CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Bestuursopdracht-datahuishouding-v-1-2_geanonimiseerd

Oordeelsvormende vergadering 13 januari 2026, gemeente TwenterandBij agendapunt: Toekomstbestendige informatiehuishouding en archief op orde2.540 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bestuursopdracht Datahuishouding Opdrachtbeschrijving Goedkeuring door Informatie Datum

Naar een verbeterde data- en informatiehuishouding College van B&W, Gemeenteraad Djuma-zaak 1305050 08-05-2025

Aanleiding

Het gebruik van data en technologie heeft de samenleving ingrijpend veranderd en die ontwikkeling zal zich nog lange tijd voortzetten. Ook als gemeente genereren we dagelijks grote hoeveelheden data en informatie. Een deel daarvan moeten we wettelijk voor bepaalde of onbepaalde tijd bewaren en op verzoek (wettelijke verplichting) toegankelijk maken voor derden, zoals beleidsadviezen en subsidiebeschikkingen. Een ander deel hoeven we wettelijk niet verplicht te bewaren, maar is wel van belang om als betrouwbare overheid te kunnen fungeren, zoals afspraken met externen. En dan is er nog een deel dat geen maatschappelijk of organisatorisch nut heeft en daarom niet hoeft te worden bewaard. In de afgelopen jaren is deze stroom van data en informatie steeds groter en complexer geworden en deze trend zal zich blijven voortzetten. Bovendien krijgen we als gemeente te maken met nieuwe wetgeving die andere eisen stelt aan onze datahuishouding. Denk daarbij aan de Omgevingsvisie, de Wet Open Overheid (WOO) en de nieuwe Archiefwet. Deze situatie vraagt om uniforme en actuele werkwijzen voor informatievoorziening en daaruit voortkomend databeheer en -gebruik. Momenteel ontbreekt het echter aan een integraal overzicht, concernbreed, wat de stand van zaken is. Deze achterstand is ontstaan door het ontbreken van eenduidige richtlijnen en vereiste formatie die zich hiermee bezighoudt.

Proactief data- en informatiebeheer vereisen structureel, concernbreed en meerjarig aandacht. In de voorgaande jaren is de formatie bij DIV (Documentaire Informatie Voorziening) bewust afgebouwd en zijn investeringen in het organisatorisch verankeren van een ordentelijke data- en informatiehuishouding achterwege gebleven. Van bijna 10 FTE in 2017 naar 0,8 FTE in 2020. Als gevolg van deze ontwikkelingen zijn veel gegevens ongewenst verwijderd of slecht vindbaar, terwijl andere gegevens onnodig worden bewaard en daarmee ruis genereren. De consequenties van de gebrekkige informatie- en datahuishouding worden nu al ervaren: • Werknemers (in het bijzonder nieuwe werknemers) ontbreekt het regelmatig aan de benodigde informatie om hun taken goed uit te kunnen voeren. • WOO-verzoeken leiden tot veel extra werk en in sommige gevallen kan zelfs niet volledig aan een WOO-verzoek worden voldaan. • De kwaliteit van dienstverlening aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties is suboptimaal. • De provincie heeft in het kader van interbestuurlijk toezicht (IBT) geoordeeld dat het informatie- en archiefbeheer op aspecten niet op orde is (kleurcode oranje).

•

Motie van de raad “archief op orde” van 18 maart 2025

In algemene zin komt de betrouwbaarheid van de gemeentelijke overheid in het geding als de datahuishouding niet op orde is. Ook bij beoogde toekomstige ontwikkelingen, zoals DataGedrevenWerken, kunnen we nog niet spreken van kwalitatief goede data voor onze informatievoorziening. Doelenboom Periode Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Verantwoordelijk ambtenaar

Bedrijfsvoering Q2 2025 – Q2 2028 Portefeuillehouder bedrijfsvoering Algemeen directeur Ambtelijk opdrachtnemer: programmaregisseur bedrijfsvoering Teamleider Functioneel beheer & informatievoorziening / IT & I-advies Projectleider datahuishouding

