Bijlage 2 bij de toelichting_Verkennend bodemonderzoek - bp Vriezenveen Lintbebouwing en Centrumgebied PH Jonkerlaan.pdf
Tekst van het document
Sigma Bouw & Milieu Phileas Foggstraat 153 7825 AW Emmen Tel. (0591) 65 91 28 Fax (0591) 65 93 25 www.sigma-bm.nl E-mail info@sigma-bm.nl
Projectnummer:
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 aan het Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen 20-M9334-01
Opdrachtgever:
BJZ.nu
Datum:
07 augustus 2020
Onderwerp:
november ’20
0
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
onderwerp
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
datum
07 augustus 2020
projectnummer
20-M9334-01
in opdracht van
BJZ.nu Twentepoort 16A 7609 RG Almelo
uitgevoerd door
Sigma Bouw & Milieu Phileas Foggstraat 153 7825 AW Emmen tel: (0591) 659128 fax:(0591) 659325
Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens de norm NEN-EN-ISO 9001:2015, het uitvoeren van milieukundige bodemonderzoeken en geotechnische onderzoeken Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens “Beoordelingsrichtlijn voor het procescertificaat Monsterneming Bouwstoffenbesluit SIKB 1000 protocol 1001: Monsterneming grond voor partijkeuringen”
Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens “Beoordelingsrichtlijn voor het procescertificaat Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek SIKB 2000 protocollen 2001, 2002 en 2018”
Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens “Beoordelingsrichtlijn voor het procescertificaat Milieukundige begeleiding (water)bodemsaneringen en nazorg SIKB 6000, protocol 6001: Milieukundige begeleiding landbodemsanering met conventionele methoden” (het onderhavige onderzoek heeft uitsluitend betrekking op de beoordelingsrichtlijn BRL SIKB 2000, protocol 2001, 2002 en 2018)
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt door middels van druk, fotokopie, microfilm of anderszins zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de opdrachtgever of Sigma Bouw & Milieu.
november ’20
1
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN 5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN 5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
Inhoud 1
2
INLEIDING ....................................................................................................................................... 3 1.1
Algemeen ................................................................................................................................. 3
1.2
Aanleiding van het bodemonderzoek ...................................................................................... 3
1.3
Doel van het onderzoek ........................................................................................................... 3
1.4
Referentiekader van het onderzoek ........................................................................................ 4
1.5
Opbouw van het rapport .......................................................................................................... 4
VOORONDERZOEK ........................................................................................................................ 5 2.1
3
4
Hypothese en onderzoeksstrategie ....................................................................................... 13
VELDONDERZOEK ....................................................................................................................... 16 3.1
Uitvoering van het veldonderzoek ......................................................................................... 16
3.2
Resultaten van het veldonderzoek ........................................................................................ 19
CHEMISCH-ANALYTISCH ONDERZOEK .................................................................................... 22 4.1
Onderzoeksprogramma chemisch-analytisch onderzoek ..................................................... 22
4.2
Toetsingscriteria .................................................................................................................... 24
grond en grondwater (NEN-5740+A1) ............................................................................................... 24
5
4.3
Analyseresultaten en interpretatie ......................................................................................... 27
4.3.1
Milieuhygiënische kwaliteit grond verkennend bodemonderzoek ......................................... 27
4.3.2
Milieuhygiënische kwaliteit grondwater verkennend bodemonderzoek ................................ 31
4.3.3
Asbest in grond volgens NEN-5707+C2............................................................................... 33
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN .......................................................................................... 37 5.1
verkennend milieukundig bodemonderzoek NEN 5740+A1................................................. 37
5.2
verkennend onderzoek asbest in grond NEN 5707+C2 ....................................................... 40
6
LITERTUURLIJST .......................................................................................................................... 44
7
COLOFON ...................................................................................................................................... 45
Bijlagen 1. Topografisch overzicht 1A.Historisch topografisch overzicht 2. Onderzoekslocatie met boorplan (1:500) 3. Beschrijvingen inspectiegaten/boringen/foto’s 4. Analysecertificaten 5. Onafhankelijkheidsverklaring 6. Woordenlijst
november ’20
2
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
1
INLEIDING
1.1
Algemeen
In opdracht van de BJZ.nu is in de periode april-juni 2020 door Sigma Bouw & Milieu een verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en een verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 uitgevoerd aan het Westeinde achter de nrs. 69-87 te Vriezenveen (gemeente Twenterand). De plaats en situering van de onderzoekslocatie is weergegeven in bijlage 1 en 2. In dit onderzoek worden allereerst de locatiegegevens, de historische gegevens ofwel het bodemgebruik in het verleden evenals de resultaten van eventuele voorgaande bodemonderzoeken besproken. Vervolgens wordt de bodemopbouw, geologie en geohydrologie besproken. Op basis van de resultaten van het vooronderzoek is een onderzoekshypothese opgesteld. Het verdere onderzoek is op basis van deze hypothese uitgevoerd. De onderzoeksresultaten worden geïnterpreteerd. Aan de hand van de interpretatie van de onderzoeksresultaten wordt een eindconclusie geformuleerd. kwaliteitsborging: Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd volgens de norm NEN-EN-ISO 9001:2015. Het verkennend milieukundig bodemonderzoek is uitgevoerd volgens de richtlijnen uit het besluit uitvoeringskwaliteit Bodembeheer (KWALIBO). Zo is de gehanteerde onderzoeksstrategie opgesteld volgens de normen NEN-5725 en NEN-5740 en zijn de veld- en laboratoriumwerkzaamheden uitgevoerd volgens geldende beoordelingsrichtlijnen en accreditatieschema’s.
De veldwerkzaamheden van Sigma Bouw & Milieu zijn verricht onder het procescertificaat BRL SIKB 2000 (Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek) waarvoor Sigma Bouw & Milieu is gecertificeerd en erkend door het ministerie van I&W. In het kader van het onderhavige onderzoek zijn de protocollen 2001 (plaatsen van handboringen en peilbuizen t.b.v. het nemen van grond- en grondwatermonsters), 2002 (het nemen van grondwatermonsters) en 2018 (maaiveldinspectie en monsterneming van asbest in bodem) van toepassing. Sigma Bouw & Milieu verklaart bij deze volledig onafhankelijk te zijn in de uitvoering van het onderzoek en op geen enkele wijze gerelateerd te zijn aan de eigenaar van het te onderzoeken terrein.
1.2
Aanleiding van het bodemonderzoek
Aanleiding tot de uitvoering van dit verkennend milieukundig bodemonderzoek vormt de geplande woningbouw op de onderzoekslocatie.
1.3
Doel van het onderzoek
Het verkennend bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 heeft tot doel inzicht te verkrijgen in de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem en vast te stellen of er sprake is van bodemverontreiniging. Aan de hand van dit onderzoek wordt inzicht verkregen in hoeverre het bodemgebruik van de locatie heeft geleid tot verontreiniging. Op basis van de onderzoeksresultaten kan een milieuhygiënische beoordeling worden gegeven ten aanzien van de beoogde c.q. de toekomstige gebruiksmogelijkheden van de locatie. Indien uit de onderzoeksresultaten blijkt dat er sprake is van bodemverontreiniging zal worden beoordeeld of vervolgonderzoek noodzakelijk geacht wordt.
november ’20
3
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
Het verkennend onderzoek asbest in bodem volgens NEN-5707+C2 heeft tot doel om na te gaan of de locatie al dan niet verdacht is op het voorkomen van asbesthoudende materialen op of in de bodem. 1.4
Referentiekader van het onderzoek
Teneinde de kwaliteit van de grond op de onderhavige locatie juist in te schatten is de onderzoeksopzet van het bodemonderzoek gebaseerd op de onderzoeksstrategie voor verkennend bodemonderzoek, onderzoeksnorm NEN 5740+A1 (literatuur 1). Het verkennend bodemonderzoek asbest in grond is uitgevoerd volgens gebruikelijke inzichten en methoden volgens de NEN 5707+C2; Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem en partijen grond; uitgifte december 2017 (literatuur 12). 1.5
Opbouw van het rapport
In het voorliggende rapport komen de volgende aspecten aan de orde: • vooronderzoek, (hoofdstuk 2) • veldonderzoek, (hoofdstuk 3) • chemisch-analytisch onderzoek, (hoofdstuk 4) • conclusies en aanbevelingen, (hoofdstuk 5).
