CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Integrale beleidsnota sociaal domein 2023 -2026

Besluitvormende vergadering 10 november 2026, gemeente TwenterandBij agendapunt: Verlenging Integrale beleidsnota sociaal domein 2023-202625.405 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

 Het maken van afspraken over jeugdhulp in onderwijs op zorgintensieve scholen, die aansluiten bij de plannen van het samenwerkingsverband onderwijs, afgebakend vanwege diverse lokale ontwikkelingen en zienswijzen, en waarbij de wettelijke kaders als uitgangspunt worden genomen. 6  Verkennen of er een praktijkschool in de gemeente Twenterand kan worden gevestigd. 55 2.3.5 Inspelen op gevolgen corona voor het onderwijs 6. Afstemming met het samenwerkingsverband gaat middels de vastgestelde werkwijze. Maatschappelijke trends De laatste jaren heeft gezondheid van de Twenteranders flink in de belangstelling gestaan. Niet alleen door de ontwikkelingen op het gebied van corona, maar ook door: Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de onderwerpen uit het in 2018 vastgestelde Nationaal Preventieakkoord: tegengaan van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en roken. De gemeente heeft in 2022 een actieplan preventie opgesteld waar deze onderwerpen allemaal een plaats in hebben. Daarnaast zijn er ook lokale prioriteiten. De opgaven voor de gezonde Twenterander.  Versterken van de mentale gezondheid van inwoners.  Uitvoering geven aan (lokale) preventieprioriteiten.  Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving: wonen/zorg, luchtkwaliteit, omgeving die meer aanzet tot bewegen.

Waarom is het een opgave? Mentale gezonde mensen voelen zich over het geheel genomen tevreden, zijn in staat om te genieten, denken positief, kunnen omgaan met tegenslagen en zijn tevreden over hun sociale relaties. Op veel terreinen is dit afgenomen. Eenzaamheid, stress, dementie, psychische problemen, toenemende armoede en toenemende complexiteit van de samenleving draagt bij aan de afname van de mentale gezondheid. 56 2.4 De Gezonde Twenterander 1. De focus op preventie van gezondheidsproblemen. 2. Het beschermen van de gezondheid van inwoners. 3. De relatie tussen omgeving en gezondheid. 4. Het bevorderen van de gezondheid en het vergroten van gezondheidsvaardigheden 5. Het implementeren van het gedachtengoed van positieve gezondheid. De invloed van de gemeente op de gezondheid van haar inwoners is zelden direct. Bovendien is er een grote afhankelijkheid van andere partijen. Zeer prominent de GGD Twente, waarmee de samenwerking zeer goed is. Maar daarnaast ook van zowel landelijk beleid, de lokale voorliggende partners en uiteindelijk ook de inwoner zelf. 2.4.1 Versterken van de mentale gezondheid van inwoners Hier is in de afgelopen IBN -periode weinig aandacht voor geweest, zowel lokaal als regionaal (bestuursagenda Publieke Gezondheid van GGD en gemeenten).

Niet geheel verwonderlijk, want door corona en allerlei crises (woningnood, energie, inflatie) is het probleem zowel groter als zichtbaarder geworden (met name de mentale problemen). Lokaal heeft de gemeente bovendien te maken met een specifieke groep, namelijk de inwoners die schade hebben aan hun huizen/percelen door de werkzaamheden aan kanaal Almelo-De Haandrik. Het gaat om circa 400 huizen in de gemeente. Deze groep (en hun kinderen) heeft te maken met stress, depressie en allerhande gezondheidsproblemen door de onzekere situatie waar ze in verkeren. Daarnaast vergrijst de gemeente gestaag. In 2050 is volgens het CBS een op de drie inwoners 65 jaar of ouder. Nu is dat al een op de vijf. Voornamelijk door de vergrijzing gaat het aantal inwoners met een zorgvraag (zoals dementie) toenemen. Alzheimer Nederland verwacht dat het aantal mensen met dementie tot 2050 verdubbeld, van 290.000 Nederlanders naar 620.000 Nederlanders. Deze groep zal daarnaast langer thuis moeten blijven wonen en meer afhankelijk zijn van vrijwillige (mantel)zorg. Wat willen we bereiken? Een daling of stabilisatie van het aantal inwoners dat depressieve gevoelens ervaart en dat die zich eenzaam voelt. Meer normalisatie van bepaalde begrippen en gezondheidsvraagstukken. Bijvoorbeeld existentiële eenzaamheid: als mensen oud(er) worden vallen er steeds meer bekenden en vrienden weg.

Specifiek willen we de groep inwoners die rond het kanaal woont en te maken heeft met schade en dergelijke in beeld krijgen en waar nodig doorgeleiden naar voorliggende of professionele hulp. Uitvoering geven aan de uitkomsten van de in 2022 uitgevoerde dementiescan. We zijn op de goede weg, maar er kan meer gedaan worden om een dementievriendelijkere gemeente te worden. Om de samenleving bewuster te maken van de situatie wordt er de komende jaren ingezet op bewustwording en deskundigheidsbevordering, zodat we samen met het netwerk komen tot een dementievriendelijker Twenterand. 57 “ ” Heb als gemeente aandacht voor de bewoners langs het kanaal Almelo-De Haandrik. Daarnaast kijken we naar mogelijkheden voor andere dagbesteding en respijtzorg. Voorliggend aanbod creëren voor mensen met (lichte) geheugenproblematiek als vervanging voor reguliere dagbesteding, leidt tot ontlasting van zowel het zorgnetwerk als van de mantelzorgers. Ook gaan we kijken naar de rol van de casemanagers dementie om de indicering mogelijk anders in te richten. Specifiek voor jongeren komt er meer aandacht voor mentale gezondheid. Op mentale problematiek rust vaak een taboe, waardoor dit lang niet altijd gezien en erkend wordt. Hiertoe zijn inmiddels eerste stappen gezet.

Daarbij gaan we de link met sportieve en culturele organisaties versterken, om hun aanbod in te zetten als middel tegen gezondheidsuitdagingen. We kijken daarbij naar de vraag vanuit de doelgroep, en naar de vraag vanuit de maatschappelijke partners. Wat gaan we doen?  Bewustwording van het belang van een goede mentale gezondheid verbeteren en inzet op diverse doelgroepen. Jongeren moeten meer weerbaar en veerkrachtig worden. Mentale gezondheid is ook verwerkt in andere programma's, zoals de Gezonde Schoolaanpak van de GGD.  Met het onderwijs in gesprek gaan over hoe zij vroegtijdig (kunnen) gaan werken aan het vergroten van de weerbaarheid en aan het bespreekbaar maken van mentale problematiek, bijvoorbeeld door inzet van de NPO-gelden.  Hierboven genoemde en andere programma's goed aan elkaar verbinden en op deze manier een zo optimaal mogelijk aanbod creëren voor in elk geval de jongeren in onze gemeente. Uiteraard is er een link met onderwijs en het bevorderen van kansengelijkheid en met laaggeletterdheid (het meer toegankelijk maken van informatie), maar we denken ook aan cultuur (participatie) en de link met de aanpak van eenzaamheid.  Het meer normaliseren van (het belang van) mentale gezondheid: het is nog vaak een taboe om het over mentale problemen te hebben.

