CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Bestuursrapportage (Berap) 2021.pdf

Raadsvergadering 21 september 2021, gemeente TwenterandBij agendapunt: Bestuursrapportage (Berap) 202114.265 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bestuursrapportage (Berap) 2021

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding ...................................................................................................................................................5 Inleiding Bestuursrapportage 2021 ......................................................................................................6 Covid-19 maatregelen .............................................................................................................................8 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................24 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................25 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................29 Verklaring verschillen programma Sociaal Domein ...........................................................................32 Programma Ruimte ...............................................................................................................................33 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH

........................................................34 Verklaring verschillen programma Ruimte .........................................................................................37 Programma Economie en vrije tijdsbesteding .......................................................................................38 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................39 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................42 Verklaring verschillen programma Economie en Vrije tijdsbesteding ................................................44 Programma Fundament ........................................................................................................................45 Doelenboom Dienstverlening en klantcontact ...................................................................................46 Doelenboom Bedrijfsvoering ..............................................................................................................48 Verklaring verschillen programma Fundament ..................................................................................50 Financiële positie en ontwikkeling .........................................................................................................51

4

Inleiding

5

Inleiding Bestuursrapportage 2021 Algemeen Hierbij bieden wij u de bestuursrapportage (hierna te noemen Berap) van 2021 aan. Met de Berap wordt tussentijds verantwoording afgelegd door het college aan de raad over het behalen van de doelstellingen uit de programmabegroting 2021. De verantwoording gaat over de periode van 1 januari tot 1 augustus 2021. In de Berap wordt een financieel overzicht gegeven. Per programma en per onderwerp wordt op basis van de doelenbomen 2021 gerapporteerd over de relevante afwijkingen in de uitvoering. Als er geen afwijking is, dan wordt er niets vermeld. Ook wordt per programma een verklaring van de financiële verschillen opgenomen. Het hoofdstuk ‘Financiële positie en ontwikkeling’ bevat het financiële rapportagedeel van deze Berap.

Realisatie doelstellingen programmabegroting 2021 Met onze sluitende programmabegroting 2021 willen wij voorzieningen in stand blijven houden. Mensen die dit het hardst nodig hebben, moeten op ons kunnen blijven rekenen. En ondanks de steeds krapper wordende financiële situatie, kunnen wij tot nu toe aan die toezegging voldoen. Deze Berap sluit met een voordeel van € 676.454,-. In deze inleiding lichten wij er enkele ontwikkelingen uit die bijdragen aan het behalen van de doelen uit de programmabegroting 2021. Als het behalen van de doelen uit de programmabegroting 2021 niet volgens planning verloopt, dan wordt dat aangegeven bij de doelenbomen. Gebeurtenissen met impact die in het eerste deel van 2021 spelen zijn o.a. Corona en Kanaal Almelo – de Haandrik. In de bijlage geven wij de laatste stand van zaken over Corona. De problemen rondom Kanaal Almelo de Haandrik zijn van grote invloed op de leefsituatie van de bewoners daar. Dat vraagt ook om een stevige inzet van de ambtelijke capaciteit van de gemeente Twenterand, o.a. op het gebied van ruimte, bestuursadvisering, communicatie, vergunningverlening, toezicht en handhaving en het sociaal domein. Door daar prioriteit aan te geven kan dat ten koste gaan van de voortgang van werkzaamheden op genoemde gebieden.

Binnen het programma Sociaal Domein zijn wij voortdurend bezig om onze inwoners mee te kunnen laten doen aan de samenleving. Dat doen we door te werken aan een duurzaam vernieuwd en betaalbaar sociaal stelsel en zorglandschap. Dit is mede uitgewerkt in een transformatieprogramma. De financiële opgave daarin is een stevige, vooral ook omdat de bijdrage vanuit het Rijk, ondanks de extra bijdrage 2021, nog steeds achterblijft bij de daadwerkelijk kosten bij Jeugd en Wmo. Vergrijzing is een voorbeeld waardoor een toenemend beroep op de Wmo wordt gedaan. De oplopende kosten, in deze Berap nog gedekt door de Reserve Sociaal Domein, baren ons echter wel zorgen. Binnen het programma Ruimte liggen de grootste opgaven bij klimaatverandering en toekomst bestendig wonen. Wij kunnen op dit moment beperkt tegemoetkomen aan de afspraken daarover tussen overheden in het Interbestuurlijk Programma en het Klimaatakkoord. De opgave binnen het programma Economie en Vrijetijdsbesteding is vooral het invullen van de regisserende en faciliterende rol van de gemeente. Dat betekent partijen bij elkaar brengen die een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren van het maatschappelijk effect. Het organiseren van het goede samenspel tussen die partijen moet leiden tot een meerwaarde voor Twenterand.

Het werven van voldoende gekwalificeerde medewerkers is één van de grootste uitdagingen binnen het programma Fundament en is de afgelopen periode erg lastig gebleken. Dat is iets wat in de hele organisatie wordt gevoeld, maar vooral ook bij het programma Economie. De krapper wordende arbeidsmarkt is daar een belangrijke oorzaak van.

Financiële toelichting Per programma is aangegeven of ontwikkelingen leiden tot bijgestelde ramingen. Het gaat dan om relevante afwijkingen ten opzichte van de oorspronkelijke ramingen in de Programmabegroting 2021. De uitwerking van de concrete maatregelen vanuit de zoekrichtingen (Programmabegroting 2018), verbouw gemeentehuis en versterken Maatschappelijke Onderneming (MO) Soweco, komen bij de betreffende doelenboom aan de orde. Deze Berap sluit met een voordeel van € 676.454,-. Voorgesteld wordt om het positief saldo te storten in de Algemene Risico Reserve. De grootste voor- en nadelen waarover in deze Berap gerapporteerd wordt zijn: Programma Sociaal Domein: • oplopende kosten Huishoudelijke Ondersteuning Wmo voorzieningen en kosten Jeugd (gedekt door

6

de reserve Sociaal Domein). Programma Ruimte: • hogere kosten voor openbare verlichting € 46.560,-; • afboeken vordering afvoeren bouwafval € 61.773,-. Programma Economie: • financieel effect bevriezen tarieven sport, nadeel € 14.908,-; • klimtouwinstallatie de Stamper en chloorsysteem de Zandstuve, totaal nadeel € 26.000,-. Programma Fundament: • de meicirculaire laat een voordeel zien in de algemene uitkering van € 922.000,-; • voordeel toeristenbelasting van € 50.000,-; • de post ICT geeft een nadeel van € 230.000,-. Dit nadeel deed zich ook voor bij de jaarrekening 2020 en is al meegenomen in de kadernota 2022.

7

Covid-19 maatregelen

8

Informatie impact corona, peildatum eind augustus 2021 Inleiding De gevolgen van corona doen zich ook in 2021 nog gelden. Gedurende vrijwel het gehele jaar is er sprake van beperkingen die invloed hebben op het maatschappelijk leven en de economie. Dat heeft zich deels ook vertaald in financiële gevolgen voor de gemeente en deze zijn samengevat in onderstaande tabel, waarin zowel kosten als inkomsten in de vorm van compensatiebijdragen zijn weergegeven. Op dit moment is het beeld dat de compensatie in omvang de kosten overtreft. Daarbij wordt opgemerkt dat dit een voorlopig beeld is en dat er nog kosten kunnen komen.