november ’20
4
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
2
VOORONDERZOEK
Het vooronderzoek wordt voorafgaand aan het feitelijke onderzoek (veld- en chemisch-analytisch onderzoek) uitgevoerd. Het vooronderzoek omvat het verzamelen van informatie over het vroegere en huidige gebruik van de onderzoekslocatie en de omgeving, onder meer gericht op het vinden van mogelijke bronnen van bodembelasting. De uitwerking van het vooronderzoek is gebaseerd op de onderzoeksnorm NEN 5725, strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek (literatuur 9). In de NEN-5725 (2017) zijn zeven aanleidingen tot vooronderzoek naar landbodems geformuleerd. Voor elke afzonderlijke aanleiding tot vooronderzoek dienen verschillende onderzoeksvragen te worden beantwoord. De verplicht te onderzoeken aspecten zijn per aanleiding omschreven in tabel 1. tabel 1: onderzoeksaspecten milieuhygiënisch vooronderzoek Onderzoeksaspecten 1. Locatiegegevens
Aanleiding tot vooronderzoek B 0
C
D
E
Bodemopbouw
✓
✓
✓
✓
✓
✓
Antropogene lagen in de bodem
✓
✓
✓
✓
✓
✓
✓
Geohydrologie
✓
✓
Geval van ernstige bodemverontreiniging?
✓
✓
✓
✓
✓
✓
Kwaliteit o.b.v. BKK
✓
0
✓
✓
✓
✓
O.b.v. uitgevoerde bodemonderzoeken
✓
✓
✓
✓
✓
✓
✓
0
✓
✓
✓
✓
✓
✓
✓
✓
✓
0 ✓
✓
Eigendomssituatie
✓
Hoogteligging 2. Bodemopbouw en geohydrologie
3. Verwachting t.a.v. de bodemkwaliteit
4. Gebruik en beïnvloeding van de locatie, verdachte situatie, activiteiten, ongewoon voorval
F
G
A 0
✓
Voormalig Huidig
✓
Toekomstig Asbestverdacht?
✓
✓
✓
✓
✓
5. Terreinverkenning ✓ Verplicht onderzoeksaspect. Indien dit onderzoeksaspect niet van toepassing is, behoort dit in het rapport te worden vermeld en gemotiveerd 0 Optioneel
november ’20
5
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
aanleiding vooronderzoek Het onderhavige bodemonderzoek betreft een verkennend bodemonderzoek in het kader van de voorgenomen eigendomsoverdracht en geplande nieuwbouw op de locatie. Het vooronderzoek is uitgevoerd op basis van aanleiding A, conform paragraaf 6.2.1 “opstellen hypothese bodemkwaliteit ten behoeve van een bodemonderzoek” uit de NEN-5725 (2017). geraadpleegde bronnen in het kader van het vooronderzoek Voor het vooronderzoek zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • informatie verstrekt door de opdrachtgever/eigenaar; • informatie van de gemeente Twenterand (email d.d. 20-04-2020); • informatie van Bodemloket.nl; • informatie van het de bodeminformatiekaart van de Provincie Overijssel; • www.topotijdreis.nl; • Kadaster/BAG Viewer; • grondwaterkaart van Nederland; • ahn.nl; • Dinoloket.nl; • handelsbestand van de Kamer van Koophandel; • terreininspectie voorafgaand aan de veldwerkzaamheden. Het uitgevoerde vooronderzoek heeft betrekking tot de onderhavige onderzoekslocatie alsmede de aangrenzende percelen binnen een straal van 25 meter. De onderzoeksvragen voor het opstellen van de onderzoekshypothese en de gekozen onderzoeksstrategie zijn, voor zover relevant, in de onderstaande paragrafen nader uitgewerkt. locatiegegevens In tabel 2 is een overzicht van de basisinformatie/locatiegegevens weergegeven. tabel 2: overzicht basisinformatie Adres
Plaats Gemeente Topografisch overzicht Coördinaten Kadastrale aanduiding
Eigendomssituatie Oppervlakte onderzoekslocatie Algemene omschrijving
november ’20
Westeinde achter de nrs. 69-87, percelen Gemeente Vriezenveen, sectie I nrs. 506 (ged.), 2705 (ged.), 2707 (ged.), 3708, 3710, 3748 (ged.), 3750 (ged.), 3751. Vriezenveen Twenterand Zie bijlage 1 X = 239.109 Y= 492.136 (middelpunt) Gemeente Vriezenveen, sectie I nrs. 506 (ged.), 2705 (ged.), 2707 (ged.), 3708, 3710, 3748 (ged.), 3750 (ged.), 3751. Niet nagegaan. ca. 5.145 m2 De onderzoekslocatie betreft een onbebouwd terrein achter de percelen gelegen aan het Westeinde nrs. 69-87 te Vriezenveen. Het onderzoeksgebied is grotendeels onverhard en in gebruik als tuin en grasveld. Delen van de onderzoekslocatie zijn voorzien van bestrating. Binnen het onderzoeksgebied, achter de percelen Westeinde 79-83, bevinden zich twee vijvers. Achter het perceel Westeinde 81-83 bevindt zich nog een fundering van een vm. schuur. Aan de westzijde van de onderzoekslocatie, tussen Westeinde 87 en 95 loopt een toegangspad (deels verhard met puin) naar de achtergelegen woning Westeinde 89. Dit toegangspad valt buiten de onderzoekslocatie. De opdrachtgever is voornemens om op de locatie woningbouw te realiseren. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het te ontwikkelen terreindeel, zoals opgenomen in bijlage 2. 6
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
Bebouwing en bouwjaar (Kadaster BAG) Terreinverharding Ondergrondse infrastructuur Archeologische waarden Geplande herinrichting bijzonderheden: -
De onderzoekslocatie is onbebouwd. Het terrein is grotendeels onverhard. Delen van de onderzoekslocatie zijn voorzien van bestrating. Geen informatie, bij grondwerk dient een KLIC-melding gedaan te worden. De locatie heeft op basis van de archeologische waardenkaart (IKAW) de vermelding "onbekend". Woningbouw.
afbakening onderzoekslocatie Het onderhavige onderzoek, het geografisch besluitvormingsgebied, betreft het onderzochte onderzoekslocatie, zoals weergegeven in bijlage 2. bodemgebruik op basis van topografische kaarten In de onderstaande tabel 3 is de beschikbare informatie weergegeven over het historisch, huidig en toekomstig gebruik van de onderzoekslocatie en de directe omgeving. tabel 3: beschrijving bodemgebruik op basis van topografische kaarten Omschrijving
Gebruik
Potentieel bodembedreigende activiteiten en situaties
Onderzoekslocatie Historisch (op basis van topografische kaarten, Topotijdreis) Huidig
Toekomstig
Voor 1850 is het onderzoeksgebied voor zover te beoordelen nog onbebouwd. Vanaf 1850 is langs de Westeinde de eerste bebouwing te herkennen. In een latere fase zijn binnen het onderzoeksgebied enkele kleinere tuinschuurtjes gebouwd. Het onderzoeksgebied is grotendeels onverhard en in gebruik als tuin en grasveld. Delen van de onderzoekslocatie zijn voorzien van bestrating. Binnen het onderzoeksgebied, achter de percelen Westeinde 79-83, bevinden zich twee vijvers. Achter het perceel Westeinde 81-83 bevindt zich nog een fundering van een vm. schuur. Aan de westzijde van de onderzoekslocatie, tussen Westeinde 87 en 95 loopt een toegangspad naar de achtergelegen woning Westeinde 89. Dit toegangspad valt buiten de onderzoekslocatie. Woningbouw.