Het onderwerp moet genormaliseerd worden op school, het werk en thuis  Inzetten op het worden van een dementievriendelijker Twenterand: we willen meer bewustwording en deskundigheidsbevordering faciliteren de komende jaren, om in te spelen op de trend dat dementie zal toenemen.  Versterken van de verbinding sociaal domein met sport en cultuur: sport en cultuur meer inzetten als middel om problematiek het hoofd te bieden. Dit wordt via programma economie en vrije tijd opgepakt. 58 Waarom is het een opgave? De zorgkosten blijven toenemen. Om de betaalbaarheid van het stelsel op de lange termijn te kunnen garanderen wordt er steeds meer ingezet op preventie: het voorkomen van gezondheidsproblemen in plaats van het medicaliseren ervan. Hierbij is er landelijk vooral aandacht voor overgewicht, middelengebruik (alcohol, drugs) en roken. Deze onderwerpen zijn ook onderdeel van het in 2018 afgesloten Nationaal Preventieakkoord. In 2022 is in een interactief proces met lokale organisaties en verenigingen een preventieakkoord voor de gemeente opgesteld, met onderliggend actieplan preventie. In dit actieplan zijn naast de nationale prioriteiten ook het terugdringen van eenzaamheid en de relatie tussen armoede/schulden/laaggeletterdheid en gezondheidsproblemen opgenomen.

Overgewicht is in de gemeente een fors probleem: 57 procent van de mensen heeft overgewicht, waar het regionale gemiddelde 50 procent is. Onder ouderen is dit percentage hoger. Een op de vijf inwoners rookt. Het aandeel dat regelmatig alcohol drinkt is niet hoger dan gemiddeld in de regio, maar toch tamelijk hoog. Ook het aandeel rokers is stabiel (17 procent van de volwassen inwoners rookt). Wat willen we bereiken?  Meer bewustwording van gezonde keuzes en wat voor gevolgen die hebben.  Inrichten van meer rook- dan wel alcoholvrije zones.  Het aantal inwoners met een problematische verslaving laten dalen.  Meer inzetten op valpreventie voor ouderen. Wat gaan we doen?  Uitvoering geven aan het actieplan preventie. Naast de landelijke thema’s is hierin prioriteit gegeven aan eenzaamheid en armoede/schulden/ laaggeletterdheid in relatie tot gezondheidsproblemen.  Bij het tegengaan van overgewicht wordt er nadrukkelijk gekeken naar activiteiten die gericht zijn op kinderen en jongeren, bijvoorbeeld door de gezonde schoolaanpak van de GGD. Op deze manier komen hun ouders ook in aanraking met de aanpak, waardoor er hopelijk een vliegwieleffect kan worden gerealiseerd.

 Lokale organisaties en verenigingen zijn waar relevant medeverantwoordelijk voor de acties en prioriteiten op het gebied van preventie, en kunnen deels als signaalplaatsen dienen voor onder meer eenzaamheid en laaggeletterdheid. 59 2.4.2 Gezondheid bevorderen “ ” Voeding is belangrijk , zeker wanneer er wat ouderdomskwaaltjes opspelen.  Voor verslavingsproblematiek maken we verschillende doelgroepen inzichtelijk en kijken we welke voorliggende interventie we in kunnen zetten om verslavingen te voorkomen. Een voorbeeld hiervan is meer inzet van lokale organisaties en netwerken, waardoor verleiding en verslaving binnen deze doelgroep sneller en vaak beter kan worden behandeld. Duidelijke kanttekening bij veel van deze zaken is dat er ook landelijke stimulans nodig is. Bijvoorbeeld door de suikertaks en een verbod op reclames voor ongezonde producten. Het lokale instrumentarium is relatief beperkt, wat ons er uiteraard niet van moet weerhouden om hier wel op in te zetten.  In 2022 zijn de bushaltes in de gemeente voorzien van rookvrijborden. Er kunnen meer rookvrije zones worden gekozen en ingericht, maar om ook te kunnen handhaven is een wijziging van de lokale algemene plaatselijke verordening (APV) nodig. Dit wordt nader onderzocht. Waarom is het een opgave? De leefomgeving is van invloed op de gezondheid.

Zoals door de uitstoot van fijnstof en allerlei vormen van milieuoverlast, maar het gaat ook om bijvoorbeeld het aanbod van woningen in de gemeente. Veel huizen zijn niet energiezuinig en moeilijk te verduurzamen. Huizen zijn niet levensloopbestendig. Er is een groeiende behoefte aan woonvormen voor onder meer ouderen, kwetsbare groepen en geschakelde woningen waarbij een mantelzorger bijvoorbeeld naast de verzorgde kan wonen. Of meer vermenging van zorgvragers en zorgleveraars (gestippeld wonen). Er ontstaan steeds meer huisvestingsvraagstukken en vormen van beschermd wonen. Daarnaast moet er worden gekeken naar de leefomgeving zelf. Deze kan bijvoorbeeld zo worden ingericht dat bewegen wordt gestimuleerd. Bijvoorbeeld door meer fiets - en wandelpaden, openbaar groen en minder faciliteren van het autogebruik. Het aanbod van openbaar vervoer, deelauto's en deelfietsen in de gemeente is nog beperkt. Dit versterken is een project van de lange adem, met diverse afhankelijkheden van vervoerders en andere overheden. 60 2.4.3 Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving: wonen/zorg, luchtkwaliteit, omgeving die meer aanzet tot bewegen “ ” Er moet voldoende groen zijn en blijven in de gemeente. De leefomgeving moet meer aanzetten tot gezond gedrag. Er moet dus meer aandacht zijn voor gezonde prikkels in de omgeving.

De ongezonde prikkels in de omgeving wordt ook wel een obese leefomgeving genoemd (zoals een snackbar of fastfoodketen in de buurt van een basisschool). Daarnaast hebben mensen met een beperking in Twenterand regelmatig ervaren dat de openbare ruimte in Twenterand vaak niet zo toegankelijk is als het lijkt: de komende periode willen we hen een stem geven en ze laten meedenken in toekomstige plannen. Wat willen we bereiken? De leefomgeving dusdanig inrichten dat deze stimuleert tot bewegen, sporten en ontmoeten in de buitenruimte. Waar mogelijk uitnodigt om niet met de auto te gaan voor kortere afstanden, maar vaker de fiets te pakken, of te lopen. Daarnaast het toekomstbestendig (laten) maken van de woningvoorraad. Levensloopbestendig, waar mogelijk energiezuinig en duurzaam (gemeentelijk rol is beperkt) en ingericht op toekomstige behoeften. Dit geldt ook voor het maatschappelijk en gemeentelijk vastgoed. Met uitdrukkelijk aandacht voor woonvormen die nu al aan het ontstaan zijn (kangoeroewoningen, knarrenhoven, geschakelde woningen, gestippeld wonen), en waar in de nabije toekomst hoogstwaarschijnlijk een grotere vraag naar zal komen. Uiteraard moet er aandacht zijn en blijven voor minder zichtbare gezondheidsrisico's zoals de uitstoot van fijnstof, geluidsoverlast door verkeer of bedrijfsmatige activiteiten.

