CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Beheerplan Wegen Gemeente Twenterand.pdf

Raadsvergadering 25 april 2023, gemeente TwenterandBij agendapunt: Beheerplannen groen en wegen 2022-202612.512 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Beheerplan wegen 2022 – 2026 Gemeente Twenterand

Sweco Nederland B.V. Onderwerp Projectnummer

Handelsregister 30129769 Beheerplan wegen 2022 - 2026 370876/51001633

Klant Versie

Gemeente Twenterand D1.2

Datum Auteur Document referentie

17-02-2023 Ewout van der Schee NL23-648800269-43394

Gecontroleerd door

Eline Koomans van den Dries

Vrijgegeven door

Rob Krom

2/44

Inhoudsopgave

Samenvatting ............................................................................................................................ 5 1.

Inleiding ......................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding en Scope ........................................................................................... 7 1.2 Doel beheerplan .................................................................................................. 7 1.3 Leeswijzer ........................................................................................................... 8

2.

Beheervisie .................................................................................................................... 9 2.1 Beheervisie.......................................................................................................... 9

3.

Beheerproces .............................................................................................................. 11 3.1 Beheerproces gemeente Twenterand ............................................................... 11 3.2 Beheerorganisatie ............................................................................................. 12 3.2.1 Onderdelen wegen .............................................................................. 13 3.3 Beheerwijze ....................................................................................................... 14 3.4 Werkwijze kwaliteitsgestuurde beheerstrategie ................................................ 15

4.

Beheerstrategie ........................................................................................................... 17 4.1 Onderhoudsstrategie ......................................................................................... 17 4.1.1 Doel ...................................................................................................... 17 4.1.2 Planmatig onderhoud ........................................................................... 17 4.1.3 Groot en klein onderhoud .................................................................... 18 4.1.4 Onderhoudsscenario Twenterand ....................................................... 19 4.2 Overige aandachtspunten beheer ..................................................................... 20 4.2.1 Bermbeton ........................................................................................... 20 4.2.2 Asfalt binnen de bebouwde kom.......................................................... 20 4.2.3 Wegen langs Kanaal Almelo – De Haandrik ....................................... 20

5.

Areaal .......................................................................................................................... 21 5.1 Areaalverhardingen per wegtype ...................................................................... 21 5.2 Areaalverhardingen per onderdeeltype ............................................................. 22 5.3 Areaalontwikkeling ............................................................................................ 23

6.

Kwaliteit van de verhardingen ..................................................................................... 26 6.1 Kwaliteitsbeoordeling ........................................................................................ 26 6.2 Kwaliteitsontwikkeling ....................................................................................... 29

7.

Financiën ..................................................................................................................... 30 7.1 Berekeningswijze .............................................................................................. 30 7.2 Scenario ............................................................................................................ 30 7.3 Benodigde budgetten ........................................................................................ 31 7.3.1 Groot onderhoud .................................................................................. 31 7.3.2 Klein onderhoud ................................................................................... 32 7.3.3 Lange termijn budget ........................................................................... 32 7.4 Overzicht en beschikbaar budget ..................................................................... 33 7.5 Overig ................................................................................................................ 33

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer sweco.projectId Datum 17-02-2023

Versie D1.2

Document referentie https://swecogroup.sharepoint.com/sites/nl-post_archive/secretariaat/beheerplan wegen gemeente twenterand d1.2 opm ekvdd verwerkt.docx

3/44

7.5.1 7.5.2 8.

Vervangingswaarde ............................................................................. 33 Teerhoudend asfalt .............................................................................. 34

Aanbevelingen ............................................................................................................. 35

Bijlage 1 – Begrippenlijst Bijlage 2 – Proces wegbeheer Bijlage 3 – Wet- en regelgeving

Sweco | Fout! Geen tekst met de opgegeven stijl in het document. Projectnummer sweco.projectId Datum 17-02-2023

Versie D1.2

Document referentie https://swecogroup.sharepoint.com/sites/nl-post_archive/secretariaat/beheerplan wegen gemeente twenterand d1.2 opm ekvdd verwerkt.docx

