Gewaarmerkte jaarrekening 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
2
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Jaarstukken 2021 ......................................................................................................................6 Programma Sociaal Domein ...................................................................................................................9 Inleiding Programma Sociaal Domein................................................................................................10 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................11 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................15 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................20 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................24 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................28 Doelenboom Ontwikkelprogramma Transformatie Sociaal Domein ..................................................34 Wat heeft het
gekost ..........................................................................................................................36 Programma Ruimte ...............................................................................................................................38 Inleiding Programma Ruimte .............................................................................................................39 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................40 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................43 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................46 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH ........................................................53 Doelenboom Ontwikkelprogramma Invoering Omgevingswet ...........................................................57 Doelenboom Ontwikkelprogramma Agenda duurzaam Twenterand .................................................58 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................60 Programma Economie en vrije tijdsbesteding
.......................................................................................63 Inleiding Programma Economie en vrije tijdsbesteding .....................................................................64 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................65 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................69 Doelenboom Sport .............................................................................................................................71 Wat heeft het gekost ..........................................................................................................................73 Programma Fundament ........................................................................................................................75 Inleiding Programma Fundament.......................................................................................................76 Doelenboom Dienstverlening en klantcontact ...................................................................................77 Doelenboom Bedrijfsvoering ..............................................................................................................80 Wat heeft het gekost
..........................................................................................................................84 Beleidsindicatoren programma's conform BBV .....................................................................................87 Algemene dekkingsmiddelen 2021 .......................................................................................................88 Paragrafen .............................................................................................................................................90 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................91 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................................................99 Paragraaf Financiering.....................................................................................................................103 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................................................107 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................110 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................122 Paragraaf Lokale heffingen
..............................................................................................................127 Paragraaf Corona ............................................................................................................................132 Jaarrekening 2021 ...............................................................................................................................146 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ......................................147 Balans 2021 .....................................................................................................................................149 Toelichting op de balans ..................................................................................................................152 Gebeurtenissen na balansdatum .....................................................................................................167 SiSa - verantwoording 2021.............................................................................................................168 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................................184 Wet normering topinkomens ............................................................................................................189 Analyse begrotingsafwijkingen
........................................................................................................193 Overzicht incidentele baten en lasten ..............................................................................................194
4
Staat van reserves en voorzieningen ..............................................................................................196 Inzicht gebruik onvoorzien 2021 ......................................................................................................208 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................209 Bijlagen ................................................................................................................................................210 Begrotingsrechtmatigheid ................................................................................................................211 Staat van restant kredieten ..............................................................................................................212 Emu-saldo 2021 ...............................................................................................................................215 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................217 Ondertekening Jaarstukken 2021 ....................................................................................................221
5
Inleiding Jaarstukken 2021 Inleiding Een positief saldo van ruim 6,9 miljoen euro op de jaarrekening van 2021. Op het oog een flinke meevaller, maar wel één van incidentele aard. Geen bedrag waarmee de begroting meerjarig en structureel sluitend kan worden gemaakt en daarmee de gemeente Twenterand duurzaam financieel gezond. Verklaring Het bedrag is grotendeels te verklaren door enkele grote blokken. Zo komt er een eenmalig bedrag vrij van bijna 3,3 miljoen euro dividenduitkering van Cogas. Daarnaast is er van het Rijk meer geld voor corona ontvangen dan dat er kosten zijn gemaakt. Dat levert een voordeel van 9 ton op. Een andere incidentele meevaller, van 7 ton, gaat over het niet in kunnen vullen van vacatures door krapte op de arbeidsmarkt. Hierdoor kon ook een aantal ambities niet uitgevoerd worden. Zowel werk als kosten schuiven door naar 2022. Dat zal dus leiden tot een (incidentele) overschrijding in 2022. Deze kan in 2022 gedekt worden uit de Algemene Risico Reserve (uit het positieve saldo 2021). Daarnaast zijn er meer legesopbrengsten omgevingsvergunningen. Ook voor dit bedrag stellen we voor dit in te zetten voor tijdelijk personeel in 2022 op het gebied van ruimte. Er is veel werk blijven liggen dat in 2022 opgepakt moet worden.
Naar aanleiding van de ‘Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag’ (POK, Toeslagenaffaire) heeft het kabinet voorstellen gedaan om de dienstverlening vanuit de overheid fundamenteel te verbeteren. Het kabinet stelt onder andere voor om de uitvoeringscapaciteit bij de overheid te versterken en extra ondersteuning te bieden aan mensen in kwetsbare posities. Hiervoor is in 2021 een bijdrage ontvangen die in 2022 wordt ingezet. Geflatteerd Kortom, het positief saldo geeft een geflatteerd beeld en neemt de zorgen over de financiële situatie van de gemeente Twenterand niet weg. Wij stellen voor om 1,5 miljoen te reserveren voor de reserve coalitieakkoord. Het grootste deel van deze incidentele meevallers kan dan gestort worden in de Algemene Risico Reserve om het weerstandsvermogen te verhogen. Daarmee bereiden we ons voor op financiële tegenvallers. En voor een meerjarig sluitende programmabegroting willen wij samen met de gemeenteraad doorgaan op het noodzakelijke pad van Twenterand Duurzaam Financieel Gezond Samengevat: Dividenden, eenmalige uitkering Cogas
€ 3.400.000
Meer leges bestemmingsplanwijzigingen (ook meer kosten, per saldo voordeel)
€ 175.000
Meer leges omgevingsvergunning
€ 500.000
Voordeel op salarislasten (vacatures niet in kunnen vullen)
€ 700.000
Vrijval uit voorziening riool
€ 400.000
Verrekening bijdragen fase 2b Vroomshoop Oost
€ 200.000
Voordeel op coronabijdrage
€ 900.000
Eenmalige subsidies verkeer en vervoer
€ 175.000
SW Groen, herverdeling middelen en bijstelling rijksbijdrage
€ 300.000
Middelen "Parlementaire Ondervragingscie Kinderopvangtoeslag (POK)
€ 150.000 € 6.900.000
Voorstel bestemming: Algemene Risicoreserve
€ 4.050.000
Reserve coalitieakkoord
€ 1.500.000
Salarislasten 2022 (werk dat is blijven liggen door niet ingevulde vacatures 2021)
€ 700.000
Inzet tijdelijk personeel t.b.v. doorontwikkeling ruimte
€ 500.000
POK gelden, uitgaven in 2022
€ 150.000 € 6.900.000
6
Programma's Sociaal Domein In 2021 was er veel beweging in Twenterand in zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid rond jeugd en gezondheid, samenkomend in het programma sociaal domein. Dit programma streeft er naar dat onze inwoners zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen, meedoen in de samenleving en daar zelf de regie over voeren. De gemeente heeft dan de functie van vangnet voor de meest kwetsbare inwoners. De inhoudelijke visie voor dit programma staat in onze integrale beleidsnota Sociaal Domein 2019-2023. 2021 stond naast continuering van dienstverlening aan onze inwoners in het teken van vernieuwing van de inhoud en de werkwijze in combinatie met besparingen. Het plan was- en strijkservice is gelanceerd en er is gestart met de uitvoering. Noodzakelijke bezuinigingen op het minimabeleid moesten worden doorgevoerd maar konden deels gecompenseerd worden door nieuwe afspraken met partijen, zoals Stichting Urgente Noden en Stichting Leergeld. Op diverse onderwerpen zijn in 2021 zaken uitgevoerd, bijvoorbeeld het dossier Soweco, eenzaamheid, laaggeletterdheid, de decentralisatie beschermd wonen, de regiovisie jeugdhulp en coronagerelateerde zaken als ToZo en Tonk. De structurele financiering vanuit het rijk blijft een grote zorg voor ons.