Ook is het zaak om inwoners zich meer bewust te laten zijn van een (on)gezonde of (on)bruikbare leefomgeving. Mensen – zeker eigenaren van een koopwoning – staan voornamelijk zelf aan de lat om hun huis levensloopbestendig te maken en/of te verduurzamen. Voor huurders is Mijande Wonen actief bezig met het verduurzamen van woningen. Voor kopers zijn er bv programma's die zich richten op het toekomstbestendig maken van eigen woningen. We gaan ervoor zorgen dat de gevolgen van beleid voor gezondheidseffecten breder worden meegenomen. Zoals bijvoorbeeld bij de omgevingsvisie. Een meer integrale afweging is nodig. Daarnaast willen we bereiken dat alle Twenteranders gebruik kunnen maken van algemene voorzieningen en dat alle Twenteranders toegang kunnen hebben tot de openbare ruimte. Iedereen doet mee. 61 “ ” Vrije tijd = genieten. “ ” Maak van de openbare ruimtes een ontmoetingsplek. Bijvoorbeeld door outdoor sportappa- ratuur te plaatsen. Dit verbindt de buurt en zorgt voor meer beweging! De gemeente Twenterand investeert in een gemeentebreed netwerk van AED’s, die actief worden beheerd en onderhouden door vrijwillige werkgroepen, ondersteund door een lokale leverancier. Hierin is Twenterand uniek in de regio. De AED’s hebben de afgelopen jaren al meerdere levens gered.

We willen dit netwerk behouden en de komende jaren inzetten op uitbreiding van het netwerk en van het aantal burgerhulpverleners. Wat gaan we doen?  Gezondheid zichtbaar onderdeel laten zijn van de lokale omgevingsvisie.  Integrale afweging op alle beleidsterreinen met oog voor gezondheidseffecten.  Meer aandacht voor wonen en zorg. Zowel lokaal (meer rekening houden met generatieoverstijgend wonen in lokale bouwprojecten, samenwerking met Mijande voor huurwoningen) als regionaal (regionale Woonvisie en intergemeentelijke samenwerking op het gebied van beschermd wonen).  De omgeving beweegvriendelijker maken: meer fiets - en wandelpaden waar mogelijk en het bestaande netwerk (beter) onderhouden. Meer rustplaatsen langs de routes.  Aandacht voor de toegankelijkheid binnen Twenterand en hiervoor ambassadeurs aanstellen.  Nu al kijken naar het meer levensloopbestendig maken van de woonomgeving/ woonruimte in de gemeente.  Blijvende inzet op scheidingsdienstverlening (zie ook hoofdstuk over de zelfredzame Twenterander).  Inzichtelijk maken waar het AED -netwerk versterkt kan worden en daar uitbreiding van het netwerk faciliteren evenals het aantal burgerhulpverleners. Voor al deze opgaven geldt dat we dit in nauwe samenwerking doen met partijen als GGD Twente, het voorliggend veld, scholen en allerlei formele en informele netwerken in de gemeente Twenterand.

De gegevens van de GGD (volwassenen- en ouderenmonitor, jeugdmonitor en kindermonitor) zullen in belangrijke mate als input dienen om de voortgang op meerdere van deze opgaven te monitoren. Tot slot benoemen we twee lokale onderwerpen waar we graag voortgang aan geven in de periode van deze beleidsnota. 62 “ ” Ik ben trots op dat er op veel plekken in Westerhaar een AED hangt en de grote groep vrijwilligers die betrokken is bij de EHBO. 3 Uitvoering en middelen IBN In het sociaal domein gaat veel geld om. Circa 60 procent van de gemeentelijke begroting van circa 110 miljoen euro heeft betrekking binnen het sociaal domein. Binnen dit bedrag gaat het grootste deel op aan jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning (de zelfredzame Twenterander), gevolgd door de uitvoering van de Participatiewet (onder meer bijstand). Onderwijs en gezondheidsbeleid zijn relatief kleine onderdelen van de begroting. Het financiële kader van deze nota wordt gevormd door de begroting van 2023 met daarbij de keuzen die het college zal maken ter uitwerking van het programma Twenterand Duurzaam Financieel Gezond (TDFG) waarin is nagedacht over kostenbesparingen en ombuigingen vanaf 2024. Dit is nodig om met name het zogenaamde ravijnjaar 2026 en verder het hoofd te bieden. Gemeenten komen door minder rijksmiddelen en extra kosten voor lokale taken vanaf dat jaar in een financiële afgrond.

Het college heeft in het coalitieakkoord een keuze gemaakt voor het scenario ‘economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart’. Het is nog niet exact bekend wat dit scenario inhoudt, omdat het in feite een combinatie is van twee van de drie in TDFG uitgewerkte scenario’s. Deze uitwerking vindt momenteel plaats. Wij gaan ervan uit dat de gemaakte keuzes passen binnen de kaders van deze beleidsnota. Een tweede – niet onbelangrijk – financieel kader zijn de middelen die de gemeente krijgt voor de uitvoering van de wettelijke taken in het sociaal domein. De financiering van het Rijk (het verdeelmodel) sluit voor Twenterand niet goed aan bij de uit te voeren taken. Ondanks de intensieve lobby voor meer geld, komen we jaarlijks nog veel rijksgeld tekort op het sociale domein. 63 Figuur : Begroting 2023 Gemeente Twenterand. Om minder afhankelijk van deze rijksgelden te zijn, gaan we door met de beweging om fors te besparen en minder eigen geld in te zetten. En we blijven inzetten op de lobby voor meer geld: de koek moet groter! Helaas blijven er risico's door het open einde karakter, vergrijzing, crises, en bewegingen als afbouw van regionaal vastgoed jeugd naar kleinschaligheid (rijksbeleid) Uitgangspunt van de gemeente is om het sociaal domein betaalbaar te houden, en er tegelijk zijn voor inwoners die hulp of ondersteuning nodig hebben.

We willen richting inwoners werken vanuit vertrouwen. Door daarnaast te prioriteren op basis van deze IBN in o.a. het voorliggend veld door bijvoorbeeld meer inzet op preventie of anderszins vanuit effectiviteit of efficiency probeert de gemeente hierop regie te voeren. Het vervangen van zorgaanbod door oplossingen in de sociale basis (zoals al wordt gedaan middels gezinswerk, POH jeugdggz, inlopen voor ouderen, enz.) willen wij doorzetten. 7 Mede daarom wordt de komende periode de samenwerking binnen en met het voorliggend veld nader uitgewerkt, met als basis de uitgangspunten voorliggend veld, en komen de keuzes en prioriteiten terug in de uitwerking van een maatschappelijke agenda. Deze nota is vooral bedoeld voor het stellen van bredere kaders in de vorm van de beschreven opgaven. Deze kaders hebben hun weerslag op de uitvoering, de bevoegdheid van ons college. De uitvoering van de nota wordt vormgeven met een zgn. Maatschappelijke agenda. Dit is nieuw voor Twenterand. We lichten toe wat we hiermee bedoelen: In de maatschappelijke agenda komt de werkagenda voor alle thema's uit deze IBN met (waar dat al bekend is) concretere doelen, plannen/projecten, indicatoren en financiering.

