Bijlagen bij TOE bestemmingsplan Buitengebied Twenterand PH Meersendijk 3 en 3a.pdf
Tekst van het document
Projectnummer: 21070291
Pagina
16
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5
Bijlagen
Het volledige overzicht met bijlagen wordt in het werkveldspecifieke certificatieschema voor de Procescertificaten Asbestinventarisatie en Asbestverwijdering, zoals opgenomen in bijlage XIIIa bij de regeling verplicht gesteld. Het is mogelijk dat een aantal vermelde bijlagen voor dit rapport niet van toepassing zijn. In dit geval wordt op de titelbladen 'N.v.t.' vermeld.
Projectnummer: 21070291
Pagina
17
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5.1
Beknopt verslag vooronderzoek
Inspanningen geleverd met betrekking tot vooronderzoek Heeft de opdrachtgever het intakeformulier voorafgaand aan het onderzoek zo volledig mogelijk ingevuld en geretourneerd *
n.v.t.
Zijn er tekeningen beschikbaar
volgt nog per mail, of op locatie
Welke relevante informatie kan er uit de beschikbare tekeningen worden gehaald
n.v.t.
In welk jaartal of welke periode is het te inventariseren bouwwerk, object of de installatie gebouwd
1960 en 1980
Interview Gesproken met
de opdrachtgever
Bevindingen
asbestverdachte golfplaten op de garage, kalverschuur en ligboxenstal
Overige verkregen informatie, verkregen door o.a. intakeformulier Zijn er eerdere asbestinventarisaties uitgevoerd
onbekend
Welke relevante informatie kan er uit eerder opgestelde inventarisatierapporten worden gehaald
n.v.t.
Zijn er in het verleden asbesthoudende materialen uit het bouwwerk, object of de installatie verwijderd
onbekend
Hebben er in het verleden verbouwingen of renovaties plaatsgevonden
2011 enkele NT-golfplaten en ventilatiestukken op dak ligboxenstal aangebracht
Overige geraadpleegde bronnen *
n.v.t.
In een telefoongesprek is door de opdrachtgever aangegeven dat er asbestverdachte golfplaten op de daken van de garage, kalverschuur en ligboxenstal zijn verwerkt. Verdere aanwezigheid van asbestverdachte materialen in de bouwwerken is niet bekend. Op de aangeleverde tekeningen stond geen informatie over de aanwezigheid van eventuele asbestverdachte materialen.
Projectnummer: 21070291
Pagina
18
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5.2
Integrale opname analysecertificaten
Projectnummer: 21070291
Pagina
19
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5.3
De oorspronkelijke toepassingrelateerde output van de SMA-rt risicoklassebepaling
Projectnummer: 21070291
Pagina
20
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Projectnummer: 21070291
Pagina
21
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Projectnummer: 21070291
Pagina
22
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5.4
Overige projectfoto's
Garage
Isolatie binnenzijde dak garage
Berging
Berging
NT-golfplaten op dak
Binnenzijde berging
Inspectie elektrakast
Kalverschuur
Projectnummer: 21070291
Pagina
23
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Inspectie pompgat
Inspectie pompgat
Inspectie dak
Inspectie betonraam
Inspectie pompgat
Binnenzijde kalverschuur
Binnenzijde kalverschuur
Binnenzijde kalverschuur
Projectnummer: 21070291
Pagina
24
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Binnenzijde kalverschuur
Inspectie schoorsteen
Inspectie schoorsteen (destructief)
Ligboxenstal
Inspectie kunststof kozijn
Binnenzijde ligboxenstal
Inspectie mestkelder via roosters
Binnenzijde ligboxenstal
Projectnummer: 21070291
Pagina
25
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Tegels in cement
Tegels in cement
Inspectie stoppenkast
Binnenzijde ligboxenstal
Inspectie putje
Binnenzijde ligboxenstal
Tegels in cement
Zolder
Projectnummer: 21070291
Pagina
26
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Serrestal
Binnenzijde serrestal
Binnenzijde serrestal
Mestkelder
Inspectie mestkelder via pompgat
Inspectie mestkelder
Inspectie put bij mestkelder
Inspectie put bij mestkelder
Projectnummer: 21070291
Pagina
27
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
Inspectie mestkelder via pompgat
Projectnummer: 21070291
Inspectie mestkelder via pompgat
Pagina
28
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5.5
Procescertificaat asbestinventarisatie
Projectnummer: 21070291
Pagina
29
RAPPORTNUMMER: R21070291_Asbest_V1
5.6
Bouwtekeningen, plattegronden en/of schetsen
Projectnummer: 21070291
Pagina
30
Ad Fontem Ruimtelijk Advies
Situatietekening
Meersendijk 3+3a 7683 PB Den ham Asbestinventarisatie
Begane grond
M2a: stopverf (2)
r sc hu u ka lv
er
me stk e
lde
r
garage
= geïnventariseerde bouwwerken
M2b: stopverf (2)
berging ligboxenstal M2b*: stopverf (2)
serrestal
= omvang onderzocht gebied = omvang bestaande bebouwing = aangetroffen asbest
0
= aangetroffen asbest
Kruse Milieu BV
= asbestvrij
Huyerenseweg 33 Tel: 0546 - 639663 7678 SC Geesteren www.krusegroep.nl
= asbestverdacht = niet toegankelijk = niet geïnventariseerd De nummers achter de asbesthoudende toepassingen verwijzen naar de nummers uit ons rapport.
25
DIA: BD
Tekenaar: IK
Projectcode Schaal Datum
: 21070291 : 1:500 (A3-formaat) : December 2021
Ad Fontem Ruimtelijk Advies Meersendijk 3+3a 7683 PB Den ham Asbestinventarisatie
Mestkelders
me stk e
lde
r
garage
mestkelder ligboxenstal
kalverschuur berging
serrestal
m
es tk el de r
mestkelder
= omvang onderzocht gebied = omvang bestaande bebouwing = aangetroffen asbest
0
= aangetroffen asbest
Kruse Milieu BV
= asbestvrij
Huyerenseweg 33 Tel: 0546 - 639663 7678 SC Geesteren www.krusegroep.nl
= asbestverdacht = niet toegankelijk = niet geïnventariseerd De nummers achter de asbesthoudende toepassingen verwijzen naar de nummers uit ons rapport.
25
DIA: BD
Tekenaar: IK
Projectcode Schaal Datum
: 21070291 : 1:500 (A3-formaat) : December 2021
Ad Fontem Ruimtelijk Advies Meersendijk 3+3a 7683 PB Den ham Asbestinventarisatie
Zolders
zolder
me stk e
lde
r
garage
kalverschuur zolder
zolder
berging ligboxenstal
serrestal
= omvang onderzocht gebied = omvang bestaande bebouwing = aangetroffen asbest
0
= aangetroffen asbest
Kruse Milieu BV
= asbestvrij
Huyerenseweg 33 Tel: 0546 - 639663 7678 SC Geesteren www.krusegroep.nl
= asbestverdacht = niet toegankelijk = niet geïnventariseerd De nummers achter de asbesthoudende toepassingen verwijzen naar de nummers uit ons rapport.
25
DIA: BD
Tekenaar: IK
Projectcode Schaal Datum
: 21070291 : 1:500 (A3-formaat) : December 2021
Ad Fontem Ruimtelijk Advies Meersendijk 3+3a 7683 PB Den ham Asbestinventarisatie
Daken
M3: golfplaten (3)
M4: golfplaten (4)
garage kalverschuur schoorsteen
berging ligboxenstal
M1: golfplaten (1)
serrestal
zie opmerking NT-golfplaten en NT-ventilatiestukken in de rapportage
= omvang onderzocht gebied = omvang bestaande bebouwing = aangetroffen asbest
0
= aangetroffen asbest
Kruse Milieu BV
= asbestvrij
Huyerenseweg 33 Tel: 0546 - 639663 7678 SC Geesteren www.krusegroep.nl
= asbestverdacht = niet toegankelijk = niet geïnventariseerd De nummers achter de asbesthoudende toepassingen verwijzen naar de nummers uit ons rapport.
