurzaam) voertuig.

Van dit bedrag is € 15.000 eenmalig en € 30.000 structureel. Hiertegenover staan lagere reis- en verblijfkosten op de diverse producten van € 43.000. De kosten van loopbaanbegeleiding via POSG zijn voor een bedrag van ruim € 125.000 onttrokken uit de reserve heroriëntatie. • Onderstaande posten zijn in 2020 onderschreden, omdat de kosten in 2021 gemaakt worden. Deze posten worden hier apart benoemd, aangezien de budgetten niet overgeheveld worden naar 2021, waardoor dit tot een overschrijding zou kunnen leiden in 2021. Als verklaring kan dan worden verwezen naar dit jaarverslag. 2020 ICT overige goederen en diensten (server) € 40.000 (van 2019 en 2020)

Algemene dekkingsmiddelen 2020 Realisatie begrotingsjaar

Raming begrotingsjaar Raming begrotingsjaar na wijziging voor wijziging

Incidenteel gerealiseerd in boekjaar

Lokale heffingen Lasten

0

0

0

0

Baten

-7.237.567

-7.282.875

-7.192.875

0

Saldo van baten en lasten

-7.237.567

-7.282.875

-7.192.875

0

Lasten

0

0

0

0

Baten

-48.086.453

-47.281.736

-46.609.571

0

Saldo van baten en lasten

-48.086.453

-47.281.736

-46.609.571

0

Algemene uitkering

Dividend Lasten

0

0

0

0

Baten

-1.657.190

-1.657.343

-1.657.343

0

Saldo van baten en lasten

-1.657.190

-1.657.343

-1.657.343

0

Lasten

618.417

625.837

625.837

0

Baten

-327.612

-409.876

-409.876

0

Saldo van baten en lasten

290.805

215.961

215.961

0

Lasten

0

0

0

0

Baten

-877.125

-998.397

-998.397

0

Saldo van baten en lasten

-877.125

-998.397

-998.397

0

-57.567.530

-57.004.390

-56.242.225

0

Saldo financieringsfunctie

Overige algemene dekkingsmiddelen

Totaal algemene dekkingsmiddelen

85

Wat heeft het gekost De algemene dekkingsmiddelen laten een voordeel zien van € 563.140. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. • De opbrengst van de onroerendezaakbelasting is € 45.000 (0,6%) lager dan geraamd. • De werkelijke inkomsten vanuit het gemeentefonds bedragen in 2020 ruim € 800.000 meer dan begroot. In de meicirculaire 2020 is aangekondigd dat de accressen voor de uitkeringsjaren 2020 en 2021 vastgeklikt worden op het niveau dat toen is gepubliceerd. Dit als onderdeel van het compensatiepakket corona. Dat geeft rust en stabiliteit in een roerige tijd. Een mogelijke toe- of afname van de rijksuitgaven leiden in die jaren hierdoor niet tot wijziging van het accres. Het voordeel wordt met name veroorzaakt door het voorschot op de onderschrijding van het plafond van het BTWcompensatiefonds (€ 170.000) en diverse hoeveelheidsverschillen (€ 446.000) zoals wijzigingen in het aantal woonruimten, huishoudens en bijstandsontvangers. • Het saldo van de financieringsfunctie laat een nadeel zien van bijna € 75.000. Dit wordt veroorzaakt doordat er minder rente is ontvangen op de verstrekte hypotheken aan ambtenaren dan bij de begroting vanuit is gegaan. • De overige algemene dekkingsmiddelen zijn ruim € 121.000 lager dan geraamd. Dit verschil wordt veroorzaakt door de bespaarde rente op reserves en voorzieningen.

86

Beleidsindicatoren programma's conform BBV Beleidsindicatoren programma's conform BBV Via onderstaande link vindt u de beleidsindicatoren https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-enverantwoording/?regionlevel=gemeente&regioncode=1700

87

Algemene dekkingsmiddelen 2020 Algemene dekkingsmiddelen 2020 Lokale heffingen De gemeente Twenterand kent de volgende niet bestedings gebonden gemeentelijke heffingen: Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

Onroerende-zaak belasting

-7.237.567

-7.282.875

-7.192.875

Totaal

-7.237.567

-7.282.875

-7.192.875

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

-16.135

-24.000

-24.000

Dividend Verantwoord zijn de navolgende dividenden:

Bank Nederlandse Gemeenten Twence BV

-352.682

-345.843

-345.843

Cogas

-1.116.000

-1.116.000

-1.116.000

Enexis

-29.873

-29.000

-29.000

Wadinko

-42.500

-42.500

-42.500

Rova

-100.000

-100.000

-100.000

Totaal

-1.657.190

-1.657.343

-1.657.343

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

Baten

-327.612

-409.876

-409.876

Lasten

618.417

625.837

625.837

Per saldo nadeel

290.805

215.961

215.961

Saldo financieringsfunctie

Ter toelichting wordt het volgende vermeld: Onder het saldo van de financieringsfunctie moet in dit verband worden verstaan het saldo van de betaalde rente over de aangegane leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant en de ontvangen rente over uitzettingen.