Het is geen blauwdruk met deadlines maar creëert ruimte om de komende vier jaar inspelend op ontwikkelingen, in interactieve uitwerking met de samenleving zaken op te pakken en de uitwerking voor de opgaven meer concreet te maken. Dit doet recht aan het nieuwe werken met de samenleving “van buiten naar binnen”. De vertaling van deze IBN naar jaarprioriteiten komt terug in de programmabegroting en nieuwsbrief Stand van zaken sociaal domein. Bij de acties zetten we onze middelen zoals juridisch (subsidie-inkoop), financieel en communicatief (regierol) gericht in. Afhankelijkheden zitten er wel in de uitvoeringskracht van gemeenten en organisaties. Deze is beperkt en staat onder druk door personeelstekorten. We hebben oog voor extern -intern en het samenspel tussen beleid en uitvoering. 64 3.1 Maatschappelijke Agenda als leidraad voor de uitvoering Uit de evaluatie van de vorige IBN bleek dat er behoefte is aan (meer) afstemming tussen beleid en uitvoering. Dit gaat op meerdere terreinen al goed, maar kan altijd beter en daar willen we aan werken. Monitoring (dashboard), evaluatie en effectmeting (datagestuurd werken door tellen en vertellen) blijft ook de komende vier jaar noodzakelijk. We gaan keuzen maken hoe wij onze beschikbare onderzoekscapaciteit hiervoor willen inzetten.

Het sociaal domein is mensenwerk en lang niet altijd een harde wetenschap dan wel een maakbare samenleving. Hier dienen we ons bewust van te zijn. Belangrijke onderligger is de mindset in de maatschappij, overheid en politiek. Willen we echt resultaat bereiken op het sociaal domein en met o.a. "normaliseren" dan is samenwerking en een collectieve koers en eenduidige boodschap door alle betrokkenen een vereiste voor een toekomstbestendig Twenterand met een sociaal kloppend hart! Deze IBN roept daartoe op. Kunnen we op u rekenen? 65 7. Zie ook in de rode draad het overzicht van sturingsinstrumenten. 4 Bijlagen Adviesraad Sociaal Domein Twenterand: Raad die bestaat uit inwoners die de gemeente gevraagd en ongevraagd adviseert over beleidsvoornemens in het sociaal domein (de Participatiewet, IOAW, OPAZ, Wet sociale werkvoorziening, Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning 2015) Afstand tot de arbeidsmarkt: Mensen die lastig aan werk kunnen komen, zoals mensen met een beperking, langdurig werklozen en mensen in de bijstand. Algemene voorziening: Aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, vrij toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning. Ambulante ondersteuning: De hulpverlener biedt zijn of haar hulpverlening op locatie van de cliënt.

Arbeidsbeperking: Iemand wordt door ziekte of een gebrek belemmerd bij het verkrijgen van een baan of het verrichten van arbeid. Arbeidsvermogen: Of iemand de mogelijkheid heeft om te werken. Dit kan ook werk zijn waarmee minder dan het minimumloon verdiend wordt, omdat door ziekte of handicap men minder aankan dan andere werknemers. Of omdat men minder uren kan werken. Automutilatie: doelbewuste zelfverminking door een persoon. Bijvoorbeeld door zichzelf te snijden. Banenafspraak: Het realiseren van meer banen voor mensen met een arbeidsbeperking. Beschermd wonen: Beschermd wonen is toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen waardoor ze ongepland en 24 -uur per dag een beroep moeten kunnen doen op begeleiding. Deze begeleiding kán plaatsvinden in een accommodatie van de zorgaanbieder, maar dit hoeft niet. Beschut werk: Bedoeld voor mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking. Mensen die alleen kunnen werken in een ‘beschutte’ omgeving, onder aangepaste omstandigheden.

Zij hebben meer begeleiding en aanpassing van hun werkplek nodig dan van een reguliere werkgever is te verwachten. 66 4.1 Afkortingen– en begrippenlijst Besluit bijstandsverleningen zelfstandigen 2004 – regeling (BBZ): Door het Bbz kunnen zelfstandigen tijdelijk een uitkering ontvangen tot ze weer in uw eigen levensbehoeften kunnen voorzien. Mensen kunnen in aanmerking komen voor het BBZ wanneer ze een gevestigde zelfstandige zijn die tijdelijk in financiële problemen verkeren of als ze een startende zelfstandige zijn. Blijverslening: De aanvrager beschikt na toekenning over de financiële middelen om, tegen een gunstige rente en voorwaarden, de woning levensloopbestendig te maken of aan te passen aan een zorgvraag. 41 Brede school: Een samenwerkingsverband tussen in elk geval onderwijs en kinderopvang en soms andere sectoren (bijvoorbeeld de bibliotheek of maatschappelijke organisaties) waaronder één of meerdere scholen, die samen werken aan een brede leer - en leefomgeving in de vrije tijd en op school, met als doel maximale ontwikkelingskansen voor álle kinderen en jongeren. Centrumgemeente: Een door het rijk aangewezen gemeente die een bepaalde functie/ taken uitvoert voor omliggende gemeenten. Collectieve voorzieningen: Voorzieningen die door de overheid zijn geregeld en iedereen ten goede komen.

Convenant ‘de Twentse belofte’: In 2016 hebben de 14 Twentse gemeenten en het Ministerie van OC&W een nieuw convenant opgesteld voor de periode 2017 -2020. Het streven is het aantal voortijdig schoolverlaters verder te verlagen. Het nieuwe convenant is gekoppeld aan de totstandkoming van een regionaal plan voor de bestrijding van voortijdig schoolverlaten en het creëren van een regionaal vangnet voor kwetsbare jongeren te weten ‘De Twentse belofte’. Crisisplekken: Opvang voor mensen in acute (psychosociale) nood. Dagbesteding: Zinvolle activiteiten, gericht op behoud en ontwikkeling van vaardigheden op het gebied van recreatie, educatie, het maken van producten of het leveren van diensten. Demografische ontwikkelingen: Veranderingen in bijvoorbeeld geboorten, huwelijken, sterften en ziekten om een beeld te krijgen van de levensomstandigheden in een bepaalde samenleving. Decentralisaties: Het overdragen van meer verantwoordelijkheden en bevoegdheden naar lagere overheden. 67 Doelgroepkinderen: Ook wel kinderen met VVE -indicatie (VVE= Voor - en vroegschoolse educatie). Het doel is om kinderen met een (mogelijke) (taal) achterstand, ook wel 'doelgroepkinderen' genoemd, beter voor te bereiden op de basisschool en er voor te zorgen dat zij zonder achterstand naar groep 3 kunnen.