9

Onderwerp

Toelichting

bron

omvang landelijk

betreft tijdvak

omvang Twenterand

komt binnen via

Werkelijke boe- kingen 2021 c.q verplichting

RESTANT 2020 IN RESERVE CORONA

naar/uit reserve

€ 632.538

Uitgaven

Jeugd

Het jongerenwerk van Zorgsaam heeft samen met Impacter doormiddel van Rijkssubsidie (subsidieregeling Perspectief jeugd en jongeren) een project opgestart om jongeren meer perspectief te bieden in Coronatijd. Jongeren zijn samen met de professional aan de slag gegaan om acties en activiteiten die maatschappelijke effecten van corona bestrijden op te starten. 134 jongeren hebben zich opgegeven waarvan er 103 jongeren succesvol het traject hebben afgerond (sommige trajecten lopen nog). Er is voor de subsidieregeling ‘mentale ondersteuning en welzijn’ input gehaald uit het werkveld. Deze input wordt momenteel nog verwerkt. Daarnaast is er een bijdrage gedaan aan ieder kind een Sint, SJDH en Reflection 'jongeren aan zet'.

€ 5.377

€5.377

Uitgaven

POH jeugd

Extra bijdrage van € 15.000 t.b.v. inzet poh jeugd

€ 15.000

€15.000

Inkomsten Perspectief jeugd en jongeren 2020

Voor jongeren is het essentieel om elkaar fysiek te maartbrief kunnen ontmoeten. Met een Jeugdpakket van € 58,5 miljoen wil het kabinet een impuls aan gemeenten geven om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector volledig coronaproof kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding. Gemeenten ontvangen extra middelen t.b.v. de inzet van jongerenwerkers in achterstandswijken. Een bedrag van € 40 miljoen wordt aan de algemene uitkering toegevoegd: € 21 miljoen voor 2020 en € 19 miljoen voor 2021. Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer van 16 december 2020 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 35420, nr. 207)

21 mln

2020

€ 28.817 algemene uitkering

€ 28.817

Inkomsten Perspectief jeugd en

zie regel hierboven

19 mln

2021

€ 26.626 algemene

€

maartbrief

10

jongeren 2021

uitkering

26.626

2021

€ 49.550 ZonMW

€ 49.550

14 mln

2021

€ 19.131 algemene uitkering

€ 19.131

Jongeren hebben behoefte aan laagdrempelige maartbrief ondersteuning voor mentaal welzijn. Als onderdeel van het aanvullend steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl van 12 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 25295, nr. 988)10 zet het kabinet daarom met gemeenten in op het organiseren van activiteiten om mentale weerbaarheid van jongeren te versterken, door bijvoorbeeld: geven van trainingen, zoals weerbaarheidstrainingen, inzet op extra coaching van jongeren, inrichten van meer inloophuizen waar jonge ervaringsdeskundigen andere jongeren hulp bieden voor mentale ondersteuning, inrichten van buddyprojecten waarbij jongeren gekoppeld worden aan een leeftijdsgenoot voor mentale steun. Om dit te kunnen realiseren is een bedrag van € 11,5 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer van 12 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 25295, nr. 988)

11,5 mln

2020/2021

€ 16.074 algemene uitkering

€ 16.074

Jongeren hebben behoefte aan laagdrempelige ondersteuning voor mentaal

8 mln

2021

€ 11.061 algemene uitkering

€ 11.061

Inkomsten Perspectief jeugd en jongeren 2022

ZonMW subsidie aangevraagd inzake Perspectief voor subsidie de jeugd. Bedrag van € 49.550 toegekend.

Inkomsten Jongerenwerk

Om jongeren uit bepaalde risicogroepen te benaderen maartbrief en te bereiken wordt de huidige extra inzet van jongerenwerk uit het Jeugdpakket verlengd tot eind 2021. Het kinder- en jongerenwerk speelt ook een signalerende rol op het gebied van psychische problemen of huiselijk geweld. Er is voor de extra inzet op jongerenwerk een bedrag van € 14 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer van 12 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 25295, nr. 988)

Inkomsten Mentale ondersteuning 2021

Inkomsten Activiteiten en ontmoetingen

maartbrief

11

welzijn. Daarom zetten we met gemeenten in op het organiseren van activiteiten om mentale weerbaarheid van jongeren te versterken, door inzet op meer mogelijkheden tot ontmoeting in (tijdelijk onbenutte) ruimten zoals bibliotheken, buurthuizen, wijkcentra, sporthallen en evenementenhallen beter en veilig te benutten voor sociale en ondersteuningsactiviteiten. Er is een bedrag van € 8 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer van 12 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 25295, nr. 988) Inkomsten Jeugd aan zet

Het programma maatschappelijke diensttijd (MDT) meicirculaire (uitgevoerd door de ministeries van VWS, SZW en OCW) is van harte bereid om de jongeren in deze crisistijd te ondersteunen. Via dit programma wordt al een grote groep jongeren bereikt en tijdens de coronacrisis extra ondersteund. Het programma MDT zit nog in de groeifase en zoekt meer verbinding met gemeenten, zodat het programma MDT kan doorgroeien naar een landelijk dekkend netwerk. Om deze win-win situatie te versterken wordt ook ten behoeve van de wintereditie van Jeugd aan Zet een financiële bijdrage verstrekt van € 3,1 miljoen aan gemeenten in Nederland. Er nemen 307 gemeenten deel en per gemeente is een bedrag van € 10.000 beschikbaar gesteld24. Hiermee kunnen gemeenten in deze coronatijd jongeren ondersteunen en tegelijkertijd kunnen jongeren een maatschappelijke bijdrage leveren waar deze nu nodig is.

Uitgaven

Er is weinig gebruik gemaakt van deze TONK-regeling. Slechts drie aanvragen. Dat is conform de landelijke trend. Verruiming van de regeling daar waar het gaat om de drempelbedragen hebben we overwogen, maar we zijn uiteindelijk niet hiertoe overgegaan, omdat dit geen merkbaar resultaat heeft opgeleverd bij gemeenten die dit wel hebben gedaan.

Bijzondere bijstand TONK

Inkomsten Bijzondere bijstand TONK

De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten maartbrief (TONK) is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun

3,1 mln.

2021

€ 10.000 algemene uitkering

€ 10.000

€ 81.435

65 miljoen, er is een toezegging gedaan voor meer budget, dit is hier nog

Q1 2021

€ 81.435 algemene uitkering

12

inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. Dat geldt bijvoorbeeld voor werknemers die hun baan verliezen en geen recht (meer) hebben op een uitkering, of voor zelfstandigen die vanwege de coronamaatregelen hun opdrachten zien verdwijnen maar geen aanspraak op de Tozo kunnen maken. Maar ook burgers die al in 2020 ingestroomd zijn in een uitkering (WW, Bijstand of Tozo) vanwege de coronacrisis, maar waarvoor de hoogte van de uitkering onvoldoende is om de vaste lasten te betalen, komen in aanmerking voor de TONK. De TONK kan dan voorzien in (gedeeltelijke) tegemoetkoming voor noodzakelijke kosten. Het beschikbare budget voor de TONK is verhoogd naar een bedrag van € 260 miljoen voor het eerste half jaar van 2021. Voor het eerste kwartaal van 2021 komt € 65 miljoen beschikbaar via de Algemene uitkering van het gemeentefonds volgens de eerder afgesproken verdeelsleutel. In de tweede tranche wordt het resterende budget van € 195 miljoen over gemeenten verdeeld. Voorafgaand aan de toekenning van de tweede tranche wordt gekeken of de verdeelsleutel aanpassing behoeft op basis van wat in de praktijk zichtbaar is over het gebruik van de regeling. Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer van 21 januari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 35420, nr. 217).