25
DIA: BD
Tekenaar: IK
Projectcode Schaal Datum
: 21070291 : 1:500 (A3-formaat) : December 2021
Bijlage 3
Verkennend en nader (asbest)bodemonderzoek
bestemmingsplan Buitengebied Twenterand PH Meersendijk 3 en 3a NL.IMRO.1700.BPBGPHMeersendijk3-ont1
57
RAPPORT VERKENNEND EN NADER (ASBEST)BODEMONDERZOEK conform NEN5740, NEN5707 en NTA5755 Plan van Aanpak Meersendijk 3+3A - Den Ham
Opdrachtgever Ad Fontem
Locatie: Meersendijk 3+3A 7683 PB Den Ham
Januari 2022
Kruse Milieu BV Adres: Huyerenseweg 33 7678 SC Geesteren
Internet: info@krusegroep.nl www.krusegroep.nl
Tel: 0546 - 63 96 63 KvK: 06068751 BTW-nr: NL 8019.25.125.B01
Bankgegevens: ABN AMRO: NL34ABNA0501538739
Rapport Verkennend en Nader (asbest)Bodemonderzoek conform NEN5740, NEN5707 en NTA5755 Plan van Aanpak Meersendijk 3+3A - Den Ham
Opdrachtgever Ad Fontem Stationsstraat 37 7622 LW Borne
Locatie: Meersendijk 3+3A 7683 PB Den Ham
Projectcode: 21070316
Rapportagedatum: 19 januari 2022
Auteur: Mevr. ing. H. Stevelink Kruse Milieu BV
INHOUD Pagina 1
Inleiding
1
2
Locatiegegevens Beschrijving huidige situatie Vooronderzoek Bodemsamenstelling en geohydrologie
3 3 3 4
3
Uitvoering bodemonderzoek Onderzoeksstrategie Veldwerkzaamheden Analyses Toetsing chemische analyses Toetsing asbestanalyses
5 5 6 7 8 9
4
Resultaten Algemeen Veldwerkzaamheden Resultaten en toetsing van de chemische analyses Bespreking resultaten chemische analyses Separate analyses Resultaten asbestanalyses
10 10 10 13 14 15 15
5
Uitvoering nader bodemonderzoek Conceptueel model nader bodemonderzoek Onderzoeksstrategie nader bodemonderzoek Veldwerkzaamheden nader bodemonderzoek Resultaten van de chemische analyses nader bodemonderzoek Bespreking resultaten chemische analyses nader bodemonderzoek
16 16 16 17 17 18
6
Plan van aanpak Omschrijving verontreinigingssituatie Uitgangspunten en werkwijze Informeren overheid Betrokken instanties en bedrijven Beschrijving saneringswerkzaamheden Milieukundig verificatie
19 19 19 19 20 20 20
7
Samenvatting, conclusies en aanbevelingen
21
8
Literatuur en bronvermelding
24
Bijlagen I Regionale ligging locatie Boorplan verkennend bodemonderzoek deellocaties A en C Kruse, januari 2022 Boorplan verkennend bodemonderzoek deellocatie B Kruse, januari 2022 Boorplan nader bodemonderzoek PAK-verontreiniging Kruse, januari 2022 II Boorstaten en legenda boorstaten III Resultaten chemische analyses en toetsing chemische analyses IV Resultaten asbestanalyses V Verklaring van enkele gebruikte termen en afkortingen VI Bepaling veiligheidsklasse Kruse Milieu BV
Project: 210070316
1
Inleiding
Dit rapport beschrijft het verkennend en nader (asbest)bodemonderzoek, dat in opdracht van Ad Fontem op een terreindeel aan de Meersendijk 3-3a in Den Ham door Kruse Milieu BV is uitgevoerd. Ten behoeve van de voorgenomen sanering is een plan van aanpak opgesteld, zie hoofdstuk 6. De aanleiding van dit onderzoek is de geplande nieuwbouw van een woning met bijgebouw. Het bodemonderzoek is noodzakelijk in het kader van de bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van een omgevingsvergunning. Hiervoor dient de milieukundige kwaliteit van de bodem bekend te zijn. De aanleiding voor het nader bodemonderzoek wordt gevormd door de analyseresultaten van boring A1. In de bodemlaag van 0.23 tot 0.33 m-mv is een sterke verontreiniging PAK aangetoond. In het kader van de voorgenomen herontwikkeling is inzicht in de omvang van de PAK-verontreiniging gewenst. Voorafgaande aan het bodemonderzoek heeft een vooronderzoek plaatsgevonden op basis van norm NEN5725 “Aanleiding A: Opstellen hypothese over de bodemkwaliteit ten behoeve van uit te voeren bodemonderzoek”. Uit de resultaten van dit vooronderzoek is gebleken dat er 2 bovengrondse dieseltanks en een kleine olieopslag aanwezig zijn (geweest). Deze tanklocaties worden beschouwd als verdachte deellocaties (deellocatie B).
De bovengrond ter plekke van het erf (deellocatie A) wordt beschouwd als verdacht voor zware metalen, minerale olie, PAK en asbest. De ondergrond en het grondwater van het erf worden beschouwd als onverdacht voor chemische componenten. Het weiland (deellocatie C) wordt beschouwd als onverdacht. De onderzoeksopzet gaat uit van: - NEN5725, Bodem. Leidraad bij het uitvoeren van vooronderzoek bij verkennend, oriënterend en nader onderzoek”, NNI Delft, oktober 2017; - NEN5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond” NNI Delft, januari 2009; - de aanvulling NEN5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016; - NEN5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017; - NTA5755, "Bodem - Landbodem. Strategie voor het uitvoeren van nader onderzoek Onderzoek naar de aard en omvang van bodemverontreiniging", NNI Delft, juli 2010.
De doelstelling van het onderzoek op de verdachte (deel)locaties is vast te stellen of de vooronderstelde verontreinigingskernen ook daadwerkelijk op de vermoede plaatsen aanwezig zijn en in hoeverre de verontreinigende stoffen in de grond en het freatisch grondwater respectievelijk de achtergrondwaarden en de streefwaarden overschrijden. De doelstelling van het onderzoek op een onverdachte locatie is aan te tonen dat op de locatie redelijkerwijs gesproken geen verontreinigende stoffen aanwezig zijn in de grond of het freatisch grondwater. De doelstelling van het onderzoek op een asbestverdachte locatie is vast te stellen of de vooronderstelde verontreinigingskern ook daadwerkelijk op de vermoede plaats aanwezig is en in hoeverre de verontreinigde stoffen in de grond de normwaarden overschrijden. Het veldwerk is uitgevoerd in december 2021 en januari 2022 conform BRL SIKB2000 en de protocollen 2001, 2002 en 2018, waarvoor Kruse Milieu BV is gecertificeerd. Hierbij wordt verklaard dat Kruse Milieu BV financieel en juridisch onafhankelijk is van de opdrachtgever. Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 1 van 24
In dit rapport worden de resultaten besproken van het veld- en het laboratoriumonderzoek. De gemeten gehalten in de grond worden vergeleken met de achtergrondwaarden (AW2000) en de interventiewaarden om vast te stellen of er al dan niet verontreinigingen aanwezig zijn. De in het grondwater gemeten gehalten worden vergeleken met de streef- en interventiewaarden. Tevens worden de resultaten met betrekking tot asbest vergeleken met de wetgeving inzake asbest in bodem en puin, welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 2 van 24
2
Locatiegegevens Beschrijving huidige situatie
Algemeen De onderzoekslocatie is gelegen aan de Meersendijk 3-3a, op circa 1.2 kilometer ten westen van de bebouwde kom van Den Ham. Het centrale punt binnen het te onderzoeken terreindeel heeft de coördinaten x = 228.678 en y = 497.434 en is kadastraal bekend als: gemeente Den Ham, sectie M, nummers 1324 (ged.), 1325 en 1570. De Meersendijk bevindt zich ten noorden van de onderzoekslocatie. Bebouwing en verharding Op de onderzoekslocatie bevindt zich een voormalig melkveebedrijf met een woning (huisnummers 3 en 3a), garage, kookhuisje, ligboxenstal en 3 te slopen veeschuren. In de veeschuren zijn betonvloeren met (mest)kelders aanwezig. De werktuigenberging en de kuilvoerplaten zijn verhard met klinkers. Het onbebouwde terrein op het erf is hoofdzakelijk verhard met klinkers en beton aanwezig. Het weiland is begroeid met gras. Onderzoekslocatie Het bodemonderzoek is noodzakelijk in het kader van de bestemmingsplanwijziging en de aanvraag van een omgevingsvergunning. De onderzoekslocatie is deels bebouwd en deels verhard en omvat: - Deellocatie A: Erf (circa 8250 m²); - Deellocatie B: Bovengrondse (voormalige) dieseltanks van 2 x 1200 liter (circa 55 m²); - Deellocatie C: Weiland (circa 950 m²).