Doelgroepenregister: Een landelijk register, waarin alle mensen staan die vallen onder de banenafspraak. Doorbraakmethode: andere manier van kijken naar werk van consulenten: meer naar de geest van de wet, dan naar de letter van de wet. Hierdoor kunnen uitzichtloze situaties of stapeling van wetten en regels en verplichtingen voorkomen worden. Ontwikkeld door het Instituut van Publieke Waarden (IPW). Duurzame gezinsvormen: Pleegzorg, gezinshuizen en eventuele andere vormen van gezinsgerichte jeugdhulp. Echtscheiding: Beëindiging van een relatie tussen twee samenlevende partners. Die relatie kan een huwelijk, geregistreerd partnerschap of samenwonen zijn. Eenzaamheid: Het gevoel alleen te zijn, geïsoleerd te zijn van 'de anderen'. Onderzoekers omschrijven eenzaamheid als het ervaren verschil tussen gewenste en aanwezige contacten. Energietoeslag: Categoriale bijzondere bijstand ter compensatie voor huishoudens met een laag inkomen voor de gestegen energiekosten. Gecertificeerde instellingen (GI): Rechtspersoon die in het bezit is van een certificaat of voorlopig certificaat als bedoeld in artikel 3.4 Jeugdwet en die een kinderbeschermingsmaatregel of jeugdreclassering uitvoert. GGD: gemeentelijke gezondheidsdienst. Overheidsinstelling die is belast met het bevorderen van de gezondheid van inwoners van Nederland. In Nederland zijn 25 GGD-regio’s.

Twenterand valt onder GGD Twente. Geïndiceerde zorg: Professionele medische zorg en ondersteuning, waarvoor een indicatiebesluit is vereist. Gezinshuis: Een vorm van zorg voor jeugd die valt onder de Jeugdwet. Het is een kleinschalige woonvorm waar één of meerdere jeugdigen opgenomen worden in het eigen gezin van de gezinshuisouder(s). 68 Gezinswerk: Begeleiding en ondersteuning voor gezinsleden bij problemen of bij de opvoeding van hun kinderen. Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ): Vakgebied van de gezondheidszorg, een toegepaste wetenschap die zich met de psychische gezondheid van mensen bezighoudt. Naast onderzoek en studie van deze gezondheid omvat het ook de toepassing van die kennis om de geestelijke gezondheid en kwaliteit van leven van de mens te bevorderen en/of herstellen. Ook streeft de ggz naar het voorkómen van psychische problemen. Huishoudelijke ondersteuning: Ondersteuning wanneer een inwoner door beperkingen of ziekte niet het eigen huishouden kan doen en geen hulp uit de omgeving krijgt. Inclusieve arbeidsmarkt: Iedereen met arbeidsvermogen moet in staat worden gesteld om mee te doen op de arbeidsmarkt en in de samenleving. Inclusiviteit, of inclusie: De insluiting in de samenleving van achtergestelde groepen op basis van gelijkwaardige rechten en plichten.

Individuele maatwerkvoorziening: Een op behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon afgestemd geheel van zorg en diensten ten behoeve van de zelfredzaamheid en participatie. Integratie: Integratie is de opname in een (groter) geheel. Het gaat daarbij voornamelijk om de opname van personen of bepaalde bevolkingsgroepen in de maatschappij. Inclusief onderwijs: opvolger van passend onderwijs, dat moet uitgroeien tot inclusief onderwijs. Inclusief onderwijs houdt kort gezegd in dat elke leerling op zijn of haar eigen tempo en met zijn of haar eigen beperkingen, kan meedoen. Het onderwijs moet deze ontwikkeling stimuleren en faciliteren. Integraal Huisvestingsplan (IHP): document van de gemeente waarin de opgaven op het gebied van onderwijshuisvesting voor de scholen staan voor de periode 2023 -2038. Het IHP is zowel een financieel, een plannings - en een beleidsdocument. De gemeente en schoolbesturen voeren samen het IHP uit. Inwonerparticipatie: Het betrekken van en de betrokkenheid van inwoners bij gemeentelijk beleid. 69 Jeugd Geestelijke Gezondheidszorg (Jeugd -GGZ): Instellingen voor geestelijke gezondheidszorg voor jeugd (jeugd-ggz) bieden hulp aan kinderen en jongeren met psychiatrische of psychosociale klachten, die zo ernstig zijn dat zij daardoor in hun ontwikkeling worden geschaad.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ): De publieke gezondheidszorg, waarbij een landelijk preventief gezondheidszorgpakket actief wordt aangeboden aan alle jeugdigen tot 18 jaar. JGZ is belegd bij GGD Twente. Jeugdhulp: Jeugdigen met matige of zwaardere problematiek krijgen bijvoorbeeld ambulante hulp, zorg in een medisch kinderdagverblijf, residentiële zorg, pleegzorg, etc. Jeugdwet: Overzicht van de taken en verantwoordelijkheden van met name de gemeente op het gebied van jeugdhulp en preventieve ondersteuning. Kansrijke Start: landelijk programma dat is gericht op de eerste 1.000 dagen in het leven van moeder en kind, gerekend vanaf het moment van zwangerschap. Verloskundigen, welzijnswerk en GGD werken hieraan. Doelgroep zijn moeders die zwanger zijn van hun eerste kind, tot en met een leeftijd van circa 3 jaar. De betrokkenen geven voorlichting, advies en schakelen eventueel tweedelijns zorg in. Laaggeletterdheid: Volwassenen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen. Levensloopbestendig wonen: Het zodanig bouwen van woningen dat mensen er gedurende verschillende fasen van hun leven in kunnen (blijven) wonen. Maatschappelijke diensttijd: Periode waarin jongeren zich vrijwillig inzetten voor de samenleving. Maatschappelijke opvang: Onderdak en begeleiding voor personen die dak - of thuisloos zijn.

Maatschappelijke onderneming: Semi-publieke organisaties met een maatschappelijke doelstelling die op bedrijfsmatige wijze diensten aanbieden. Mantelzorg: Onbetaalde en vaak langdurige zorg voor naasten. Vorm van informele zorg. Gemeenten hebben volgens de Wmo 2015 de wettelijke taak om mantelzorgers te ondersteunen. 70 Meldpunt Geldzorgen: Gemeentelijk loket waar inwoners terecht kunnen met vragen over hun financiën. Bij het Meldpunt Geldzorgen kunnen inwoners ook een aanvraag doen voor gemeentelijke schuldhulpverlening. Minimabeleid: Gemeentelijk beleid om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen. Minimaregeling: Gemeentelijke regeling voor huishoudens met een laag inkomen. Valt onder het minimabeleid. (Onafhankelijke) cliëntondersteuning: Biedt (onafhankelijk) informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid, participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van ondersteuning, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen. Ontplooj: Organisatie die belast is met de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsv). Opvolger van Soweco. Opgave: Wij omschrijven een opgave als het streven een gewenste situatie te realiseren én de hiervoor benodigde bijdrage te leveren.