Doel van de opdracht en korte beschrijving kaders Doel 1: Een visie op een toekomstbestendige data- en informatiehuishouding voor Twenterand Hoofdvraag: Hoe ziet een toekomstbestendige data- en informatiehuishouding eruit voor Twenterand? Deelvragen: 1. Aan welke wettelijke kaders moeten wij voldoen? 2. Welke voorwaarden stellen wij aan een toekomstbestendige data- en informatiehuishouding? 3. Hoe borgen wij de kwaliteit in de organisatie? 4. Op welke aspecten gaan wij samenwerken met externe partners? Doel 2: Een implementatieplan voor het uitvoeren van de visie Subdoelen: 1. Er is een helder en realistisch uitvoerbaar stappenplan voor het genereren, bewaren en vernietigen van data en gegevens 2. De beschikbare applicaties en formats sluiten aan bij bovengenoemd stappenplan 3. Nut en noodzaak van een gedegen data- en informatiehuishouding worden blijvend breed gedeeld 4.

Er wordt toegezien op naleving van het stappenplan en we houden elkaar scherp op de gemaakte afspraken, impact op bedrijfscultuur Beoogd resultaat Een gemeente-brede informatie- en datahuishouding die voldoet aan de volgende principes: • Wetmatig: voldoet aan actuele wet- en regelgeving • Doelmatig: aanpak sluit aan bij beoogde doelen • Overzichtelijk: gegevens zijn voorspelbaar gestructureerd en goed vindbaar, data is betrouwbaar • Gebruiksvriendelijk: geen overbodige bureaucratie of te ingewikkelde applicaties

Afbakening

Traject

Uitgangspunt is één totaalvisie voor een deugdelijke data- en informatiehuishouding. Onder data- en informatiehuishouding wordt verstaan het geheel van gegevens die de ambtelijke organisatie genereert of anderzijds van belang kunnen zijn bij het uitvoeren van taken of al dan niet op aanvraag beschikbaar moet kunnen worden gemaakt voor het publiek. Denk daarbij aan: • beleidsstukken en andere documenten die zijn vastgesteld door college en/of raad; • projecten en opgaven; • overeenkomsten met externen; • registraties van bezittingen; • alles (waaronder de basisregistraties) waarin we binnen onze organisatie een keuze maken die impact heeft op onze dienstverlening.

WP 1: Planning 1.1 Samenstellen projectteam 1.2 Uitwerken projectplan 1.3 Identificeren van sleutelpersonen cultuuromslag 1.4 Uitnodigen van teamambassadeurs 1.5 Afspraken maken met ITIA&FBIV, Communicatie en P&O over betrokkenheid 1.6 Inkooptraject externe partij(en), in elk geval voor 4.3 WP 2: Inventarisatie van de huidige situatie 2.1 Verzamelen van bestaande interne richtlijnen 2.2 Inventariseren van gebruikte applicaties 2.3 Op basis van de input van teamambassadeurs identificeren met welke vormen van data wordt gewerkt WP 3: Eisen 3.1 Wettelijke kaders, IBT, motie 3.2 Wensen en principes: nadrukkelijk samen met teamambassadeurs WP 4: Mogelijkheden 4.1 Architectuur, standaarden, 4.2 Wat kunnen we aan? Wat zijn de onmogelijkheden? 4.3 Wat doen we zelf? Wat besteden we uit? Wat doen we samen? WP 5: Keuzes maken 5.1 Concept-stappenplan datahuishouding op basis van scenario’s WP 4. 5.2 Ambtelijke afstemmen 5.3 Bestuurlijke afstemming WP 6: Communicatie en borging 6.1 Samen met Communicatie en sleutelpersonen een plan maken om helder en eenduidig te communiceren over datahuishouding 6.2 Samen met P&O en sleutelpersonen een plan maken om bestaande en nieuwe werknemers te informeren over het beleid datahuishouding en de verantwoordelijkheden van werknemers 6.3 Sturingsdriehoek informeren over uitkomsten fase 5 WP 7: Implementatie