In bijlage I zijn de regionale ligging van de locatie weergegeven en zijn de volgende boorplannen van Kruse Milieu BV opgenomen: - Boorplan verkennend bodemonderzoek deellocaties A en C Kruse Milieu BV, januari 2022; - Boorplan verkennend bodemonderzoek deellocatie B Kruse Milieu BV, januari 2022; - Boorplan nader bodemonderzoek PAK-verontreiniging Kruse Milieu BV, januari 2022. Vooronderzoek In het vooronderzoek komt, naast informatie uit het huidige gebruik, het vroegere gebruik van het terrein aan de orde evenals de vraag of er in het verleden reeds bodemonderzoeken zijn verricht op het terrein. Het vroegere gebruik van het terrein is van belang, omdat bronnen van verontreiniging aanwezig geweest kunnen zijn. Er is navraag gedaan bij de opdrachtgever, de gemeente Twenterand. Daarbij is de volgende informatie is verzameld: - De onderzoekslocatie heeft al jaren de huidige (agrarische) bestemming. De te slopen schuren op de onderzoekslocatie dateren van 1962 en 1980, de te behouden woning met garage dateren van 1935 en het te behoudend kookhuisje dateert van 1976 (bron: BAGviewer). Voordien was het terrein in gebruik voor agrarische doeleinden. - Op 15 juni 1982 is een Hinderwetvergunning verleend voor een rundvee- en varkensbedrijf met bovengrondse dieselopslag van 1200 liter in de toenmalige wagenloods (ter plekke van de huidige werktuigenberging).
- Op 25 oktober 1994 is de melding voor de uitbreiding van de mestopslag in 1986 en vernieuwen van de werktuigenberging in 1993 geaccepteerd. - Conform de beschikking van 11 februari 1999 is de nieuw aan te leggen spoelplaats voor vrachtwagens (varkenstransport) gemeld. De olietank 1200 liter (deellocatie B) stond in een stalen opvangbak in de toenmalige wagenloods (nu werktuigenberging).
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 3 van 24
- Conform de tekening behorende bij de Milieuvergunning van 20 juni 2008 wordt er smeerolie in een lekbak bij de dieseltank opgeslagen (60 liter), is er een dieselolietank van 1200 liter in een lekbak aanwezig (deellocatie B) en is er een bestrijdingsmiddelenopslag (20 liter) aanwezig. Volgens informatie van de gemeente zijn er nooit bestrijdingsmiddelen opgeslagen in de garage. - Voor zover bekend hebben er geen calamiteiten op het terrein plaatsgevonden, waarbij de bodem verontreinigd is geraakt. - Het te onderzoeken deel van het terrein is, met uitzondering van de dieseltanks en opslag van olie, voor zover bekend nooit gebruikt voor werkzaamheden of (bedrijfs)-activiteiten, die verontreinigend kunnen zijn. - Voor zover bekend is het te onderzoeken terreindeel in het verleden niet opgehoogd en hebben er geen dempingen van lager gelegen delen of sloten plaatsgevonden. - Conform de asbestinventarisatie van 3 december 2021 Kruse Milieu BV met projectnummer 21070291 zijn er asbesthoudende golfplaten op de daken van de kalverschuur, garage en ligboxenstal aanwezig. De woning en kookhuisje worden niet verbouwd en zijn bij de asbestinventarisatie buiten beschouwing gebleven. Er is geen sprake is van asbestverdachte druppelzones. - Voor zover bekend bevindt zich verder geen asbest op of in de bodem op de onderzoekslocatie.
Er bevinden zich geen asbesthoudende beschoeiingen of sloopafval direct naast of op de onderzoekslocatie. Tevens is de locatie niet gelegen aan een asbestweg. - Vanwege de historie en gebruik wordt de bovengrond van het erf (deellocatie A) beschouwd als verdacht voor zware metalen, minerale olie, PAK en asbest. De bodem ter plekke van het weiland (deellocatie C) wordt beschouwd als onverdacht. - Er hebben niet eerder bodemonderzoeken plaatsgevonden op of nabij de huidige onderzoekslocatie. Bodemsamenstelling en geohydrologie Op basis van literatuurstudie is de onderstaande regionale geohydrologische situatie afgeleid: - het maaiveld bevindt zich circa 7 meter boven NAP; - de onderzoekslocatie bevindt zich op korte afstand ten oosten van de Overijsselse Heuvelrug; - de dikte van het eerste watervoerende pakket bedraagt ongeveer 8 meter met fijne en grove zanden van Formaties van Boxtel en Kreftenheye en een doorlatend vermogen van circa 5 - 25 m2/dag; - onder deze laag bevindt zich een eerste scheidende kleilaag met een dikte van circa 2 meter van de Formatie van Kreftenheye, laagpakket Zutphen; - het tweede watervoerende pakket van circa 10 tot 24 meter diepte bestaat uit matig fijn tot grof zand van de Formatie van Kreftenheye met een doorlatend vermogen van circa 500 1000 m2/dag.
- Onder deze laag bevindt zich een scheidende kleilaag met een dikte van circa 2 meter toto circa 24 meter diepte van de Formatie van Drente, laagpakket Gieten; - Het derde watervoerende pakket tot circa 118 meter diepte bestaat uit matig fijn tot grof zand van de formaties van Drente, Peize, Waalre en Oosterhout. - de ondoorlatende basis met klei van de Formatie van Breda is aanwezig vanaf een diepte van circa 120 meter min maaiveld; - de grondwaterspiegel bevindt zich circa 1.5 meter onder het maaiveld (m-mv). Het freatisch grondwater stroomt globaal in westelijke richting; - op circa 2.0 kilometer ten westen van de onderzoekslocatie ligt het grondwaterbeschermingsgebied Archemerberg en op circa 3.5 kilometer ten oosten bevindt zich het grondwaterbeschermingsgebied Hammerflier; - op circa 600 meter ten noordoosten van de huidige onderzoekslocatie stroomt de Linderbeek en op circa 1.7 kilometer ten westen stroomt de Beneden Regge; - de invloed van deze watergangen en grondwaterbeschermingsgebieden op het freatische grondwater is bij ons bureau onbekend. Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 4 van 24
3
Uitvoering bodemonderzoek Onderzoeksstrategie
De onderzoeksopzet gaat uit van: - NEN5740, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond” NNI Delft, januari 2009; - de aanvulling NEN5740/A1, "Bodem - Landbodem - Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de milieuhygiënische kwaliteit van bodem en grond”, NNI Delft, februari 2016; - NEN5707 + C2, “Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond”, NNI Delft, december 2017. Deellocatie A: Erf (circa 8250 m²) Op basis van de beschikbare informatie omtrent het historisch en huidig gebruik van de locatie, wordt de bovengrond als gevolg van de voormalige bedrijfsactiviteiten op het erf als verdacht beschouwd. De hypothese "verdachte locatie" uit NEN5740 (VED-HE) wordt voor de bovengrond van de locatie gebruikt. De hypothese "onverdachte locatie" uit NEN5740 (ONVNL) wordt voor de ondergrond en het grondwater op de locatie gebruikt. De laatste hypothese gaat ervan uit dat op een locatie geen of slechts licht verhoogde gehalten worden gemeten. De ondergrond en het grondwater van deellocatie A en C worden gecombineerd onderzocht.
Deellocatie B: Bovengrondse (voormalige) dieseltanks en olieopslag (circa 55 m²) De locaties van de (voormalige) bovengrondse dieseltanks worden beschouwd als verdacht ten aanzien van de aanwezigheid van minerale olie in de bovengrond en van minerale olie en vluchtige aromaten (BTEX) en naftaleen in het grondwater. Beide dieseltanklocaties worden gezamenlijk als één deellocatie onderzocht. De hypothese “verdachte locatie” uit NEN5740 wordt voor deze deellocatie gebruikt. De onderzoeksstrategie is gebaseerd op de NEN5740, paragraaf 5.3: Onderzoeksstrategie voor een verdachte locatie met een plaatselijke bodembelasting met een duidelijke verontreinigingskern (VEP). Deellocatie C: Weiland (circa 950 m²) Op basis van de beschikbare informatie wordt het weiland als niet verdacht beschouwd. De hypothese "onverdachte locatie" uit NEN5740 wordt voor de locatie gebruikt. Deze hypothese gaat ervan uit dat op een locatie geen of slechts licht verhoogde gehalten worden gemeten. De ondergrond en het grondwater van deellocatie A en C worden gecombineerd onderzocht. In de normen NEN5740 en NEN5707 zijn voor onverdachte en verdachte locaties richtlijnen gegeven voor een systematisch veldonderzoek, de bemonsteringsstrategie en uit te voeren analyses.