Overige algemene dekkingsmiddelen De gemeente rekent rentelasten aan de diverse programma's toe, zodat die programma's een integraal beeld geven van de kosten die met de uitvoering gemoeid zijn. Daarbij wordt ook rente gecalculeerd over het werkzame eigen vermogen van de gemeente. Aangezien de gecalculeerde rente over het eigen vermogen niet daadwerkelijk betaald hoeft te worden, vloeit deze terug in de gemeentelijke baten. De rente over de vrije componenten van het eigen vermogen wordt daarbij als algemeen dekkingsmiddel verantwoord.

88

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

-833.497

-948.397

-948.397

Overige rente reserves/voorzieningen: - Bespaarde rente reserves en voorzieningen

Overige algemene dekkingsmiddelen: - Forensenbelasting

-4.839

-5.000

-5.000

- Toeristenbelasting

-38.789

-45.000

-45.000

-877.125

-998.397

-998.397

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

-48.086.453

-47.281.736

-46.609.571

Algemene uitkering

Baten

89

Paragrafen

90

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Doel van deze paragraaf is weergeven hoe solide de positie van de gemeente is en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Daarvoor worden weerstandsvermogen en risicobeheersing geschetst en kengetallen over de financiële weerbaarheid en wendbaarheid gepresenteerd. Ten aanzien van de genoemde risicobeheersing merken wij het volgende op. 2020 wordt vooral gekenmerkt als het jaar van het corona virus. Dat heeft op meerdere beleidsterreinen gevolgen gehad die nog zeker tot in 2021 voortduren en het heeft grote onzekerheden gebracht, met mogelijke risico's. We hebben deze risico's en die van onze partners voortdurend gemonitord en daarop geacteerd en we hebben er specifiek over gerapporteerd in mei, augustus en november. Dit beleid van monitoren en acteren zullen wij voortzetten zolang als nodig, ook in 2021. Want ook in 2021 zullen deze risico’s er zijn. Bij de risicosessies, zoals die zijn gehouden en gebruikt om de risico’s te specificeren en kwantificeren, is de invloed van corona wel benoemd en besproken, maar dit heeft niet tot nieuwe risico’s geleid. Onvoorziene omstandigheden daargelaten zal er medio 2021 bij de Berap opnieuw worden gerapporteerd.

Algemeen Risicobeheersing is het geheel aan activiteiten en maatregelen voor het expliciet en systematisch omgaan met en beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met – gewenste of ongewenste – gevolgen. Deze gevolgen kunnen beleidsmatig en/of financieel zijn. Bij het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering ervan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen is afhankelijk van de beschikbare versus de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de componenten zoals die in de volgende tabel zijn samengevat. Ultimo 2020 bedraagt de weerstandscapaciteit € 4.802.669. Tabel weerstandscapaciteit Omschrijving

Stand 31-12-2019

Stand 31-12-2020

Stand 31-12-2020

rekening

begroot

rekening

Algemene Risico Reserve

€ 3.256.525

€ 2.739.129

€ 863.521

Reserve minimabeleid

€ 73.433

€0

€ 34.433

Reserve Sociaal Domein

€ 5.525.208

€ 2.765.622

€ 3.904.715

Reserve risico's grondbedrijf

€0

€ 850.000

€0

De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de risico’s die worden gelopen. Risico’s worden bepaald in het kader van risicomanagement. Doelen van risicomanagement zijn het bevorderen van risicobewustzijn, het expliciet maken en beheersen van risico’s. Dit is een continu proces gericht op: • Het identificeren van risico’s: waar lopen we welke risico’s? • Het classificeren van risico’s: hoe groot is de kans, de impact en het financiële effect? • Het treffen van beheersmaatregelen bij de grootste risico’s De aanpak voorziet erin dat twee maal per jaar een sessie plaatsvindt met inhoudelijk en financieel betrokkenen. In die sessies worden risico’s benoemd en waarbij per risico de kans op optreden en de gevolgen (impact) ervan worden bepaald. Gevolgen in financiële zin – incidenteel of structureel (i/s in de onderstaande tabel) - en voor doelstelling en imago (in de vorm van een rapportcijfer, waarbij een hoger cijfer staat voor een groter gevolg). Zo ontstaat een actueel overzicht van alle risico’s, als basis

91

voor beheersmaatregelen, gericht op het verminderen van de kans op optreden en/of op het beperken van de gevolgen. De belangrijkste risico’s zijn samengevat in de tabel Risico’s en worden toegelicht. Daarmee zijn niet alle risico’s benoemd. Want de gemeente zit sterk in de Twenterandse samenleving en heeft vele relaties met bijv. sportverenigingen en culturele organisaties. Het kan dan gaan om private/ maatschappelijke organisaties met een grote betekenis voor de Twenterandse samenleving. Deze kan zo groot zijn dat, wanneer zich bijv. bedrijfsvoering risico’s voordoen bij die organisaties, de gemeente als vangnet kan optreden, bestuurlijk dan wel financieel, afhankelijk van bestuurlijke afweging. Deze scenario’s zijn slecht op voorhand te bepalen omdat de gemeente veelal geen statutaire verantwoordelijkheid draagt. Ook zijn er risico’s verbonden aan economische ontwikkelingen. Zo kan de huidige hoogconjunctuur leiden tot sterk oplopende prijzen in de bouw en tot vertraging op gewenste ontwikkelingen. Verder noemen we de klimaatverandering zoals die zich kan manifesteren in wateroverlast, droogte en/of hitte. Dit zijn evenzeer risico’s. Specifiek noemen we nog vijf risico's: de omgang met systemen, inkoop, juridische kwaliteitszorg / contractbeheer en Kanaal Almelo de Haandrik.