Uitgaven

Afvalverwerking

niet verwerkt.

Twenterand: In 2020 lag de eindafrekening van Rova € 39.000 hoger dan geraamd. Dit is opgevangen binnen het product. De verwachting is dat 2021 ook wordt overschreden door o.a. meer aanlevering restafval en extra logistieke kosten door corona die Rova bij ons in rekening brengt. Bij de jaarrekening zal bekeken worden wat het nadeel door corona is v.w.b. huisvuil en dan zal dit bedrag t.l.v. de coronamiddelen worden gebracht.

13

Inkomsten Afvalverwerking

Uitgaven

Door de coronacrisis hebben gemeenten zowel extra maartbrief kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. Met name het restafval is, door onder andere het thuiswerken, in hoeveelheid gegroeid. Veel gemeenten hebben contracten gesloten met een variabele prijs voor de verwerking hiervan. Deze prijs is door de brede toestroom, gestegen. Tegelijkertijd ontvangen de gemeenten voor andere afvalstromen een vergoeding. Maar omdat deze stromen zijn toegenomen, is de vergoeding hiervoor gedaald. In overleg met de VNG is besloten de kosten ad € 32 miljoen voor 2020 te vergoeden. Een bedrag van € 28 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering. De overige € 4 miljoen is toegevoegd aan het BTW-compensatiefonds.

Bestrijden Deze middelen zijn nog niet besteed. Sinds januari eenzaamheid ouderen 2020 loopt de uitvoering van het Actieplan ''Samen 2021 tegen Eenzaamheid'' met een eigen beschikbaar budget en waarover qua voortgang met enige regelmaat door ons wordt gerapporteerd. Door een vroege start met eenzaamheidsbestrijding loopt Twenterand binnen de regio enigszins voorop maar er is nog veel van doen om de in het actieplan gestelde ambities waar te maken. Hoewel hier hard aan wordt getrokken, ontbrak het de projectgroep medio mei - juni aan tijd & capaciteit om hier op korte termijn extra activiteiten aan toe te voegen. De door het ministerie van VWS beschikbaar gestelde regio-adviseur gaf echter bij de projectgroep aan dat de extra middelen elders in den lande veel gebruikt worden voor doorontwikkeling van de bestaande eenzaamheidsaanpak en dat deze middelen vermoedelijk ook in 2022 besteed zullen mogen gaan worden. Wij stellen daarom voor deze middelen toe te voegen aan het voor het actieplan Samen tegen Eenzaamheid beschikbare budget en de komende tijd samen met de welzijnsorganisatie te onderzoeken welke extra activiteiten praktisch haalbaar zijn. Er wordt voorzichtig gedacht wordt aan de opzet van huisbezoeken 75+. Ook dit is echter een zeer arbeidsintensief project dat de nodige professionele begeleiding vergt.

28 mln

€ 50.590 algemene uitkering

€ 50.590

€ 67.515

€-

14

Inkomsten Bestrijden Eenzaamheid is door corona toegenomen. Op lokaal maartbrief eenzaamheid ouderen niveau zetten gemeenten 2021 met lokale partners al in op het bestrijden van eenzaamheid. Maar nog niet iedereen wordt persoonlijk bereikt. Het kabinet stelt middelen ter beschikking zodat – via gemeenten en lokale partners – kan worden ingezet op onder meer de volgende acties: ? Extra contact met ouderen: huisbezoeken, digitaal en belcontact. Hierdoor ontstaat tevens meer zicht op hoe het werkelijk met ouderen gaat. ? Extra helpende handen: boodschappen, hulpvragen doorzetten, helpen contact met anderen te maken. ? Inzet op verbinding tussen mensen: creëren van meer mogelijkheden elkaar coronaproof te ontmoeten, mensen aan elkaar koppelen om samen activiteiten te organiseren. ? Extra inzet op zingeving: alternatieve dagbesteding helpen organiseren, deelname culturele activiteiten. Aan de algemene uitkering wordt € 36,5 miljoen toegevoegd voor het bestrijden van eenzaamheid onder ouderen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief van 12 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 25295, nr. 988) Uitgaven

Uitgaven

Extra begeleiding kwetsbare groepen

Inkomsten Extra begeleiding kwetsbare groepen

36,5 mln

€ 67.515 algemene uitkering

Verlies Soweco door corona

€ 39.045

€39.045

Er is een enquête geweest over de inzet van deze gelden. De rode draad in deze antwoorden is beweging. Op dit moment zijn hier nog geen concrete plannen voor. Hier willen we samen met organisaties naar gaan kijken. Er zijn plannen om in september mantelzorgers een extra waardering te geven. De verwachte kosten hiervan liggen rond de €7.000.

€ 7.000

€ 78.296

De coronacrisis maakt dat de levens van iedereen met maartbrief begeleiding er heel anders uitziet: dagbesteding gaat soms niet door (horeca is bijvoorbeeld gesloten), er

37 mln

2021

€ 85.296 algemene uitkering

15

komen minder mensen langs, niet iedereen begrijpt de maatregelen even goed. Ook is er meer begeleiding en ondersteuning nodig voor mensen met andere beperkingen. Bijvoorbeeld kwetsbare mensen met een medische aandoening die zeer bang zijn besmet te raken gezien de risico’s dat deze besmetting fataal kan zijn of zeer ernstige consequenties kan hebben. Dit maakt dat extra ondersteuning nodig is zodat lokaal kan worden geïnvesteerd in bijvoorbeeld: - Extra in te zetten op het organiseren van alternatieve dagbesteding om structuur te creëren in de dag. - Het bieden van passend vervoer en extra locaties voor alternatieve en verspreide vormen van dagbesteding die voldoen aan de RIVM-richtlijnen die nog niet zijn gefinancierd via de meerkostenregeling voor Wmo en Jeugd. - Extra ambulante begeleiding om proactief mentale en sociale problemen op te sporen (extra huisbezoeken). - Extra (begrijpelijke) informatievoorziening over wat kan en mag en veilig is. Er wordt voor 2021 een bedrag van € 37 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd voor de extra begeleiding van kwetsbare groepen. Daarnaast wordt de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke opvang met € 10 miljoen verhoogd (zie paragraaf 3.1-2). Voor meer informatie wordt verwezen naar de brief van 12 februari 2021 (Tweede Kamer, vergaderjaar 20202021, 25295, nr. 988) Uitgaven

voorschoolse In mei 2021 zijn de laatste uitgaven geweest m.b.t. de voorzieningen peuters kosten voor de compensatie van de eigen bijdrage van ouders.