4/44

Samenvatting Gemeente Twenterand wordt gekarakteriseerd door een uitgestrekt buitengebied met een aantal kernen. Vooral de verbindingen tussen deze kernen zijn van belang. Om beleidskeuzes te maken en het beheer van de wegen in te richten, zijn inzichten in de omvang en kwaliteiten onmisbaar. In dit beheerplan wordt het technische beheer van de wegverhardingen beschreven. Het proces voor doelmatig en duurzaam beheer is weergegeven in de beheercirkel, gebaseerd op de roos van iAMPro. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen het strategische niveau, het tactische niveau en het operationele niveau. Dit beheerplan gaat om de vertaling van het beleid (strategisch) naar hoe er invulling wordt gegeven aan dit beleid, ook wel het tactische niveau. Waar onderhoud wordt uitgevoerd, is afhankelijk van de kwaliteit van de verhardingen oftewel van de aard en omvang van de schade. Er wordt hierbij onderscheid gemaakt tussen regulier onderhoud (groot) en klein onderhoud. Landelijke wet- en regelgeving en gemeentelijke kaders en randvoorwaarden zijn van toepassing op het wegbeheer. De beleidskeuzes binnen de gemeente vormen het raamwerk waaraan het wegbeheer wordt opgehangen. Gemeente Twenterand heeft in totaal 2.522.400 m2 verhard oppervlak in beheer. Hieronder vallen de verhardingstypen asfalt, elementen, beton en half/ onverhard.

Sinds 2004 is het areaal toegenomen met circa 19%, dit komt met name door de optimalisatie van de data. De kwaliteit van de verhardingen wordt uitgedrukt in de beoordelingen A+, A, B, C en D. De kwaliteit is bepaald aan de hand van de globale visuele weginspectie. In de wegbeheersystematiek wordt de koppeling gemaakt met de kwaliteitsniveaus uit de ‘Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2018’ (CROWpublicatie 380). Uit de inspecties blijkt dat het algemene kwaliteitsniveau in gemeente Twenterand ongeveer D is. Dit is echter een vertekend beeld: vanwege inspectieachterstand is slechts 36% van de verhardingen meegenomen in de berekening om tot het algemene kwaliteitsniveau te komen. Op basis van de hierboven genoemde globale visuele inspectie zijn de budgetten berekend die benodigd zijn in de komende jaren om het onderhoud uit te kunnen voeren. Gemeente Twenterand kiest ervoor om te onderhouden op kwaliteitsniveau C, sober en doelmatig. De benodigde en beschikbare budgetten voor de komende 5 jaar zijn: Totaal Groot onderhoud

€ 4.302.300

Klein onderhoud

€ 1.067.200

Totaal

€ 5.369.500

Beschikbaar budget

€ 7.311.300

Bovengenoemde bedragen zijn administratie en toezicht (VAT).

exclusief

kosten

voor

voorbereiding,

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

5/36

Uit de tabel op de vorige pagina blijkt dat het huidige budget toereikend is voor het wegbeheer in de komende jaren. Echter geldt dit bedrag voor slechts een gedeelte van het verhardingsareaal door incomplete inspectiegegevens.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

6/36

1. Inleiding In opdracht van de gemeente Twenterand heeft Sweco Nederland B.V. het beheerplan voor de wegen voor de periode 2022-2026 opgesteld. Hierbij is gebruikgemaakt van de wegbeheersystematiek zoals beschreven in CROWpublicatie 147. Voor het bepalen van de benodigde budgetten voor het uitvoeren van het onderhoud wordt het beheersysteem Obsurv gebruikt. Dit systeem is gebaseerd op de CROW wegbeheersystematiek en berekent het onderhoud op basis van geïnspecteerde kwaliteit.

1.1 Aanleiding en Scope De gemeente Twenterand heeft op dit moment als vigerend beleids-beheer document ‘Keuzemodellen kwaliteitsniveau wegen en groen’. Dit stuk komt uit 2010 en is toe aan een herziening. De gemeente heeft ervoor gekozen om bij deze herziening de disciplines wegen en groen te splitsen. Deze keuze is gemaakt omdat de beheerelementen niet overeenkomen en per discipline erg verschillend zijn. In dit document wordt het wegbeheer behandeld, welke dient als opvolging van de ‘Keuzemodellen kwaliteitsniveaus wegen en groen’. In dit beheerplan staat een integrale aanpak bij het uitvoeren van het beheer centraal. Het voornemen is voor iedere discipline beheerplannen op te stellen en deze op elkaar af te stemmen. Wegen en groen zijn de eerste disciplines die worden afgerond. Wegbeheer is vaak leidend in het plannen van beheer. Groenbeheer wordt in veel gevallen afgestemd op het wegbeheer. Afstemming tussen wegen en groen zorgt voor een snellere en eenvoudigere samenwerking tussen de disciplines. Door middel van dit beheerplan wordt een verantwoording gegeven voor de besteding van het gemeentelijke budget op het gebied van wegbeheer. De begroting van gemeentes wordt door de provincie getoetst aan het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Met dit beheerplan wordt invulling gegeven aan de wens van de provincie om zicht te hebben of het gewenst beleidskader gehaald wordt en of het beschikbare budget doelmatig ingezet wordt.