Directe omgeving (<25 m) Vanaf rond 1850 is in de omgeving van de Historisch (op basis van onderzoekslocatie reeds enige bebouwing te herkennen. Deze bebouwing is in de loop der jaren verder uitgebreid. topografische kaarten, Topotijdreis) Huidig en Noordzijde: Woningen aan de Westende nrs. 68-87. toekomstig Oostzijde: naastgelegen gebouwen (Jonkerlaan 2-4). Zuidzijde: Achtergelegen gebouw (Manitobaplein 14 t/m 48). Westzijde: naastgelegen woning en tuin (Westeinde 95).
november ’20
Geen.
Geen.
Geen. Geen.
Het is op voorhand onbekend of activiteiten in de directe omgeving negatieve invloed hebben (gehad) op de bodemkwaliteit t.p.v. de onderhavige onderzoekslocatie.
7
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
bedrijfsmatige activiteiten, bodembedreigende activiteiten en calamiteiten In tabel 4 staat een overzicht weergegeven van de potentieel bodembedreigende activiteiten en calamiteiten op basis van de beschikbare informatie. tabel 4: overzicht potentieel bodembedreigende activiteiten en calamiteiten Gebruik
De onderzoekslocatie betreft een onbebouwd terrein achter de percelen gelegen aan het Westeinde nrs. 69-87 te Vriezenveen. Het onderzoeksgebied is grotendeels onverhard en in gebruik als tuin en grasveld. Delen van de onderzoekslocatie zijn voorzien van bestrating. Binnen het onderzoeksgebied, achter de percelen Westeinde 79-83, bevinden zich twee vijvers. Achter het perceel Westeinde 81-83 bevindt zich nog een fundering van een vm. schuur. Aan de westzijde van de onderzoekslocatie, tussen Westeinde 87 en 95 loopt een toegangspad (deels verhard met puin) naar de achtergelegen woning Westeinde 89. Dit toegangspad valt buiten de onderzoekslocatie. De opdrachtgever is voornemens om op de locatie woningbouw te realiseren. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het te ontwikkelen terreindeel, zoals opgenomen in bijlage 2. Voor zover bekend was het onderzoeksgebied lange tijd in gebruik als tuin behorende tot woningen aan het Westeinde.
Bouwvergunning
Er is geen andere informatie omtrent evt. (voormalige) potentieel bodembedreigende activiteiten/calamiteiten (verbranding afval, opslag van gevaarlijke stoffen etc.) op de onderzoekslocatie. Ten behoeve van de vm. bebouwing is een bouwvergunning verleend.
Milieuvergunning
Niet bekend.
Handelsregister
De locatie wordt in het handelsregister van de kamer van koophandel vermeld onder: ►Westeinde 69:Reinders Speelgoed Speciaalzaak ►Westeinde 69-71:P. Bakker en zn. Speelgoedzaak, tabaksart. ►Westeinde 73:Wolters IJzerwaren ►Westeinde 75-77: Juwelier Opticien Schutte ►Westeinde 75: RAILWAY DRIVE INN ►Westeinde 83: Loppisfynd, huis- en tuin artikelen ►Westeinde 83: J.H. Kohnken, pianostemmer ►Westeinde 85: Mijn Makelaar Twenterand B.V. ►Westeinde 85: Stefan Schipper Fotografie ►Westeinde 85: Sikk Bastards ►Westeinde 85: Offside Streetwear ►Westeinde 85: Foto Smelt ►Westeinde 87: Kikkert Rioolontstopping en Rioolaanleg Op de locatie aan de Westeinde 85, nabij het pand, buiten het onderzoeksgebied, wordt melding gemaakt van een ondergrondse huisbrandolietank tussen 1966 en 1997.
Aanwezigheid brandstoftanks
Er is geen informatie omtrent de eventuele aanwezigheid of voormalige aanwezigheid van boven- of ondergrondse brandstoftanks op de onderzoekslocatie. Er bestaat altijd de mogelijkheid dat boven- en ondergrondse brandstoftanks in het verleden geplaatst zijn zonder melding, de aanwezigheid van dergelijke tanks blijkt niet uit de verkregen informatie.
november ’20
8
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
Aanwezigheid asbest
Op de asbestdakenkaart van de provincie Overijssel worden de daken van de bestaande bebouwing aangemerkt als asbest onverdacht.
figuur 1: inventarisatie asbestverdachte daken Het dak van een afdak op de locatie Westeinde 79 bestaat uit asbest verdachte dakplaten. Het dak is niet voorzien van een dakgoot en watert af op de onderzoekslocatie.
Ophogingen/dempingen/stortingen
Niet gesprongen explosieven
november ’20
De aanwezigheid van asbest elders in de bestaande bebouwing is niet uit te sluiten (niet onderzocht). Er is geen informatie bekend omtrent de evt. aanwezigheid van asbest in de bodem t.p.v. de onderzoekslocatie. Er bestaat altijd de mogelijkheid dat asbest (afval/puin) ed. is begraven. Op voorhand is hiervan geen informatie bekend. Er is geen informatie omtrent evt. met bodemvreemd materiaal gedempte watergangen/ sloten t.p.v. de onderzoekslocatie (binnen het onderzochte terreindeel). Er is geen informatie omtrent evt. opgebrachte gebiedsvreemde grond (ophogingen), verhardingsmateriaal, puinmateriaal en/of afval op de onderzoekslocatie. Geen informatie, in Nederland zijn er niet gesprongen explosieven (NGE) uit de Tweede Wereldoorlog in de grond achtergebleven. De (potentiële) aanwezigheid van niet gesprongen explosieven kan een bedreiging inhouden bij grondroerende werkzaamheden en kan tot vertraging leiden bij planvorming en uitvoering van werkzaamheden. NGE's worden met name aangetroffen ter plaatse van 'strategische doelen' zoals binnensteden, verbindingswegen, spoorwegen, bruggen en havens. De gemeente is op basis van regelgeving verantwoordelijk voor het opsporen en ruimen va niet gesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Voor aanvullende informatie wordt verwezen naar de gemeente.
9
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
PFAS-verdachtheid
Calamiteiten
Gebruik omgeving < 25 m
Op of nabij de onderzoekslocatie bevinden zich geen locaties die de bodem verdacht maken voor PFAS en GenX verbindingen als gevolg van puntbronnen. De kans op verontreiniging met PFAS in de grond t.p.v. de onderzoekslocatie t.g.v. puntbronnen wordt gering geacht. De bovengrond, diepere geroerde bodemlagen en de waterbodem zijn op basis van het Tijdelijk Handelingskader PFAS in heel Nederland verdacht op het diffuus voorkomen van PFAS als gevolg van atmosferische depositie. Verwacht wordt dat de bodem van de onderzoekslocatie diffuus onverdacht is voor PFAS en onverdacht is op GenX. Voor zover bekend is er geen informatie over evt. calamiteiten die hebben plaatsgevonden waarbij de bodem verontreinigd kan zijn geraakt. In de directe omgeving van het onderzoeksgebied bevinden zich woningen en winkels. Op de locatie Westeinde 140-142 wordt melding gemaakt van een benzinepompinstallatie vanaf 1960. Op de locatie Westeinde 156 wordt melding gemaakt van een meubelfabriek vanaf 1936. Op de locatie Manitobaplein 12 wordt melding gemaakt van een ondergrondse huisbrandolietank. Het is op voorhand onbekend of activiteiten in de directe omgeving negatieve invloed hebben (gehad) op de bodemkwaliteit t.p.v. de onderhavige onderzoekslocatie.