Je kan ook zeggen dat de opgave eruit bestaat om alles te doen wat nodig is om van de huidige naar de gewenste situatie te komen, door gemeente én samenleving. Participatiewet: de Participatiewet geeft gemeenten de verantwoordelijkheid om inwoners met of zonder arbeidsbeperking, te ondersteunen bij het vinden naar werk en indien nodig te voorzien van een inkomensvoorziening (uitkering). Passend onderwijs: Onderwijs en ondersteuning moet aansluiten op de behoeften van het kind. Personen met verward gedrag: Mensen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen. Pleeggezin/pleegzorg: Stelsel waarbij kinderen niet door hun eigen biologische ouders, maar door vervangende ouders verzorgd en opgevoed worden. Praktijkondersteuner Huisarts GGZ (POH -GGZ): De praktijkondersteuner GGZ ondersteunt de huisarts in de behandeling van patiënten met psychische problemen. 71 Preventiekakkoord: zowel nationaal als lokaal gesloten akkoord tussen betrokken partijen, waarbij zij zich aan de hand van de thema’s in het akkoord zich zullen inzetten om de (negatieve) gevolgen hiervan zoveel mogelijk te beperken, en positief.

Preventief/preventie: Preventie is het geheel van doelbewuste initiatieven die anticiperen op risicofactoren (= handelen voordat het probleem ontstaat) en ageren wanneer eerste signalen zich ontwikkelen en de problematiek aan het ontstaan is. Re-integratie: In de Participatiewet is vastgelegd dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de re -integratie naar arbeid van personen die behoren tot de gemeentelijke doelgroep. Respijtzorg: Biedt mantelzorgers de mogelijkheid hun zorgtaken tijdelijk aan een ander over te dragen en heeft tot doel mantelzorgers (tijdelijk) te ontlasten. Samen14: Samenwerkingsverband van de 14 Twentse gemeenten op het gebied van ondersteuning en jeugdhulp. Schuldhulpverlening: Het ondersteunen bij het vinden van een adequate oplossing gericht op de aflossing van schulden indien redelijkerwijs is te voorzien dat een persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede de nazorg. Scheidingspunt: voorliggende voorziening van de gemeente Twenterand die erop is gericht om bij beginnende scheidingen de scheidende echtelieden en indien relevant de kinderen te helpen en te ondersteunen bij bijvoorbeeld het opstellen van een ouderschapsplan en een echtscheidingsconvenant. Doel is om te voorkomen dat een scheiding complex wordt, of ontaardt in een vechtscheiding.

Sociaal domein: Term gebruikt voor alle sectoren die te maken hebben met de sociale kant van het gemeentelijke beleid: zorg, welzijn, onderwijs, gezondheidszorg, opvoeding, inburgering en sociale activering. Social return on investment (SROI): Social return of SROI bij aanbestedingen is bedoeld om personen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen te geven op werk of ontwikkelingsmogelijkheden. Overheden zoals gemeenten vragen bij overheidsopdrachten (inkopen en aanbestedingen) aan hun leveranciers om deze personen een (ontwikkel)kans te geven binnen hun organisatie zolang zij een overheidsopdracht van de gemeente uitvoeren. 72 Specialistische ondersteuning: Ondersteuning van alle hulpverleners waarvoor je een verwijzing nodig hebt. Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV): Het UWV zorgt voor uitvoering van de werknemersverzekeringen. Vechtscheiding: Een echtscheiding waarbij conflicten ontstaan bij het verdelen van de gezamenlijke boedel en/of het regelen van de zorg, opvoeding en omgang met hun kinderen. Vergrijzing: Vergrijzing is een term voor het steeds ouder worden van een bevolking. Het gaat om het aandeel ouderen in de bevolking dat stijgt, waardoor ook de gemiddelde leeftijd in dat land stijgt.

Vitaal Twente: Vitaal Twente heeft ten doel via samenwerking initiatieven te ontplooien om daarmee haar missie ‘Twente, de vitaalste regio van Nederland’ te realiseren. Voor- en vroegschoolse educatie (vve): Een programma dat erop gericht is om onderwijs- of ontwikkelingsachterstand bij jonge kinderen van circa 2,5 tot 6 jaar te verminderen. Voorliggend veld: Alle activiteiten, vrijwilligers, voorzieningen, onderwijs, (welzijns) organisaties, stichtingen en netwerken in een buurt, wijk of dorp die helpen om het welzijn van inwoners te bevorderen en/of te stimuleren. Ook wel de algemeen toegankelijke professionele ondersteuning en de algemeen toegankelijke informele ondersteuning. Voortijdig schoolverlater (vsv’er): Iedere jongere tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat wordt aangemerkt als een voortijdig schoolverlater. Ook leerlingen tot 23 jaar die langer dan een maand zonder reden van school wegblijven, worden aangemerkt als voortijdig schoolverlater. Vroegsignalering: Tijdig signaleren en onderkennen van problemen om zo in een vroeg stadium te kunnen ingrijpen. Welzijnswerk: Voorzieningen die het welzijn van mensen bevorderen en uitgevoerd worden op lokaal niveau. Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs): De Wgs geeft de gemeente de wettelijke taak om schuldhulpverlening aan haar inwoners te bieden.

Wet inburgering 2021: De Wet inburgering 2021 geeft gemeenten vanaf 1 -1-2022 de regie over inburgering van inburgeringsplichtigen. 73 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015): De Wmo 2015 geeft gemeenten de taak om beperkingen van inwoners te compenseren zodat ze kunnen blijven deelnemen aan de samenleving. Onder de Wmo valt bijvoorbeeld: huishoudelijke ondersteuning, woningaanpassingen, begeleiding, dagbesteding, beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrijwilligers- en mantelzorgbeleid. Zelfredzaamheid: In staat zijn tot het uitvoeren van de noodzakelijke algemene dagelijkse levensverrichtingen en het voeren van een gestructureerd huishouden. 74 Nu we volop bezig zijn met het vormen van een nieuwe IBN en de ontwikkeling van een Maatschappelijke Agenda, hebben we behoefte aan duiding van een aantal onderwerpen die genoemd staat in het coalitieakkoord. We willen deze kans aangrijpen om jullie visie in de IBN te vertalen, te beginnen bij het onderwerp: informele zorg. Wat zegt het coalitieakkoord over informele zorg? In het coalitieakkoord wordt maatschappelijke ondersteuning uitgesplitst in verschillende thema’s. De link met het thema mantelzorg wordt voornamelijk naar het ruimtelijke beleid gelegd.

Er wordt namelijk aangegeven dat er wordt onderzocht of ons huidige ruimtelijke beleid op het gebied van mantelzorg nog toereikend is: zorg die dichtbij gegeven kan worden voor familie maakt mantelzorg makkelijker vol te houden. Daarnaast blijven we inzetten op goede steun voor mantelzorgers. ‘Informele zorg wordt, in aanvulling op formele zorg, steeds belangrijker in onze samenleving. Daarom willen we de komende jaren een visie ontwikkelen op informele zorg.’ Definitie en doelgroepen Waar het coalitieakkoord voornamelijk ingaat op de relatie tussen informele zorg en mantelzorg, is informele zorg breder dan alleen dat. Informele zorg is alle zorg en ondersteuning waar niet voor wordt betaald en die niet door een professional wordt verricht. Dat betekent dat we zelfzorg, georganiseerd vrijwilligerswerk maar ook incidentele burenhulp er ook onder kunnen scharen. Als we naar de brede definitie van informele zorg kijken betekent dat ook iets voor doelgroepen. We kunnen hierbij kijken naar hulp die vrijwilligersorganisaties bieden (verslaving, schulden, formulierenhulp etc.), maar ook het onderscheid tussen werkende mantelzorgers, oude mantelzorgers en jonge mantelzorgers is al een hele belangrijke. Werkende mantelzorgers zijn mensen die mantelzorg naast hun baan uitvoeren.