7.1 Uitrollen communicatie en borging stappenplan datahuishouding WP 8: Evaluatie 8.1 Evalueren van theorie en praktijk, aanscherpen waar nodig Planning

Fase 1: Q2 2025 Fase 2: Q2 2025 t/m Q3 2025 Fase 3: Q2 2025 t/m Q4 2025 Fase 4: Q4 2025 t/m Q4 2026 Fase 5: Q1 2027 t/m Q2 2027 Fase 6: Q3 2027 t/m Q1 2028 Fase 7: Q2 2028

Kritische Kritische beslismomenten zijn opgenomen in fase 4, 5 en 7. Daarbij worden betrokken: beslismomenten sleutelpersonen, teamambassadeurs, sturingsdriehoek en college. Formeel besluit wordt genomen in fase 4.7. Participatie en Een deugdelijke data- en informatiehuishouding is niet alleen een IT-kwestie, het is communicatie een concernissue. Iedere individuele werknemer genereert, beheert en vernietigt data en moet zich daarom bewust zijn van zijn of haar verantwoordelijkheid. Daarvoor is een cultuuromslag nodig op basis van helder beleid én monitoring. Participatie en communicatie is van groot belang om deze cultuuromslag te realiseren. Hiermee wordt rekening gehouden door: • Te inventariseren met welke vormen van data er wordt gewerkt op basis van input van teams; • Teams te betrekken bij de voorwaarden voor een realistisch uitvoerbaar stappenplan; • Te identificeren wie de sleutelpersonen zijn om een cultuuromslag teweeg te brengen en deze personen te betrekken bij de opgave en in positie te brengen; • Samen met Communicatie en P&O plannen te maken over communicatie en borging van het beleid datahuishouding en de verantwoordelijkheden van werknemers.

Besproken in Op 23 oktober 2024 en op 20 november 2024 DO Besproken met Sturingsdriehoek 16 december 2024 PH Financiën Raming kosten inhuur Projectleider voor drie jaar, 24 u/w (3 jaar): Optie 1, tijdelijk dienstverband, schaal 12 [ca. 85k p/j] > ca. € 255.000 (3*85) Optie 2, inhuur a € 125,-- p/u > ca. € 400.000 (3 * 125) Totaal: Raming benodigde capaciteit organisatie (ruwe schatting): • Ambtelijk opdrachtnemer: 2 uur per week = 2 x 46 x 3 = 276 uur

• • • • •

Kansen en risico’s Aandachtspunten

Ambtelijk opdrachtgever: 1 uur per maand = 1 x 12 x 3 = 36 uur Voor ieder team een teamambassadeur: 12 uur per jaar per team = 18 x 12 x 3 = 648 uur ITIA & FBIV: 2.775 uur Communicatie: 240 uur P&O: 100 uur

Totaal: 4.075 uur capaciteit organisatie Zie bijlage 1 Er zal een balans gevonden moeten worden tussen verschillende belangen. Denk aan: volkomenheid vs. uitvoerbaarheid, uniformiteit vs. flexibiliteit, volledigheid vs. overzichtelijkheid.

Bijlage 1 Memo Naar een verbeterde data- en informatiehuishouding: rendement op de investering

MEMO

Datum

: 14 december 2024

Van

: 5.1.2e

Aan

: College van B&W

Afdeling

: Strategie en Bestuursadvies; IT en I-Advies

Zaaknummer

: 1305050

Onderwerp

: Naar een verbeterde data- en informatiehuishouding: rendement op de investering