€ 8.843

€ 1.610

Totale uitgaven: € 8.843 (eind 2020 was er totaal aan rijksbudget € 69. 610,- beschikbaar (daarvan was nog € 14.296,- over van 2020, wat in de reserve corona is gestort). Vervolgens is er in 2021 nog een bedrag van € 10.453,- aan rijksgeld binnengekomen voor de compensatie van de eigen bijdrage van ouders. Totaal was er dus € 24.749,- beschikbaar. Het restant wat nu nog over is betreft een bedrag van € 15.906. Inkomsten Mutaties voorschoolse Vergoeden eigen bijdrage van ouders die gebruik voorziening peuters maken van de gemeentelijke regelingen: peuteraanbod, SMI en Voorschoolse Educatie

maartbrief

5,1 mln

€ 10.453 decentralisatie uitkering

€-

16

(VE) Gemeenten ontvangen van het Rijk middelen om een bepaalde groep ouders die kosten hebben gemaakt voor kinderopvang tijdens de sluiting van de opvang van 16 december tot 8 februari te vergoeden. Het betreft ouders die in deze periode een eigen bijdrage hebben betaald voor de gemeentelijke regelingen rondom kinderopvang (Sociaal medische indicatie, Voorschoolse Educatie en het peuteraanbod). Voor de periode van 16 december tot 8 februari wordt de decentralisatie-uitkering Voorschoolse voorziening peuters in verband hiermee met € 5,1 miljoen opgehoogd. Met deze ophoging kunnen gemeenten de eigen bijdrage van de ouders die gebruik maken van de gemeentelijke regelingen vergoeden voor de tweede periode van sluiting. De verdeling van het toegevoegde bedrag vindt plaats naar rato van het aandeel van iedere gemeente in de decentralisatieuitkering Voorschoolse voorziening peuters voor het jaar 2021. Bijlage 3.1-2 bevat de bedragen per gemeente. Uitgaven

Extra inhuur tbv achterstanden jeugd

De coronapandemie heeft voornamelijk in mentale zin zijn effect op jongeren. Bij jongeren die zich om welke redenen dan ook al in een problematische situatie bevinden, constateren we als gevolg van de coronapandemie een toename van het aantal hulpvragen. Dit heeft geleid tot een groei van de wachtlijst bij onze jeugdconsulenten. Tijdelijke capaciteitsuitbreiding is hiervan het directe gevolg. De kosten hiervan worden uiteindelijk gedekt uit de corona-reserve.

Inkomsten Meerkosten corona 2021 - WMO 2015 en Jeugdwet

In de voorjaarsnota 2021 heeft het kabinet een eerste raming van de omvang van de meerkosten in het sociaal domein opgenomen (€ 141 miljoen). Hiermee onderschrijft het Rijk de afspraak over de meerkosten nogmaals. Deze raming is gebaseerd op de compensatie die in 2020 is uitgekeerd. In de raming is rekening gehouden met het effect van vaccinaties en het afschalen van een deel van de maatregelen vanaf

€ 57.000

€57.000

aankondiging meicirculaire

17

de zomer. Dit budget is indicatief en wordt nog niet als voorschot aan gemeenten uitgekeerd. Dit ter voorkoming van verdeelproblemen bij het definitief vaststellen van de compensatie. De raming wordt, volgens afspraak, geactualiseerd in de najaarsnota, nadat onderzoek naar de omvang van de meerkosten heeft plaatsgevonden om tot een betrouwbare raming te komen voor de meerkosten in 2021. Op basis van die definitieve raming wordt de omvang van de compensatie vastgesteld en bij decembercirculaire 2021 uitgekeerd aan gemeenten. Zowel het onderzoek als besluitvorming over de compensatie vindt in gezamenlijk overleg tussen het Rijk en VNG plaats Inkomsten Reële compensatie inkomstenderving

De gemeenten ontvangen van het Rijk compensatie aankondiging voor de gederfde inkomsten van 2020 op basis van het meicirculaire verschil tussen begrote inkomsten 2020 (gegevens begroting) en gerealiseerde inkomsten 2020 (gegevens jaarrekening). De compensatie betreft in ieder geval de volgende posten: toeristenbelasting, parkeerbelasting, terrasprecario- en reclamebelasting, marktgelden, evenementenleges, havengelden en kwijtschelding / oninbaar verklaren lokale heffingen als gevolg van corona. Voor de leges geldt dat, wanneer er een groot verschil blijkt tussen begrote en gerealiseerde leges, dit nader door het Rijk en de VNG zal worden bekeken. Het Rijk zal, zodra de eerste jaarrekeningen van de gemeenten bekend zijn (naar verwachting medio juli) starten met het in beeld brengen van de derving per gemeente. De uitkomst van de derving zal ter verificatie aan de betreffende gemeente worden voorgelegd. De gemeenten ontvangen na afronding van het verificatieproces een voorlopige indicatie van de compensatie. Het streven is dat voor alle gemeenten de definitieve hoogte van de compensatiebedragen in het najaar bekend is en om deze bedragen vervolgens in december 2021 aan gemeenten uit te keren. Over de details van het proces zullen gemeenten (in overleg met de VNG) de komende maanden nader worden geïnformeerd.

Inkomsten

€ 15 miljoen ter compensatie voor de inkomstenderving aankondiging mei van medeoverheden door onder andere het circulaire kwijtschelden van huren.

18

Uitgaven

Re-integratie

De inkomsten worden betrokken bij de reguliere werkzaamheden waarbij werk met werk wordt gemaakt.

€ 152.765

Inkomsten Re-integratie

Flankerend beleid: re-integratie van decembercirculaire bijstandsgerechtigden: Het kabinet stelt in 2020 en 2021 extra middelen voor de re-integratie van bijstandsgerechtigden beschikbaar (€ 40 miljoen in 2020; € 90 miljoen in 2021 inclusief afdracht aan het BTW-Compensatiefonds). Daarnaast ontvangen gemeenten in 2021 een tijdelijk impuls voor re-integratie (€ 50 miljoen inclusief afdracht aan het BTW Compensatiefonds)

90 mln

2021

€ 152.765

Inkomsten Schulden en bijzondere bijstand

Flankerend beleid: gemeentelijk schuldenbeleid en decembercirculaire bijzondere bijstand: Het kabinet stelt in 2020 en 2021 extra middelen voor het gemeentelijk schuldenbeleid (€ 15 miljoen in 2020; € 30 miljoen in 2021) en de bijzondere bijstand (€ 5 miljoen in 2020; € 10 miljoen in 2021) beschikbaar, gelet op de voorziene toename van de armoede- en schuldenproblematiek

40 mln

2021

€ 51.779

Uitgaven

De gemeente Twenterand heeft rijksgelden ontvangen in 2020 en 2021 om financiële steun te geven aan buurtcentra, jeugdvrijwilligersorganisaties en culturele organisaties vanwege het coronavirus. Er zijn 11 organisaties die een aanvraag voor 2020 hebben ingediend en 9 organisaties hebben een aanvraag voor 2021 ingediend. Er zijn nog gelden beschikbaar in de reserve. Deze gelden kunnen benut worden voor een nog op te richten algemeen steunfonds corona. Dit algemene steunfonds kan mogelijkheden bieden voor organisaties die nu geen beroep op regelingen kunnen doen maar wel financiële nood hebben. Hiervoor dient wel een subsidieregeling te worden vastgesteld. De verwachting is dat in het derde kwartaal 2021 opnieuw rijksgelden beschikbaar komen voor corona voor cultuur en buurt- en dorpshuizen.