De toenemende digitalisering heeft geleid tot een toename aan systemen in een omvang die veel vraagt van medewerkers. De veelheid aan verschillende systemen maakt dat medewerkers regelmatig niet in staat zijn om vereiste systemen op de juiste manier te gebruiken, wat kan leiden tot fouten en verspilling kan blijken te zijn. Voor tijdelijk ingehuurd personeel speelt dit nog sterker. Ook speelt bij systemen dat koppelingen niet altijd goed werken. Waar voorheen keuzes per losse applicatie werden gemaakt (qua systeem, leverancier, kosten) zijn we een koers ingeslagen om meer vanuit het gebruikersgemak, en vanuit het besef van het gehele applicatielandschap te kijken bij vervanging van systemen. Bij inkoop bestaat de kans dat niet alle inkooptrajecten in beeld zijn dan wel dat hierbij niet de juiste procedure is gevolgd. De hieruit voortvloeiende implicaties kunnen vertragingen zijn binnen het inkooptraject, schadevergoedingen aan aanbieders/overige inschrijvers en een aanwijzing door de accountant – in het uiterste geval het onthouden van een goedkeurende accountantsverklaring. Juridische kwaliteitszorg betekent dat onze producten en diensten moeten voldoen aan de daaraan gestelde (wettelijke) normen. Indien daaraan niet wordt voldaan lopen wij bepaalde risico’s. Actuele wet- en regelgeving dienen te worden gevolgd.

Overeenkomsten dienen tot stand te komen en te worden beheerd volgens een adequate systematiek, maar ook afspraken met derden of individuele medewerkers dienen adequaat te worden vastgelegd en gearchiveerd. Het niet voldoen aan de eisen van juridische kwaliteitszorg brengt risico’s met zich mee. Daarbij valt te denken aan het voeren van procedures, toegewezen schadeclaims, extra (ambtelijke) inzet, het niet behalen van beleidsdoelstellingen/termijnen/financiële taakstellingen, verlies van overheidsgezag (imagoschade) of bepaalde politiek-bestuurlijke gevolgen. Goed contractmanagement voorkomt conflicten met aanbieders, zorgt voor heldere afspraken, brengt vooraf de risico’s in beeld van deze afspraken en zorgt voor nakoming. Voor beheersing van de risico’s, dat niet of niet geheel of te laat wordt nagekomen, boetes verschuldigd zijn wegens te late beëindiging, en al de zaken die van begin tot eind zien op de contractering is het van belang dat, naast een deugdelijk contractbeheer(systeem), het contractmanagement op orde is. Bij het Kanaal Almelo de Haandrik speelt dat de gemeente mogelijk door de eigenaren (deels) aansprakelijk wordt gesteld voor de schade die aan hun woningen of bedrijfspanden is opgetreden.

Of door netwerkbeheerders wanneer de door hen aangevraagde vergunning of instemming wordt geweigerd, omdat de gemeente schade, die mogelijk door hun werkzaamheden zou kunnen optreden, wil voorkomen. Daarnaast leidt de gemeente zelf schade aan de eigen infrastructuur, omdat deze buiten de schaderegeling van de provincie valt.