voorgaande bodemonderzoeken In tabel 5 is een overzicht van voorgaande bodemonderzoeken en informatie van de bodemkwaliteitskaart weergegeven. tabel 5: overzicht voorgaande bodemonderzoeken en bodemkwaliteitskaart voorgaande bodemonderzoeken Onderzoekslocatie
► Niet bekend
Omgeving <25 m
► Westeinde 85 oriënterend bodemonderzoek, d.d. 02-02-1996, ref. Aveco De Bondt nader bodemonderzoek, d.d. 05-06-1996, ref. Aveco De Bondt conclusies: ●potentieel ernstig ●in de grond en het grondwater zijn sterk verhoogde gehalten gemeten ●geen adm. nazorg ► Westeinde 73 verkennend bodemonderzoek, d.d. 01-01-1994, ref. De Bondt conclusies: ●onverdacht, niet verontreinigd
november ’20
10
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
► Westeinde 65 verkennend- en nader bodemonderzoek, d.d. 10-07-2017, ref. Kruse Milieu BV, 17021716 conclusies: ●verkennend bodemonderzoek Het mengmonster van de bovengrond BG is licht verontreinigd met kwik, zink en PAK en matig verontreinigd met lood. Na separate analyse van de monsters op lood blijkt boring 1 (0.3-0.8 m-mv) sterk verontreinigd met lood. De overige monsters zijn licht verontreinigd. Boring 6 (0.5-1.0) is sterk verontreinigd met lood, matig met koper en zink en licht verontreinigd met kobalt, kwik, molybdeen, nikkel en PAK. Het mengmonster van de ondergrond OG is licht verontreinigd met lood. Deze boring kan als afperkende boring voor de sterke loodverontreiniging worden gezien (verticale richting). De ondergrond is licht verontreinigd met lood. het grondwater is licht verontreinigd met barium. ●nader bodemonderzoek Het mengmonster van de bovengrond BG is licht verontreinigd met kwik, zink en PAK en matig verontreinigd met lood. Na separate analyse van de monsters op lood blijkt boring 1 (0.3-0.8 m-mv) sterk verontreinigd met lood. In totaal zijn rondom boring 1, 18 afperkende boringen verricht tot in de ondergrond (14 t/m 1). In de boringen 1e (0.8-1.0) en 1j (0.33-0.83) zijn sterk verhoogde gehaltes lood aangetoond. De boringen 1b, 1m en 10 bevatten matig verhoogde loodgehaltes. De overige boringen bevatten licht verhoogde loodgehaltes.
Boring 6 (0.5-1.0) is sterk verontreinigd met lood, matig met koper en zink en licht verontreinigd met kobalt, kwik, molybdeen, nikkel en PAK. In het nader onderzoek rondom boring 6 zijn in totaal 9 afperkende boringen verricht rondom boring 6 (6a t/m 6i). Boring 6c bevatte nog een matig verhoogd loodgehalte en een licht verhoogd kopergehalte. De overige boringen bevatten nog slechts licht verhoogde gehaltes. Op basis van het historisch vooronderzoek kan gesteld worden dat de onderzoekslocatie niet asbestverdacht is. Door de veldwerker zijn tijdens de veldwerkzaamheden visueel geen asbestverdachte materialen waargenomen. Dit is analytisch bevestigd. MMFF bevat geen asbest. De onderzoekslocatie kan worden beschouwd als niet asbestverdacht.
figuur 2: situering verontreiniging op locatie Westeinde 65
november ’20
11
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
T.b.v. het saneren van de verontreiniging is in maart/april 2020 een BUS-melding gedaan. ► Jonkerlaan 4 verkennend bodemonderzoek, d.d. 01-01-1996, ref. De Bondt conclusies: ●onverdacht, niet verontreinigd ► Manitobaplein 12 verkennend bodemonderzoek, d.d. 12-09-2016, ref. Terra Agribusiness, 2016-084 conclusies: ●de boven- en ondergrond bevat geen verhoogde gehalten ●het grondwater bevat een licht verhoogd gehalte barium en koper ●het buitenterrein is in voldoende mate onderzocht. Na sloop van het gebouw dient conform artikel 2.1.5 lid 5 van de Bouwverordening bodemonderzoek uitgevoerd ter controle van de sloopactiviteiten. Omdat het gebouw voor 1994 is gebouwd dient aandacht te worden besteed aan het voorkomen van asbest in de grond. Over het oppervlakte van het pand dient een volledig verkennend bodemonderzoek uitgevoerd te worden. In het verleden zou een ondergrondse HBO-tank aanwezig zijn geweest. Waar en of deze nog op de locatie ligt is niet duidelijk.
Vermoeden van (een geval van ernstige) bodemverontreiniging op de locatie of een deel daarvan informatie bodemkwaliteitskaart
► Manitobaplein 14 verkennend bodemonderzoek, d.d. 10-1993, ref. Luinstra bronbemaling, ML/MP9320 conclusies: ●de bovengrond bevat licht verhoogde gehalten minerale olie, PAK’s, EOX en lood ●de ondergrond bevat licht verhoogde gehalten minerale olie en EOX ●het grondwater bevat een licht verhoogd gehalte chroom Niet bekend.
De locatie is gelegen in de zone wonen.
bodemopbouw, geohydrologie en antropogene beïnvloeding De ondiepe geologie in het onderzoeksgebied is afgeleid van de Grondwaterkaart van Nederland (Dienst grondwaterverkenning TNO/DGGV) en ontleend aan het dinoloket (www.dinoloket.nl). De bovenste laag, de deklaag, heeft een hoogte van ca. 8-10 m+NAP. In tabel 6 staat de geohydrologische opbouw weergegeven. tabel 6: geohydrologische opbouw diepte m-mv 0-2 2-11 11-18
beschrijving
formatie
grove zandlagen, veenlagen grove zanden, grindhoudend grove zanden
Boxtel Drente Appelscha
De stromingsrichting van het ondiepe grondwater van het eerste watervoerend is in het kader van dit onderzoek niet vastgesteld. Opgemerkt dient te worden dat de stromingsrichting van het grondwater beïnvloed kan worden door drainagepatroon, ligging van sloten, riolering, kabels, leidingen en funderingen.
november ’20
12
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
(financieel-) juridische situatie In tabel 7 zijn de financieel- juridische aspecten weergegeven. tabel 7: financieel/juridische aspecten kadastrale gegevens opdrachtgever/ belanghebbende rechtspersonen
Gemeente Vriezenveen, sectie I nrs. 506 (ged.), 2705 (ged.), 2707 (ged.), 3708, 3710, 3748 (ged.), 3750 (ged.), 3751. -
In het kader van onderhavig bodemonderzoek is behoudens de opgenomen kadastrale gegevens geen nadere financieel juridische informatie verzameld. Het uitvoeren van een daadwerkelijke juridische toets maakt geen deel uit van onderhavig bodemonderzoek.
2.1
Hypothese en onderzoeksstrategie
Volgens de onderzoeksnorm NEN 5740 dient, m.b.t. de aanwezigheid van eventuele bodemverontreiniging, vooraf een onderzoekshypothese te worden opgesteld. De hypothese kan worden opgesteld op basis van bekende (historische) gegevens, uit de betrokken informatie kan blijken dat de onderzoekslocatie, vooraf, als “verdacht” of “onverdacht” wordt aangemerkt. De onderzoekslocatie betreft een onbebouwd terrein achter de percelen gelegen aan het Westeinde nrs. 69-87 te Vriezenveen. Op basis van de historische informatie uit het vooronderzoek blijkt dat het onderzoeksgebied voor zover bekend in het verleden lange tijd in gebruik is geweest als tuin behorende tot woningen aan het Westeinde. De opdrachtgever is voornemens om op de locatie woningbouw te realiseren. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het te ontwikkelen terreindeel, zoals opgenomen in bijlage 2. Er is geen informatie omtrent evt. (voormalige) (bedrijfs)matige activiteiten op de onderzoekslocatie. Er is geen andere informatie over (voormalige) potentieel verdachte deellocaties (bronnen), (voormalige) bodembedreigende activiteiten of evt. (voormalige) potentieel bodembedreigende calamiteiten t.p.v. de onderzoekslocatie (t.p.v. het onderzoeksgebied). Op basis van voorgaand bodemonderzoek zijn overwegend licht verhoogde gehalten gemeten. De opdrachtgever is voornemens om op de locatie woningbouw te realiseren.
Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op het te ontwikkelen terreindeel, zoals opgenomen in bijlage 2. verkennend bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 Op basis van de informatie uit het vooronderzoek wordt de onderzoekslocatie in eerste aanleg als milieuhygiënisch "onverdacht" aangemerkt. Op basis van deze hypothese is het bodemonderzoek t.p.v. de onderzoekslocatie uitgevoerd conform de bijbehorende onderzoeksstrategie, volgens NEN 5740+A1, paragraaf 5.1 strategie voor een onverdachte locatie, (ONV-NL) paragraaf 5.1 van de NEN5740+A1. Om een indicatief oordeel te kunnen geven omtrent de milieuhygiënische kwaliteit van de grond in de aarden wal is een indicatieve bemonstering grond in de aanwezige aarden wal uitgevoerd. Verdeeld over de aardenwal zijn ter indicatie van de milieuhygiënische kwaliteit 10 grondmonsters genomen welke zijn gemengd tot een grondmengmonster.
november ’20
13
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Op basis van de resultaten uit historisch vooronderzoek is geen duidelijke aanwijzing dat er in de bodem t.p.v. de onderzoekslocatie sprake is van verontreiniging met asbesthoudend materiaal. Op de locatie stond in verleden een schuur met mogelijk asbest verdachte dakplaten. Tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden zijn in de bodem plaatselijk puinresten waargenomen. Conform een uitspraak van de Raad van State uit 2017 dient bij het aantreffen van puin in en op de grond, een locatie als asbestverdacht te worden beschouwd. Dit geldt wanneer er geen informatie beschikbaar is omtrent de herkomst van de puinresten in de bodem. Teneinde te onderzoeken of er in de bodem al dan niet sprake is van asbesthoudend materiaal is de onderzoekslocatie in eerste aanleg beschouwd als een mogelijk verdachte locatie voor de aanwezigheid van asbest. Het onderzoek asbest in grond is uitgevoerd volgens de onderzoeksstrategie “verkennend onderzoek op een verdachte locatie met een diffuse bodembelasting, heterogeen verdeeld, volgens paragraaf 6.4.5. van de NEN-5707+C2 (verdachte bovengrond). Het dak van een afdak op de locatie Westeinde 79 bestaat uit asbest verdachte dakplaten. Het dak is niet voorzien van een dakgoot en watert af op onverharde ondergrond op de onderzoekslocatie.
Vanwege het ontbreken van een dakgoot bestaat de mogelijkheid dat evt. emissie (erosie) van asbestvezels (door weersinvloeden) naar de onderliggende bodem heeft plaatsgevonden. De druppelzone van het afdak is in dit onderzoek beschouwd als een verdachte deellocatie. Het onderzoek t.p.v. de druppelzone is uitgevoerd volgens de onderzoeksstrategie “verkennend onderzoek op een verdachte locatie met een diffuse bodembelasting, heterogeen verdeeld, volgens paragraaf 6.4.5. van de NEN-5707+C2 (verdachte toplaag). Het onderzoek van een druppelzone kan worden beperkt tot de bodemzone waar vezelmateriaal aanwezig kan zijn door uitspoeling vanuit verweerde asbestcementplaten. In de meeste gevallen is de directe verdachte bodemlaag ca. 1 m vanaf de dakrand tot 10 cm-mv. Deze bodemzone onder het asbestdak wordt als één (deel)locatie te worden beschouwd. De bodem op de onderzoekslocatie is in dit onderzoek onderzocht op de aanwezigheid van asbest in de bodem. Onderhavig onderzoek heeft tot doel om na te gaan of het onderzochte deel van de locatie al dan niet asbest verdacht is. Om vast te stellen of de bodem asbesthoudend is de onderzoekslocatie in dit onderzoek onderzocht op de aanwezigheid van asbesthoudend materiaal in grond (percentage bodemvreemd materiaal <50%).
Conform de gehanteerde onderzoeksopzet zijn de volgende werkzaamheden uitgevoerd: • visuele inspectie van de bovengrond en toplaag; • het graven van inspectiegaten van 30 * 30 cm tot tenminste ca. 50 cm-mv. • het plaatsen van boringen met een boordiameter van 12 cm, tot maximaal 2 m-mv. • het visueel inspecteren van de ontgraven grond op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. • het bemonsteren van evt. asbestverdachte materialen. • het analyseren van evt. asbestverdachte materialen conform NEN 5896. • het analyseren van de uitgezeefde grond (fractie <20 mm) conform de NEN 5898 De resultaten uit dit onderzoek worden geïnterpreteerd volgens NEN 5707+C2 (grond). De toetsing van de in dit onderzoek gemeten gehalten asbest is geschied aan de interventiewaarde uit de circulaire bodemsanering 2009. Hierin zijn een interventiewaarde en een restconcentratie van 100 mg/kg d.s. gewogen asbestconcentratie vastgelegd. De gewogen norm bestaat uit de serpentijnasbestconcentratie vermeerderd met 10 maal de amfiboolasbestconcentratie. In tabel 8 is de gehanteerde onderzoeksstrategie weergegeven.
november ’20
14
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
tabel 8: gehanteerde onderzoeksstrategie mogelijke verontreiniging (deel)locatie NEN-5740+A1 onderzoekslocatie (ca. 5.025 m2) NEN-5707+C2 onderzoekslocatie (ca. 5.025 m2) druppelzone afdak (ca. 7 m2)
november ’20
grond
grondwater
onderzoeksstrategie
-
-
ONV-NL
asbest
-
asbest
-
VED-HE (bovengrond) VED-HE (toplaag)
15
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
3
VELDONDERZOEK
In dit hoofdstuk wordt het uitgevoerde veldwerkonderzoeksprogramma beschreven. Daarnaast worden de resultaten van het veldonderzoek weergegeven. 3.1
Uitvoering van het veldonderzoek
Het veldonderzoek is uitgevoerd onder procescertificaat BRL SIKB 2000 en conform de eisen uit de protocollen 2001, 2002 en 2018. Het onderzoeksprogramma is ruimtelijk weergegeven in bijlage 2. In deze bijlage zijn alle geplaatste boringen geprojecteerd. Het uitvoeren van boringen, het plaatsen van de peilbuis, het nemen van grondmonsters heeft plaatsgevonden op 22 april 2020. Het graven van inspectiegaten heeft plaatsgevonden op 16 juni 2020. Het bemonsteren van het grondwater is (conform NEN-5740+A1) ruime tijd na plaatsing van de peilbuis op 16 juni 2020 uitgevoerd. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd door dhr. A. van Wuykhuyse geregistreerde veldwerker van Sigma Bouw & Milieu te Emmen en dhr. D. Wildeman (veldwerker in opleiding van Sigma Bouw & Milieu). Bedrijfs- en persoonerkenningen zijn weergegeven op de internetsite van Bodem+ (https://www.bodemplus.nl/aanvragen/erkenningen/zoekmenu). Een onafhankelijkheidsverklaring is opgenomen in bijlage 5. NEN-5740+A1 Voorafgaand aan het plaatsen van boringen is een locatie-inspectie gehouden.
Hierbij zijn geen de volgende bijzonderheden opgemerkt: ●op de locatie, achter Westeinde 83-87, bevindt zich een depot puinhoudende grond, de milieuhygiënische kwaliteit van de grond in dit depot is in dit onderzoek niet onderzocht ●op de locatie bevinden zich hier en daar wat beton-, plastic- en houtresten Alle geplaatste boringen zijn zodanig ruimtelijk verspreid over de onderzoekslocatie dat een zo representatief mogelijke indruk van de onderzoekslocatie wordt verkregen. De positionering van alle boringen is weergegeven in bijlage 2. Het veldwerkprogramma staat weergegeven in tabel 9. tabel 9: veldwerkprogramma
Onderdeel
Aantal boringen
Diepte (m-mv)
Nummers
12
ca. 0.5
5 t/m 16
3
ca. 2.0
2 t/m 4
1
ca. 3.5
1
onderzoekslocatie Boringen Peilbuis
De geplaatste peilbuis is opgebouwd uit 1 meter HDPE peilfilter omstort met filtergrind. Het filtergrind zorgt voor een goede instroming van het grondwater in het filter, daarnaast voorkomt het dat het filter dichtslibt. Het peilfilter bevindt zich 0,5 meter beneden het grondwaterniveau. Boven het peilfilter bevindt zich blinde HDPE opzetbuis, omstort met bentoniet (zwelklei). De zwelklei dient ervoor te zorgen dat toestroming vanuit de bovengrond wordt voorkomen. De peilbuis is geplaatst conform de eisen uit het protocol 2001.