Cultuur

Inkomsten Cultuur

In de Kamerbrief Uitwerking maatregelen tweede specifieke pakket voor de culturele en creatieve sector34 van 16 november jl. gaat de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in op de verdeling van de reeds eerder toegekende € 149,7 miljoen ter

€ 51.779

€ 148.251

decembercirculaire

2021

€ 90.846 decentralisatie uitkering

€-

€ 38.186

€-

19

ondersteuning van de lokale culturele infrastructuur. Veel van de culturele instellingen die door gemeenten worden ondersteund, komen door de coronacrisis in de problemen omdat activiteiten niet kunnen doorgaan en eigen inkomsten dalen. Met deze extra middelen worden gemeenten in staat gesteld om deze belangrijke instellingen te ondersteunen en zo de lokale culturele infrastructuur in stand te houden. De verdeling van de middelen vindt plaats naar rato van de Iv3-uitgaven van 2019 aan cultuur. Daarmee is het bedrag dat gemeenten krijgen, gerelateerd aan de aanwezige culturele infrastructuur die door gemeenten wordt ondersteund. Let op: hier zit ook al het bedrag van het 5e pakket bij in. Dit is een indicatief bedrag (€ 95.591), def. bedrag wordt vastgesteld in de septembercirculaire. Inkomsten Cultuur

Het kabinet heeft besloten om de steunpakketten voor aankondiging mei de culturele en creatieve sector te verlengen. In totaal circulaire gaat het om € 147,25 miljoen voor het derde kwartaal. Hiervan is € 45 miljoen voor instellingen in de basisinfrastructuur, instellingen die subsidie ontvangen via de Erfgoedwet en instellingen met een meerjarige subsidie van de rijkscultuurfondsen. € 25 miljoen is voor verlenging van de directe steun aan makers. € 25,75 miljoen is voor de opengestelde monumentenlening van het Nationaal Restauratiefonds, de termijn hiervoor is verlengd. Voor de regionale en lokale cultuur reserveert het ministerie van BZK € 51,5 miljoen voor gemeenten en provincies. Dit bedrag komt bovenop de € 60 miljoen voor de lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen in de eerste helft van 2021. (Tekst meicirculaire; Daarnaast reserveert het kabinet voor het derde kwartaal 2021 € 51,5 miljoen voor de regionale en lokale cultuur waarvan € 36,5 miljoen voor de instandhouding van de regionale en lokale culturele infrastructuur )

Uitgaven

Bij de in 2021 gehouden Tweede Kamerverkiezingen waren, door de te nemen coronamaatregelen, de kosten hoger dan regulier. Hiervoor zijn van het rijk compensatiegelden ontvangen.

Verkiezingen

Inkomsten Verkiezingen

Het kabinet stelt een aanvullende compensatie van € decembercirculaire 26,9 miljoen ter beschikking aan gemeenten in verband met de maatregelen die vanwege COVID-19 aanvullend noodzakelijk zijn voor de Tweede

€ 95.591

€ 28.817

2021

€ 14.151

€ 42.968 decentralisatie uitkering

20

Kamerverkiezing. Daarvan wordt € 22 miljoen uitgekeerd via het gemeentefonds. Deze compensatie van € 22 miljoen is bedoeld voor onder meer de extra organisatie, het inrichten van stemlokalen en instellen van stembureaus voor vervroegd stemmen, het drukken, opslaan en beveiligen van stembescheiden, de portokosten van briefstembescheiden, het instellen van afgiftepunten en van briefstembureaus. Dit bedrag wordt uitgekeerd in de vorm van een decentralisatieuitkering op basis van het aantal kiesgerechtigden per gemeente. Uitgaven

Extrakosten toezicht en handhaving

Gemeente moet toezicht houden op naleving van alle regels. Dit kan leiden tot toename van kosten toezicht en handhaving, door extra inzet van medewerkers, overwerk en mogelijk extra inhuur.

€ 57.000

€57.000

€ 40.000

€-

Twenterand: De toezicht en Handhaving op de coronamaatregelen vraagt extra inzet van de Boa’s. Dit gebeurt deels zonder extra kosten te maken door een andere prioritering op de werkzaamheden en door minder tijd te besteden aan beleidsmatig werk. In toenemende mate wordt een beroep gedaan op de boa’s waardoor de gemaakte prioritering niet altijd houdbaar is. Bovendien komen er nog evenementen die de inzet verder zullen verhogen. Hiervoor is budget gevraagd (ad. € 57.000 t.l.v. de corona reserve). Helaas is het niet gelukt hierop in te huren tot nu toe. Dit heeft onder meer te maken met krapte op de arbeidsmarkt.

Uitgaven

Lagere uitgaven stimulering lokale economie

Door de crisis zullen meerdere ondernemers en winkels failliet gaan. Dit leidt tot meer leegstand in het centrum, minder activiteiten, etc. waardoor de gemeente extra beleid ontwikkelt met bijbehorende kosten om de lokale economie weer een zwengel te geven. Twenterand: In 2020 was er het 1e crisisarrangement, een bonnenactie, die is afgerond (€ 20.000). In 2021 wordt invulling gegeven aan het 2e crisisarrangement (in totaal € 30.000); het eerste deel, een horeca actie, loopt nu en een tweede bonnenactie is de volgende activiteit. Daarnaast is een 3e crisisarrangement (€ 10.000) aangevraagd voor Twenterand Bruist.

21

Inkomsten Lokale economie

Provinciale subsidie t.b.v. lokale economie als gevolg van corona

Uitgaven

Lagere inkomsten uit verhuur of exploitatie

"De TVS-regeling is bedoeld voor de verhuurders van sportaccommodaties die (een deel van) de huursom in de periode van 1 januari 2021 tot en met 30 juni 2021 hebben kwijtgescholden aan amateursportorganisaties. De tegemoetkoming wordt aangevraagd door verhuurders, zoals gemeenten, sportbedrijven of particuliere verhuurders. Waar moet aan worden voldaan? De huur moet daadwerkelijk schriftelijk zijn kwijtgescholden voordat de aanvraag wordt ingediend. De huurder moet voldoen aan de definitie van een amateursportorganisatie, zoals benoemd in de regeling. Elke vereniging wordt schriftelijk geïnformeerd over de kwijtschelding. Voor het eerste kwartaal is in totaal € 50 miljoen beschikbaar, voor het tweede kwartaal € 30 miljoen. Bij overschrijding van het beschikbare bedrag wordt er naar rato verstrekt. Alle aanvragers ontvangen dan hetzelfde percentage van hun aanvraag. De verwachting is dat er voldoende beschikbaar is voor alle aanvragen. Als u meerdere sportaccommodaties heeft, dan kunt u voor alle accommodaties samen subsidie aanvragen. U ontvangt het bedrag na toekenning in één keer op uw rekening. We doen eens per kwartaal een aanvraag voor alle verhuurde sportaccommodaties. De kwijtschelding van de huur over het 4e kwartaal 2002 en het 1e kwartaal 2021 bedraagt € 97.236. Hiervan is € 72.605 gecompenseerd, de rest komt tlv de reserve corona.

Inkomsten Tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties

In 2021 is de aanvraag voor het 4e kwartaal 2020 en de aanvraag voor het eerste kwartaal 2021 reeds ingediend. Voor het vierde kwartaal is een compensatie ontvangen van € 22.469 en voor het 1e kwartaal 2021 is € 50.136 ontvangen. De aanvraagperiode voor het 2 kwartaal ligt tussen 26 juli en 19 september 2021 en moet nog worden ingediend. Een bedrag van € 24.844 komt in aanmerking voor compensatie”.