92

Tabel risico's Tabel Risico's impact

kans

vereist weerstandsvermogen

€ 1.000.000

i/s doel imago Risico's

in euro's

1 Het onvoldoende realiseren van kanteling en bijsturingsmaatregelen

€ s 1.000.000

7

7

50%

2 Huishoudelijke ondersteuning

€ 250.000 s

6

4

70%

€ 350.000

3 Open einde' regelingen

€ s 1.500.000

7

7

50%

€ 1.500.000

4 Twentse visie op vervoer

€ 100.000 s

7

7

25%

€ 50.000

5 Optreden majeure procesfout of incident

€ 500.000

i

7

9

40%

€ 200.000

6 Samenwerkingsaspecten

€ 500.000

i

5

8

25%

€ 125.000

7 Wijzigingen in wetgeving en verdeelmodellen

€ 500.000 s

5

5

40%

€ 400.000

8 Uitvoering SW

€ 750.000 s

4

9

30%

€ 450.000

9 Kwetsbaarheid informatiesystemen

€ 750.000

i

9

8

70%

€ 525.000

10 Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed

€ 400.000

i

5

7

35%

€ 140.000

11 Uitvoeringsprogramma evenementen-, bouw- en milieuvergunningen

€ 1.000.000

i

3

8

5%

€ 50.000

12 Bodem

€ 400.000

i

3

3

15%

€ 60.000

13 Ruimtelijke ontwikkelingen

€ 300.000

i

3

6

20%

€ 60.000

14 Niet voldoen aan BIG / AVG

€ 250.000

i

4

8

5%

€ 12.500

15 Regelgeving en BBV

€ 500.000

i

2

2

25%

€ 125.000

16 Opduiken van onbekende afspraken met gevolgen

€ 500.000

i

2

8

10%

€ 50.000

17 Personeel gerelateerde risico's

€ 500.000

i

6

7

50%

€ 250.000

Totaal

€ 5.347.500

Toelichting risico's 1. Het onvoldoende realiseren van transformatie en bijsturingsmaatregelen. De decentralisaties in 2015, waarbij tegelijk fors op de budgetten werd gekort, betekenen voor het sociaal domein een grote uitdaging. Van de gemeente wordt verwacht dat er zorg en ondersteuning wordt georganiseerd en daarvoor zijn aanzienlijk minder middelen beschikbaar als in de jaren daarvoor, en ook na 2015 zijn er negatieve correcties geweest op onze inkomsten in het sociaal domein van rijkswege. In de aanpak waarvoor de gemeente Twenterand heeft gekozen staat nu de transformatie centraal. Het vraagt een andere manier van benaderen van en kijken naar inwoners. En een daarop – waar nodig – inspelen met een aanbod, rekening houdend met eigen kracht en de omgeving van de cliënt/ het gezin en de voorliggende voorzieningen in het maatschappelijk voorveld. Dit vraagt veel van de gemeentelijke organisatie en van de medewerkers. Niet alleen lokaal maar ook regionaal in het bereiken van de doelen. Het risico bestaat dat de transformatie onvoldoende wordt gerealiseerd op het moment dat de personele capaciteit in kwantitatieve en/of kwalitatieve zin niet toereikend is. Ook kan dit de voor kanteling en transformatie vereiste cultuuromslag doorkruisen. Dit vormt een risico voor de doelen van de transformatie en daarmee voor de exploitatie.

Ontwikkelingen in de afgelopen jaren hebben geleid tot het treffen van aanvullende maatregelen en tot het besluit om het uitgangspunt van budgettaire neutraliteit voor het Sociaal Domein los te laten. Voor de beheersing van de risico’s is het van belang dat het Twents model goed functioneert, dat het voorliggend veld goed wordt benut, dat er voldoende balans is tussen uit te voeren werk en beschikbare capaciteit en dat de informatievoorziening op orde is t.b.v. monitoring en sturing. 2. Huishoudelijke ondersteuning. In 2017 heeft de meest recente aanbesteding plaatsgevonden. Daarnaast is ook het nieuwe beleidskader 2018 vastgesteld. Voor de uitvoering betekende dit nieuwe beleidskader dat alle cliënten met een HO-indicatie opnieuw geïndiceerd zijn. Afgezien van het open einde risico, bestaan risico’s

93

eruit dat enerzijds het nieuwe beleid juridisch geen standhoudt in procedures en anderzijds dat nieuwe regelingen op dit terrein (zoals abonnementstarief eigen bijdrage en CAO-kosten) onvoldoende financieel worden gecompenseerd. Vanaf 2019 zien we hogere kosten op de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning. Dit komt enerzijds door een hoge indexatie in verband met diverse loonsverhogingen in de geldende CAO/contractafspraken en anderzijds doordat het abonnementstarief en vergrijzing een aanzuigende werking heeft op de vraag naar Wmo voorzieningen. De beheersing vraagt om aanpassing van het beleid en een gerichte monitoring van de ontwikkeling van dit risico. Inmiddels zijn hiertoe de eerste stappen gezet, zowel lokaal als regionaal. 3. ‘Open einde’ regelingen. Binnen het sociaal domein zijn er verschillende gebieden waarbij sprake is van zogenaamde ‘open einde’ regelingen. Dit betekent dat in situaties waarin een aanvraag voor een voorziening niet afgewezen kan worden, de gemeente moet leveren. De hieruit voortvloeiende kosten zijn voor rekening van de gemeente ook wanneer als gevolg hiervan het beschikbare budget wordt overschreden. Onder- / overschrijdingen worden in eerste instantie door een reserve opgevangen. Dit risico speelt sterk in het sociaal domein en wordt versterkt door corona en daaruit voortvloeiende gevolgen.

Om de liquiditeitsrisico's voor zorgaanbieders te beperken tijdens corona is regionaal een continuiteitsregeling opgesteld en toegepast. De beheersing richt zich o.a. op het voorliggend maatschappelijke veld, waar toenemend gebruik wordt gesignaleerd. 4. Twentse visie op vervoer. In samenwerking met andere Twentse gemeenten is er gewerkt aan een integrale oplossing voor de huidige situatie van verschillende naast elkaar bestaande vervoersstromen. Dit heeft geleid tot een aanbesteding in 2017. De werking van de visie is afhankelijk van de ontwikkeling van het dataknooppunt. Deze ontwikkeling verloopt niet vlekkeloos, zowel in de uitvoering als in de samenwerking in de regio en met de vervoerders. Om de liquiditeitsrisico's voor vervoerders te beperken tijdens corona is regionaal een continuiteitsregeling opgesteld en toegepast. 5. Optreden van een majeure procesfout of incident. Dit risico betreft het optreden van een procesfout of incident leidend tot een grote verstoring van het proces of in de dienstverlening. Uiteraard kunnen procesfouten en incidenten altijd plaatsvinden, maar bij dit risico gaat het om een grote verstoring.