november ’20
16
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
monstername grond Het vrijkomende bodemmateriaal is zintuiglijk beoordeeld op bodemkundige eigenschappen, o.a. de korrelgrootteverdeling (textuur), kleur en eventueel aanwezige verontreinigingskenmerken. Na de zintuiglijke beoordeling is het bodemmateriaal in trajecten van 0.5 meter of per afwijkende bodemlaag bemonsterd. Grondmonsters t.b.v. analyse op vluchtige aromaten zijn m.b.v. een steekbus bemonsterd. Grondmonsters zijn genomen conform de eisen uit het protocol 2001. monstername grondwater Om een representatief grondwatermonster te verkrijgen is de peilbuis, na plaatsing en voor monstername, grondig (3 maal de inhoud van het peilfilter) afgepompt. Voorafgaand aan de bemonstering is de grondwaterstand t.o.v. het maaiveld ingemeten. Grondwatermonsters zijn genomen conform de eisen uit het protocol 2002 en NEN-5744 (literatuur 11). Tijdens de monstername van het grondwater is in het veld de zuurgraad (pH) en de elektrische geleidbaarheid (EGV) bepaald. NEN-5707+C2 Het onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 is uitgevoerd t.p.v. het plangebied zoals weergegeven in bijlage 2. veiligheid Bij een onderzoek asbest in bodem dienen de getroffen maatregelen inzake veiligheid en gezondheid in overeenstemming te zijn met de CROW-publicatie nr. 400 “Werken in en met verontreinigde bodem” vigerende versie.
Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden zijn de veiligheidsvoorschriften uit protocol 2018 gehanteerd. Voor de uitvoering van de werkzaamheden is het vochtgehalte in de bodem gemeten. Het vochtgehalte bedroeg in alle gevallen >10%. Bij een vochtpercentage van meer dan 10% zijn er geen risico’s t.a.v. het vrijkomen van asbestvezels. veldonderzoek Het veldonderzoek heeft bestaan uit het inspecteren van de toplaag in combinatie met het graven van inspectiegaten en het uitvoeren van handboringen tot de ongeroerde bodemlaag. Conform de NEN-5707+C1 wordt voor landbodem onderscheid gemaakt tussen drie te onderzoeken bodemlagen: 1) het maaiveld 2) de bovengrond (0.02 m-mv-0.5 m-mv) 3) de ondergrond (0.5 m-mv-2.0 m-mv) maaiveldinspectie Voorafgaand aan het bodemonderzoek is t.p.v. het onderzoeksgebied een inspectie van het maaiveld uitgevoerd. De inspectie heeft plaatsgevonden als is voorgeschreven in het protocol 2018. Tijdens de visuele inspectie van de toplaag is een ruimtelijke eenheid onderverdeeld in ‘inspectie stroken’ van maximaal 1.5 meter waarbij de toplaag strook voor strook in twee richtingen is geïnspecteerd. Indien asbestverdacht materiaal wordt aangetroffen wordt de vindplaats gemarkeerd en wordt het materiaal verzameld. Bij de visuele inspectie is geen grond geroerd of onder (vaste) obstakels gekeken.
Bij het aantreffen van asbestverdachte materialen zijn deze bemonsterd (door middel van “hand-picking”). Tevens is de inspectie-efficiëntie ingeschat. De inspectie-efficiëntie is onder andere afhankelijk van de weersomstandigheden, de conditie van de toplaag (vochtig, vegetatie, vastgereden, plassen) en het type grond (zand, klei).
november ’20
17
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
inspectiegaten bovengrond (0.0-0.5 m-mv) In het kader van het verkennend onderzoek asbest in grond is onderzoek verricht naar de aanwezigheid van asbest in de bovengrond. In het kader van het verkennend onderzoek asbest in grond t.p.v. het plangebied zijn, teneinde een betrouwbare uitspraak te kunnen doen m.b.t. het voorkomen van asbest in de grond, inspectiegaten van 0.3 m x 0.3 m tot max. ca. 0.5 meter minus maaiveld, op a-selecte wijze, gegraven m.b.v. een schop. Het onderzoeksprogramma is ruimtelijk weergegeven in bijlage 2. In deze bijlage zijn alle gegraven inspectiegaten geprojecteerd. Het uitgegraven materiaal is gezeefd over een 20 mm zeef en/of uitgeharkt (tandafstand 20 mm) en is gescreend op de volgende aspecten: • asbestverdachte restanten; • bodemsamenstelling; • afval- en puinrestanten. De evt. aanwezige (asbest)verdachte delen groter dan ca. 20 mm zijn per soort en per inspectiegat verzameld, gewogen en in gesloten plasticzakken aan het laboratorium aangeboden voor onderzoek op asbest. Van het uitgezeefde materiaal is op basis van de NEN 5707+C2 zijn representatieve monsters van ca. 10 kg uit de fractie <20 mm verzameld. De bemonstering van de fijne fractie (deeltjes < 20 mm) heeft plaatsgevonden volgens tabel 8, “Minimale greep- en monstergrootte”, uit de NEN 5707+C2. In tabel 10 is een overzicht van inspectiegaten per terreindeel weergegeven.
tabel 10: inspectiegaten terreindeel onderzoekslocatie druppelzone afdak
inspectiegaten G1 t/m G15 (a-select) G16 t/m G19
handboringen ondergrond (0.5-2.0 m-mv) Tevens is visueel onderzoek verricht naar de aanwezigheid van asbest in de ondergrond. Drie handboringen zijn doorgezet tot maximaal 2.0 m-mv. Hierbij is gebruik gemaakt van een 12 cm edelman grondboor. De vrijkomende grond is visueel geïnspecteerd op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen. monstername grond en materialen Het vrijkomende bodemmateriaal is zintuiglijk beoordeeld op bodemkundige eigenschappen, o.a. de korrelgrootteverdeling (textuur), kleur en eventueel aanwezige verontreinigingskenmerken. Na de zintuiglijke beoordeling is het bodemmateriaal in trajecten van 0,5 meter of per afwijkende bodemlaag bemonsterd. Grondmonsters zijn genomen conform de eisen uit het protocol 2001 en 2018. De visueel aangetroffen asbestverdachte materialen zijn op een adequate wijze verpakt en als materiaalmonster aangeleverd aan het laboratorium. Van het gezeefde materiaal <20 mm uit niet asbestverdachte inspectiegaten is een (meng)monster genomen bestaande uit twintig grepen van min. 0,5 kg. Evt. asbestverdachte inspectiegaten zijn afzonderlijk bemonsterd middels twintig grepen van ca. 0,5 kg. Na inspectie zijn de gaten weer gedicht met het uitgegraven materiaal.