Het gaat hier om de meest kwetsbare inwoners van onze gemeente en die laten wij niet in de kou staan. Tegelijkertijd ervaren wij daarin te weinig ruggensteun vanuit de rijksoverheid. Vooralsnog kunnen we te weinig compensatie voor het abonnementstarief tegemoet zien, komt er een hervormingsagenda jeugd, gelukkig niet meer met extra kortingen, maar wel weer beoogde nieuwe maatregelen, zoals een eigen bijdrage. Gezien de totale financiële situatie van de gemeente Twenterand en bijvoorbeeld vergrijzing blijven er grote zorgen voor de jaren 2022 en verder. Ruimte De opgaven voor het programma ruimte lagen in 2021 vooral op het gebied van veranderde wet- en regelgeving als ook klimaatverandering en toekomstbestendig wonen. Over de twee laatstgenoemde thema's zijn afspraken gemaakt tussen overheden in het Interbestuurlijk Programma en het Klimaatakkoord. Twenterand heeft in 2021 slechts in beperkt mate op deze afspraken kunnen inspelen. Onze ambities voor klimaat en duurzaamheid zijn in de Agenda Duurzaamheid vastgelegd, waarin we samen met inwoners, ondernemers en tal van maatschappelijke partners flink de schouders eronder moeten zetten. Bij de uitfasering van het gebruik van aardgas en bij de lokale opwek van duurzame elektriciteit heeft de gemeente een regierol.
In het omgevingsbeleid krijgen de ruimtelijke gevolgen van de (op)laadinfrastructuur, klimaatneutraal inkopen en duurzaam aanbesteden een plek. Ondanks het uitstel van de invoering van de Omgevingswet tot 2023 zijn de werkzaamheden daarvoor in volle gang. De Omgevingsvisie 1.0 is samen met ondernemers, inwoners en andere betrokkenen tot stand gekomen en in december door de gemeenteraad vastgesteld. Daarin staat de visie op de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. De woningbouw staat ook in Twenterand onder druk. In de kernen zijn in 2021 nieuwe woningen gebouwd en kavels uitgegeven. Ook was er grote belangstelling voor bedrijfskavels op het bedrijventerrein Oosterweilanden. In 2021 is het nieuwe integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2022-2025 vastgesteld. Een in 2021 uitgevoerd aanvullend onderzoek naar de oorzaken van de problemen rondom Kanaal Almelo – de Haandrik moet leiden tot een bijdrage aan herstel van de beschadigde woningen. Economie en Vrije Tijdsbesteding Het werkprogramma Economie omvat twee programmalijnen. De eerste programmalijn is ‘Meedoen’. Dit gaat over vrijetijdsbesteding. De tweede programmalijn is ‘Versterken Werkgelegenheid’. De opgave is om (samen) te werken aan de verbinding tussen Economische en Sociale Zaken. Binnen Economie en Vrijetijdsbesteding gaat het om het verwoorden van de maatschappelijke meerwaarde.
Wij zetten steeds meer in op het versterken van netwerken en onze relaties daarbinnen en maken steeds meer gebruik van regionale, provinciale, landelijke en grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden. Daarin wegen wij als gemeente steeds af wie welke rol vervult. Dat leidt tot een nieuw samenspel tussen de gemeente en andere partners. Daarin is de bijdrage die de actoren leveren aan het maatschappelijk effect het uitgangspunt. De gemeente heeft veel goede accommodaties en voorzieningen. De basisvoorzieningen zijn binnen onze gemeente aanwezig. Belangrijke opgave is om het bestaande steeds meer en beter gezamenlijk te gebruiken. Om het hoofd te bieden aan de ontwikkelingen en opgaven in het buitengebied is het ontwikkelprogramma platteland opgesteld. Het doel is het realiseren van een sociaal en economisch vitaal platteland.
7
Fundament Het beoogd effect van het programma Fundament is een (financieel) gezonde organisatie die kan inspelen op de ontwikkelingen in de maatschappij. Fundament omvat de doelenboom dienstverlening en reguliere bedrijfsvoering. Dienstverlening is verder toegelicht in de doelenboom en de toelichting daaronder. Bedrijfsvoering omvat het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. Relevante ontwikkelingen rond de doelenboom bedrijfsvoering zijn daar toegelicht, alle andere ontwikkelingen staan in de paragraaf Bedrijfsvoering. Corona Corona heeft ook in 2021 invloed gehad op het realiseren van doelen, wat zoveel betekent dat niet alles optimaal kon worden uitgevoerd. Via de P&C cyclus is uw raad hierover geïnformeerd. De gemeente is alert geweest met regelingen voor ondernemers en organisaties en de aanpak van eenzaamheid, minimabeleid en schuldenaanpak. Over de jaarstukken De jaarstukken maken onderdeel uit van de cyclus begroten (via kadernota en begroting) en verantwoorden (via jaarstukken en Berap). Bij de Berap 2021 is de gemeenteraad tussentijds geïnformeerd over de voortgang in beleid en de stand van zaken van de budgetten. Dit gebeurt op basis van de gemaakte keuzes in de begroting 2021.
Met deze programmaverantwoording, de jaarrekening, het rapport rechtmatigheid 2021 en de actualisatie exploitatieopzetten wordt het begrotingsjaar 2021 afgesloten. In de paragrafen wordt gerapporteerd aan de hand van de uitgangspunten zoals opgenomen in de begroting 2021. Leeswijzer In het jaarverslag wordt met behulp van de doelenbomen verantwoording afgelegd over het begrotingsjaar 2021. Binnen de programma’s wordt per doelenboom toegelicht in hoeverre de (sub)doelen bereikt zijn en wat daarvoor gedaan is. Voor de leesbaarheid van de jaarstukken hebben we ervoor gekozen om alleen teksten toe te voegen bij subdoelen en activiteiten, waarover iets afwijkends of opvallends te melden valt. Staat er geen tekst bij een subdoel of wordt een activiteit niet benoemd, dan kunt u ervan uitgaan dat deze volgens planning verliep. Het overzicht van baten en lasten maakt aan het einde van de programma’s duidelijk wat het heeft gekost. Dit is een verplichting vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Daarin zijn de wettelijke eisen vastgelegd waaraan de begroting en de jaarrekening van een gemeente moet voldoen. De rapporten Actualisatie exploitatieopzetten en Rechtmatigheid 2021 worden afzonderlijk aangeboden.