Aanleiding hiervoor kan zijn: Een gebrek aan casusregie waardoor de juiste zorg niet of niet tijdig is verleend; Het onvoldoende op orde zijn van het administratieve proces met de programmatuur en het juiste gebruik daarvan; Het verlenen van andere zorg dan bedoeld of het verlenen van te dure of te langdurige zorg door rolonduidelijkheid of gebrek aan kennis bij de medewerkers. Ten gevolge van het optreden van incidenten kan de koersvastheid onder druk komen te staan. Het bestaan van onvoldoende plaatsingsmogelijkheden voor participatie, hulp en ondersteuning dan wel onvoldoende doorstroming (bijv. vanuit crisisopvang) kan leiden tot extra kosten. Er kan een toename optreden van het aantal bezwaarschriften met gevolgen voor imago en kosten. Van belang is dat indien wachttijden oplopen het risico toeneemt, daarom vindt monitoring van wachttijden plaats. Wachttijden in de toegang en in de rest van de keten vragen bijzondere aandacht. 6. Samenwerkingsaspecten. In het sociaal domein wordt met veel partijen samengewerkt. Daar spelen ook risico’s. Dat kan gaan over een verschil van inzicht over de kwaliteit van dienstverlening, hetgeen tot aansprakelijkheidskwesties kan leiden. Er zijn verschillende coalities in Twente hetgeen invloed heeft op slagkracht, duidelijkheid en efficiency, ook richting externe partijen. Verder kan het gebeuren dat problemen ontstaan bij partijen, bijv.

liquiditeitsproblemen, waardoor afspraken niet worden nagekomen en er bijvoorbeeld niet “wordt geleverd”. Ook kan het leiden tot faillissement waardoor frictiekosten kunnen ontstaan en er aanvullende maatregelen moeten worden getroffen om dienstverlening gecontinueerd te krijgen, bijvoorbeeld Early warning. Early warning betreft vroegsignalering bij problemen bij zorgaanbieders. Om problemen voor te zijn wordt er toenemend strakker aan de voorkant gescreend (barrièremodel). Het werken conform de privacywetgeving kan gevolgen hebben voor de boogde integrale werkwijze en kan integraal maatwerk beperken. De samenwerking op het gebied van inkoop kan moeizaam verlopen waardoor beoogde inkoopvoordelen niet gehaald worden. 7. Wijzigingen in wetgeving en verdeelmodellen. Dit risico betreft de noodzaak tot aanpassingen van beleid en werkwijzen door wijzigingen in de wetgeving en/of in de verdeelmodellen c.q. omvang macrobudget. Dit staat de komende jaren naar verwachting te gebeuren. De herverdeling van de algemene uitkering wordt bekend gemaakt bij de

94

meicirculaire 2021. In het bijzonder noemen we de wijziging woonplaatsbeginsel in 2022 en de nog te trekken conclusies van het rapport "Stelsel in groei". Daarnaast speelt nog de verdeling van Beschermd Wonen. 8. SW-bedrijven vergen extra steun. In 2020 is besloten om SOWECO op te heffen en is de doelgroep m.i.v. 1 januari 2021 in gemeentelijk dienst getreden. De uitvoering van een en ander wordt deels lokaal en deels regionaal opgepakt. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat de financiele gevolgen binnen de begroting kunnen worden opgevangen. De omvang van de liquidatiekosten is nog niet in volle omvang bekend. 9. Kwetsbaarheid informatiesystemen De afhankelijkheid van de bij het Sociaal Domein gebruikte informatiesystemen is groot. Op gebied van continuïteit zijn er risico’s van uitval met stagnerende dienstverlening, niet tijdige betalingen en extra inzet/ bypasses als gevolgen. Ook is de kwaliteit van het systeem een aandachtspunt. De informatie uit het systeem kan tekortschieten voor goede sturing en geeft risico’s in financiële grip (tijdigheid) en de export uit het systeem heeft een omvang die tot vervolgrisico’s kan leiden. De komende periode zullen nieuwe ontwikkelingen m.b.t. IT in het Sociaal Domein een rol gaan spelen. Verdere doorontwikkelingen van data(analyses) worden opgepakt, zoals ook aanbevolen door de visitatiecommissie VNG. 10.

Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Verschillende soorten risico’s kunnen zich voordoen. Die zijn gerelateerd aan: • De staat van onderhoud; • De bouwkundige staat; • De exploitatie van gebouwen; • De leegstand van gebouwen. Bij gemeentelijk vastgoed gaat het om vastgoed waarvan de gemeente eigenaar is. Daarnaast is er maatschappelijk vastgoed dat in eigendom en/of in gebruik is bij maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen en stichtingen. Wanneer er zich (financiële) problemen voordoen, zal de gemeente al snel worden aangesproken. De gemeente Twenterand ziet grote maatschappelijke opgaven op zich afkomen, zoals de decentralisaties in het sociaal domein, de energietransitie en de klimaatadaptatie. Deze opgaven vragen veel van de gemeente, zowel op inzet als ook op financieel vlak. Door de energietransitie ligt er ook een uitdaging ten aanzien van de verduurzaming van (gemeentelijk) vastgoed. Om een duidelijk beeld te krijgen van deze opgave dient bekeken te worden welk vastgoed de gemeente wil (blijven) inzetten voor het behalen van de geformuleerde doelen. Hierdoor dienen er keuzes gemaakt te worden, op welke manier ons huidige vastgoed als middel kan worden ingezet om de maatschappelijke opgaven te dienen. Ook is het goed om in het licht van de maatschappelijke opgaven het in eigendom hebben van het vastgoed te bekijken.