, 5.1.2e

, 5.1.2e

1

De huidige situatie

Het gebruik van data en technologie heeft de samenleving ingrijpend veranderd en die ontwikkeling zal zich nog lange tijd voortzetten. Ook als gemeente genereren we dagelijks grote hoeveelheden data en informatie. Een deel daarvan moeten we wettelijk voor bepaalde of onbepaalde tijd bewaren en op verzoek (wettelijke verplichting) toegankelijk maken voor derden, zoals beleidsadviezen en subsidiebeschikkingen. Een ander deel hoeven we wettelijk niet verplicht te bewaren, maar is wel van belang om als betrouwbare overheid te kunnen fungeren, zoals afspraken met externen. En dan is er nog een deel dat geen maatschappelijk of organisatorisch nut heeft en daarom niet hoeft te worden bewaard. In de afgelopen jaren is deze stroom van data en informatie steeds groter en complexer geworden en deze trend zal zich blijven voortzetten. Bovendien krijgen we als gemeente te maken met nieuwe wetgeving die andere eisen stelt aan onze datahuishouding. Denk daarbij aan de Omgevingsvisie, de Wet Open Overheid (WOO) en de nieuwe Archiefwet. Deze situatie vraagt om uniforme en actuele werkwijzen voor informatievoorziening en daaruit voortkomend databeheer en -gebruik. Momenteel ontbreekt het echter aan een integraal overzicht, concernbreed, wat de stand van zaken is. Deze achterstand is ontstaan door het ontbreken van eenduidige richtlijnen en vereiste formatie die zich hiermee bezighoudt.

Proactief data- en informatiebeheer vereisen structureel, concernbreed en meerjarig aandacht. In de voorgaande jaren is de formatie bij DIV (Documentaire Informatie Voorziening) bewust afgebouwd en zijn investeringen in het organisatorisch verankeren van een ordentelijke data- en informatiehuishouding achterwege gebleven. Van bijna 9 FTE in 2016 naar 0,8 FTE in 2020. Als gevolg van deze ontwikkelingen zijn veel gegevens ongewenst verwijderd of slecht vindbaar, terwijl andere gegevens onnodig worden bewaard en daarmee ruis genereren. In de bestuursopdracht Naar een verbeterde data- en informatiehuishouding worden de contouren van een project geschetst dat onze data- en informatiehuishouding kan versterken én voorbereiden op de toekomst. In deze memo (een bijlage van de bestuursopdracht) wordt achtereenvolgens beschreven wat de gevolgen zijn als we niets doen, wat het rendement op de investering is, wat er verandert per doelgroep en wat de risico’s zijn.

2 2.1

Wat gebeurt er als we niks doen? Verder verlies van controle

In 2023 is de status van het archief- en informatiebeheer van de gemeente Twenterand veranderd van groen naar oranje. Dat betekent dat de provincie in het kader van Interbestuurlijk Toezicht (IBT) heeft geoordeeld dat ons archief- en informatiebeheer op aspecten niet op orde is. Als we hier niets aan doen zakken we verder af naar een zware onvoldoende (kleurcode rood) met harde ingrepen als gevolg. De provincie gaat dan het hele jaar door toezicht houden op ons archief- en informatiebeheer. De provincie bepaalt dan wat wij moeten doen, maar de gemeente Twenterand draait op voor de kosten. 2.2

Imagoschade

Een goede overheid is een betrouwbare overheid. En om een betrouwbare overheid te zijn hebben we grip op datastromen nodig. Het ontbreken van een deugdelijke data- en informatiehuishouding leidt onherroepelijk tot verlies of onvindbaarheid van gegevens, het niet kunnen nakomen van afspraken en

het niet kunnen voldoen aan wettelijke taken. Daarmee wordt de betrouwbaarheid aangetast van de overheid in het algemeen en de gemeente Twenterand in het bijzonder. 2.3

Financiële nadelen

Het ontbreken van een deugdelijke data- en informatiehuishouding heeft verschillende negatieve financiële gevolgen. Zo is het waarschijnlijk dat deze situatie leidt tot boetes en strafopleggingen omdat de gemeente niet aan wettelijke taken kan voldoen. Daarenboven is het waarschijnlijk dat we als gemeente subsidies gaan mislopen. Subsidies die wij als gemeente ontvangen worden in de regel pas toegekend nadat complexe aanvraagprocedures zijn doorlopen. Een ondeugdelijke data- en informatiehuishouding vergroot de kans op procedurefouten aanzienlijk. 2.4