8
Programma Sociaal Domein
9
Inleiding Programma Sociaal Domein Inleiding Het sociaal domein was ook in 2021 volop in beweging in de Gemeente Twenterand. Met het sociaal domein bedoelen we de zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid rond jeugd en gezondheid. Deze onderwerpen vormen dit programma. Dit programma streeft er naar dat onze inwoners zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en participeren én daar zelf over regie over voeren. Zowel thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of in het werk. Waar dat niet lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. We zijn als gemeente een vangnet voor kwetsbare inwoners. De inhoudelijke visie voor dit programma staat in onze nieuwe integrale beleidsnota Sociaal Domein 2019-2023. Gelet op de mogelijke bestuurswisseling bij de komende verkiezingen is de nota met een jaar verlengd in 2021. Onze programma-opgave wordt in hoofdlijnen omschreven als de focus op inhoudelijke vernieuwing met een andere cultuur en werkwijzen in het sociale domein. Dit heet met een ander woord ook wel de transformatie van het sociaal domein. We zijn op weg naar een duurzaam vernieuwd en betaalbaar sociaal stelsel en zorglandschap, waar onze inwoners mee kunnen blijven doen aan de samenleving. Vernieuwen en besparen gaan hand in hand.
We realiseren samen met partners vrij toegankelijke voorzieningen op maat, bevorderen innovatie en ondersteunen de eigen kracht van individuen en gezinnen. Ook in 2021 is hieraan gewerkt in beleid (plan was- en strijkservice is gelanceerd) en uitvoering (door onze consulenten). Om de begroting sluitend te krijgen is bezuinigd op het minimabeleid, het welk deels gecompenseerd werd door nieuwe afspraken met partijen, zoals Stichting Urgente Noden en Stichting Leergeld. Transformeren blijft nodig want ondertussen is er ook een stevige financiële opgave. Er was een langdurige kabinetsformatie maar er is nog steeds geen structurele financiering vanuit het Rijk. Plannen lijken somber in het verschenen regeerakkoord eind 2021 door bijvoorbeeld onvoldoende compensatie abonnementstarief en er komt er een hervormingsagenda jeugd aan met zelfs extra kortingen. De financiële uitkomsten 2021 zijn op zich positief (wel zien we vooral incidentele effecten), maar er is geen reden om op de lauweren te gaan rusten. Gezien de totale financiële situatie en met ontwikkelingen als de komende vergrijzing blijven er grote zorgen voor het meerjarenbeeld. Corona heeft 2021 ook de realisatie van doelen voor het sociaal domein wederom beïnvloed. Enkele voorbeelden in deze inleiding. De GGD Twente werd wederom gemaand tot maximale prestaties in combinatie met veel lokale inzet .
We zijn alert geweest met de aanpak rond eenzaamheid, minimabeleid/ schuldenaanpak, de regelingen zoals de TONK en ToZo, aanpak voor jongeren en continuïteit in zorg en ondersteuning. Niet alles werd in 2021 optimaal uitgevoerd. Inclusief beleid werd stilgelegd en helaas moest worden geconcludeerd dat herpositionering jongerenwerk niet het beoogde resultaat zal opleveren. Er is veel bereikt. Er zijn belangrijke vorderingen gemaakt in het WSW-dossier (Soweco/Ontplooj) en regionaal is de Regiovisie jeugdhulp opgeleverd, die in 2022 in besluitvorming zal komen.
10
Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom
Inhoudelijk perspectief Binnen de doelenboom Sociale Zaken staan Werk en Inkomen centraal. We streven naar zelfredzame inwoners (zowel financieel als sociaal) die naar hun vermogen participeren. Dat betekent betaald werk voor wie dit mogelijk is en andere vormen van participatie (vrijwilligerswerk, mantelzorg) voor wie betaald werk (nog) niet tot de mogelijkheden behoort. De gemeente Twenterand wil een inclusieve arbeidsmarkt realiseren. Hierin wordt iedereen met arbeidsvermogen in staat gesteld om mee te doen op de arbeidsmarkt. Om dit te realiseren moeten organisaties en ondernemers inclusief gaan denken en inwoners zoveel mogelijk in staat stellen om een bijdrage te leveren. Dit ook als het gaat om duurzame plekken voor mensen met een arbeidsbeperking of (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Hiervoor is draagvlak en creativiteit nodig. Het lokale minimabeleid helpt de inwoners met minder budget om toch te kunnen meedoen aan de samenleving, ook waneer er te weinig geld en/of schulden zijn. Een gedeelte van minimabeleid bestaat uit verstrekkingen in natura en wordt uitgevoerd door het voorliggend veld. Met schuldhulpverlening voorkomen we dat mensen problematische schulden krijgen (preventief) en lossen we bestaande problematische schuldsituaties op (curatief).
Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners
Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uit gegaan van de eigen kracht van de inwoner.
Doel: Financieel en sociaal zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding is een van de dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen
11
voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.
Wat hebben we bereikt Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd Wat hebben we daarvoor gedaan Begeleiden naar arbeid middels o.a. ons eigen leerbedrijf en/of participatie en/of tegenprestatie en/of garantiebanen en/of nieuw beschut Omschrijving (toelichting) Loonkostensubsidies / BUIG Vanuit de BUIG (de rijksuitkering Participatiewet c.a.) worden loonkostensubsidies (garantiebanen en nieuw beschut) betaald. Dit instrument is succesvol in het voorkomen van instroom in de uitkering (bespaart uitkeringslasten), bevordert uitstroom en heeft vooral ook maatschappelijke winst in participatie. Het gebruik van de loonkostensubsidie stijgt. Belangrijkste oorzaak is de toegenomen doelgroep in ons bestand, met name de doelgroep VSO-PRO. Deze groep kwam voorheen terecht in de Wajong bij het UWV maar valt vanaf 2015 onder de Participatiewet (gemeente). De verklaring hiervoor is dat de gemeente Twenterand altijd al een hoger percentage sociale werkvoorziening heeft gehad dan de regiogemeenten. Deze percentages sluiten aan bij andere gemeenten met een veenarbeiders historie. Ook kent de gemeente Twenterand een ruimer beleid dan andere gemeenten hierin.
Zo kan een jongere, die voorheen beroep zou kunnen doen op een Wajong uitkering maar dit nu niet meer kan vanwege de regelgeving per 2015, beroep doen op een loonkostensubsidie ondanks dat men geen beroep kan doen op een uitkering op grond van de Participatiewet. Dit ruime beleid wordt met ingang van 2022 door het rijk beloond doordat het aantal loonkostensubsidies meetelt in de bijdrage die de gemeente ontvangt van het rijk.