De gekozen onderzoeksstrategie is voldoende intensief voor het verkrijgen van inzicht in de bodemkwaliteit ten behoeve van de omgevingsvergunning, bestemmingsplanwijziging of eigendomsoverdracht. Tevens dient te worden vermeld dat er geen inpandige boringen in de woning worden verricht. Inpandig zijn geen potentieel bodembedreigende (bedrijfs)activiteiten uitgevoerd en er is geen aanleiding om te veronderstellen dat de inpandige bodemkwaliteit afwijkt van de uitpandige bodemkwaliteit. Bij percentages bodemvreemd materiaal van meer dan 50% is er geen sprake van bodem. Eventuele funderingslagen (asfalt- en puingranulaat) vallen buiten de scope van dit onderzoek. Het opgeboorde materiaal wordt wel beoordeeld op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. In geval er sprake is van meer dan 50% bodemvreemd materiaal/puin is norm NEN5897+C2 van toepassing: “Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat” NNI Delft, december 2017.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 5 van 24
Bij het verkennend bodemonderzoek worden de volgende uitgangspunten in acht genomen: - in door mensen bewoonde gebieden kunnen door jarenlang gebruik van de grond verhoogde gehalten aan PAK en/of zware metalen voorkomen. Deze worden over het algemeen aangeduid als lokale achtergrondwaarden. Deze gehalten zijn vaak gerelateerd aan het voorkomen van puin- en/of kooldeeltjes in de bodem; - in humeuze of veenhoudende bodems worden regelmatig verhoogde gehalten minerale olie waargenomen. Deze gehalten worden veroorzaakt door humuszuren en overig organisch materiaal, dat van nature aanwezig is en door een florisilbehandeling niet geheel wordt verwijderd. Tijdens chemische analyses worden deze verbindingen gedetecteerd als de zware fractie van minerale olie (C27 tot C40). Bij veenbodems betreft het gehalten van 50 tot 100 mg/kg droge stof; bij humeuze bodemlagen gaat het om bijdrages van 10 tot 50 mg/kg droge stof. Deze gehalten kunnen worden beschouwd als natuurlijke achtergrondwaarden; - in het grondwater kunnen van nature verhoogde gehalten aan zware metalen en fenolen voorkomen. Deze worden doorgaans aangeduid als natuurlijke achtergrondwaarden. Een voorbeeld wordt gevormd door (sterk) verhoogde arseengehalten in gebieden, die zeer ijzerrijk zijn. Door kwel kunnen bij hoge grondwaterstanden eveneens verhoogde gehalten aan arseen in de grond ontstaan.
Ook deze gehalten kunnen worden beschouwd als natuurlijke achtergrondwaarden. Veldwerkzaamheden Bij de boringen en monsternemingen is gewerkt volgens de geldende NEN- en NPR-voorschriften, alsmede conform BRL SIKB 2000 en de protocollen 2001 en 2002, waarvoor Kruse Milieu BV is gecertificeerd. Deellocatie A: Erf Op een terreindeel met een oppervlakte van circa 8250 m² worden in totaal 23 inspectiegaten verricht met een lengte en een breedte van minimaal 0.3 meter. Er worden minimaal 6 inspectiegaten doorgeboord in de ondergrond tot maximaal 2.0 m-mv. Voor het meten van het grondwaterpeil en het nemen van grondwatermonsters worden 2 diepe boringen overeenkomstig NEN5766 afgewerkt tot peilbuizen (PB A1 en PB A2). Eén peilbuis wordt ter plekke van de toekomstige woning (bij de spoelplaats) geplaatst. Het opgegraven materiaal wordt uitgezeefd over 20 mm en visueel geïnspecteerd op de aanwezigheid van asbest. De gaten worden handmatig met een schop gegraven en over het te onderzoeken terreindeel verdeeld. De onverdachte ondergrond en het grondwater ter plekke van het erf en het weiland (deellocatie C) worden gezamenlijk onderzocht. Met betrekking tot de inpandige boringen A13 en A17 worden de gaten vervangen door boringen van 120 mm doorsnede. De boringen worden gecodeerd als boring A1 tot en met A23.
Deellocatie B: Bovengrondse (voormalige) dieseltanks en olieopslag Ter plaatse van de (voormalige) dieseltanklocaties worden om een zo goed mogelijk beeld te vormen van de bodemsamenstelling en bodemkwaliteit in totaal 5 boringen verricht tot 1.0 meter minus maaiveld. Voor het meten van het grondwaterpeil en het nemen van grondwatermonsters wordt één diepe boring overeenkomstig NEN5766 afgewerkt tot peilbuis (PB B1). De boringen worden gecodeerd als boring B1, B2, B3, B4 en B5. Deellocatie C: Weiland Op basis van de oppervlakte van 950 m² kan op basis van norm NEN5740, strategie onverdachte locatie worden afgeleid dat er 6 boringen dienen te worden verricht, waarvan 5 tot 0.5 meter en 1 tot 2.0 meter diepte of tot de grondwaterspiegel. De ondergrond en het grondwater ter plekke van het erf en het weiland worden gezamenlijk onderzocht. De boringen worden gecodeerd als boring C1 tot en met C6.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 6 van 24
Van elk monsterpunt wordt de samenstelling van de bodem beschreven volgens NEN5104. Het opgeboorde materiaal wordt tevens beoordeeld door zintuiglijke waarneming op verontreinigingskenmerken zoals afwijkende geur en/of kleur. Analyses De chemische analyses worden uitgevoerd door Eurofins Analytico BV te Barneveld, een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium voor analyses conform de AS3000-protocollen. De asbestmonsters worden onderzocht door Eurofins Omegam in Amsterdam, een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium voor vezelonderzoek. Voor het uitvoeren van deze analyses worden in dit verkennend onderzoek 12 grondmengmonsters samengesteld (waarvan 4 mengmonsters van de fijne fractie) en er worden 3 grondwatermonster genomen. De samenstelling van de mengmonsters vindt plaats op basis van de zintuiglijke waarnemingen, de bodemopbouw en/of posities van de boringen. De samenstelling van de mengmonsters staat vermeld in paragraaf 4.2 in tabel 3. De monsters worden volgens de voorschriften uit NEN5740 en NEN5707 onderzocht. In tabel 1 is weergegeven welke chemische analyses worden uitgevoerd. Tabel 1: Analysepakket per (meng)monster. Monster
Analysepakket Deellocatie A: Erf
Bovengrond (4x)
Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, PCB, PAK (10), organisch stof, lutum en droge stof
Bovengrond (4x)
Asbest en droge stof
Deellocatie B: Bovengrondse (voormalige) dieseltanks en olieopslag Bovengrond (1x)
Minerale olie, organische stof en droge stof
Grondwater (1x)
Minerale olie, vluchtige aromaten (BTEX), naftaleen, pH, EC en troebelheid. Deellocatie C: Weiland
Bovengrond (1x)
Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, PCB, PAK (10), organisch stof, lutum en droge stof Deellocatie A en C: Ondergrond en grondwater
Ondergrond (2x)
Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, PCB, PAK (10), organisch stof, lutum en droge stof
Grondwater (2x)
Zware metalen (Ba, Cd, Co, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb en Zn), minerale olie, vluchtige aromaten (BTEX), naftaleen, styreen en gechloreerde koolwaterstoffen (oplosmiddelen standaardpakket), zuurgraad (pH), elektrisch geleidingsvermogen (EC) en troebelheidsmeting
Algemene opmerkingen - Op de grondmengmonsters wordt standaard een florisilbehandeling uitgevoerd om verstoring van de analyse op minerale olie door natuurlijke humuszuren tegen te gaan. - De zuurgraad (pH), het elektrisch geleidingsvermogen (EC) en troebelheidsmeting, van het grondwater worden in het veld gemeten. Filtratie van het grondwater voor de metalenanalyse vindt eveneens in het veld plaats. Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 7 van 24
Toetsing chemische analyses De resultaten van de chemische analyses uit het bodemonderzoek worden beoordeeld aan de hand van de gecorrigeerde achtergrond-, streef- en interventiewaarden voor verontreinigingen in de bodem uit de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 en tabel 1 van bijlage B, Regeling bodemkwaliteit van het ministerie van I&M. De achtergrondwaarden voor grond zijn vastgelegd in de Regeling bodemkwaliteit (Staatsblad, 22 november 2012). De interventiewaarden voor grond en grondwater zijn vastgelegd in de Circulaire bodemsanering. De toetsing aan de eisen in de Wet Bodembescherming en de Circulaire Bodemsanering is beoogd om te beoordelen of er sprake is van een ernstig gevaar voor de volksgezondheid en/of het milieu.