november ’20
18
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
3.2
Resultaten van het veldonderzoek
maaiveldinspectie Voorafgaand aan het bodemonderzoek is t.p.v. het onderzoeksgebied een inspectie van het maaiveld uitgevoerd. Tijdens de visuele inspectie van de toplaag is een ruimtelijke eenheid onderverdeeld in ‘inspectie stroken’ van maximaal 1.5 meter waarbij de toplaag strook voor strook in twee richtingen is geïnspecteerd. In tabel 11 is de inspectie-efficiëntie van het maaiveld beschreven. tabel 11: inspectie-efficiëntie maaiveld deelgebied onderzoekslocatie
inspectie-efficiëntie 50-80
conditie maaiveld kort gemaaid gras (>25% van het maaiveld is zichtbaar)
Op basis van de maaiveldinspectie is op het maaiveld zintuiglijk geen asbestverdacht materiaal waargenomen. bodemopbouw De boorprofielbeschrijvingen van alle verrichte boringen met bijbehorende zintuiglijke waarnemingen zijn grafisch uitgewerkt en opgenomen in bijlage 3. In tabel 12 is op basis van de waarnemingen de lokale bodemopbouw beschreven. tabel 12: lokale bodemopbouw bodemlaag m-mv 0.0-0.6 0.6-3.5
hoofdbestanddeel
toevoeging
kleur
zand zand
zwak siltig zwak siltig
bruin/grijs geel/grijs
veldmetingen grondwater De resultaten van de veldwaarnemingen van het grondwater zijn in weergegeven in tabel 13. tabel 13: veldwaarnemingen grondwater Peilbuis
filtertraject m-mv
grondwaterstand m-mv
voorpompen liter
pH
1
2.5-3.5
1.77
5
6.1
EGV geleidingsvermogen µS/cm 430
troebelheid (NTU) 15.7
In het genomen grondwatermonster is een hogere troebelheid gemeten dan voor natuurlijke troebelheid verwacht wordt (≥10 NTU). De peilbuis heeft voldoende rusttijd gehad na plaatsing (minimaal een week). Ook is de peilbuis zorgvuldig en met een voldoende laag debiet afgepompt zodat de grondwaterstand in de peilbuis slechts gering is gedaald tijdens afpompen (< 50 cm). Daarom wordt aangenomen dat er geen sprake is geweest van een verstoord bodemevenwicht tijdens monsterneming, en dat de gemeten waarde voor troebelheid een natuurlijke oorzaak hebben (zwevende stoffen als lutum of silt in het grondwater). Zwevende delen kunnen leiden tot verhoogde meetwaarden in het grondwater als gevolg van matrixstoringen bij de analyse en ab- en adsorptie organische verbindingen en zware metalen aan deze zwevende delen
november ’20
19
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
Zintuiglijke waarnemingen grond Het bij de boringen vrijkomende bodemmateriaal is zintuiglijk beoordeeld op eventuele afwijkingen. De zintuiglijke waarnemingen zijn omschreven en grafisch weergegeven in bijlage 3. De afwijkende waarnemingen staan in de onderstaande tabel 14 weergegeven. tabel 14: afwijkende waarnemingen boring/inspectiegat
diepte m -mv.
zintuiglijke waarnemingen
1 2 3 4 4 5+6 7 8+9 10 t/m 12 13 14 15 16 G1
0.0-0.6 0.0-0.4 0.0-0.5 0.0-0.4 1.4-1.7 0.0-0.5 0.0-0.5 0.0-0.4 0.0-0.5 0.0-0.5 0.0-0.5 0.15-0.5 0.0-0.5 0.0-0.5
G2
0.0-0.4
G3
0.3-0.55
G4
0.0-0.5
G5
0.0-0.3
G6
0.0-0.3
G7
0.0-0.4
G8
0.0-0.3
G9+G10
0.0-0.4
G11
0.0-0.3
G12
0.0-0.3
G13
0.0-0.2
G14
0.0-0.25
G15
0.0-0.3
puinsporen puinresten puinsporen puinsporen puinresten puinsporen puinresten puinresten puinsporen puinresten puinsporen puinresten, koolasresten puinsporen puinresten, baksteenresten fractie >20 mm:0.25 kg puinresten, baksteenresten, glasresten fractie >20 mm:0.1 kg puinresten, baksteenresten, glasresten fractie >20 mm:0.25 kg puinresten, baksteenresten fractie >20 mm:1.6 kg puinresten fractie >20 mm:0.2 kg puinresten, baksteenresten fractie >20 mm:0.25 kg puinresten fractie >20 mm:0.1 kg puinresten fractie >20 mm:0.2 kg puinresten, fractie >20 mm:0.2 kg puinresten fractie >20 mm:0.2 kg puinresten fractie >20 mm:0.25 kg puinresten fractie >20 mm:0.1 kg puinresten fractie >20 mm:0.2 kg puinresten fractie >20 mm:0.15 kg
In het veld is gebleken dat de fractie > 20 mm. in de bodemlaag van 0.0-ca. 0.5 m-mv ter plaatse van de gegraven inspectiegaten minder dan 50% bedraagt. In de gevallen met een bijmenging van <50% bodemvreemd materiaal (fractie >20 mm) is de NEN 5707+C2 van toepassing. grondwater Het bemonsterde grondwater bevatte geen zintuiglijk waarneembare afwijkingen.
november ’20
20
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
asbest In tabel 15 is een overzicht opgenomen van de aangetroffen asbestverdachte materialen op het maaiveld en in de grond. tabel 15: asbest op maaiveld en in grond inspectiegat
G1 t/m G19 *=veldvochtig
november ’20
asbestverdacht
asbestverdacht materiaal
materiaal
grond in de fractie >20 mm
maaiveld
diepte (m-mv)
aantal gram
nee
0.0-0.5
-
21
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
4
CHEMISCH-ANALYTISCH ONDERZOEK
In dit hoofdstuk worden de uitvoering, het toetsingskader en de resultaten van de chemische analyses besproken. Vervolgens worden de resultaten van het chemisch-analytisch onderzoek geïnterpreteerd Het chemisch onderzoek van grond is uitgevoerd door het NEN-EN-ISO 17025 geaccrediteerde milieulaboratorium van Eurofins Omegam. Alle analyses zijn geanalyseerd volgens het accreditatieschema AS3000 “laboratoriumanalyses voor milieuhygiënisch bodemonderzoek”, waarvoor Omegam is geaccrediteerd en erkend door het ministerie van I&W. De conservering van grond- en grondwatermonsters is uitgevoerd conform SIKB protocol 3001 “conserveringsmethoden en conserveringstermijnen voor milieumonsters”. 4.1
Onderzoeksprogramma chemisch-analytisch onderzoek
NEN-5740+A1 grond Teneinde in het kader van het verkennend bodemonderzoek een indruk te krijgen van de algemene kwaliteit van de grond zijn de grondmonsters, welke tijdens het veldonderzoek zijn genomen, in het laboratorium met elkaar gemengd tot grondmengmonsters. grondwater Uit de geplaatste peilbuis een grondwatermonster genomen en geanalyseerd. In onderstaande tabel 16 wordt de samenstelling van de grondmengmonsters, grondwatermonsters, de monsternamediepte en de uitgevoerde analyses weergegeven. tabel 16: analyseschema Monstercode
boringnummer(s)
diepte (m-mv)
zintuiglijke waarnemingen
analysepakket
MM1
15
0.15-0.5
puin/koolas
NEN-grond(*)+AS3000
MM2
4
1.4-1.7
puin
NEN-grond(*)+AS3000
MM3
0.0-0.5
puin
NEN-grond(*)+AS3000
MM4
2+5 t/m 11 1+3+4+12 t/m 14+16
0.0-0.5
puin
NEN-grond(*)+AS3000
MM5
2+3
1.1-2.0
-
NEN-grond(*)+AS3000
MM6
1+4
0.6-2.0
-
NEN-grond(*)+AS3000
grondwater Pb 1
1
2.5-3.5
-
NEN-grondwater(**)
onderzoekslocatie grond
verklaring van de gebruikte afkortingen en codes:(1) * NEN-grond = Standaard Pakket Grond omvat AS3000 voorbehandeling, 9 zware metalen, PAK (10-VROM), minerale olie (GC), PBC’s, droge stof, organische stof en lutum; **NEN-water = Standaard Pakket Grondwater omvat AS3000 voorbehandeling zware metalen, vluchtige aromaten (incl. naftaleen), chloorhoudende oplosmiddelen, chloorbenzenen, minerale olie, styreen en bromoform; Zware metalen = barium (Ba)/cadmium (Cd)/Cobalt(Co)/koper (Cu)/lood (Pb)/nikkel (Ni)/zink (Zn)/Molybdeen (Mo)/kwik(Hg); PCB = Polychloorbifenylen; PAK = Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen; VOH = Vluchtige gehalogeneerde koolwaterstoffen. Bromoform = Tribroommethaan
november ’20
22
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
NEN-5707+C2 Het uitgezeefde materiaal, fractie <20 mm, is onderzocht volgens NEN-5898 (asbest in de fijne fractie). In totaal zijn vier grondmengmonsters van de fractie <20 mm geanalyseerd op het gehalte asbest. In onderstaande tabel 17 wordt de samenstelling van de grondmonsters, de monsternamediepte en de uitgevoerde analyses weergegeven. Er zijn geen verzamel materiaalmonsters geanalyseerd op het gehalte asbest. tabel 17: analyseschema monstercode
inspectiegaten
diepte (m-mv)
zintuigelijke waarnemingen
analysepakket
grond M1
G1 t/m G5
0.0-max.0.5
puin
asbest (NEN5898)
M2
G6 t/m G10
0.0-max.0.4
puin
asbest (NEN5898)
M2
G11 t/m G15
0.0-max.0.3
puin
asbest (NEN5898)
G16 t/m G19
0.0-0.1
-
asbest (NEN5898)
M4 (druppelzone)
Opgemerkt wordt dat de fractie <500 ųm in dit stadium van het onderzoek kwalitatief is gecontroleerd om te kunnen vaststellen of er aanleiding bestaat om een kwantitatieve bepaling van deze fractie uit te voeren. In de fractie <500 ųm is geen asbest aangetroffen.