Uitvoeren sociale werkvoorziening Omschrijving (toelichting) De gemeenteraad van de gemeente Twenterand heeft in juni 2020 ingestemd met de opheffing van de GR Soweco. Ze hebben besloten om de GR en de uitvoeringsorganisatie Soweco NV te liquideren. De gemeente Twenterand heeft vanaf 2021 de uitvoering van de Wsw onder lokale verantwoordelijkheid gebracht en wil deze gaandeweg integreren in de uitvoering sociaal domein. De gemeente Twenterand neemt de regie op de uitvoering van de Wsw binnen het bredere sociale domein. Als onderdeel van het proces zijn de SW-medewerkers op 1 januari 2021 in dienst gekomen bij de gemeente. De gemeenten Almelo, Tubbergen, Wierden en Twenterand hebben besloten om in de nieuwe uitvoering samen te werken bij de uitvoering van beschut werk, detachering, training, begeleiding en opleiding. Almelo heeft hiervoor een nieuwe uitvoeringsorganisatie opgericht (Ontplooj) waarin tevens enkele werkgeverstaken voor de Wsw worden georganiseerd. In 2021 heeft de gemeente Twenterand de medewerkers die vanuit Soweco groentaken uitvoerden voor de gemeente, opgenomen in de gemeentelijke organisatie. Doordat de Wsw integraal onderdeel uitmaakt van de Participatiewet en daarmee ook van het sociaal domein is het toekomstbestendig.
De uitvoering kan zoveel mogelijk in lijn met de gehele uitvoering van het sociaal domein plaatsvinden, dat wil zeggen: onder eigen regie, passend binnen de lokale samenwerkingsverbanden en de lokale infrastructuur. Bij de uitvoering van de Participatiewet, waaronder de Wsw, wordt gestreefd naar een inclusieve arbeidsmarkt waarin zo mogelijk arbeidsgehandicapten bij werkgevers geplaatst zullen worden. Hiertoe worden werkgevers maximaal betrokken, onder meer door een integrale en eenduidige werkgeversbenadering en –dienstverlening. Ontplooj is opgericht om te voorzien in beschut werk, training, begeleiding en opleiding. Hierbij hoort ook de begeleiding van de detacheringen van medewerkers bij werkgevers. Uitgangspunt is dat de medewerkers, als zij dat kunnen, zo regulier mogelijk werken. Als medewerkers zijn aangewezen op beschut werk, biedt Ontplooj daarvoor het vangnet in de vorm van een beschutte werkomgeving. De gemeenten leggen daarnaast werkgeverstaken voor de SW-medewerkers bij Ontplooj neer, zoals
12
personeelsadvies, personeels- en salarisadministratie, verzuimbegeleiding en het organiseren, voor zover nodig, van het collectief vervoer. De kosten van de uitvoering zijn in 2021 binnen de budgettaire kaders gebleven.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Inwoners met onvoldoende draagkracht beschikken over voldoende middelen om te participeren Wat hebben we daarvoor gedaan Inzet van wettelijke regelingen Omschrijving (toelichting) In 2021 hebben we Agenda schuldenaanpak die door het college in het voorjaar van 2020 is vastgesteld verder uitgevoerd. Dit betekent vooral een forse investering in preventieve schuldhulpverlening. Tot december 2021 is de armoederegisseur via Incluzio Uitvoering actief geweest in de gemeente. Ze heeft zich gericht op inwoners met financiële problemen en een betere verbinding tussen alle initiatieven en partijen binnen het netwerk van armoedebestrijding. Vanaf 1 december 2021 zet de armoederegisseur haar werkzaamheden voort vanuit het gemeentelijk Meldpunt Schulden. In 2021 hebben we ook een structurele bezuiniging van € 50.000 op het minimabeleid geïmplementeerd . We hebben dit gedaan door de bedragen van de individuele inkomenstoeslag te verlagen en het bovenwettelijke gedeelte van bijzondere bijstandsverstrekking af te schaffen. De gevolgen voor de inwoners die dit betreft hebben we gecompenseerd door nieuwe samenwerkingen aan te gaan het partijen uit het voorliggend en maatschappelijk middenveld (St. Leergeld Twente en St. Urgente Noden Twente).
Wat hebben we bereikt Subdoel: Afname van het aantal inwoners met niet beheersbare problematische schulden Wat hebben we daarvoor gedaan Inzet schuldhulppreventie en -verlening. Omschrijving (toelichting) Schuldenaanpak Twenterand In mei 2020 is de nieuwe Agenda schuldenaanpak Twenterand vastgesteld door het college. Met deze nieuwe schuldenaanpak wil gemeente Twenterand nieuwe inzichten over wat het hebben van schulden met mensen doet en de gevolgen hiervan nadrukkelijker toepassen. We willen inwoner met schulden eerder en beter bereiken. Speerpunten in de aanpak zijn: preventie, onderwijs, samenwerking, toegankelijkheid, perspectief en outreachend. Vanaf 2021 voert de gemeente Twenterand het wettelijk adviesrecht gemeenten schuldenbewind (Ags) uit. Dit betekent dat we binnen vier maanden nadat een onderbewindstelling wegens schulden door de rechtbank is uitgesproken adviseren over voortzetting dan wel wijziging of beëindiging van het bewind. Met het gebruik maken van het adviesrecht zijn we een koploper in Twente en zelfs in Nederland. Op termijn hopen we hiermee de bijzondere bijstandsuitgaven voor de kosten van bewind te verlagen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren regierol nieuwe wet Inburgering Omschrijving (toelichting) In het kalenderjaar 2021 hebben de voorbereidingen op de veranderopgave inburgering centraal gestaan. In Twents verband is er een aanbesteding B1-route succesvol afgerond en op lokaal niveau hebben we de nodige voorbereidingen getroffen om de nieuwe inburgeringswet (Wi2021) te kunnen uitvoeren. Belangrijke uitdagingen in het kalenderjaar 2021 zijn geweest:
13
a. De constatering dat het inburgeringsbudget van het Rijk onvoldoende is om de wettelijke inburgeringstaken goed uit te voeren. Dit heeft zich onder ander vertaald in het opschorten van de aanbesteding van de onderwijsroute. b. Het niet kunnen voldoen aan de wettelijke huisvestingstaakstelling. In het kalenderjaar 2021 hebben we 29 nieuwe Twenteranders kunnen huisvesten, daar waar de taakstelling 47 bedroeg. De redenen voor het niet behalen van de taakstelling waren: 1. Het is vrijwel een onmogelijke opgave om twee grote gezinnen (een gezin van 11 en een van 8) te huisvesten in Twenterand, gelet op de aanwezige woningvoorraad van de woningstichting (Mijande). Mijande heeft gewoonweg geen woningen met vijf slaapkamers of meer. Dit aantal slaapkamers is nodig om de twee gezinnen te huisvesten. Dit probleem is provinciaal en met de buurtgemeenten en met de COA-regievoerder besproken. Helaas hebben alle Twenterandse inspanningen nog niet tot het gewenste resultaat geleid. 2. Het aanbod van huurwoningen staat, gelet op de huizencrisis sterk onder druk. 3. De gemeente Twenterand heeft nog een groot aantal nareizigers, die nog niet gehuisvest zijn. Doordat de taakstelling niet is gehaald, bevindt Twenterand zich nu op niveau 2 van de interventieladder in het kader van het interbestuurlijk toezicht van de provincie.