Uitgaven

Lagere entree-opbrengst zwembaden de Stamper en

Zwembaden en

2021

€ 40.000 Provincie

€-

€ 97.236

min. VWS (DUS-i)

€ 72.605

€24.631

€-

€ 99.571

€-

22

ijsbanen

de Zandstuve

Inkomsten Zwembaden en ijsbanen

Zwembaden en ijsbanen VNG/ VWS Zwembaden en ijsbanen zijn een onmisbaar onderdeel van de Nederlandse sportinfrastructuur. Gemeenten en exploitanten van deze accommodaties hebben er het afgelopen jaar alles aan gedaan om deze accommodaties open te houden. Vanwege de coronamaatregelen was dit economisch niet rendabel, maar het was maatschappelijk wel zeer wenselijk. Om de financiële gevolgen te verzachten is er voor 2020 € 100 miljoen beschikbaar en € 80 miljoen voor de eerste helft van 2021. Voor 2020 is een spuk bijdrage aangevraagd en toegekend voor de Zandstuve voor € 28.821 en voor de Stamper € 70.750 voor gemiste opbrengsten zwembad. Van 16 augustus 2021 tot en met 17 oktober 2021 kan er een aanvraag worden ingediend voor de tweede ronde, die geldt voor het eerste en tweede kwartaal van 2021.

€ 99.571

€-

Uitgaven

Openbare gezondheidszorg

Extra kosten huisartsen: huur covid unit en huur locatie Klaampe en Punt t.b.v. griepprik

€ 13.997

€13.997

Uitgaven

Diverse overige corona gerelateerde kosten

I.v.m. corona zijn diverse beschermings- en veiligheidsmaatregelen getroffen, denk aan kuchschermen (publieksbalies), posters, desinfectiedispensers en communicatie/attentie materiaal en thuiswerken.

€ 7.840

€7.840

Het gaat hier om een verzameling van kleinere kostenposten.

23

Programma Sociaal Domein Inleiding Het sociaal domein is volop in beweging, ook in de Gemeente Twenterand. Met het sociaal domein bedoelen we de zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid rond jeugd en gezondheid. Deze onderwerpen vormen dit programma. Dit programma streeft er naar dat onze inwoners zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en participeren én daar zelf over regie over voeren. Zowel thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of in het werk. Waar dat niet lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. We zijn als gemeente een vangnet voor kwetsbare inwoners. De inhoudelijke visie voor dit programma staat in onze nieuwe integrale beleidsnota Sociaal Domein 2019-2023. Onze programma-opgave wordt in hoofdlijnen omschreven als de focus op inhoudelijke vernieuwing met een andere cultuur en werkwijzen in het sociale domein. Dit heet met een ander woord ook wel de transformatie van het sociaal domein. We zijn op weg naar een duurzaam vernieuwd en betaalbaar sociaal stelsel en zorglandschap, waar onze inwoners mee kunnen blijven doen aan de samenleving. Vernieuwen en besparen gaan hand in hand. We realiseren samen met partners vrij toegankelijke voorzieningen op maat, bevorderen innovatie en ondersteunen de eigen kracht van individuen en gezinnen.

In ons Transformatieprogramma sociaal domein is dit nader uitgewerkt. Transformeren is nodig want ondertussen is er ook een stevige financiële opgave. Er is meer zich op middelen van het Rijk, maar het nieuwe kabinet moet dit bevestigen en middels een hervormingsagenda verwachten wij wederom budgetdalingen. Jeugd maar ook Wmo met de toenemende vergrijzing zien wij daarom nog steeds als een stevig risico is in het meerjarenbeeld. Met de aanwezige kostenstijgingen is bijsturing daarom nog steeds urgent. Hierbij kijken we naar preventie, de rol van eenieder waaronder de gemeente en integrale oplossingen op maat (1 gezin, 1 plan,1 regie) en vooral ook samenwerking in en buiten het sociale domein.

24

Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom

Inhoudelijk perspectief Belangrijkste focus is dat inwoners meedoen en financieel zelfredzaam zijn. Veel inwoners met een kwetsbare arbeidsmarktpositie komen nog steeds moeilijk of niet aan de slag. Er zijn nog (te) veel inwoners met een kwetsbare arbeidsmarktpositie. De gemeente Twenterand wil een inclusieve arbeidsmarkt realiseren. Hierin wordt iedereen met arbeidsvermogen in staat gesteld om mee te doen op de arbeidsmarkt. Om dit te realiseren moeten organisaties en ondernemers inclusief gaan denken en inwoners zoveel mogelijk in staat stellen om een bijdrage te leveren. Dit ook als het gaat om duurzame plekken voor mensen met een arbeidsbeperking of (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Hiervoor is draagvlak en creativiteit nodig. Het lokale minimabeleid helpt de inwoners met minder budget om bijvoorbeeld te kunnen sporten of een bezoek te brengen aan het museum maar ook wanneer er schulden zijn, het voorkomen van schulden of hulp bij de betaling van bijzondere kosten van het bestaan. Het minimabeleid biedt ondersteuning zodat iedere inwoner mee kan doen.

Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners.

Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uit gegaan van de eigen kracht van de inwoner.

Doel: Financieel en sociaal zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding is een van de dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en

25

volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.

Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uit gegaan van de eigen kracht van de mens. Als betaald werk voor langere tijd niet mogelijk is, dan kijken we op welke manier iemand toch actief kan blijven. Dat kan vrijwilligerswerk zijn of een creatieve dagbesteding. Natuurlijk kan onderwijs ook helpen om sneller een baan te vinden. Het doel is dat iedereen mee kan blijven doen en zich actief inzet voor de samenleving. Met de introductie van de Participatiewet, de wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten is de toon gezet om een inclusieve arbeidsmarkt te ontwikkelen. Een arbeidsmarkt waarin iedereen met arbeidsvermogen in staat wordt gesteld om mee te doen op de arbeidsmarkt. Dit is een flinke opgave, waar we aan werken in het ontwikkelprogramma Economie-Werk. Om dit doel te realiseren moeten organisaties en ondernemers inclusief gaan denken en iedereen zoveel mogelijk in staat te stellen om naar vermogen bij te dragen in de organisatie.

Hierbij gaat het ook om duurzame plekken voor mensen met een arbeidsbeperking (denk hierbij aan beschut en garantiebanen) of een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Hier is niet alleen draagvlak voor nodig, maar ook creativiteit. De gemeente probeert hierin sociaal ondernemen te bevorderen, goede social return (SROI) afspraken te maken, advisering op het gebied van de banenafspraak, functiecreatie etc. Om het sociaal ondernemen te meten, zetten we in op de Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO). Daarnaast werken we samen met ondernemers, Werkplein, onderwijs en SW-bedrijven aan creatieve oplossingen voor deze opgave.

Activiteiten  Uitvoeren sociale werkvoorziening Sociale Werkvoorziening Op dit moment voert de Gemeenschappelijke Regeling SOWECO (verder Soweco) de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) uit. In juni 2020 hebben de gemeenten echter besloten om Soweco op te heffen en lokaal uitvoering te gaan geven aan de Wsw. In het inrichtingsplan is het Lokaal plan uitvoering Wsw verder uitgewerkt. Dit najaar zal vervolgens de NUO formeel starten, de gemeente Twenterand een dienstverleningsovereenkomst zal gaan sluiten. Een transitieplan is in de maak en ook het liquidatieproces loopt volop. Ondertussen is er blijvende aandacht voor het personeel en gaat het plaatsingsproces van niet regeling gebonden personeel richting een afrondende fase. Bij de ontwikkelingen in de WSW wordt onze adviesraad sociaal domein steeds periodiek betrokken. De Raad wordt periodiek geïnformeerd over de stand van zaken, waarbij ook de voortgang van de inclusieve arbeidsmarkt - zoals verwoord in de betreffende motie - aan de orde zal komen. Zoekrichting: renderen en vitale netwerken: versterken van de MO SOWECO Met de kadernota 2018 en begroting 2019 is ook de zoekrichting renderende en vitale netwerken vastgesteld. Deze zoekrichting biedt perspectief om meer samen met de samenleving voor elkaar te krijgen door te investeren in netwerken.