Daarnaast kan de financiële situatie aanleiding zijn om het in bezit hebben van een deel van het vastgoed te heroverwegen. De jaarlijkse lasten van de gemeentelijke gebouwen zijn gemiddeld over de jaren 2016-2017-2018 circa € 3.000.000, = (circa 3,5% op de totale begrotingslast). Vastgoed in gemeentelijk eigendom draagt bij aan de maatschappelijke doelen van de gemeente Twenterand. Leegstaand of commercieel vastgoed zonder bijdrage aan de maatschappelijke doelen wordt afgestoten, in beginsel door verkoop. De gemeenteraad heeft op 7 februari 2017 de Nota grondbeleid 2016 – 2020 vastgesteld. De raad gaf daarbij de opdracht om een beleidskader voor gemeentelijk vastgoed op te stellen, zodat betere sturing op de vastgoedportefeuille kan plaatsvinden. Op 12 november 2019 heeft het college het Beleidskader voor gemeentelijk vastgoed Twenterand vastgesteld. Door dit beleidskader wordt het vastgoed in kaart gebracht, met hierbij de relatie met de doelenbomen. Vervolgens worden uitgangspunten geformuleerd die de richting bepalen, waarmee de afwegingen per gebouw of categorie kunnen worden gemaakt. Bij leegstand van vastgoed in afwachting van ontwikkeling of verkoop wordt de stichting Ad Hoc ingeschakeld. De bouwkundige staat en de staat van onderhoud wordt 3-jaarlijks door een deskundig bureau geïnspecteerd en verwerkt in een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP).

Hiermee wordt dit risico afgedekt. 11. Uitvoeringsprogramma VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). Het niet (kunnen) voldoen aan controles en frequenties in het uitvoeringsprogramma van evenementen-, bouw- en milieuvergunningen, als gevolg waarvan er ongewenste situaties kunnen ontstaan of optreden. Bijv. verkeerde opslag van gevaarlijke stoffen (milieu), of ten onrechte afgeven van een evenementenvergunning (denk aan Haaksbergen). Dit risico kan forse gevolgen hebben zowel qua imago/doelrealisatie als financieel.

95

De milieu-inspecties en vergunningen zijn vanaf 1 januari 2019 bij de Omgevingsdienst Twente ondergebracht. De overige uitvoering van het Uitvoeringsplan ligt bij het team Omgeving. Wanneer dit plan wordt uitgevoerd blijven we binnen de aanvaardbaar geachte bestaande risico’s. Het college heeft de mogelijkheid om, keuzes te maken naast de wettelijke verplichtingen, en het lokale toezicht uit te breiden in het Uitvoeringsplan. De totstandkoming van de ODT per 1 januari 2018 is van beperkte invloed op dit risico. Enerzijds zijn aan een dergelijke overgang altijd risico’s verbonden. Daarnaast blijft de gemeente verantwoordelijk. Een relevante ontwikkeling is daarnaast dat de verhaalbaarheid van kosten van verwijdering van drugsafval bij grondeigenaren een gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Qua beheersing wordt geïnvesteerd in toezicht en handhaving. 12. Bodem. Naar aanleidingen van incidenten of wijzigingen (bijv. nieuwbouw) kan het gebeuren dat bij controles zaken aan het licht komen die niet in orde zijn. Bijv. een (dreigende) verontreiniging. In die gevallen worden er maatregelen (opdracht tot sanering) genomen, al dan niet ondersteund door een dwangsom en met een termijn, een en ander ten laste van de organisatie die het betreft.

Daarbij zijn situaties denkbaar waarbij de gemeente zelf bepaalde (delen van de) saneringen moet uitvoeren en de kosten ervan ook voor een deel draagt. Gedragslijn is hierbij dat aansprakelijkheid altijd direct bij de eigenaar wordt gelegd. Deze handhavingstaken zijn per 1 januari 2019 overgegaan naar de ODT (Omgevingsdienst Twente). Qua beheersing speelt de digitalisering van het bodemsysteem, waarbij bekende verontreinigingen zoveel mogelijk in kaart worden gebracht. Voor wat betreft de aanwezigheid of het aantreffen van asbest in de bodem is het Bureau Asbest Sanering (BAS) opgericht. Dit bureau werkt voor 7 Twentse gemeenten en neemt de onderzoeken en de sanering geheel voor haar rekening. De middelen hiervoor worden als subsidie ontvangen van de Provincie. 13. Ruimtelijke ontwikkelingen. De komst van de nieuwe Omgevingswet brengt risico’s met zich mee. Die kunnen zich voordoen t.a.v. meerdere aspecten: niet tijdig klaar zijn, digitaliseringsproblemen (functioneel of financieel), tekortschietend omgevingsinstrumentarium (omgevingsplan/omgevingsvisie). Deze risico’s zijn op dit moment nog niet goed in te schatten. 14. Niet voldoen aan BIO/ AVG Dit risico bestaat eruit dat niet wordt voldaan aan vereisten uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheden (BIO) of aan vereisten uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Twenterand voldoet aan de minimum vereisten vanuit de BIO en vanuit de AVG. De beheersing van dit risico bestaat uit periodiek evalueren en acteren op de uitkomsten hiervan. Vanwege de cruciale rol die bewustzijn hier speelt wordt de in gang gezette bewustzijnscampagne vervolgd en uitgebreid naar proceseigenaren. Daarnaast speelt bij de beheersing de uitvoering van het geactualiseerde beveiligingsplan. Daar vanuit passen we onder meer in tweefactor autorisatie toe. We hebben een verzekering afgesloten waardoor we de impact van bepaalde risico's, zoals bijvoorbeeld een hack, beperken en we weer sneller online zijn. Naast digitale beveiliging gaat het ook om bewustzijn van zorgvuldig omgaan met papieren documenten, zeker nu thuiswerken/tijd- en plaats onafhankelijk werken gewoner is geworden. 15. Regelgeving, BBV en uitkeringen gemeentefonds Op het gebied van de uitkeringen gemeentefonds is er sprake van samenhang waarbij een wijziging op één gebied gevolgen kan hebben voor de andere gebieden. Het zogenaamde ‘trap op, trap af’ mechanisme. Wat hier bijvoorbeeld speelt is het risico dat wanneer de rijksuitgaven achterblijven – bijvoorbeeld omdat een Ministerie er niet in slaagt de voorgenomen investeringsuitgaven te doen – dit automatisch betekent dat ook de algemene uitkering van het gemeentefonds neerwaarts wordt aangepast, waardoor de inkomsten van de gemeente dalen.