Wij zullen uw Raad via de stand van zaken notities op de hoogte houden van de financiële uitdaging en de ontwikkelingen binnen de veranderopgave inburgering en de taakstelling.
Metingen Beleidsdoelen
2021 2020 2019 2018
2017
2016
Bron
Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)
403 432 442 462
511(01-7)
489 (31/5)
CIV
Aantal personen met een loonkostensubsidie uit de BUIG (nieuwe indicator)***
115
97
-
-
-
-
CIV
Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)
22
22
24
25
36(01/07)
38 (31/5)
CIV
Aantal activeringstrajecten
235 330 334 366
490
434 (31/5)
CIV
Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren
221 255 267 267
285 (01-07)
295
Aantal taakstelling vergunninghouders
29
50
65 (31-12)
40 (31/5)
-
Aantal aanvragen bijzondere bijstand**
553 532 562 471
275(01-07)
169 (31/5)
CIV
Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk
59
76
62
26 (31/5)
CIV
Aantal aanvragen inkomenstoeslag**
338 404 327 307
257
128 (31/5)
CIV
Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**
17
2 (01-07)
2 (31/5)
CIV
Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden
38
28
meicirculaire
Financieel zelfredzame inwoners
44
11
70
8
11
Sociaal zelfredzame inwoners Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling**
309 218 423 400
400
147 (31/5)
CIV
Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds
165 124 163 105
105
56
extern
Beschut werk
17
11
11
5
5
-
-
Aantal kinderen schoolpakket
70
95
79
60
60
-
CIV
* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen *** dit aantal is exclusief beschut werk
14
Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom
Inhoudelijk perspectief Uitdagingen op het gebied van maatschappelijke ondersteuning zijn de vergrijzing, het langer zelfstandig wonen en de doordecentralisatie van Wmo taken als beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hierdoor zijn de financiële opgaven fors en zijn er grote risico's. Daarom zijn we al geruime tijd bezig met vernieuwing en verandering (transformatie). Zo hebben we in 2021 de voorbereidingen getroffen voor een was- en strijkservice als algemene voorziening. Deze zal medio 2022 operationeel zijn. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners om hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Door een toename van de eigen kracht en samen kracht, wordt in de toekomst minder aanspraak gemaakt op maatwerkvoorzieningen en wordt meer beroep gedaan op vrij toegankelijke voorzieningen in het ‘voorveld’. Het inzetten van preventie en het versterken van het voorveld blijft een belangrijke opdracht voor de komende jaren. Het is belangrijk dat inwoners de weg naar vrij toegankelijke voorzieningen weten te vinden. De rol van de gemeente is om ondersteuning te blijven bieden daar waar het echt nodig is. De transformatie betreft niet alleen de inwoners, maar ook instellingen en onze eigen organisatie.
De organisatieontwikkeling is mede ingegeven door de beweging in het sociaal domein. Regie én samenwerking lokaal en regionaal zijn nodig om deze opgave het hoofd te bieden. Een integrale aanpak met jeugd en welzijn, maar ook met participatie is nodig om te zorgen dat kennis en ervaring uit deze domeinen optimaal worden benut om maatschappelijk winst te bereiken. Met de komst van het Twents model in 2019 werken we meer resultaatgericht en kunnen we meer maatwerk bieden voor de inwoner. Door afnemende rijksmiddelen en toenemende kosten is het financiële meerjarenperspectief voor het sociaal domein somber. Het geeft noodzaak tot een bijsturing in het sociaal domein. In 2018 is de integrale beleidsnota sociaal domein vastgesteld, met daarin de volgende thema’s: omkijken naar elkaar, economisch vitale inwoners, iedereen doet mee en thuis is het fijn en veilig. Deze thema’s dragen bij aan verdere transformatie van het sociaal domein en om de grote financiële tekorten te beperken.
15
Beoogd maatschappelijk effect: Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Doel: Inwoners wonen langer zelfstandig thuis Wij streven als Twenterand na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven, het liefst in de eigen woning. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers om in dit doel te voorzien.
Doel: Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte (kanteling) Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. De kanteling is onze nieuwe werkwijze binnen de Wmo. Er wordt niet meer zoals voorheen gedacht in voorzieningen als oplossing, maar de aandacht is veel meer gericht op de inwoner (en zijn of haar behoefte en hier op gebaseerd het beoogde resultaat). Hierdoor kan meer maatwerk worden geboden.
Doel: Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. De principes van de kanteling staan hierbij centraal: mensen worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Wat hebben we daarvoor gedaan Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Omschrijving (toelichting) Vanaf 2022 is de verantwoordelijkheid voor beschermd wonen (BW) gedecentraliseerd,. Dit houdt in dat wij lokaal, als gemeente, zelf verantwoordelijk zijn geworden voor de organisatie van BW. De financiële decentralisatie, het woonplaatsbeginsel en de financiële herverdeling volgen later, waarschijnlijk vanaf 2024 (hierover heeft het Rijk nog geen beslissing genomen). We hebben in 2021 de Norm voor Opdrachtgeverschap inclusief convenant en regiovisie met de regio uitgewerkt. We hebben, in het belang van de continuïteit van de zorg voor deze kwetsbare groep inwoners, ervoor gekozen om alles zoveel mogelijk bij het oude te laten. Daarom wordt in het eerste kwartaal van 2022 een centrumgemeenteregeling en bijbehorende dienstenverleningsovereenkomst (dvo) opgericht waarbij de uitvoering van BW maar ook maatschappelijke opvang (MO) wordt belegd bij de centrumgemeente Almelo. Almelo blijft de financiële middelen voor deze taken van de gehele regio ontvangen. Eventuele overschotten/tekorten worden naar rato gedeeld over de regio. Daarnaast is door het openstellen van de Wlz voor mensen met psychische problemen 50-55 % van het BW bestand in de regio overgegaan van gemeenten naar de Wlz.
Dit betekent dat het bestand voor BW is gehalveerd en ook is veranderd qua samenstelling. We hebben vanaf nu te maken met een kleinere doelgroep die meer uitstroomperspectief heeft. Dit zal de komende jaren vragen om aanpassing van het aanbod van BW (meer lokaal).
Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein Omschrijving (toelichting) Financiën Wmo en Jeugd De financiën sociaal domein blijven nu maar ook in de toekomst onze nadrukkelijke aandacht vragen. In 2021 zijn er ook weer de nodige ontwikkelingen geweest. Allereerst het landelijke nieuws. Zoals eerder gemeld in de raadsbrief van de meicirculaire ontvangt Twenterand afgerond € 1 miljoen vanwege de extra kosten jeugdhulp (landelijk € 613 miljoen). De compensatie is geen budgettair voordeel, maar is bedoeld voor onder andere: · Vormgeven consultatiefunctie ggz, tegengaan wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek en tegengaan verdringing van andere uitgaven bij gemeenten, € 228 miljoen macro · Uitbreiden aantal praktijkondersteuners jeugdzorg, € 10 miljoen macro · Extra inzet en regie op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, € 200 miljoen macro. Ook zijn er uitkeringen aan “centrumgemeenten”. Enschede krijgt specifieke uitkeringen (SPUKs) en pakt hiermee bijvoorbeeld knelpunten aan rond de beschikbaarheid van de acute jeugdGGZ. Druk hierin is toegenomen, mede veroorzaakt door corona.
16
In Twenterand is er al actief gewerkt aan onderdelen uit deze lijst. POH JGGZ is op sterkte (zie doelenboom jeugd) en met de Twentse gemeenten in Samen14 is er met aanbieders een wachtlijstaanpak gestart. Omdat de kosten zich niet allemaal in 2021 zullen voordoen zijn de extra middelen in de reserve sociaal domein gestort, zodat de uitgaven daar te zijner tijd uit gedekt kunnen worden. Ondanks dat deze extra financiële middelen voor jeugd beschikbaar zijn gesteld door het kabinet, blijven we de financiële ontwikkelingen in het sociaal domein nauwlettend volgen en blijft het een terugkerend punt, waarover meermaals door het college ook de noodklok is geluid richting Den Haag, al dan niet in VNG verband en mede gezien de opstelling van het nieuwe kabinet rond de hervormingsagenda en abonnementstarief (zie elders in deze jaarrekening). Lokaal blijven er de nodige ontwikkelingen in het sociaal domein, we blijven alert op corona-effecten maar ook blijft het druk aan de toegang jeugd en zien we toenemende complexiteit en merken we ook bij de Wmo (voorzieningen) een toename richting 2022 wegens o.a. de vergrijzing. Er zijn in 2021 voorbereidingen getroffen voor de invoering van het woonplaatsbeginsel jeugd per 1-1-2022. De uitkomst van dit traject wordt in de 1e helft 2022 zichtbaar. De financiële uitkomsten 2021 zijn niet ongunstig.
Het 2D saldo (nieuwe taken Jeugd en Wmo) laat ten opzichte van de begroting 2021 - na verwerking van de berap 2021 - een voordelig saldo zien van € 700.000. Dit saldo valt enerzijds te verklaren doordat de kosten voor Wmo Begeleiding € 705.000 lager uitvallen dan waar in de begroting 2021 – na verwerking van de berap 2021 – rekening mee werd gehouden. Belangrijkste verklaring is een daling van het aantal cliënten met Wmo Begeleiding in 2021 t.o.v. 2020. In het bijzonder in Q4 van 2021 als gevolg van de corona-lockdown. De daling is vooral zichtbaar bij de zorgproducten op het gebied van ambulante hulpverlening. Anderzijds vallen de kosten voor Jeugd ten opzichte van de begroting 2021 – na verwerking van de berap 2021 - € 5.000 hoger uit. De uitkomst jeugd is dus min of meer conform de verwachting bij de Berap 2021. Per saldo dus een voordelig saldo van € 700.000 ten opzichte van de begroting 2021 – na verwerking van de berap 2021. Het beeld rond de voorzieningen Wmo is verbeterd ten opzichte van de berap. Eind 2021 is er een voordelig saldo van € 65.000. na verwerking van de berap waar € 200.000 extra was geraamd. Dit wordt verklaard door lagere kosten m.b.t. vervoersvoorzieningen en rolstoelen. Aan de andere kant is er voor woningaanpassingen wel sprake van meerkosten , maar komt het saldo voor Wmo Voorzieningen per saldo dus voordelig uit.
De reserve sociaal domein stond eind 2020 op € 3.900.000, eind 2021 is het saldo toegenomen naar € 4.100.000. Daarmee blijft de reserve dus op peil. Echter risico's blijven groot en er worden nog financieel zware tijden verwacht vanuit allerlei ontwikkelingen zoals de hervormingsagenda jeugd, de vergrijzing enzovoort.
Beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Omschrijving (toelichting) Wmo onderdelen dagbesteding, kortdurend verblijf en begeleiding zijn gezamenlijk ingekocht via het Twents Inkoop Model (TOM). Via dit toeleidingsmodel staat niet het aanbod van de zorgaanbieder maar de behoefte aan ondersteuning van de inwoner centraal. Door dit model wordt meer dan voorheen het gesprek gevoerd over de te behalen resultaten. Na oplossing van de implementatieknelpunten, is er in 2021 gewerkt aan doorontwikkeling van het model. Denk hierbij aan een onderzoek naar outputfinanciering danwel verbreding naar bijvoorbeeld H.O (huishoudelijke ondersteuning). Ondertussen is de toegang tot het Twents Inkoopmodel nader aangescherpt aan de poort (barrièremodel) en wordt tezamen met het domein jeugd regionaal gekeken naar het gewenste Zorglandschap 2030 (zie doelenboom jeugd). Tenslotte blijft ook in Twente het terugdringen van administratieve lasten een belangrijk punt binnen de decentralisaties sociaal domein. In 2021 is de huidige inkoop via TOM verlengd tot 1-1-2025. In 2022 zal de vraag moeten worden beantwoord of we de Wmo onderdelen vanaf 2025 ook weer via het Twents Model willen inkopen. Huishoudelijke ondersteuning: Bij de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning (HO) is al enkele jaren sprake van oplopende kosten.