Hierbij worden de volgende waarden onderscheiden: achtergrondwaarde (AW) voor grond: het niveau waarbij sprake is van een duurzame kwaliteit van de grond; bij overschrijding wordt gesproken van een lichte verontreiniging; streefwaarde (S) voor grondwater: het niveau waarbij sprake is van een duurzame kwaliteit van het grondwater; bij overschrijding wordt gesproken van een lichte verontreiniging; interventiewaarde bodem (I): het niveau waarbij de functionele eigenschappen van de bodem voor mens, plant of dier ernstig verminderd zijn of ernstig bedreigd worden; bij overschrijding wordt gesproken van een sterke verontreiniging; tussenwaarde (T): Gelijk aan het gemiddelde van de achtergrond- of streefwaarde en de interventiewaarde, dus (A+I)/2 (grond) of (S+I)/2 (grondwater). Wanneer bij een verkennend onderzoek een component met concentratie boven deze waarde wordt gevonden is in principe een nader onderzoek nodig. Bij de toetsing van de analyseresultaten aan de landelijke achtergrondwaarden en de Interventiewaarden worden deze eerst omgerekend naar een gestandaardiseerde meetwaarde (GSSD). Bij de toetsing van de grondresultaten wordt daarbij gebruik gemaakt van de gemeten percentages lutum en organische stof in de grond(meng)monsters. De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn volgens BoToVa getoetst aan de achtergrond-, streef- en interventiewaarden.
Het toetsingsresultaat is overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW of S; * concentratie groter dan AW of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I. *** concentratie groter dan I. Een locatie wordt als verontreinigd beschouwd als de GSSD groter is dan de achtergrondwaarde of streefwaarde. Voor een aantal stoffen kan de rapportagegrens bepalend zijn voor de achtergrondwaarde of streefwaarde. De locatie wordt niet verontreinigd verklaard als geen van de onderzochte stoffen in de bodem aanwezig is met een concentratie hoger dan de achtergrondwaarde of streefwaarde. De resultaten van eventuele PFAS-analyses worden getoetst aan de achtergrondwaarden in de landbodem genoemd in het “Tijdelijk Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie” (geactualiseerde versie december 2021) van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, alsmede aan de sinds 15 januari 2020 door het RIVM afgeleide INEV’s (Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreinigingen) voor de stoffen PFOS, PFOA en GenX in grond en grondwater.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 8 van 24
Toetsing asbestanalyses De resultaten van de asbestanalyses worden getoetst aan de wetgeving inzake asbest in bodem en puin welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen. De restconcentratienorm beschrijft de concentratie asbest, waaronder hergebruik nog is toegestaan. De interventiewaarde beschrijft de concentratie asbest in bodem, waarboven in principe gesaneerd dient te worden. Voor asbest is de restconcentratienorm gelijk aan de interventiewaarde en deze waarde bedraagt 100 mg/kg gewogen asbest. De gewogen concentratie asbest is gelijk aan de concentratie serpentijnasbest, vermeerderd met 10 maal de concentratie amfiboolasbest. Voor puinverhardingen dient de asbestconcentratie te worden getoetst aan de normen uit het Besluit Asbestwegen Wet Milieugevaarlijke Stoffen (WMS). Hierin wordt tevens een restconcentratie van 100 mg/kg gewogen asbest genoemd. Bij boringen <0.35 meter diameter: indien in het opgeboorde materiaal uit minimaal één boring binnen een (deel)locatie asbest wordt aangetroffen, dan is aanvullend asbestonderzoek verplicht. Indien in de boringen binnen een (deel)locatie geen asbest wordt aangetroffen, dan is aanvullend asbestonderzoek niet verplicht. Bij een asbestgehalte groter dan de helft van de interventiewaarde is een nader onderzoek asbest verplicht.
De hoogste bepaalde waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. Bij een nader asbestonderzoek wordt getoetst aan de interventiewaarde. Alleen indien in het verkennend bodemonderzoek de onderzoeksintensiteit (hoeveelheid geïnspecteerde grond in de gaten en het aantal analyses) op hetzelfde niveau zit als het nader asbestonderzoek, dan is een directe toetsing aan de interventiewaarde mogelijk. Indien overschrijding van de restconcentratienorm plaatsvindt, dan dienen werkzaamheden met de betreffende bodem/puinverharding plaats te vinden onder asbestcondities. Bij asbestconcentraties lager dan de restconcentratienorm zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk bij be- en verwerking van de grond of puinverharding.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 9 van 24
4
Resultaten Algemeen
In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van de veldwerkzaamheden en de analyseresultaten. De uitgevoerde veldwerkzaamheden en waarnemingen, de samenstelling van de mengmonsters en de grondwatergegevens worden beschreven in paragraaf 4.2. De resultaten van de chemische analyses worden weergegeven in paragraaf 4.3 en in paragraaf 4.4 worden de resultaten besproken. De resultaten van de asbestanalyses worden weergegeven in paragraaf 4.6. Veldwerkzaamheden De veldwerkzaamheden zijn in november 2021 uitgevoerd door de heren J. Hartman, N. Pepping en B. Dierink. Deze veldwerkers zijn conform BRL SIKB2000 gecertificeerd en erkend (certificaatnummer K44441/08). Opgemerkt dient te worden dat het maaiveld, vanwege de aanwezigheid van klinkers, beton, gras, bomen en struiken, niet (goed) geïnspecteerd kon worden. Er is sprake van een indicatieve maaiveldinspectie. Eventuele kleine asbestverdachte fragmenten kunnen hierdoor niet zijn opgemerkt. De weersomstandigheden tijdens de inspectie waren goed (goed zicht, geen neerslag). Door de veldwerkers zijn visueel geen asbestverdachte materialen waargenomen op het maaiveld. Deellocatie A: Erf Op 6 december 2021 zijn in totaal, na maaiveldinspectie, 21 inspectiegaten gegraven (met een schop) en zijn er 2 boringen verricht (A13 en A17).
De inspectiegaten A1 en A2 zijn met behulp van een zuigerboor en Edelmanboor verdiept en afgewerkt met peilbuizen. Deellocatie B: Bovengrondse (voormalige) dieseltanks en olieopslag Op 29 november 2021 zijn in totaal 5 boringen tot maximaal 1.2 m-mv verricht, waarvan boring B1 is verdiept met behulp van een Edelmanboor en zuigerboor en afgewerkt met een peilbuis (PB B1). Er is zintuiglijk geen minerale olie waargenomen in de grond of in het grondwater (geen oliegeur, geen olie/water-reactie). Deellocatie C: Weiland (circa 950 m²) Op 13 december 2021 zijn in totaal 6 boringen verricht, waarvan 1 boring met behulp van een Edelmanboor is verdiept tot 1.0 m-mv. De situering van de monsterpunten is weergegeven op de situatieschets van bijlage I. Tijdens de boorwerkzaamheden is de bodemopbouw beschreven en is de grond zintuiglijk beoordeeld op eventuele aanwezigheid van verontreinigingen. De boorbeschrijvingen zijn weergegeven in bijlage II. De bodemopbouw ter plaatse van de onderzoekslocatie bestaat globaal uit matig fijn, zwak siltig zand met rond 1.0 - 1.6 m-mv sterk zandige leemlagen in de ondergrond. In de boven- en ondergrond zijn roest- en oerhoudende lagen aangetroffen. Er zijn plaatselijk bodemvreemde materialen waargenomen. Deze zijn weergegeven in tabel 2. Door de veldwerkers zijn visueel geen asbestverdachte materialen waargenomen in de bodem.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 10 van 24