Maar ook om meer inkomsten te genereren en strategische allianties te sluiten met partijen die eveneens maatschappelijke verantwoordelijkheid dragen. Een onderdeel van deze zoekrichting is de samenwerkingsovereenkomst met Extend. Vanwege de opheffing van de GR en de teleurstellende resultaten worden de trajecten afgeschaald. De financiële

26

consequenties kunnen binnen het budget van bijstand worden opgevangen.

Subdoel: Inwoners met onvoldoende middelen beschikken over voldoende middelen om te participeren De gemeente Twenterand heeft met de investering van het Minimabeleid de afgelopen jaren een stevige basis neergezet. De komende jaren richten we ons op met name op preventie en nieuwe verbindingen.

Activiteiten  Inzet van wettelijke regelingen In mei 2021 is de nieuwe agenda schuldenaanpak vastgesteld. Daaruit voortvloeiend hebben we in 2021 een aantal nieuwe initiatieven opgepakt. Zo zijn we de samenwerking met Stichting Leergeld Twente (SLT) en Stichting Urgente Noden Twente (SUN) aangegaan. SLT verzorgt onder meer de laptopverstrekking voor schoolgaande kinderen uit minimagezinnen en SUN ledigt urgente noden die niet op één of andere manier vergoed worden van inwoners van Twenterand. (Aanvragen hiervoor kunnen gedaan worden door een intermediair.) Ook hebben we het adviesrecht bij schuldenbewinden geïmplementeerd. Dit houdt in dat de gemeente Twenterand gebruik maakt, om kort na de rechtelijke uitspraak van een onderbewindstelling vanwege schuldenproblematiek, advies te geven over voortzetting dan wel wijziging/stopzetting van het bewind. Twenterand is ook initiatiefnemer en trekker van een regionale werkgroep die als doel heeft om gemeenten te helpen bij implementatie van het adviesrecht en te komen tot een regionaal convenant met bewindvoerders. Inmiddels maken 11 gemeenten uit Twente en de Achterhoek en Stadsbank Oost Nederland (SON) deel uit van de werkgroep. Tot slot hebben we een start gemaakt met het uitrollen van stress sensitieve dienstverlening.

Stress sensitieve dienstverlening komt voort uit mobility mentoring en houdt kortweg in dat de gemeente in haar dienstverlening zoveel mogelijk rekening houdt met de situatie en de daarmee vaak gepaard gaande stress van de klant. In juni 2021 hebben we aan aantal interne opleidingssessies gehad voor onze medewerkers in het sociaal domein. In 2022 rollen we dit verder uit. Ook externe partners als Mijande Wonen zijn hierin geïnteresseerd. Tegelijkertijd heeft uw raad vanaf 2021 besloten tot een bezuiniging op het minimabeleid van jaarlijks € 50.000. Deze bezuiniging bewerkstelligen we door aanscherping van de bijzondere bijstandsrichtlijnen en verlaging van de individuele inkomenstoeslag. Zowel de beleidsregels bijzondere bijstand als de verordening individuele inkomenstoeslag zijn halverwege 2021 hiertoe gewijzigd vastgesteld. Door deze latere ingangsdatum staat de bezuiniging voor 2021 onder druk. Het effect hiervan zal worden opgemaakt bij de jaarrekening 2021.

Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd De gemeente is op grond van de Huisvestingswet verplicht om aan de (halfjaarlijkse) taakstelling te voldoen.

Activiteiten  Uitvoeren regierol nieuwe wet Inburgering Financiële ontwikkelingen veranderopgave inburgering Per 1 januari 2022 wordt de gemeente Twenterand verantwoordelijk voor de uitvoering van de veranderopgave inburgering. Onze gemeente moet nieuwe Twenteranders in dit nieuwe stelsel ondersteunen om sneller te starten met inburgering en beter Nederlands te leren. Het doel van het

27

nieuwe inburgeringstelsel is om nieuwkomers snel volwaardig mee te laten doen aan de Nederlandse samenleving. Financiële uitdagingen De gemeenten ontvangen in het nieuwe stelsel structureel uitvoeringsbudget en budget voor inburgeringsvoorzieningen. De rijks financiering van inburgeringsvoorzieningen is op dit moment onderwerp van discussie. Alle gemeenten ontvangen in totaal € 10.000 voor de financiering van een inburgeringstraject. Er zijn drie soorten inburgeringstrajecten, te weten: 1. De Z-route, wanneer de inburgeraar minder leerbaar is; 2. De B1-route, wanneer de inburgeraar voldoende leerbaar is; 3. De Onderwijsroute, wanneer de inburgeraar meer dan gemiddeld leerbaar is. In Twents verband is de B1-route aanbesteed, waarbij de trajectprijs voor een inburgeringstraject net onder de € 10.000 blijft. Echter, bij de onderwijsroute is bij de marktconsultatie duidelijk geworden dat de minimale prijs ver boven de € 10.000 kwam te liggen. Op grond van deze marktconsultatie is in Twents verband besloten om deze aanbesteding voorlopig op te schorten en de VNG de opdracht te geven om bij de ministeries te pleiten voor voldoende middelen om dit inburgeringstraject te financieren. Bij de Z-route, waar op dit moment de voorbereidingen in gang zijn, zal het ook een uitdaging zijn, om met de structurele rijksmiddelen het gehele traject te kunnen financieren.

Wij zullen uw Raad via de stand van zaken notities op de hoogte houden van de financiële uitdaging en de ontwikkelingen binnen de veranderopgave inburgering.

28

Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom

Inhoudelijk perspectief In de komende jaren wordt als ontwikkeling gezien de vergrijzing, het langer zelfstandig wonen en het toenemen van (rijks)taken op lokaal niveau. Zoals de doordecentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang in 2022. De financiële opgaven op het gebied van de decentralisaties blijven voor de aankomende jaren fors en brengen grote risico’s met zich mee. Daarom zijn we al geruime tijd bezig met vernieuwing en verandering, transformatie. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners om hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Door een toename van de eigen kracht en samen kracht, wordt in de toekomst minder aanspraak gemaakt op maatwerkvoorzieningen en wordt meer beroep gedaan op vrij toegankelijke voorzieningen in het ‘voorveld’. Het inzetten van preventie en het versterken van het voorveld blijft een belangrijke opdracht voor de komende jaren. Het is belangrijk dat inwoners de weg naar vrij toegankelijke voorzieningen weten te vinden. De rol van de gemeente is om ondersteuning te blijven bieden daar waar het echt nodig is. De transformatie betreft niet alleen de inwoners, maar ook instellingen en onze eigen organisatie.

De organisatieontwikkeling is mede ingegeven door de beweging in het sociaal domein. Regie én samenwerking lokaal en regionaal zijn nodig om deze opgave het hoofd te bieden. Een integrale aanpak met jeugd en welzijn, maar ook met participatie is nodig om te zorgen dat kennis en ervaring uit deze domeinen optimaal worden benut om maatschappelijk winst te bereiken. Met de komst van het Twents model in 2019 werken we meer resultaatgericht en kunnen we meer maatwerk bieden voor de inwoner. Door afnemende rijksmiddelen en toenemende kosten - zeker door vergrijzing - is het financiële meerjarenperspectief voor het sociaal domein somber. Het geeft noodzaak tot een bijsturing in het sociaal domein. In 2018 is de integrale beleidsnota sociaal domein vastgesteld, met daarin de volgende thema’s: omkijken naar elkaar, economisch vitale inwoners, iedereen doet mee en thuis is het fijn en veilig. Deze thema’s dragen bij aan verdere transformatie van het sociaal domein en om de grote financiële tekorten te beperken.