Dit komt met name door de vergrijzing, de invoering van het abonnementstarief (voor iedereen dezelfde eigen bijdrage ongeacht het inkomen) en de herijking van de tarieven. Op grond van de Wmo 2015, het Uitvoeringsbesluit Wmo en contractuele verplichtingen zijn gemeenten verplicht een reele kostprijs te betalen aan zorgaanbieders. De uitkomst van de actualisatie heeft geleid tot nieuwe tarieven per 1 januari 2021 met een procentuele stijging van het uurtarief met 4,17 %. Voor Huishoudelijke Hulp (hierna HH) is over 2021 sprake van een beperkte afwijking van de kosten over 2021. Dit komt door incidentele meevallers, zoals dat er sprake was van dat er minder facturen binnen zijn gekomen over 2020 en 2021 (overloop van 2020 en 2021) dan waar rekening
17
mee werd gehouden (€ 175.000), en daarnaast vallen de kosten voor de huishoudelijke ondersteuning (€50.000,-) en de uitvoeringskosten (€ 40.000,- ) lager uit. Bij de berap 2021 werd voor huishoudelijke ondersteuning nog rekening gehouden met een verwacht tekort van € 475.000,- (te dekken uit de reserve sociaal domein), maar we komen nu uit op € 200.000,- tekort ten opzichte van de primaire begroting (dus € 275.000,- lager dan de Berap). Bezien wordt of dit een structureel effect is. Consequentie is dat nu minder middelen uit de reserve onttrokken hoeven te worden dan verwacht. Wel is het zo dat ten opzichte van 2020 in 2021 het aantal cliënten met huishoudelijke ondersteuning met 101 cliënten is toegenomen. Een manier om grip op de kostenstijging te houden en de HO toekomstbestendig te maken is om de was- en strijktaken die onderdeel uit maken van de module wasverzorging , één van de taken binnen HO, uit de maatwerkvoorziening te halen en deze aan te bieden als algemene voorziening via een was- en strijkservice. Deze voorziening is medio 2022 operationeel. In de programmabegroting 2022 is opgenomen dat hiermee een besparing van € 50.000 structureel wordt gerealiseerd.
Organiseren toezicht Wmo in Samen14 verband Omschrijving (toelichting) In 2021 hebben we het Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein 2021-2024 vastgesteld. Handhaving binnen het Sociale Domein is om twee redenen belangrijk. Het zorgt dat het draagvlak voor de solidariteitsgedachte in stand blijft en dat het sociale zekerheidsstelsel betaalbaar blijft. Handhaving en toezicht binnen de Wmo en Jeugd richt zich, in tegenstelling tot de Participatiewet, in veel gevallen op de aanbieder in plaats van de inwoner. In Samen 14 verband hebben we in 2021 besloten om voor een periode van drie jaar vanaf 2022 een extra investering te doen in de fraudebestrijding op het gebied van Wmo/Jeugd. Door deze investering komen we in aanmerking voor een subsidie van het ministerie waarmee we een proeftuin financieren. In de proeftuin worden vernieuwende maatregelen tegen zorgfraude uitgeprobeerd en beoordeeld op hun effectiviteit. De proeftuin focust zich op drie onderwerpen: -het meer betrekken van bonafide zorgaanbieders bij de bestrijding van zorgfraude. -betere informatiedeling tussen alle partijen die te maken hebben met de bestrijding van zorgfraude (gemeenten, provincies, OM, zorgverzekeraars, SVB, politie, FIOD, Belastingdienst etc.). -betere toepassing wet Bibob.
Beschikbaar stellen en financieren regionaal maatwerk vervoer Omschrijving (toelichting) Een belangrijk onderdeel van alle voorzieningen in het sociaal domein is het beschikbaar stellen en financieren van lokaal en regionaal maatwerkvervoer. De kosten van regiotaxivervoer zijn redelijk op peil gebleven. Het dagbestedings- en jeugdwetvervoer OMD-vervoer bleef ondanks de omstandigheden redelijk op peil. In 2021 vergden regionale knelpunten, governance en een aanbesteding de nodige aandacht. Door de (her-)aanstelling van regionale vervoerscoördinatie bij het OZJT, kwam voor deze taken structurele ondersteuning voor gemeenten. In 2021 is onder meer een nieuw contract afgesloten en geïmplementeerd voor de call-centerfunctie van regiotaxi. Tegelijkertijd is gestopt met de verstrekking van nieuwe vervoerspassen en zijn er met Connexxion Debiteurenbeheer nieuwe werkafspraken gemaakt voor de inning van de ritbijdragen. Daarnaast is in 2021 een extra regionaal budget besteed aan de doorontwikkeling van het dataknooppunt, welke wordt opgezet t.b.v. de verdere uitwerking van de Twentse visie op vervoer. In 2021 is voortgeborduurd op de resultaten van het in 2020 afgeronde afstudeeronderzoek naar vervoersalternatieven voor maatwerkvervoer. Voor de verdere uitwerking hiervan is in mei een bestuurlijke opdracht geformuleerd waaraan het college haar goedkeuring verleende.
Eén van de deelopdrachten is het meer promoten van het vrijwilligersvervoer. In dit licht is de subsidie aan de pilot AutoMaatje (€35.000,- uit de reserve Sociaal Domein) gecontinueerd en is er aan de uitvoerende organisatie een extra promotiebudget van € 6.000 toegekend. Ten gevolge van corona en lock-downs hebben de activiteiten en de groei van AutoMaatje echter stagnatie ondervonden. Wel is AutoMaatje actief geweest voor het vervoer naar vaccinatielocaties. In 2021 kreeg de MaaS-pilot Twente verder gestalte. De vervoersapp GOAN! werd gelanceerd. Met deze app krijgen gebruikers op basis van hun bestemming alle reismogelijkheden voorgeschoteld. Regiotaxigebruikers krijgen naast regiotaxivervoer ook de mogelijkheden met het openbaar vervoer of AutoMaatje te zien. Een reden te meer om AutoMaatje te blijven supporten. Daarnaast kan de app een nieuwe instroom in het Wmo-vervoer beperken. De pilot om de zelfstandigheid van gebruikers van het leerlingenvervoer te bevorderen door deze te leren gebruik te maken van het het openbaar vervoer is in 2021 gecontinueerd middels persoonlijke vervoersplannen. Als onderdeel hiervan is het gebruik van opstappunten verder geïntensiveerd.
18
Wat hebben we bereikt Subdoel: Algemene maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (Innovatiefonds) Omschrijving (toelichting) In 2021 is het Innovatiefonds geëvalueerd en naar aanleiding daarvan de regeling enigszins aangepast. De criteria zijn aangescherpt. Er is meer tijd nodig om de gewenste samenwerking tussen partijen tot stand te brengen. Het vinden van financiën binnen de huidige structuren is helaas weerbarstig, waardoor het voor de aanvragende partijen lastig is om initiatieven structureel te borgen. Hier is meer de nadruk op gelegd in de regeling. In 2021 was er € 50.000 te besteden, waarvan € 39.000 is besteed aan onder meer de dementievriendelijke bibliotheek, Buurtkracht Westerhaar en het opzetten van een autismetrefpunt.