In Twenterand zien we dat er voornamelijk winst te behalen is in de bewustwording bij werkgevers en op de werkvloer over de stress en de gevolgen die deze combinatie met zich meebrengt. Daarnaast is het van belang dat werkgevers zich bewust zijn van de regelingen waarop aanspraak gemaakt kan worden en kunnen zij een scan uitvoeren om te zien hoe mantelzorgvriendelijk hun bedrijf/organisatie is. Het is een mogelijkheid om dit als gemeente ook te doen, om extra aandacht te vestigen op het onderwerp en het goede voorbeeld te geven voor andere werkgevers omdat het thema steeds belangrijker wordt. 75 4.2 BIJLAGE Uitwerking (visie) Informele zorg Oude mantelzorgers zijn mensen die bijvoorbeeld een partner hebben die steeds meer hulp behoeft. Daarbij gaat het in het grootste gedeelte van de gevallen om geheugenproblematiek (dementie). De link met formele zorg is hierbij cruciaal en het faciliteren van respijtzorg blijft hierbij onmisbaar. Het proces van afstemming, begrip en waardering moet een doorgaand proces zijn en is van belang in beleid omtrent dit thema. Jonge mantelzorgers is de meest kwetsbare doelgroep mantelzorgers. Terwijl zijzelf nog volop in ontwikkeling zijn moeten ze al (gedeeltelijke) zorg dragen over iemand anders. Het inzetten op mantelzorgvriendelijke scholen is een mogelijkheid die voorliggende partners zien.

Daarnaast is er al grote winst te behalen in het benoemen van de doelgroep in beleidsstukken: op dit moment is er weinig aandacht voor deze doelgroep bij scholen en verenigingen. Hier is winst op te behalen. Wat doen we al? Het ondersteunen van informele zorg is een integraal thema: binnen Ruimte staat in de woonvisie dat de gemeente de regels omtrent mantelzorgwoningen gaat versoepelen en dat ‘zorg dichtbij’ van groter belang gaat worden. Binnen de gemeente | werken | we | ook | samen | met | Evenmens, | een | organisatie | die | de ondersteuning van (jonge) mantelzorgers vormgeeft. Dementie staat daarnaast ook op de agenda en is een thema waarop partners actief aan het werk zijn. Er lopen gesprekken om de link tussen formele en informele zorg sterker te maken; de driehoek zorgvrager, formele zorg en informele zorg moet versterkt worden om de samenwerking toekomstbestendig te maken. Op dit moment beschikt Twenterand over | 1773 | (geregistreerde) | mantelzorgers, | 113 | (geregistreerde) | jonge mantelzorgers, en 167 zorgvrijwilligers die bij Evenmens bekend zijn, in verhouding tot andere (Twentse) gemeenten is dat veel.

Binnen omliggende gemeenten wordt er op verschillende manieren omgegaan met informele zorg: Wierden trekt mantelzorg gelijk met het vrijwilligersbeleid in de vorm van de maatschappelijke agenda, terwijl Rijssen | -Holten een beleidsplan rondom mantelzorgbeleid heeft geschreven. Hellendoorn is ook bezig met specifiek beleid over het onderwerp en VWS komt in de laatste maanden van 2022 met een mantelzorgagenda dat zich richt op speerpunten voor beleid die van belang zijn. Cijfers Intolerantie jegens hulpverleners van kleur Uit de meest recente volwassenen | - en ouderenmonitor (2020) blijkt dat 26 procent van de Twenterandse volwassenen (18 | -64 jaar) in de afgelopen twaalf maanden mantelzorg heeft gegeven, circa een op de vijf (18 procent) geeft op dit moment mantelzorg. 76 Het aandeel mantelzorgers is onder vrouwen (27 procent) bijna twee keer zo hoog als onder mannen (14 procent). Van de mantelzorgers geeft 15 procent aan dat zij tamelijk tot zeer zwaar worden belast door deze informele zorg, in 2016 was dit nog 16 procent. Met name mantelzorgers tussen 35-49 jaar ervaren een zware belasting (20 procent), vermoedelijk omdat zij dit ook moeten combineren met een baan en/ of een eigen gezin, al dan niet met jonge kind(eren). Van de inwoners van 65 jaar en ouder heeft een kwart (24 procent) mantelzorg gegeven, en 17 procent in de afgelopen | twaalf | maanden.

| Opvallend | bij | deze | groep | is | dat | mannen | vaker mantelzorg geven (19 procent) dan vrouwen (15 procent). Een op de tien (11 procent) van de oudere mantelzorgers werd tamelijk tot zeer zwaar belast. Dit is bijna een verdubbeling ten opzichte van 2016 (6 procent). Van de inwoners van 65 jaar en ouder | ontving | 17 procent mantelzorgers. Onder vrouwen is dit aandeel met 22 procent een stuk hoger dan onder mannen (10 procent). Vrijwilligerswerk Ruim een op de drie volwassenen (35 procent) doet in 2020 een vorm van vrijwilligerswerk, een daling in vergelijking met vier jaar eerder (39 procent). Opvallend is dat de groep van 35-49 jaar het vaakst actief is als vrijwilliger (42 procent). Onder jongvolwassenen tot 34 jaar is dit 27 procent en onder 50 | -64 jarigen 36 | procent. | Van | de | inwoner | van | 65 | jaar | en | ouder | verricht | 34 | procent vrijwilligerswerk. Wat gaan we doen?  | Meer aandacht voor de werving, ondersteuning en | waardering van (zorg) vrijwilligers zorgen we er samen voor dat deze groep inwoners sterk blijft en uitgebreid kan worden.  | Het zorgdragen voor en faciliteren van respijtzorg (voorliggende dagbesteding, gastgezinnen, gezinsvrijwilligers etc.) en mantelzorgwoningen zijn hierbij van cruciaal belang, zodat het uitvoeren van zorgtaken zo makkelijk mogelijk kan worden gemaakt.

 | Aandacht voor specifieke doelgroepen en hierin maatwerk leveren. We maken onderscheid tussen jonge, oudere en werkende mantelzorgers, omdat deze doelgroepen allen andere ondersteuning/benadering vragen. 77 Inclusie is een van de thema's die dwars door ons gemeentelijk beleid heen gaan, dus ook van ons sociaal beleid: het is zo breed en inhoudelijk als wij het zelf willen maken en heeft invloed op alle beleidsdomeinen binnen de gemeente. Welke scope kiezen wij binnen dit brede begrip en welke scope wordt er van ons verwacht als beleidsmakers in 2022? Wat zegt het coalitieakkoord over inclusie? Net zoals bij het onderwerp ‘informele zorg’ wordt er een ruimtelijke invalshoek gekozen bij het begrip inclusie. Het akkoord noemt inclusieve speeltuinen in alle kernen, het verdwijnen van barrières voor voetgangers, quickscans om de toegankelijkheid in beeld te brengen. De link met participatie wordt ook gelegd: mensen moeten mee kunnen doen als ze een beperking hebben. ‘Wij werken aan een inclusie-agenda met daarin alle aspecten van toegankelijkheid’ Definitie en doelgroepen Waar het coalitieakkoord ingaat op de fysieke aspecten van toegankelijkheid, is dat niet hetzelfde als ‘inclusie’. Een inclusieve samenleving betekent dat er een samenleving ontstaat waarin alle inwoners gelijkwaardig mee kunnen doen en zich thuis voelen.