1.2 Doel beheerplan Dit beheerplan kent verschillende doelen die gezamenlijk zorgen dat de gemeente voorziet in haar zorgplicht ten aanzien van de wegen binnen haar beheerdomein:  inzichtelijk maken van de kwantiteit en kwaliteit van het areaal;  het definiëren van een beheervisie en beheerstrategie;  uitleg geven over het beheer- en onderhoudsproces;  een financiële doorkijk te geven naar de kosten voor het beheer op korte en lange termijn.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

7/36

In bijlage 1 is een uitgebreide begrippenlijst te vinden waarin gebruikte termen worden uitgelegd.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt beschreven wat de beheervisie is van gemeente Twenterand op het gebied van wegbeheer. Hoofdstukken 3 en 4 beschrijven hoe de gemeente de beheervisie vertaalt in de dagelijkse werkzaamheden. Hierin wordt ingegaan op het beheerproces en de beheerstrategie, waarin duidelijk wordt uitgelegd welke elementen van groot belang zijn binnen het wegbeheer in Twenterand. Hoofdstukken 5, 6 en 7 gaan in op de huidige situatie van het verhardingsareaal. Hoofdstuk 5 beschrijft de huidige situatie in omvang en hoofdstuk 6 in kwaliteit. In hoofdstuk 7 is uitgewerkt wat de kosten zijn die komen met het wegbeheer op basis van de beheervisie en strategie. Hoofdstuk 8 geeft aanbevelingen voor het uitvoeren van het wegbeheer.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

8/36

2. Beheervisie Om het wegbeheer goed uit te kunnen voeren, is het vaststellen van heldere kaders van belang. Goed beheer is het maken van de juiste keuzes die zorgen voor een goede balans tussen de gewenste prestatie en het benodigd budget tegen acceptabele risico’s. Gemeente Twenterand heeft op dit moment geen vastgesteld beleidsplan voor het beheer van wegen. Normaal gesproken, worden kaders op het gebied van prestatie, kosten en risico’s in een beleidsplan bepaald. Door het ontbreken van een beleidsplan zijn de doelstellingen waaraan dit beheerplan moet voldoen, niet vastgesteld. Geadviseerd wordt om concrete doelstellingen in het beleid vast te leggen. Dit wordt gedaan door te kijken waar eisen staan die aansluiting hebben met wegbeheer. Deze eisen en doelstellingen komen terug als kader voor het beheerplan. In bijlage 3 staat vermeld welke wet- en regelgeving invloed heeft op het beheerproces. In dit beheerplan worden het gemeentelijk mobiliteitsplan, en de van daaruit opgestelde verkeersvisies en het gemeentelijk rioleringsplan aangehouden als handreiking voor het onderhoud aan wegen.

2.1 Beheervisie Als lange termijndoelstelling heeft gemeente Twenterand het doel om veilig en functioneel te beheren. Veilig beheer heeft betrekking op de kwaliteit van de weg. Een weg en de onderdelen die daaronder vallen, dient van dusdanige kwaliteit te zijn dat de kans op schade en/of persoonlijk letsel als gevolg van het onvoldoende functioneren van de weg, tot een minimum wordt beperkt. Functioneel beheer gaat over de functie die de weg moet vervullen. In de eerste plaats is dat het maken van verbindingen, bijvoorbeeld: verbindingen met het landelijke wegennet tussen verschillende kernen en tussen wijken. De inrichting en de toestand zijn afgestemd op het soort verbinding oftewel: waar de weg voornamelijk voor gebruikt wordt. De functionaliteit van een weg geeft aan in hoeverre een weg de functie kan vervullen waarvoor de weg was ontworpen. Als bijvoorbeeld een zwaar belaste weg vanwege een mindere kwaliteit geen zwaar verkeer meer aan kan, dan is de weg niet meer functioneel. Een weg, inclusief onderdelen zoals onder andere drempels, molgoten en voetpaden, dient van dusdanige kwaliteit te zijn dat de weg gebruikt moet kunnen worden waar het van oorsprong voor bedoeld was. Hiernaast dient een weg toegankelijk en gebruiksvriendelijk te zijn voor alle weggebruikers.

De gemeente wil veiligheid en functionaliteit in het wegbeheer toepassen door middel van een projectmatige aanpak. Deze aanpak zorgt dat onderhouds- en vervangingsprojecten integraal worden gepland. De gebruikers van de openbare ruimte krijgen daarin een steeds prominentere rol. Gemeente Twenterand heeft in haar projecten veel aandacht voor participatie vanuit de samenleving. Deze participatie vindt nu nog vooral plaats op projectniveau in de openbare ruimte. Een rehabilitatie van een (gedeelte van een) weg is een voorbeeld van een project waarin participatie mogelijk is.