Versterken voorliggend veld Omschrijving (toelichting) Er zijn in 2021 middelen beschikbaar gesteld voor de versterking van het voorliggend veld. Deze zijn via de subsidieverlening uitgekeerd aan de instellingen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is meer aanspraak gedaan op informele zorg (mantelzorg en vrijwilligers) Wat hebben we daarvoor gedaan Gericht stimuleren vrijwilligerswerk onder bepaalde doelgroepen Omschrijving (toelichting) Het Informatiepunt Vrijwilligerswerk Twenterand (IVT) stimuleert en ondersteunt het vrijwilligerswerk in de gemeente Twenterand. Het IVT onderhoudt de digitale vacaturebank, bemiddelt tussen vrijwilliger en organisatie en geeft informatie en advies met betrekking tot vrijwilligerswerk. Daarnaast is er een nauwe samenwerking met de werkconsulenten die inwoners in de uitkering begeleiden naar werk of participatie. Samen met het IVT, de moederorganisatie ZorgSaam en Evenmens wordt – vanuit de opgave uit de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein 2021- gekeken hoe het vrijwilligerswerk toekomst bestendig gemaakt kan worden. Dit is belangrijk, aangezien vrijwilligers een steeds grotere rol spelen binnen de participatie samenleving. Een voorbeeld hiervan is vrijwilligersvervoer, dat volop in ontwikkeling is.
Metingen Beleidsdoelen
2021 2020 2019 2018 2017
2016
Bron
3554 3434 3325 2756 2680
2404
Interne systemen Stichting Evenmens
Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen
885
986 1003 682
649
645
Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers
265 306* 162 203* 455
413
Stichting Evenmens
Aantal behandelde cliëntsystemen
407
437
454
400
322
270
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal behandelde cliënten
192
252
275
313
210
210
MEE IJsseloevers
Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering
1209 1221 1416 1408 1475 1849 (1/6)
Menzis
*In 2018 is er op een andere manier en met een ander systeem geregistreerd. De korte contacten zoals doorverwijzingen, korte vragen en deelname aan cursussen zijn niet meer meegenomen om een beter beeld te krijgen van de individueel ondersteunde mantelzorger.
19
Doelenboom Gezondheidszorg Doelenboom
Inhoudelijk perspectief We streven naar gezonde inwoners, nu en in de toekomst. Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Positieve gezondheid is een brede opvatting over gezondheid en raakt daarmee veel facetten van het leven en laat zien dat ondersteuning van diverse partijen/netwerk nodig (kunnen) zijn voor gezondheid. Meedoen aan de participatiesamenleving staat voorop. Gezondheid is in eerste instantie een verantwoordelijkheid van inwoners zelf. De gemeente voert regie en is wettelijk verantwoordelijk voor het op peil houden van de bescherming van de gezondheid van inwoners. Ook zetten we net als in het gehele sociaal domein in op preventie, zodat gezondheidsklachten en inzet van zorg zoveel mogelijk wordt voorkomen. We verwachten dat dit voor de inwoners bijdraagt aan de kwaliteit van leven en participatie in de maatschappij, tegelijkertijd kunnen investeringen in preventie de gemeentelijke zorgkosten doen verminderen. Bij het voorkomen van gezondheidsklachten blijven komende jaren de volgende thema’s spelen: leefstijl, gezondheid en milieu, sociaaleconomische gezondheidsverschillen, kwetsbare en eenzame ouderen en gezondheid van statushouders (in relatie tot integratie).
Gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Vooral op de aspecten participatie, eigen kracht en zelfredzaamheid zien wij kansen voor verbindingen met het sociaal domein. Ons lokale gezondheidsbeleid zet deze lijn voort en kijkt naar integratie met beleidsdocumenten in het sociaal domein. Maar ook met andere ontwikkelingen zoals het ontwikkelprogramma invoering omgevingswet (zie doelenboom bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH). In het coalitieakkoord is opgenomen dat we bij (echt)scheidingen richten op het toerusten, faciliteren en begeleiden van de partners, hun kinderen en hun omgeving in de overgang naar de nieuwe situatie. Van meet af aan is continu aandacht voor het belang en de positie van het kind via een steunfiguur cruciaal. Dit wordt vorm gegeven door een scheidingspunt. Ook de bestrijding van eenzaamheid krijgt onze aandacht.
20
Binnen ons gezondheidsbeleid is de GGD een belangrijke partner. Het Openbaar Lichaam Gezondheid (OLG) is in 2021 operationeel geworden, waar onder meer de GGD en OZJT onder gaan vallen (zie paragraaf verbonden partijen).
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.
Doel: De gezondheid en vitaliteit van inwoners is bevorderd Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Voor de gemeente is het van belang dat haar inwoners gezond en vitaal zijn. Door het bevorderen van gezondheid en vitaliteit kunnen zorgkosten verminderen en soms voorkomen worden. Inwoners die gezond en vitaal zijn kunnen daarnaast een grote bijdrage leven aan de samenleving door bijvoorbeeld het uitvoeren van vrijwilligerswerk.
Doel: De gezondheid van inwoners is beschermd Naast het bevorderen van de gezondheid en vitaliteit van inwoners is het ook nodig om deze gezondheid te beschermen. Er zijn meerdere bedreigingen die de gezondheid van mensen kunnen schaden. Door het organiseren van beschermingsmaatregelen probeert de gemeente dit te voorkomen. Gezondheidsbescherming is het geheel van activiteiten en maatregelen dat er toe bijdraagt dat mensen minder worden blootgesteld aan schadelijke omstandigheden. Coronavirus Het coronavirus heeft ook in 2021 veel invloed gehad op onze inwoners. Er zijn diverse vaccinatieacties geweest in Vroomshoop en Westerhaar. Mede daardoor ligt de gemeentelijke vaccinatiegraad nagenoeg gelijk aan het gemiddelde van de regio Twente. Eind 2021 is regionaal een vorm van noaberzorg opgestart, omdat toen het aandeel ziekenhuisopnames vanwege de omikronvariant korte tijd tot grote hoogte leek te stijgen. Gelukkig bleken de voorbereidingen niet nodig, maar het is goed dat de gemeenten en GGD-GHOR elkaar gevonden en zich verenigd hebben. De gemeenteraad is periodiek op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen rond corona middels brieven van de burgemeester.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Inwoners zijn zich bewust van de invloed van leefstijl op hun gezondheid Wat hebben we daarvoor gedaan Aanpak drugsproblematiek Omschrijving (toelichting) De gemeente Twenterand heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het aanpakken van de alcohol- en drugsproblematiek die speelt binnen de gemeente. Dit heeft geleid tot mooie resultaten, zoals de aanpak GHB, die inmiddels is ingebed in de standaard zorgstructuur rondom verslaving. In 2021 liepen er 32 casemanagement trajecten, waarvan er 13 (40%) gerelateerd aan waren aan GHB. Verslavingsproblematiek is vaak verbonden met andere problemen. Casemanagement betreft de regie en begeleiding om deze problematiek op meerdere levensterreinen aan te pakken voordat iemand in behandeling gaat voor de verslavingsproblematiek. Continuïteit in casemanagement is belangrijk om terugval van inwoners te voorkomen. De komende tijd zal er meer focus gelegd worden op de borging van de aanpak tegen genotsmiddelen, thema’s als preventie zijn hierbij essentieel.