29

Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam

Doel: Inwoners wonen langer zelfstandig thuis Wij streven als Twenterand na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daartoe werken we er aan om de inwoners zo lang dit mogelijk en wenselijk is zelfstandig thuis te laten wonen. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We zorgen voor goed ingerichte woonservicegebieden. We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers om in dit doel te voorzien.

Doel: Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners op hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.

Doel: Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen.

Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Een maatwerkvoorziening is een voorziening op individueel niveau, bijvoorbeeld, een scootmobiel, huishoudelijke ondersteuning of dagbesteding.

Activiteiten  Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein Financiën Wmo en Jeugd De financiën sociaal domein blijven nu maar ook in de toekomst onze nadrukkelijke aandacht vragen. Vol energie wordt via transformatie en aanvullende onderzoeken zoals de VNG-visitatiecommissie en VNG-uitvoeringskracht dieper dan ooit gekeken naar onze situatie en - daar waar mogelijk bijgestuurd. Met andere woorden, we streven vernieuwing(en) en efficiëntere inzet van middelen na in het sociaal domein. We beginnen deze Berap met het landelijke nieuws. Zoals eerder gemeld in de raadsbrief van de meicirculaire ontvangt Twenterand afgerond € 1 miljoen vanwege de extra kosten jeugdhulp (macro € 613 miljoen). De compensatie is geen budgettair voordeel, maar is bedoeld voor: · Vormgeven consultatiefunctie ggz, tegengaan wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek en tegengaan verdringing van andere uitgaven bij gemeenten, € 228 miljoen macro · Uitbreiden aantal praktijkondersteuners jeugdzorg, € 10 miljoen macro · Extra inzet en regie op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, € 200 miljoen macro · Regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening door de VNG ten aanzien van de wachtlijsten specialistische jeugdzorg, € 55 miljoen macro.

Dit laatste bedrag wordt in de komende septembercirculaire verwerkt en zal ook landelijk worden ingezet. · Daarnaast nog € 120 miljoen macro via specifieke uitkeringen (voor een beperkt aantal gemeenten of jeugdzorgregio’s). Omdat de zich kosten niet allemaal in 2021 zullen voordoen worden de extra middelen in deze Berap in de reserve sociaal domein gestort, zodat de uitgaven daar te zijner tijd uit gedekt kunnen worden. Onze lokale insteek is om deze middelen in het perspectief te plaatsen van de opgave die meekomt met de komende extra middelen 2022 voor jeugdhulp. Ondanks dat deze extra financiële middelen voor jeugd beschikbaar zijn gesteld door het kabinet, blijven we de financiële ontwikkelingen in het sociaal domein nauwlettend volgen en blijft het een

30

terugkerend punt, waarover meermaals door het college ook de noodklok is geluid richting Den Haag. Met wederom de nodige ontwikkelingen in het sociaal domein, te denken valt aan corona maar ook financiële ontwikkelingen, komt deze berap weer tot stand. Dat de financiële ontwikkelingen in het sociaal domein ons zorgen blijven baren, wordt dan ook duidelijk op basis van het algemene beeld in het sociaal domein, namelijk dat er - vanwege de overschrijding van het budget op Jeugd en een overschot op Wmo - per saldo sprake is van tekort van € 275.000,- ten opzichte van de begroting 2021. Het negatieve beeld van Jeugd (- 1,27 miljoen tekort t.o.v. de begroting 2021) wordt gecompenseerd door de Wmo (circa + 1 miljoen t.o.v. de begroting van de begroting). Dit beeld is herkenbaar want ook in de jaarrekening was deze verschuiving al zichtbaar. In deze Berap gaan wij dit administratief ook zo verwerken. De toename van aantallen en complexiteit van zaken die hieronder ligt is ook in onze toegang merkbaar. Gezien de uitkomsten zetten we verder in op de ingezette lijn qua interventies en maatregelen, die succesvol zijn gebleken. In samenhang met landelijke ontwikkelingen (onder andere de vertaling van de langere termijn effecten van het verdeelmodel) en de corona-effecten zal bij de jaarrekening pas echt bezien kunnen worden hoe het sociaal domein financieel exact uitkomt.

Ook dit jaar is corona van invloed geweest op het sociaal domein, waarbij nog duidelijk dient te worden wat de na-effecten in sociale problematiek van corona zijn, er sprake kan zijn van inhaalzorg c.q. een boeggolf in zorgverlening en meerkosten continuïteitsbijdragen voor instellingen met daarbij de vraag of er voldoende compensatie voor coronakosten komt van rijkswege, en natuurlijk hoe lang deze periode nog voort zal gaan duren. Huishoudelijke ondersteuning Zoals meermaals al is aangegeven, waaronder recent nog in de kadernota 2022, is er sprake van meer aanvragen voor Huishoudelijke Ondersteuning, onder andere door het abonnementstarief, de vergrijzing/langer zelfstandig thuis wonen. Ook zijn er kostenstijgingen door reële tarieven. Dit is ook als zodanig bevestigd in de jaarrekening 2020 en deze lijn lijkt zich nu ook wederom door te gaan zetten. We hebben nu te maken met een overschrijding van € 475.000, dit wordt gedekt uit de reserve Sociaal Domein. Om op de geschetste financiële problematiek het hoofd te bieden wordt gekeken naar kostenbesparingen. Een eerste stap hierin is al gezet in de vorm van de was- en strijkservice als beheersmaatregel. Woonvoorzieningen en rolstoelen Onder de noemer ''Woonvoorzieningen'' vallen de door aannemers uit te voeren woningaanpassingen en de door de gecontracteerde leverancier geleverde trapliften.

De plaatsing van het aantal trapliften en het aantal woningaanpassingen vertoont een stijgende lijn, zo ook de hiermee gemoeide kosten. Dit was reeds voorzien in de begroting, echter onvoldoende. De verder oplopende kosten is het gevolg van de ontwikkeling dat ouderen in toenemende mate langer thuis blijven wonen en hun woningen ondanks toenemende lichamelijke beperkingen toegankelijk, doorgankelijk en bruikbaar moeten blijven. Ook regionaal neemt het aantal verstrekte woonvoorzieningen toe. Andere oorzaak in de kostenstijging kan het wegvallen van de inkomensgerelateerde eigen bijdrage zijn, welke vervangen is door het abonnementstarief van € 19,00 per maand. Dit heeft mogelijk een drempelverlagend effect. Dit heeft tot gevolg dat de raming moet worden bijgesteld met € 200.000, dit wordt gedekt uit de reserve Sociaal Domein. Samenvattend zien we dat meer dan de rekeningeffecten nu doorwerken in deze Berap en dat de reserve sociaal domein meer onder druk komt. Bij de komende begroting komen we terug op de effecten voor 2022. Er is reeds bij de kadernota 2022 al enigszins geanticipeerd.

31

Verklaring verschillen programma Sociaal Domein Verklaring verschillen programma Sociaal Domein Programma Sociaal Domein Lasten Doelenboom Sociale zaken

101.214,00

Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=057c0d02-7f81-4423-9154-34cee20eae28