Daarnaast vindt er een herverdeling plaats van de algemene uitkering. Deze herverdeling wordt bekend gemaakt in de meicirculaire 2021. De beheersing van dit risico bestaat uit het monitoren van ontwikkelingen op deze gebieden. In de meicirculaire 2020 is aangekondigd dat de accressen voor de uitkeringsjaren 2020 en 2021 vastgeklikt worden op het niveau dat toen is gepubliceerd. Dit als onderdeel van het compensatiepakket corona. Dat geeft rust en stabiliteit in een roerige tijd. Een mogelijke toe- of afname van de rijksuitgaven leiden in die jaren hierdoor niet tot wijziging van het accres. Het BBV wijzigt regelmatig, bijvoorbeeld vanwege corona. Ook is een wijziging van de financiële verhoudingswet in voorbereiding. Een onderdeel daarvan is de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, ook die zal een nadere duiding in het BBV krijgen. Er is met een Plan van Aanpak al geanticipeerd op deze ontwikkeling. 16. Opduiken van onbekende afspraken met gevolgen. Er is en wordt veel tijd gestoken in het compleet krijgen van dossiers zodat er een actueel overzicht bestaat van alle gemaakte afspraken en mogelijke verplichtingen (op basis van boetebedingen, etc.).

96

Desalniettemin blijft de kans bestaan dat er nog iets opduikt wat gevolgen kan hebben. De financiële implicaties hiervan kunnen fors zijn. Voor de beheersing van dit risico is het belangrijk dat contractbeheer op orde is. Bewustzijn is van groot belang inclusief aandacht voor de vraag wie bij afspraken dienen te worden ingeschakeld. 17. Personeel gerelateerde risico’s. Twenterand beschikt over een relatief krap personeelsbestand voor de uitvoering van alle taken. In dit verband speelt een aantal risico’s. Zo komen er regelmatig opgaven/taken bij zonder dat de daarvoor benodigde middelen in voldoende mate beschikbaar worden gesteld. Denk bijv. aan de invoering van omgevingswet en de taken op het gebied van klimaat/energietransitie. Dit kan leiden tot spanning tussen beschikbare en benodigde formatie, en daardoor te hoge werkdruk/verstoorde balans wat kan leiden tot (langdurige) uitval. Daarnaast kan de krapte op de arbeidsmarkt de invulling van reguliere functies belemmeren wat mogelijk leidt tot meer verloop of hogere kosten door inhuur. Het aanbieden van arbeidsovereenkomsten voor tijdelijke functies brengt WW- en BW risico’s/verplichtingen met zicht mee. Ook kan afscheid nemen van personeel aanleiding zijn tot het sluiten van vaststellingsovereenkomsten met financiële verplichtingen.

Conclusie: Het vereiste weerstandsvermogen bedraagt (zie tabel risico's) € 5.347.500 en beschikbare weerstandscapaciteit € 4.802.669. De weerstandsratio komt daarmee afgerond op 0,9 en dat is lager dan 1,0.

97

Kengetallen: financiële weerbaarheid en wendbaarheid M.i.v. 2016 is een aantal kengetallen voorgeschreven om de inzichtelijkheid en de transparantie van de jaarstukken te vergroten. Deze kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans. Concreet gaat het om: • Netto schuldquote • Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen • Solvabiliteitsratio • Grondexploitatie • Structurele exploitatieruimte • Belastingcapaciteit Deze kengetallen worden hieronder gespecificeerd en toegelicht. Ze zijn bedoeld om inzicht te geven in de financiële weerbaar- en wendbaarheid van de gemeente en worden vermeld in deze paragraaf, omdat hier wordt weergegeven hoe solide de positie van de gemeente is. Netto schuldquote en netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen De netto schuldquote bestaat uit de schuldenlast van de gemeente gedeeld door de eigen middelen. Deze geeft een indicatie van de druk van rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Een hoge schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn, dat hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn.

Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Grondexploitatie Grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale geraamde baten. De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van gemeenten. Indien gemeenten leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een toekomstig project hebben zij een schuld. Voor de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost. Als grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht loopt een gemeente weinig risico. Staat de grond tegen te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus tot een lager solvabiliteitsratio. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte geeft het verschil tussen baten en lasten als percentage van de totale baten.

En schetst welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke stijging van baten of structurele daling van lasten daarvoor nodig is. Belastingcapaciteit Bij de belastingcapaciteit wordt de hoogte van de van de woonlasten van een gezin als percentage van de landelijk gemiddelde woonlasten van een gezin. Voor de beoordeling van de financiële positie is het van belang dat zowel naar de balans als naar de exploitatie wordt gekeken. In de kengetallen exploitatieruimte en belastingcapaciteit komt tot uitdrukking of de gemeente over voldoende structurele baten beschikt, en welke mogelijkheid er is om de

98

structurele baten op korte termijn te vergroten. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen, solvabiliteitsratio en grondexploitatie hebben betrekking op de balans. Kengetallen

Jaarrekening

Begroting

Jaarrekening

Begroting

Begroting

2019

2020

2020

2021

2022

Begroting 2023

Netto schuldquote

69,66%

55,90%

49,50%

52,92%

56,61%

57,69%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

51,37%

42,72%

35,10%

41,29%

45,03%

46,63%

Solvabiliteitsratio

27,40%

22,73%

25,52%

23,82%

22,80%

24,43%

Structurele exploitatieruimte

-2,96%

-2,03%

3,33%

-0,59%

-2,23%

-0,98%

Grondexploitatie

14,37%

7,09%

7,54%

2,59%

1,11%

0,07%

Belastingcapaciteit

98,24%

97,81%

94,87%

101,64%

105,14%

106,28%

99

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De kapitaalgoederen vormen het gemeentelijk kapitaal waar zorgvuldig mee moet worden omgegaan. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard voor de (jaarlijkse) lasten. Het is van belang, dat voor de openbare voorzieningen en gebouwen goede onderhoudsplanningen aanwezig zijn. Beleid De gemeentelijke kapitaalgoederen bestaan uit veel uiteenlopende onderdelen, zoals groenvoorzieningen, speelvoorzieningen, gebouwen voor uiteenlopende functies, bestrating wegen, rioleringen, sportterreinen, afvalcontainers en dergelijke. Voor deze onderdelen wordt op basis van beheerssystemen, die zijn vastgesteld door de raad, de onderhoudsbehoefte bepaald. Daarnaast worden door de betrokken medewerkers op basis van visuele waarnemingen de nodige correcties hierop aangebracht.

Wegen De gemeente Twenterand heeft de volgende lengte wegen en oppervlakte verharding in onderhoud en beheer: Wegen/verharding

Areaal

Lengte wegen

437 km

oppervlakte verharding

237 ha.

Door de CROW (landelijk kennisplatform voor de openbare ruimte) is een standaard ontwikkeld om de kwaliteit van de openbare ruimte te bepalen. Middels deze systematiek worden de wegen geïnspecteerd en wordt de onderhoudsbehoefte bepaald. De benodigde onderhoudsmaatregelen zijn afhankelijk van de vastgestelde (technische) staat en de feitelijk optredende slijtage van een bepaalde weg door het gebruik of andere omstandigheden zoals weersinvloeden. Dit onderhoud wordt planmatig uitgevoerd, waarbij het doel is om binnen de beschikbare financiële middelen door tijdig en juist ingrijpen de technische levensduur en het goed functioneren van een weg zoveel mogelijk te verlengen. Daarom wordt gedurende de levensduur regelmatig de toestand van de wegen geïnspecteerd, zodat de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen kunnen worden bepaald. Onder wegen worden zowel de asfaltwegen als de wegen met een elementenverharding (klinkers, trottoirs) verstaan. De begroting voor het onderhoud van wegen wordt gemaakt aan de hand van ingevoerde inspectiewaarden in het beheersysteem Obsurv. In dit systeem worden per weggedeelte ca. elke twee jaar inspectiewaarden ingevoerd. Deze waarden komen voort uit een inspectieronde, waarbij de staat van het wegdek op diverse punten beoordeeld wordt.

Aan de hand van de ingevoerde inspectiewaarden en diverse instellingen worden de benodigde maatregelen bepaald en de begroting gegenereerd. Afgevlakte planning: De begroting voor het onderhoud wordt per jaar berekend. Hierdoor kan het zijn dat er in 1 jaar een laag bedrag benodigd is, terwijl het volgend jaar een hoog bedrag benodigd is. Omdat dat minder praktisch en werkbaar is, wordt een afgevlakte planning gemaakt. Hierin wordt (waar mogelijk) geschoven met onderhoudsjaren zodat per jaar een min of meer gelijk bedrag benodigd is. Aan de hand van de meest recente inspectiewaarden in het beheersysteem worden de begrotingscijfers bepaald. Aan onderhoud asfaltwegen wordt in eerste instantie voorrang gegeven om zoveel mogelijk kapitaalvernietiging te voorkomen. Wanneer namelijk asfaltwegen niet tijdig worden onderhouden zet het schadebeeld zich door in de fundering. waardoor de kosten van herstel fors toenemen. Vanaf 2020 is voor de elementenverhardingen ook extra geld beschikbaar.

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=8fe7c635-3808-49fa-85c6-44b03707eb6b