Rehabilitatie Het vervangen van de materialen van een weg, inclusief fundering, voor nieuwe materialen.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

9/36

Hoewel groot onderhoud projectmatig wordt aangepakt, is participatie hierin minder goed van toepassing dan bijvoorbeeld bij een rehabilitatie/reconstructie. Dit komt doordat de maatregelen die horen bij groot onderhoud, direct voortkomen uit de beheersystematiek volgens het CROW. Hiernaast gaat het bij groot onderhoud vaak niet om het aanpakken van gehele wegen, maar vaker om gedeeltelijk herstraten, alleen voetpaden aanpakken of bakfrezen. De groot onderhoudsmaatregelen staan vast en kunnen niet beïnvloed worden door participatie. Wel wordt er bij groot onderhoud aandacht besteed aan het op de hoogte houden van omwonenden met betrekking tot de planning van het uitvoeren van de maatregel.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

10/36

3. Beheerproces Het hoofddoel van wegbeheer is het op een doelmatige wijze duurzaam en functioneel houden van het wegennet op netwerkniveau en op projectniveau. De beslissingen die genomen worden in dit beheerproces, zijn gebaseerd op het beleid van de gemeente. De systematiek voor wegbeheer is beschreven door het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) in publicatie 147. Dit beheerplan is gebaseerd op uitgave 2011 van deze publicatie. Onderdelen die in deze uitgave beschreven worden zijn, onder andere:  het beheerproces;  het opstellen van planningen en begrotingen;  schadebeelden en richtlijnen;  maatregelgroepen. Het beheersysteem Obsurv is gebaseerd op deze wegbeheersystematiek en is onmisbaar voor de gemeente in het maken van haar keuzes.

3.1 Beheerproces gemeente Twenterand Bij het opstellen van dit beheerplan, is uitgegaan van de beheercirkel, zoals te zien is in onderstaand figuur 3-1. Het beheerplan is dus het tactische deel van het gehele beheerproces: het vertaalt het strategische beleid naar concrete planningen en maatregelen die in het operationele deel uitgevoerd worden.

Figuur 3-1

Beheercirkel

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

11/36

Binnen het beheerproces zijn de volgende aandachtspunten aan te wijzen:     

evalueren; afstemmen van beheerplannen onderling; kwaliteitszorg tijdens uitvoering; financiën; communicatie.

Deze punten hebben allemaal een plek binnen de beheercirkel en zijn ook te zien in figuur 3-1. Door te werken via een éénduidig proces dat hierop is gebaseerd, wordt gewaarborgd dat alle benodigde stappen daadwerkelijk aan bod komen. In bijlage 2 is het beheerproces verder uitgewerkt, met daarin alle stappen.

3.2 Beheerorganisatie Om het beheer van wegen in goede banen te leiden, is een overzichtelijke organisatie van belang. Binnen gemeente Twenterand is het bedrijfsonderdeel Ruimte verantwoordelijk voor het beheer. Binnen het bedrijfsonderdeel zijn de teams Realisatie en Buitendienst betrokken bij het beheer van wegen.

Bedrijfsonderdeel Ruimte Team Realisatie Voorbereiding gepland beheer Projectcoördinatoren

Figuur 3-2

Team buitendienst Incidenteel beheer

Beheerorganisatie

Team Realisatie is verantwoordelijk voor het toezicht op de uit te voeren projecten die voortvloeien uit onder andere gebiedsvisies, rioleringsplannen, verkeersvisies, enz. Dit gaat over het groot onderhoud aan de wegen, waarvan de uitvoering ligt bij drie verschillende aannemers. Met deze aannemers is een raamovereenkomst gesloten voor het uitvoeren van onder andere reparaties aan elementverhardingen en voor het asfaltonderhoud. De aansturing voor deze werkzaamheden met betrekking tot groot onderhoud wordt gedaan door team Realisatie. De buitendienst is verantwoordelijk voor de uitvoering van het incidenteel beheer, wat in de praktijk vaak neerkomt op het oplossen van calamiteiten. Gezamenlijk streeft het bedrijfsonderdeel Ruimte naar een projectmatige aanpak, waarbij projecten met behulp van werksessies worden weggezet. In deze werksessies wordt besproken welke projecten er op de planning staan voor de verschillende disciplines. Werkzaamheden worden geprioriteerd en toegewezen aan een projectcoördinator. Binnen het onderdeel Ruimte wordt het beleid voor het beheer van de wegen geformuleerd door team Realisatie, in samenspraak met team Programma’s. Dit gaat om strategische, tactische en een deel van de operationele werkzaamheden.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