november ’20
23
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
4.2
Toetsingscriteria
grond en grondwater (NEN-5740+A1) Om de kwaliteit van de bodem en de mate van verontreiniging te kunnen beoordelen, zijn de analyseresultaten van grondmonsters getoetst aan de geldende toetsingswaarden; 1) de achtergrondwaarde (AW-2000) zoals opgenomen in bijlage B van “de Regeling Bodemkwaliteit” (Staatscourant 22335, 02 november 2012) (literatuur 5) 2) de interventiewaarde zoals opgenomen in tabel 1 van “de Circulaire Bodemsanering”, (Staatscourant 16675, 27 juni 2013) (literatuur 6) De toetsing van de meetresultaten is uitgevoerd middels BoToVa, de Bodem Toets Validatie Service van de overheid voor grond, grondwater en waterbodem. BoTova gaat uit van het wettelijk kader dat per 1 juli 2013 van kracht is. In de BoToVa toetsing worden de meetwaarden gecorrigeerd/teruggerekend voor de “standaard bodem” (humus=10% en lutum=25%). Generiek toetsingskader Voor de beoordeling van de analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters wordt gebruik gemaakt van de achtergrondwaarden grond zoals opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit, de streefwaarden grondwater en interventiewaarden grond en grondwater zoals opgenomen in de Circulaire bodemsanering.
Achtergrondwaarde (AW-2000): De achtergrondwaarde (AW-2000) geeft de kwaliteit weer die 'van nature' voorkomt in de bodem van natuur- en landbouwgronden waarvoor geldt dat er geen sprake is van belasting door lokale verontreinigingsbronnen. De achtergrondwaarden zijn opgenomen in het Besluit Bodemkwaliteit en zijn gebaseerd op het onderzoek ‘Achtergrondwaarden 2000’. Hierin zijn gehalten vastgesteld van een groot aantal stoffen in bodem van natuur- en landbouwgronden in Nederland. De achtergrondwaarde (AW-2000) geeft het niveau aan waarbij sprake is van duurzame bodemkwaliteit. Bij overschrijding van de achtergrondwaarde is er sprake van bodemverontreiniging. Tussenwaarde/bodemindex-waarde >0,5:; De gemiddelde waarde van de achtergrondwaarde en de interventiewaarde (S+I)/2, hierna te noemen 'tussenwaarde'(T), wordt gehanteerd om aan te geven dat bij overschrijding de kans aanwezig is dat er sprake is van een ernstige verontreiniging, ofwel dat nader onderzoek noodzakelijk is. De tussenwaarde heeft geen wettelijke status maar is een indicatieniveau voor het uitvoeren van aanvullend onderzoek. De tussenwaarde geeft het concentratieniveau aan waarboven onder bepaalde omstandigheden risico’s voor mens en milieu aan de orde kunnen zijn. De tussenwaarde is zodoende een indicatiewaarde voor nader onderzoek.
Bij overschrijding van de T-waarde of bodemindex waarde (>0,5) dient aanvullend/nader bodemonderzoek in overweging genomen te worden. Een nader onderzoek wordt uitgevoerd indien er een vermoeden bestaat dat er sprake is van een ernstig geval van bodemverontreiniging. Interventiewaarde: De interventiewaarde (I) geeft aan dat bij overschrijding van deze waarde de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, plant en dier ernstig zijn verminderd of dreigen te worden verminderd. Is er sprake van een ernstige bodemverontreiniging en wordt de interventiewaarde in meer dan 25 m3 grond of 100 m3 grondwater (bodemvolume) overschreden, dan kan er noodzaak zijn tot sanering. De saneringsurgentie wordt bepaald door blootstellingsrisico's van mens, dier en plant en de verspreidingsrisico's van de betreffende stoffen (actuele risico’s). De interventiewaarden zijn gebaseerd op de risico's voor de volksgezondheid en het milieu (onderzoek RIVM). Bij de beoordeling van bodemverontreiniging aan de hand van de genoemde toetsingswaarden spelen nog een aantal aspecten een rol. Rekening dient te worden gehouden met het feit dat de mobiliteit van stoffen in de bodem en daardoor de verspreiding van stoffen afhankelijk is van diverse bodemkenmerken.
Daarnaast speelt de bestemming en het gebruik van de locatie in de huidige situatie alsmede de toekomstige situatie, een grote rol bij de beoordeling van de risico's voor het milieu.
november ’20
24
verkennend milieukundig bodemonderzoek volgens NEN-5740+A1 en verkennend onderzoek asbest in grond volgens NEN-5707+C2 Westeinde achter nrs. 69-87 te Vriezenveen
asbest in grond en puin De resultaten van het onderzoek asbest in grond worden getoetst aan de wetgeving inzake asbest in bodem en puin welke door de ministeries van SZW en I&M is vastgesteld. In het beleid is voor asbest een restconcentratienorm en een interventiewaarde opgenomen. Voor asbest in grond is een interventiewaarde van 100 mg/kg d.s. vastgesteld. Aan deze waarde zijn de gewogen asbestconcentraties (mg/kg ds) getoetst. Gewogen betekent het gehalte serpentijnasbest (chrysotiel) vermeerderd met tienmaal het gehalte amfiboolasbest (amosiet, crocidoliet). Indien de gewogen asbestconcentratie in grond c.q. puin boven 100 mg/kg ds is vastgesteld, is sprake van met asbest verontreinigde grond c.q. puin. De restconcentratienorm beschrijft de concentratie asbest, waaronder hergebruik nog is toegestaan. De interventiewaarde beschrijft de concentratie asbest in bodem, waarboven in principe gesaneerd dient te worden. Voor asbest is de restconcentratienorm gelijk aan de interventiewaarde en deze waarde bedraagt 100 mg/kg gewogen asbest. Indien asbest in de grond boven 100 mg/kg ds aanwezig is en deze verontreiniging vóór 1993 is ontstaan, is ongeacht de omvang van de verontreiniging sprake van een geval van ernstige bodemverontreiniging met asbest in grond.
Indien overschrijding van de restconcentratienorm plaatsvindt, dan dienen werkzaamheden met de betreffende bodem/puinverharding plaats te vinden onder asbestcondities. Bij asbestconcentraties lager dan de restconcentratienorm zijn geen aanvullende maatregelen noodzakelijk bij be- en verwerking van de grond of puinverharding. Voor puinverhardingen dient de asbestconcentratie te worden getoetst aan de normen uit het Besluit Asbestwegen Wet Milieugevaarlijke Stoffen (WMS). Hierin wordt tevens een restconcentratie van 100 mg/kg gewogen asbest genoemd. Het resultaat van het verkennend onderzoek is een indicatieve uitspraak over de mogelijke verontreiniging van het toegepaste bouw- en sloopafval of recyclinggranulaat / bodem op basis van verzamelde stukken asbesthoudend materiaal en (meng)monsters. Aan de hand van het verkregen indicatieve gehalte aan asbest wordt nagegaan of nader onderzoek asbest al dan niet noodzakelijk is. Door de lagere onderzoeksintensiteit van het verkennend onderzoek kan in deze fase niet direct worden getoetst aan de grenswaarde. In het verkennend onderzoek wordt het gehalte getoetst aan de grenswaarde gecorrigeerd met een factor 2. Deze correctiefactor is een maat voor de betrouwbaarheid van het verkennend onderzoek in relatie tot het nader onderzoek.