Tabel 2: Weergave bodemvreemde materialen. Boring
Diepte (m-mv) Waarneming Deellocatie A: Erf
A7
0.3 - 0.5
Sporen puin
A8
0.15 - 0.26
Sterk puinhoudend
A9
0.18 - 0.5
Sporen puin
A11A
0.25 - 0.33 0.33 - 0.6
Zwak puinhoudend Sporen puin
A11
0.23 - 0.33 0.33 - 0.6
Matig puinhoudend Sporen puin
A12
0.17 - 0.5
Sporen puin
A16
0.4 - 0.8
Sporen puin
Op basis van de zintuiglijke waarnemingen, bodemsamenstelling en/of geografische positie van de boringen zijn de (meng)monsters samengesteld, zoals in tabel 3 staat omschreven. De zintuiglijk schone ondergrond van deellocatie C is niet opgenomen in het mengmonster van de ondergrond. De kwaliteit wordt gelijkwaardig geacht ten opzichte van de ondergrond op het erf. Tabel 3: Samenstelling (meng)monsters. (Meng)monster
Boringnummer
Traject (diepte in m-mv)
Analyse
Deellocatie A: Erf A - BG I (visueel schoon)
A1 A4, A5 en A6
0.15 - 0.65 0 - 0.5
NEN5740-standaardpakket
A - BG II (sporen puin)
A7 A9 A11 A12
0.3 - 0.5 0.18 - 0.5 0.33 - 0.6 0.17 - 0.5
NEN5740-standaardpakket
A - BG III (matig/sterk puin)
A8 A11
0.15 - 0.26 0.23 - 0.33
NEN5740-standaardpakket
A - BG IV (visueel schoon)
A14 A19 A21 A22
0.4 - 0.9 0 - 0.4 0.25 - 0.65 0.08 - 0.4
NEN5740-standaardpakket
A - OG I (visueel schoon)
A1 A1 A2 A2 A4 A5
0.7 - 1.0 1.0 - 1.3 0.3 - 0.8 0.8 - 1.3 0.7 - 1.0 1.0 - 1.4
NEN5740-standaardpakket
Project: 21070316
Pagina 11 van 24
Kruse Milieu BV
Vervolg tabel 3: Samenstelling (meng)monsters. (Meng)monster
Boringnummer
Traject (diepte in m-mv)
Analyse
A - OG II (visueel schoon)
A3 A7 A8 A11 A12 A14 A16
0.5 - 0.9 0.5 - 0.95 0.26 - 0.6 0.6 - 0.85 0.5 - 0.75 0.9 - 1.2 0.4 - 0.8
NEN5740-standaardpakket
MM FF - 01 (visueel schoon)
A4, A5 en A6
0 - 0.5
Asbest
MM FF - 02 (sporen/zwak puin)
A7 A9 A11 A12
0.3 - 0.5 0.18 - 0.5 0.33-0.50 0.17 - 0.5
Asbest
MM FF - 03 (matig/sterk puin)
A8 A11
0.15 - 0.26 0.23 - 0.33
Asbest
MM FF - 04 (geroerd ophoogzand)
A3 A14 en A22 A21
0.08 - 0.5 0.08 - 0.4 0.25 - 0.65
Asbest
Deellocatie B: Bovengrondse (voormalige) dieseltanks en olieopslag B – BG (visueel schoon)
0.15 - 0.65 0.07 - 0.3 0.07 - 0.2
B1 B2, B4 en B5 B3
Minerale olie
Deellocatie C: Weiland C – BG (visueel schoon)
C1 C2 C3, C4, C5 en C6
0 - 0.4 0 - 0.45 0 - 0.3
NEN5740-standaardpakket
De boringen A1, A2 en B1 zijn doorgezet tot 2.80 m-mv, 3.00 m-mv en 3.50 m-mv. Wanneer het grondwater werd bereikt, werd een zuigerboor gebruikt om de PVC-peilbuis te kunnen plaatsen. Een peilbuis bestaat normaliter uit een filter met een lengte van 1.0 meter, gekoppeld aan een blinde stijgbuis. Ter hoogte van de filter, met een diameter van 28 x 32 mm, is filtergrind in het boorgat gestort. Rondom de filter is een filterkous aangebracht. Er is bentoniet in het boorgat gestort om directe indringing van hemelwater in het filter tegen te gaan. De rest van het boorgat is opgevuld met het oorspronkelijke bodemmateriaal. Vervolgens zijn de peilbuizen doorgepompt. Op 13 december 2021 zijn de peilbuizen bemonsterd. Het voorpompen en bemonsteren heeft conform NEN5744 plaatsgevonden met een laag debiet (tussen 100 en 500 ml/min). Er is op toegezien dat de grondwaterstand tijdens het voorpompen niet meer dan 50 cm is gedaald en dat er is bemonsterd met hetzelfde (of lager) debiet als waarmee is voorgepompt (bemonstering maximaal 200 ml/min in verband met vluchtige stoffen). De grondwatergegevens staan weergegeven in tabel 4.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 12 van 24
Tabel 4: Weergave gegevens grondwater. Troebelheid Toestroming EC (NTU) (μS/cm)
Peilbuis
Filterstelling (m-mv)
Grondwaterstand (m-mv)
pH (-)
PB A1
1.80 - 2.80
0.85
6.0
600
68
Goed
PB A2
2.00 - 3.00
1.10
5.2
760
30
Goed
PB B1
2.50 - 3.50
1.00
6.0
420
78
Goed
De waarden voor de pH in peilbuis PB A2 wordt als licht verlaagd beschouwd. De waarden voor de pH van de peilbuizen A1 en B1 en de EC voor alle peilbuizen worden als normaal geacht. In de grondwatermonsters van is een hogere troebelheid gemeten dan voor natuurlijke troebelheid verwacht wordt (≥10 NTU). De peilbuis heeft voldoende rusttijd gehad na plaatsing (minimaal een week). Ook is de peilbuis zorgvuldig en met een voldoende laag debiet afgepompt waardoor aangenomen wordt dat er geen sprake is geweest van een verstoord bodemevenwicht tijdens monsterneming, en dat de gemeten waarde voor troebelheid een natuurlijke oorzaak heeft (zwevende stoffen als lutum of silt in het grondwater). Zwevende delen kunnen leiden tot verhoogde meetwaarden in het grondwater als gevolg van matrixstoringen bij de analyse en ab- en adsorptie organische verbindingen en zware metalen aan deze zwevende delen. Resultaten en toetsing van de chemische analyses In algemene zin dient opgemerkt te worden dat indien de analyses van de grondmonsters zijn uitgevoerd op mengmonsters, dit kan betekenen dat de gehaltes hoger kunnen zijn in de individuele monsters. De analyseresultaten en de toetsingstabellen zijn weergegeven in bijlage III.
Bij de toetsing van de analyseresultaten aan de landelijke achtergrondwaarden en de interventiewaarden worden deze eerst omgerekend naar een gestandaardiseerde meetwaarde (GSSD). Bij de toetsing van de grondresultaten wordt daarbij gebruik gemaakt van de gemeten percentages lutum en organische stof in de grond(meng)monsters. De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn volgens BoToVa getoetst aan de achtergrond-, streef- en interventiewaarden. In de bovengrond (A - BG I, A - BG III) en in het grondwater (PB A1) zijn lichte tot sterke verontreinigingen gemeten, deze zijn weergegeven in tabel 5. In de bovengrond (A - BG II, A - BG IV, B - BG en C - BG) en in de ondergrond (A - OG I en A - OG II) en in het grondwater (PB B1) zijn geen verontreinigingen aangetoond. Tabel 5: Verhoogde concentraties (mg/kg d.s. en μg/l). Monster
Component
Gemeten concentratie
GSSD
Achtergrond-1 of streefwaarde
Interventiewaarde
Deellocatie A: Erf
1
Bovengrond, A - BG I
PAK
1.7
1.69 *
1.5
40
Bovengrond, A - BG III
Minerale olie PAK
140 54
500 * 53.84 ***
190 1.5
5000 40
PB A1
Barium
150
150 *
50
625
PB A2
Barium
410
410 **
50
625
AW2000
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 13 van 24
In de vierde kolom van tabel 5 wordt het toetsingsresultaat overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW en/of S; * concentratie groter dan Aw en/of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I; *** concentratie groter dan I. Bespreking resultaten chemische analyses Zoals in de vorige paragraaf is beschreven, zijn er een lichte tot sterke verontreinigingen aangetoond. In deze paragraaf worden mogelijke verklaringen gegeven voor de analyseresultaten. Deellocatie A: Erf Bovengrond, A - BG I en A - BG III - PAK en minerale olie Oorzaak voor het zeer licht verhoogde PAK-gehalte In A - BG I wordt deels gezocht in de waargenomen bodemvreemde materialen. De sterke PAK-verontreiniging in A- BG III is niet direct te verklaren. Mogelijk is er een relatie met de lichte olieverontreiniging (de combinatie minerale olie en PAK kan duiden op afgewerkte olie). Om de bron van het sterk verhoogde PAK-gehalte in het mengmonster van de bovengrond A - BG III te bepalen, zijn de 2 deelmonsters uit het mengmonster separaat geanalyseerd. De resultaten hiervan zijn beschreven in paragraaf 4.5. Grondwater, PB A1 en PB A2 - Barium In het grondwater is een licht en een matig verhoogde concentratie aan barium aangetroffen.