12/36

Voorbeelden van deze werkzaamheden zijn:  opstellen beleid (strategisch);  opstellen beheer (tactisch);  uitvoeren werkzaamheden (operationeel). De buitendienst voert het restant van de operationele werkzaamheden uit. Dit gaat voornamelijk om het oplossen van calamiteiten. Klein en groot onderhoud worden niet door de buitendienst uitgevoerd. De organisatie van de gemeente heeft parallellen met de niveau-indeling van de beheercirkel. Het team is onderverdeeld in drie verticale lijnen. Deze zijn als volgt te herleiden uit de beheercirkel: Tabel 3-1

Niveau-indeling gemeente Twenterand

Onderdeel gemeente

Niveau beheercirkel

Team Realisatie

Strategisch

Team Realisatie

Tactisch

Team Realisatie/Team Buitendienst

Operationeel

Tijdens de uitvoering van het beheer wordt een integrale aanpak gehanteerd, waarin afstemming wordt gezocht met andere disciplines. Integraal beheer - een aanpak waarin niet uitsluitend per sector, discipline of afdeling naar het onderhoud wordt gekeken, maar vanuit alle invalshoeken tegelijk. Het doel hiervan is de openbare ruimte zoveel mogelijk als geheel te beheren

3.2.1

Onderdelen wegen

De volgende onderdelen maken deel uit van het onderhoud wat valt onder de post ‘wegbeheer’:    

Onderhoud aan bitumineuze verharding (asfalt) Onderhoud aan elementenverharding Onderhoud aan grasbeton/bermverhardingen Onderhoud aan markeringen

In principe hoort alles wat binnen een meter van de kantverharding van een weg ligt, bij de weg. Bermverharding is een voorbeeld van onderdelen die vallen binnen het wegbeheer.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

13/36

3.3 Beheerwijze Bij het beheren van de openbare ruimte, is het belangrijk om aan te geven welke tactiek leidend is in het maken van keuzes. Er wordt onderscheid gemaakt tussen risicogestuurd, budgetgestuurd, kwaliteitsgestuurd en ad hoc beheer. Voor risicogestuurd, budgetgestuurd en kwaliteitsgestuurd geldt dat deze beheerwijzen alle drie inspectiegegevens als basis hebben. Het onderscheid zit in de manier waarop met deze gegevens gewerkt wordt.

Risicogestuurd beheer Risicogestuurd beheer is gericht op de CROW-wegbeheersystematiek, zoals beschreven in publicatie 147. Op basis van inspectiegegevens wordt het risico van een bepaalde schade bepaald. Wegen waar het risico groot wordt geacht, krijgen prioriteit over wegen met een middelgroot of beperkt risico.

Budgetgestuurd beheer Bij budgetgestuurd beheer wordt er ook gewerkt met inspectiegegevens. Hierbij wordt er op basis van een vooraf vastgesteld onderhoudsbudget gekeken welke maatregelen mogelijk zijn. Een nadeel van deze strategie is dat dit kan leiden tot achterstallig onderhoud oftewel onderhoud wat al eerder uitgevoerd had moeten worden volgens de systematiek. Dit kan tevens leiden tot kapitaalvernietiging.

Kwaliteitsgestuurd beheer Kwaliteitsgestuurd beheer gebruikt de inspectiegegevens om op basis van een ambitieniveau (kwaliteit) een planning te maken. Hierin wordt prioriteit gegeven aan wegen waarvan de kwaliteit laag is. De maatregelen die hieruit volgen, zijn maatregelen om de kwaliteit van het wegenareaal gemiddeld op het ambitieniveau te krijgen.

Ad hoc beheer Deze wijze van beheer gebruikt geen inspectiegegevens. Bij ad hoc beheer wordt er gereageerd op meldingen van bewoners, bedrijven of constateringen van de eigen buitendienst. Met deze beheerwijze is geen zicht op de kwaliteit van de wegen wat kan leiden tot gevaarlijke situaties. Bij het toepassen van deze strategie, is het mogelijk dat de gemeente niet kan voldoen aan haar zorgplicht wat problemen met betrekking tot aansprakelijkheid kan veroorzaken. Gemeente Twenterand hanteert een kwaliteitsgestuurde beheerstrategie voor de wegen in haar areaal.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

14/36

3.4 Werkwijze kwaliteitsgestuurde beheerstrategie Om vanuit het tactische niveau te komen tot het operationele niveau, wordt door gemeente Twenterand gewerkt volgens de werkwijze, zoals hieronder beschreven.