Onaantrekkelijke werkgever

Een deugdelijke data- en informatiehuishouding is een randvoorwaarde voor het goed kunnen uitvoeren van allerlei ambtelijke taken. We merken nu al dat het ontbreken van ordentelijke dossiers tot veel frustraties leidt bij (nieuwe) medewerkers en dat deze situatie bijdraagt aan het spoedig vertrekken van recent gestarte medewerkers. Als er niet wordt geïnvesteerd dan gaat dit ten koste van de aantrekkingskracht van de gemeente Twenterand als werkgever en wordt het nog lastiger om posities goed in te vullen. 2.5

Niet voorbereid op de toekomst

De tijd staat niet stil. Als samenleving en als overheid krijgen we steeds meer te maken met steeds grotere datastromen. Dat is niet alleen het gevolg van technologische ontwikkeling, maar ook van complexe wetgeving, zoals de nieuwe Archiefwet, de Omgevingswet en Wet Open Overheid. Als we ons niet voorbereiden op een datarijke toekomst, dan gaan de problemen ieder jaar groter worden.

3 3.1

Wat levert de investering op? Betrouwbare informatie

Een deugdelijke data- en informatiehuishouding levert betrouwbare en gemakkelijk vindbare informatie op. Dankzij kwalitatief betere informatievoorziening neemt de kwaliteit van adviezen en rapportages toe, kunnen beter onderbouwde keuzes worden gemaakt en wordt de betrouwbaarheid van ons als gemeente versterkt. 3.2

Grip op werkzaamheden

Er zijn duidelijke kaders voor het werken met data. Medewerkers zijn minder tijd kwijt aan het zoeken van informatie en hebben meer grip op hun werkzaamheden. Zij zijn daarom in staat om hun taken beter uit te voeren en voelen zich gelukkiger. 3.3

Betere dienstverlening

Doordat de kwaliteit en de vindbaarheid van informatie beter is, kunnen onder andere WOO-verzoeken en andere informatieverzoeken sneller en efficiënter worden behandeld. Hierdoor nemen wachttijden af en verbetert de dienstverlening. Dit geldt voor de raad, het bestuur, de directie, de medewerkers, de inwoners en de ondernemers. 3.4

Afname financiële en juridische risico’s

Een deugdelijke data- en informatiehuishouding vergroot de monitoring van informatieprocessen en zorgt ervoor dat we beter voldoen aan wettelijke eisen. Hierdoor nemen de kansen op financieel nadelige consequenties en juridische kwetsbaarheden (met bijbehorende processen en boetes) af. Daarnaast neemt het risico op imagoschade af.

4

Veranderingen per doelgroep

4.1

Wat levert dit de inwoner op?

4.2

Wat levert dit de bestuurder op?

4.3

Wat levert dit de organisatie op?

5 5.1

Wat zijn de risico’s? Borging

Het is van essentieel belang dat de uitgangspunten voor een deugdelijke data- en informatiehuishouding worden geborgd en nageleefd in de organisatie. Dit aspect is expliciet opgenomen in het projectplan, maar verdient de grootst mogelijke nadruk. Het is van belang dat we de organisatie goed meenemen in nut en noodzaak van actuele werkafspraken en wat dit voor de organisatie betekent. 5.2

Commitment en capaciteit

Commitment vanuit bestuur en management en voldoende personele capaciteit (zie uitwerking bestuursopdracht) zijn randvoorwaarden voor het adequaat kunnen uitvoeren van dit project.

Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens geanonimiseerd op grond van: Wet

Artikel

Omschrijving

Pagina's

Wet open overheid

Art. 5.1 lid 2 sub e

De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer

6

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=c305bc88-f039-4590-93b4-a618839e0680