Formeel gezien dient verder aanvullend onderzoek uitgevoerd te worden naar aanleiding van het matig verhoogde bariumgehalte. Er zijn naar onze mening een aantal redenen om af te zien van een aanvullend of nader onderzoek: - De (onderzoeks)locatie is niet verdacht voor de aanwezigheid van barium en er is geen bron aanwijsbaar voor het matig verhoogde bariumgehalte; - In de boven- en ondergrond zijn geen verhoogde bariumgehalten gemeten; - In de boven- en ondergrond zijn oer- en roesthoudende lagen waargenomen, wat duidt op de natuurlijke aanwezigheid van metalen in de bodem. - In het grondwatermonster is een lage pH aangetoond. Hierdoor lossen zware metalen makkelijker op in het grondwater. Op basis van deze overwegingen wordt gesteld dat het bariumgehalte in het grondwater van PB A2 is toe te schrijven aan een plaatselijk (natuurlijk) verhoogde achtergrondwaarde. Naar onze mening is het dan ook niet noodzakelijk om over te gaan tot een nader onderzoek. Deellocatie B: (voormalige) bovengrondse dieseltanks en olieopslag De (voormalige) bovengrondse dieseltanks (en olieopslag) hebben geen aantoonbare negatieve invloed (gehad) op de bodemkwaliteit.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 14 van 24
Separate analyses Naar aanleiding van het sterk verhoogde PAK-gehalte in het bovengrondmengmonster A - BG III is besloten de 2 deelmonsters uit dit mengmonster separaat te laten analyseren op de PAK. De resultaten van de separate analyses zijn weergegeven in tabel 6. Tabel 6: Gemeten PAK-gehalten (mg/kg droge stof).
1
Monster
Component
Gemeten concentratie
GSSD
Achtergrondwaarde1
Interventiewaarde
Boring A8.2 (0.15-0.26)
PAK
0.6
0.597 -
1.5
40
Boring A11.2 (0.23-0.33) PAK
140
138.3 ***
1.5
40
AW2000
In de vierde kolom van tabel 6 wordt het toetsingsresultaat overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW; * concentratie groter dan AW en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I; *** concentratie groter dan I. Bovengrond, A - BG III - PAK Uit de separate analyses blijkt dat de bovengrond van boring A11.2 van 0.23 - 0.33 m-mv sterk verontreinigd is met PAK. De bovengrond van boring A8.2 is geen PAK aangetoond. Het sterk verhoogde PAK-gehalte in de bovengrond ten tijde van de eerste bemonstering wordt bevestigd. Er is geen sprake van een meetfout. Gesteld kan worden dat de bovengrond ter plaatse boring A11.2 van 0.23 - 0.33 m-mv sterk verontreinigd is met PAK. Om inzicht te krijgen in de omvang van de PAK-verontreiniging is een nader bodemonderzoek verricht. Het nader PAK-onderzoek is beschreven in hoofdstuk 5. Resultaten asbestanalyses In bijlage IV zijn de analyserapporten van het asbestonderzoek opgenomen. In de fijne fractie van de mengmonsters MM FF - 01, MM FF – 02, MM FF - 03 en MM FF - 04 is geen asbest aangetoond.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 15 van 24
5
Uitvoering nader bodemonderzoek
De onderzoeksopzet gaat uit van NTA5755, "Bodem - Landbodem. Strategie voor het uitvoeren van nader onderzoek - Onderzoek naar de aard en omvang van bodemverontreiniging". Conceptueel model nader bodemonderzoek Tabel 7: Conceptueel model in tabelvorm. Oorzaak van de Het sterk verhoogde PAK-gehalte in boring A11.2 bevindt zich in de verontreiniging bodemlaag van 0.23 tot 0.33 m-mv. De oorzaak van de verontreiniging is niet bekend. Afgewerkte olie kan een oorzaak zijn voor het sterk verhoogde PAK-gehalte, aangezien in het mengmonster van de bovengrond A - BG III ook minerale olie is aangetoond. Omdat er na 1987 geen calamiteiten hebben plaatsgevonden, waarbij PAK in de bodem kan zijn terecht gekomen, wordt de verontreiniging beschouwd als een historische verontreiniging. Bodemgebruik Het terreindeel, waar de sterk verontreinigde grond met PAK zich bevindt, is thans verhard met klinkers. In de toekomst zal dit terreindeel worden bebouwd met een woning. Bodemopbouw De bodemopbouw ter plaatse van de onderzoekslocatie is globaal als volgt: tot maximaal 4.0 meter min maaiveld (m-mv) is overwegend matig fijn zand aangetroffen. Plaatselijk komen leemlagen voor, die niet aaneengesloten zijn. Omvang van de De omvang van de sterke verontreiniging is niet bekend. Mogelijk betreft verontreiniging het een puntbron van beperkte omvang.
Ernst van de Er kan op voorhand niet worden vastgesteld of er wel of niet sprake is van verontreiniging een geval van ernstige bodemverontreiniging. De verontreiniging dient zowel verticaal als horizontaal te worden afgeperkt.
Onderzoeksstrategie nader bodemonderzoek De onderstaande werkzaamheden worden verricht in het kader van het nader bodemonderzoek naar de omvang van de verontreiniging met PAK in de puinhoudende bodemlaag van 0.23 tot 0.33 m-mv van boring A11. Ten behoeve van het nader bodemonderzoek worden 3 boringen uitgevoerd tot minimaal 1.0 meter diepte ten behoeve van de horizontale afperking van de verontreiniging. Deze boringen worden gecodeerd als 101 tot en met 103. Voor de verticale afperking wordt een reeds genomen monster uit boring A11 gebruikt. Voor de eventuele verdere verticale afperking wordt bij boring A11 een diepe boring verricht, die wordt gecodeerd als A11A. Omdat er geen duidelijke relatie is tussen de zintuiglijke waarnemingen en het sterk verhoogde PAK-gehalte, worden geen mengmonsters samengesteld. Voor de verticale en horizontale afperking van sterke grondverontreiniging worden 4 grondanalyses verricht op PAK. In verband met de afvoer en het verwerken van de sterk verontreinigde grond wordt tevens een PFASanalyse verricht. Als stopcriterium voor het nader onderzoek wordt een PAK-gehalte gehanteerd van maximaal de functieklasse wonen (6.8 mg/kg d.s.).
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 16 van 24
Veldwerkzaamheden nader bodemonderzoek De veldwerkzaamheden zijn in januari 2022 uitgevoerd door de heer J. Hartman. De veldwerker is conform SIKB BRL 2000 gecertificeerd en erkend (certificaatnummer K44441/08). Er zijn op 5 januari 2022 in totaal 4 boringen verricht met behulp van een Edelmanboor. De situering van de monsterpunten is weergegeven op de situatieschets van bijlage I. Tijdens de boorwerkzaamheden is de bodemopbouw beschreven en is de grond zintuiglijk beoordeeld op eventuele aanwezigheid van verontreinigingen. De boorbeschrijvingen zijn weergegeven in bijlage II. De bodemopbouw ter plaatse van de onderzoekslocatie is globaal als volgt: tot maximaal 2.0 meter min maaiveld (m-mv) is overwegend matig fijn zand aangetroffen. Er zijn plaatselijk bodemvreemde materialen waargenomen (zie tabel 8). De boringen 101 en 102 zijn zintuiglijk schoon. Tabel 8: Weergave bodemvreemde materialen. Monsterpunt
Diepte (m-mv) Waarneming
A11A
0.25 - 0.33 0.33 - 0.60
Zwak puinhoudend Sporen puin
103
0.20 - 0.30
Volledig baksteen
Op basis van en ter verificatie van de zintuiglijke waarnemingen, bodemsamenstelling en/of de geografische positie van de boringen zijn de grondmonsters geanalyseerd, zoals is weergegeven in tabel 9. Tabel 9: Geanalyseerde grondmonsters. Monster
Traject (diepte in m-mv)
Doel
Boring A11.4
A11
0.60 - 0.85
Verticale afperking
Boring 101.1
101
0.08 - 0.55
Horizontale afperking
Boring 102.2
102
0.30 - 0.60
Horizontale afperking
Boring 103.2
103 101 102 103
0.30 - 0.70 0.08 - 0.55 0.30 - 0.60 0.30 - 0.70
Horizontale afperking
Boring
MM - PFAS
Bepalen bodemkwaliteit met betrekking tot PFAS
Resultaten van de chemische analyses nader bodemonderzoek De analyseresultaten en toetsingstabellen zijn weergegeven in bijlage III. De gemeten PAKgehalten zijn weergegeven in tabel 10. Het mengmonster MM - PFAS is niet verontreinigd met PFAS.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 17 van 24
Tabel 10: Verhoogde concentraties (mg/kg d.s.). Gemeten concentratie
GSSD
Achtergrond
Interventiewaarde
PAK
0.35
0.35 -
1.5
40
Boring 101.1
PAK
0.35
0.35 -
1.5
40
Boring 102.2
PAK
0.43
0.432 -
1.5
40
Boring 103.2
PAK
3.4
3.356 *
1.5
40
Monster
Component
Boring A11.4
In de vierde kolom van tabel 10 wordt het toetsingsresultaat overeenkomstig BoToVa als volgt aangeduid: concentratie kleiner of gelijk aan AW of S; * concentratie groter dan AW of S en kleiner of gelijk aan T; ** concentratie groter dan T en kleiner of gelijk aan I; *** concentratie groter dan I. Bespreking resultaten chemische analyses nader bodemonderzoek Uit de analyseresultaten blijkt dat de afperking van de sterke verontreiniging met PAK in voldoende mate heeft plaatsgevonden. De monsters ten behoeve van de verticale afperking en de horizontale afperking zijn niet of licht (lager dan maximale functieklasse wonen) verontreinigd met PAK. Op basis van de beschikbare gegevens wordt de omvang van de PAK-verontreiniging geschat op circa 10-15 m3 (circa 25 m2 x 0.5 meter), waarvan circa 5 m3 (10 m2 x 0.5 meter) sterk verontreinigd. Om de verontreiniging te ontgraven tot onder de terugsaneerwaarde zal meer grond ontgraven moeten worden. Er is geen sprake van een geval van ernstige bodemverontreiniging, aangezien het omvangscriterium van 25 m3 sterk verontreinigde grond niet wordt overschreden. Er zijn bij het huidig gebruik geen blootstellingsrisico’s, omdat de sterke verontreiniging zich onder een aaneengesloten verhardingslaag bevindt (met daaronder zintuiglijk schoon ophoogzand).