Algemeen De CROW schrijft voor dat iedere twee jaar het gehele verhardingsareaal geïnspecteerd dient te worden: inspectiegegevens hebben een geldigheid van twee jaar. Gemeente Twenterand wil iedere twee jaar het gehele areaal inspecteren. Door personele onderbezetting is dit in de afgelopen periode niet gelukt. Vanaf 2023 wordt door de gemeente een bureau geselecteerd die deze inspecties periodiek uitvoert en tevens de data actueel houdt. Na uitvoering van de inspecties worden deze ingelezen in het beheerprogramma Obsurv. Op basis van deze inspecties bepaalt het beheerprogramma aan de hand van de beheersystematiek de maatregelen en de benodigde budgetten voor het uit te voeren onderhoud. Door middel van deze overzichten wordt er inzicht gecreëerd in de kwaliteit van de wegen, het benodigde budget, de maatregelen en de planning van het onderhoud. Vanuit deze overzichten wordt er een maatregeltoets uitgevoerd. Met deze maatregeltoets wordt gekeken of de maateregelen die door het beheerprogramma gegenereerd zijn, kloppen met de werkelijkheid. Er wordt gekeken naar:  de urgentie van groot onderhoud voor het betreffende wegvak, of dat het onderhoud ook door middel van klein onderhoud uitgevoerd kan worden;  of het planjaar klopt;  of er wegvakken samengevoegd dienen te worden;  de mogelijkheid tot het samenvoegen van maatregelen.

Uit de maatregeltoets volgt een definitieve maatregel, inclusief planning en kosten. In het kader van integraal beheer wordt er bij het plannen van het onderhoud afstemming gezocht met andere disciplines, zoals bijvoorbeeld groen, riolering en overige projecten in de openbare ruimte. Voorbeelden van zulke projecten zijn:  rioolvervanging ten zuiden van het plantsoen Vroomshoop;  vervanging van elementverharding naar betonverharding in het buitengebied. Hoe er onderhouden wordt, verschilt per verhardingstype. De werkwijze voor asfalt- en elementenverhardingen wordt hieronder toegelicht.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

15/36

Asfalt Bij het uitvoeren van het onderhoud, is de basisplanning zoals die hierboven is beschreven, leidend. De gemeente bepaalt op basis van kwaliteit welke maatregelen het meest noodzakelijk zijn om op korte termijn uit te voeren. Wegen die er het slechtste bij liggen, worden als eerste onderhouden middels groot onderhoud. Hiermee wordt kapitaalvernietiging zoveel mogelijk voorkomen. Verder wordt er ook gestuurd op gevaar en comfort, met de prioriteit op het voorkomen van gevaar. Zoals hierboven beschreven, wordt er altijd gekeken naar mogelijkheden om werkzaamheden af te stemmen met andere disciplines. Ook wordt gekeken of het wegvak waarin onderhoud noodzakelijk is, niet al onderdeel is van een project.

Elementen Onderhoud aan elementenverhardingen is onder te verdelen in twee categorieën, te weten: groot onderhoud en klein onderhoud. In paragraaf 3.2.3 wordt dit verder verklaard. Groot en klein onderhoud worden uitgevoerd door twee aannemers op basis van raamcontracten. De eigen buitendienst voert alleen onderhoud uit als er een calamiteit is. Samenvattend komt bovenstaande werkwijze neer op het volgende: •

•

Weginspectie: o

Beoordelen van de kwaliteit van de wegen met weginspectie, welke één maal per twee jaar plaatsvindt;

o

Opstellen basisplanning;

o

Verwerken van inspectieresultaten in het beheersysteem en opstellen van een basisplanning voor de eerste prioritering.

Check toekomstige maatregelen/ontwikkelingen: o

•

•

Maatregeltoets: o

Technische beoordeling van de wegen uit de basisplanning op maatregel en onderhoudsjaar;

o

Technische beoordeling van de locaties met lage kwaliteit uit de beleidsschouw en klachten en meldingen.

Aanvullend onderzoek: o

•

Afstemming onderhoud wegen met de investeringen in het rioleringsplan of vanuit het gemeentelijk mobiliteitsplan en de van daaruit opgestelde verkeersvisies.

Uitvoeren aanvullend constructief onderzoek voor bepalen juiste (levensduur) verlengende maatregel.