Diversiteitsfactoren als geloof, afkomst, seksualiteit, opleidingsniveau en andere zaken spelen hier ook een rol in. Inclusie is dus meedoen, in de breedste zin van het woord. De onduidelijkheid van dit begrip vindt zijn herkomst in het aannemen van het VN - verdrag Handicap in 2016. Dit verdrag stamt echter al uit 2006 en hanteert daarom een enigszins beperkte definitie van inclusie. In het verdrag wordt namelijk ingegaan op fysieke toegankelijkheid (mensen met een beperking moeten zo goed mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij). Gemeenten zijn hiermee aan de slag gegaan in de vorm van Lokale Inclusie Agenda’s en hebben zo lokaal invulling gegeven aan hun definitie van inclusiviteit. Je ziet dat hierbij gemeenten heel bewust kiezen voor het onderscheid tussen de begrippen toegankelijkheid en inclusiviteit. Wat doen we al? Binnen de regio is de gemeente Twenterand voorloper op het gebied van een inclusieve arbeidsmarkt: mensen met afstand tot de arbeidsmarkt worden begeleid tot werk en mocht dit niet haalbaar blijken wordt er een traject opgestart met ons vrijwilligerspunt om te kijken wat er voor deze mensen wel mogelijk is.

78 4.3 BIJLAGE Uitwerking (visie) Inclusie Daarnaast is Twenterand op het gebied van inclusief sporten ook flink aan de weg aan het timmeren: walking sports (waarbij ouderen op hun eigen tempo kunnen sporten) worden steeds verder uitgebreid en vorig jaar hebben zelfs de Special Olympics plaatsgevonden in Twente(rand). De toegankelijkheid van het nieuwe gemeentehuis staat hoog op de agenda, er is steeds meer aandacht voor mensen met geheugenproblematiek (Dementheek, infomarkten etc.) en de leesbaarheid van beleidsstukken of nieuwsberichten wordt aangepast zodat de stukken leesbaar zijn voor laaggeletterde mensen. Het leest als veel en dat is het ook: dat geeft de brede scope van het begrip aan. Cijfers Intolerantie jegens hulpverleners van kleur Naast al de dingen die er al gedaan worden is er behoorlijk wat ruimte voor verbetering. Vanuit voorliggende organisaties worden signalen gedeeld dat medewerkers van kleur moeilijker binnenkomen bij Twenteranders. Dit is een trend die zich in heel Nederland ontwikkelt en zich verder uitbreidt vanwege onvrede van de inwoners over beleid. Hierbij worden de hoge energieprijzen, daling van de koopkracht en de wooncrisis als voorbeeld genoemd. Deze onvrede uit zich mede in weerstand tegen mensen van kleur en harde bewoordingen over de inzet van de gemeente (en organisaties die geassocieerd worden met de gemeente) in het algemeen.

Acceptatie van mensen met een andere achtergrond/een ander geloof is dus iets waar aan gewerkt kan worden in de gemeente. Acceptatie rondom seksuele diversiteit Uit cijfers van de GGD blijkt dat de acceptatie van diversiteit rondom seksualiteit nog behoorlijk te verbeteren is in Twenterand. Dit is bijzonder, omdat uit onderzoek van het SCP blijkt dat bijna 5% van de Nederlanders niet heteroseksueel is. Een kleine berekening leert ons dat dat betekent dat er rond de 1685 Twenteranders zijn die horen bij de LHBTIQ+ gemeenschap. 79 80 Figuur 1: Acceptatie diversiteit Figuur 2: Zoenen in het openbaar Circa een op de vijf vindt een man die zich vrouw voelt, en een vrouw die zich man voelt niet goed (20 en 21 procent). Bijna een op de drie (31 procent) van de 65 - plussers keurt het beeld van twee mannen die met elkaar zoenen af. Onder 18 -64 jarigen is deze tolerantie iets hoger: 22 procent keurt twee zoenende mannen af, en een op de zes de gevoelens van mensen die volgens zichzelf in een verkeerd lichaam zitten. Voor beide leeftijdsgroepen geldt dat mannen hier vaker afwijzend tegenover staan dan vrouwen. Even in perspectief: na Rijssen -Holten is Twenterand de meest intolerante gemeente van Twente. Hierbij wijst onderzoek uit dat het ‘uit de kast komen’ en de acceptatie in christelijke gemeenten ingewikkelder is dan in bijvoorbeeld stedelijke gemeenten.

In verantwoordingen van voorliggende partners zien we sinds kort langskomen dat jongeren vragen stellen omtrent seksuele diversiteit of gender: dat geeft aan dat het een thema is dat ook in Twenterand actueel is. Een voorbeeld hiervan is de vraag op het forum van JongTwenterand: Jongen (16): Ik zit met een probleem. Mijn vader is boer. We hebben een gemengd bedrijf van vee en akkerbouw. En ik leer om de boerderij over te nemen. Naast school werk ik veel mee. Mijn ouders zeggen dat ik ook tijd moet nemen om een meisje te zoeken. En dat is het m nou juist! Ik kijk niet naar meisjes maar naar jongens. Met name naar een vriend van mij. Niemand weet dit!!! Ik weet hoe mijn vrienden over homo's denken en ook thuis hoef ik er niet mee aan te komen. Ik zit hier erg mee, vooral als ik met die jongen ga zwemmen. En gezeur van mijn vader. Zijn er meer jongens met dit probleem? Wat gaan we doen?  We gaan ons inzetten voor toegankelijke informatie, denk hierbij aan leesbaarheid van brieven en vindbaarheid op de website.  Inclusie vraagt om interactie. We willen de doelgroep actief hierbij betrekken en we kijken praktisch op welke wijze dit het beste kan. Zo zetten we bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen in om de participatie en zelfredzaamheid van alle Twenteranders zo groot mogelijk te maken, maar ook op specifieke onderwerpen zoeken we de inwonerparticipatie op.

 Inclusie wordt een van de thema's die we ook gezamenlijk met netwerkpartners gaan uitwerken in de maatschappelijke agenda, om te borgen in het aanbod van onze partijen.  Deze elementen worden meegenomen in de uitwerking van deze nota. In de maatschappelijke agenda) wordt het gevraagde actieplan opgenomen. 81 82 4.4 BIJLAGE Data IBN 2023 83

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://twenterand.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/756a73ad-d6fc-41fa-bde4-323092de5841?agendaItemId=4a2f8f71-70f3-497b-8d80-fec11c1548a2