Sanering van de sterk verontreinigde grond is noodzakelijk met het oogpunt op de toekomstige herontwikkeling. De geschatte interventiewaardecontour is weergegeven in het boorplan in bijlage I. De sterk verontreinigde grond mag niet worden verminderd of worden verplaatst zonder toestemming van het bevoegd gezag. Voor de grondsanering is een plan van aanpak opgesteld. Het plan van aanpak staat in hoofdstuk 6 beschreven. Het verrichten van bodemsaneringen mag alleen door erkende bedrijven worden uitgevoerd.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 18 van 24
6
Plan van aanpak
Dit hoofdstuk 6 omvat het plan van aanpak betreffende de grondsanering, die dient te worden uitgevoerd. Aanleiding voor de grondsanering is de sterke grondverontreiniging met PAK, die is aangetoond tijdens het verkennend bodemonderzoek. De geschatte interventiewaardecontour van de PAK-verontreiniging is weergegeven in het boorplan in bijlage I. Deze locatie is een onderdeel van de locatie van de nieuw te bouwen woning. Omschrijving verontreinigingssituatie De grondverontreiniging ter plekke van boring A11 is verticaal en horizontaal afgeperkt door de boringen A11 en de boringen 101 tot en met 103, die niet of licht verontreinigd zijn met PAK. Het hoogste PAK-gehalte is gemeten in boring A11 en bedraagt 138.3 mg/kg droge stof (GSSD). Het plan van aanpak bestaat uit de volgende onderdelen: omschrijving verontreinigingssituatie, uitgangspunten en saneringswijze, informeren overheid, gegevens van bedrijven en instanties, die betrokken zijn bij de sanering en een beschrijving van de saneringswerkzaamheden.
Uitgangspunten en werkwijze De keuze voor de saneringswijze is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: Doelstelling van de werkzaamheden is het verwijderen van de sterk verontreinigd grond met PAK tot onder de terugsaneerwaarde (maximale waarde functieklasse Wonen voor PAK is 6.8 mg/kg d.s.); Er is geen sprake van een ernstig geval van bodemverontreiniging; Op basis van de analyseresultaten hoeft niet te worden gewerkt in een veiligheidsklasse (zie bijlage VI de bepaling van de veiligheidsklasse en overzicht maatregelen CROW 400). De basishygiëne dient in acht te worden genomen; De grondsaneringswerkzaamheden worden uitgevoerd conform BRL SIKB 7000 en protocol 7001 en milieukundig begeleid conform BRL SIKB 6000 en protocol 6001. Gekozen is voor de volgende saneringsaanpak: Afzetten saneringslocatie en realiseren borstelplaats; Verwijderen van de klinkerverharding; Ontgraven sterk verontreinigde grond tot 0.5 m-mv en afvoeren naar een erkende verwerker (grondreiniger); Uitkeuren bodem en wanden van de ontgraving door de milieukundige begeleider; Opstellen evaluatierapport, waarin de uitgevoerde werkzaamheden worden beschreven. Informeren overheid Allereerst wordt opgemerkt dat de grondsanering kan worden gestart, nadat er schriftelijke instemming van het bevoegd gezag is ontvangen op voorliggend plan van aanpak.
Het bevoegd gezag (gemeente Twenterand) wordt door de aannemer op de hoogte gebracht over de aanvang van geplande werkzaamheden. Deze informatie wordt minstens vijf werkdagen voor het begin van de werkzaamheden doorgegeven. Tijdens de sanering zal het bevoegd gezag op de hoogte worden gebracht van de vorderingen. Tevens kan de locatie tijdens de werkzaamheden worden bezocht door een vertegenwoordiger van het bevoegd gezag.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 19 van 24
Betrokken instanties en bedrijven In onderstaand overzicht zijn betrokken instanties en bedrijven opgenomen: Opdrachtgever Bevoegd gezag De heer M. van Munster Gemeente Twenterand OD Twente Meersendijk 3 Postbus 67 Postbus 499 7683 PB den Ham 7670 AB Vriezenveen 7600 AL Almelo Milieukundige begeleiding conform BRL SIKB 6000, protocol 6001 Nader te bepalen
Uitvoering grondsanering conform BRL SIKB 7000, protocol 7001 Nader te bepalen
Bronbemaling Niet van toepassing
Verwerker verontreinigde grond Nader te bepalen
Beschrijving saneringswerkzaamheden Voor aanvang van de saneringswerkzaamheden dient voorliggend plan van aanpak te zijn goedgekeurd door het bevoegd gezag. Tevens worden startmeldingen verzorgd, alsmede een KLIC-melding en er wordt een afvalstroomnummer aangevraagd. Er wordt een VGM-plan opgesteld door de aannemer. Op basis van de analyseresultaten hoeft niet te worden gewerkt in een veiligheidsklasse. De saneringslocatie zal worden afgezet en er zal een borstelplaats worden ingericht. De sterk verontreinigde grond met PAK wordt ontgraven conform de ontgravingscontour in het boorplan in bijlage I en op aanwijzingen van de milieukundige begeleider (processturing). Verwacht wordt dat in totaal circa 5 tot 10 m3 grond dient te worden afgevoerd. De ontgraving wordt niet aangevuld. Milieukundig verificatie Er wordt een evaluatierapport opgesteld door de milieukundig begeleider (verificatie), waarin de uitgevoerde werkzaamheden worden beschreven en onder andere weegbonnen (afvoer verontreinigde grond) en analyserapporten worden opgenomen. Het evaluatierapport zal worden verzonden naar de opdrachtgever en naar de gemeente Twenterand.
Kruse Milieu BV
Project: 21070316
Pagina 20 van 24
7
Samenvatting, conclusies en aanbevelingen
Algemeen In opdracht van Ad Fontem is in een verkennend en nader (asbest)bodemonderzoek de bodem onderzocht op een terreindeel ter grootte van circa 8725 m² aan de Meersendijk 3-3a in Den Ham. De onderzoekslocatie is deels bebouwd en deels verhard. Een deel is begroeid met gras (weiland). De aanleiding van dit onderzoek is de geplande nieuwbouw van een woning met bijgebouw. Ten behoeve van de voorgenomen sanering is een plan van aanpak opgesteld, zie hoofdstuk 6. Voorafgaande aan het bodemonderzoek heeft een vooronderzoek plaatsgevonden op basis van norm NEN5725 “Aanleiding A: Opstellen hypothese over de bodemkwaliteit ten behoeve van uit te voeren bodemonderzoek”. Uit de resultaten van dit vooronderzoek is gebleken dat er 2 bovengrondse dieseltanks en een kleine olieopslag aanwezig zijn (geweest). Deze tanklocaties worden beschouwd als verdachte deellocaties (deellocatie B). De bovengrond ter plekke van het erf (deellocatie A) wordt beschouwd als verdacht voor zware metalen, minerale olie, PAK en asbest. De ondergrond en het grondwater van het erf worden beschouwd als onverdacht voor chemische componenten. Het weiland (deellocatie C) wordt beschouwd als onverdacht. Resultaten veldwerk In totaal zijn er 28 inspectiegaten gegraven en zijn er 12 boringen verricht, waarvan 3 diepe boringen zijn afgewerkt met een peilbuis.