Opstellen onderhoudsplan: o

Actualiseren van de wegenplanning op basis van de bevindingen uit de maatregeltoets;

o

Afstemmen wegenplanning met de andere disciplines voor een integrale afweging;

o

Opstellen onderhoudsplan wegen en integrale planning combiprojecten;

o

Meldingen.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

16/36

4. Beheerstrategie De beheerstrategie beschrijft hoe invulling wordt gegeven aan de beheervisie, als onderdeel van het beheerproces. Gemeente Twenterand heeft als doelstelling te beheren op basis van kwaliteit. In dit hoofdstuk staat beschreven hoe de beheerstrategie is georganiseerd om deze doelstelling te behalen.

4.1 Onderhoudsstrategie 4.1.1

Doel

Om de openbare ruimte op kwaliteit te houden, is het doel om te werken volgens de onderhoudsstrategie. Dit houdt in dat er een functionele benadering wordt gehanteerd ten aanzien van het beheer van de verhardingen. Er wordt hierbij gekeken naar de functie en het gebruik van een weg. Het onderhoud wordt per type weg (gebruik en ligging), verhardingssoort en ondergrond bepaald met maatregelen en een frequentie die passen bij het gebruik en de functie van de weg. Een tweede onderdeel van de onderhoudsstrategie omvat kwaliteitsgestuurd onderhoud. Dit wordt toegepast voor het prioriteren van de onderhoudsplanning aan de hand van wegtypes (functie en gebruik), schadebeelden uit de weginspectie, meldingen van burgers en de waardering van beleidskaders (klimaatverandering, duurzaamheid en circulariteit, volksgezondheid). Deze beleidskaders komen overeen met de speerpunten, genoemd in het rioleringsplan van de gemeente. De processtappen voor functioneel beheer zijn aangegeven in figuur 4-1. Hierin is aangegeven hoe de onderdelen passen binnen de beheercyclus.

Onderhouds strategie • Prestatie • Functie • Gebruik • Risico's • Budget

• Wegtype • Onderhouds maatregel • Jaar van aanleg

Functioneel beheer

Figuur 4-1

4.1.2

• Weginspectie • Maatregeltoets • Risicoanalyse • Veiligheid • Duurzaamheid • Comfort • Aanzien Risicogestuurd onderhoud

Uitvoering Onderhoud • Planjaar • Maatregel • Kosten

Processtappen voor functioneel beheer

Planmatig onderhoud

Met het functioneel beheer wordt ingezet op het creëren van veilige en beschikbare verbindingen. De onderhoudsstrategie is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van de verhardingen met tijdig en levensduurverlengend onderhoud.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

17/36

Het tijdig uitvoeren van (planmatig) onderhoud voorkomt achteruitgang en zwaardere maatregelen op een later moment. Figuur 4-2 laat zien hoe de onderhoudsstrategie in theorie werkt. De inhoud van klein en groot onderhoud wordt nader uitgelegd in hoofdstuk 3.2.3.

Figuur 4-2

Onderhoudscyclus

In bovenstaand figuur is te zien wat er met de kwaliteit gebeurt na verloop van tijd, en wat het effect is van klein of groot onderhoud. Ook is uit de figuur op te maken dat het uitvoeren van onderhoud de weg nooit op het niveau terug kan brengen die het had toen het net was aangelegd. Na verloop van tijd is het uitvoeren van onderhoud niet meer toereikend voor het op kwaliteit krijgen van de weg. Op dit moment wordt in theorie overgegaan tot rehabilitatie waarmee de onderhoudscyclus wordt geëindigd. Het uitstellen van onderhoud kan leiden tot het moeten nemen van zwaardere en duurdere maatregelen. Bijvoorbeeld: uitstel van het herstel van scheuren kan tot gevolg hebben dat er een gat ontstaat en er een grotere en duurdere reparatie uitgevoerd moet worden. Hierdoor is klein onderhoud niet meer toereikend en zal er groot onderhoud uitgevoerd moeten worden om de weg op de gewenste kwaliteit te krijgen. Op wegen waar sprake is van uitgesteld onderhoud kunnen weersomstandigheden, in combinatie met hoge verkeersintensiteiten, van grote invloed zijn op de ontwikkeling van schades met als gevolg een groter risico op onveilige situaties en hogere herstelkosten. Uit het planproces blijkt dat de planning meerdere keren wordt geoptimaliseerd. Op basis van aanvullende (onderzoeks)gegevens en inbreng van andere disciplines wordt een integraal afgewogen meerjarenplanning samengesteld.

Belangrijke stap bij het opstellen van een meerjarenplanning is, naast de technische beoordeling, de integrale afweging die multidisciplinair gemaakt wordt. Naast het combineren van werkzaamheden, wordt gekeken naar de financiële onderhoudsopgave en de mogelijkheid of door slim plannen en het tijdig uitvoeren van onderhoud, de verwachte piek in de vervangingen afgezwakt kan worden.

4.1.3

Groot en klein onderhoud

Onder groot onderhoud vallen alle onderhoudsmaatregelen die een cyclisch karakter hebben en die over een substantieel deel, een geheel wegvak of gehele weg worden uitgevoerd. Vervanging of rehabilitatie is het vervangen van de volledige verharding, al dan niet met hergebruik van vrijkomende materialen.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

18/36

Het uitvoeren van groot onderhoud wordt gepland op basis van:  een visuele inspectie van de weg en het aan de hand daarvan opgestelde beheer- en onderhoudsplan;  een deflectiemeting die aangeeft dat de draagkracht van de verharding versterkt moet worden;  een maatregeltoets na de visuele inspectie voor het controleren van hoge onderhoudsposten. Naast groot onderhoud en vervanging dient ook budget besteed te worden aan klein onderhoud. Onder klein onderhoud wordt verstaan al het onderhoud dat uitgevoerd wordt op basis van klachten, de dagelijkse schouw en de jaarlijkse visuele inspectie. Het uitvoeren van klein onderhoud, heeft als doel om ernstige schades in beperkte omvang en verkeersgevaarlijke schades te herstellen. Hiermee wordt groot onderhoud een bepaald aantal jaren uitgesteld.

4.1.4

Onderhoudsscenario Twenterand

Door gemeente Twenterand is er voor gekozen om kwaliteitsgestuurd te beheren, zie hoofdstuk 3.3 voor een uitgebreidere beschrijving. In het kort komt het erop neer dat er wordt gekeken wat technisch noodzakelijk is om de levensduur van de weg te behalen en mogelijk te verlengen. Dit alles op basis van een technische beoordeling (weginspectie), meldingen en een veiligheidsafweging waarin de gemeente probeert kapitaal-vernietiging te voorkomen. Er is voor gekozen om het onderhoud te plannen en te begroten op basis van kwaliteitsniveau C. In hoofdstuk 6 wordt er verder op de financiën in gegaan. In de komende twee jaar zal de data geactualiseerd worden waardoor er betere budgetten bepaald kunnen worden. Kapitaalvernietiging: de vermindering van de waarde van een investering Dit kan komen door: 

Waardeloos maken: vervanging van een weg, terwijl het nog waarde had o Uitgesteld onderhoud: onderhoud wordt later uitgevoerd dan het optimale onderhoudsmoment; o Vervroegd onderhoud: onderhoud wordt eerder uitgevoerd dan het optimale onderhoudsmoment; o Toekomstige kapitaalvernietiging: planmatig uitstellen van onderhoud omdat er onvoldoende budget beschikbaar is.

Kapitaalvernietiging bij wegen kan alleen optreden bij asfaltverhardingen: het niet op het juiste moment uitvoeren van onderhoud leidt tot een zwaardere noodzakelijke maatregel.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

19/36

4.2 Overige aandachtspunten beheer Voor een aantal onderdelen van het wegbeheer geldt dat deze extra uitleg behoeven. Deze onderdelen worden in dit hoofdstuk besproken.

4.2.1

Bermbeton

Voor landbouwroutes geldt dat er, indien voldoende middelen beschikbaar, uitgebreid wordt door middel van bermbeton. Op deze routes komt het vaak voor dat de kanten van de weg beschadigd raken door intensief gebruik door landbouwvoertuigen. Voor dit verkeer zijn de wegen in de huidige staat te smal. Door deze wegen uit te breiden met bermbeton als er groot onderhoud wordt uitgevoerd, zullen de kanten en bermen minder beschadigen in de toekomst.

4.2.2

Asfalt binnen de bebouwde kom

Voor bepaalde delen van de asfaltverhardingen binnen de bebouwde kom geldt dat deze op den duur worden vervangen door elementen. Als deze verhardingen aan vervanging toe zijn wordt er gekeken om deze vervangingen samen te laten vallen met maatregelen voor groen of riolering. In de periode tot er wordt omgevormd wordt erop toegezien dat de kwaliteit van de verharding op een veilig niveau wordt gehouden. Een aantal van deze asfaltverhardingen is echter al aan vervanging toe. Als er vanuit de andere disciplines nog geen maatregelen nodig zijn, en waar er dus geen mogelijkheid is om werkzaamheden tegelijk uit te voeren, is er op dit moment nog geen financiële dekking.

4.2.3

Elementen Verharding, bestaande uit elementen, zoals bijvoorbeeld betontegels of gebakken klinkers

Wegen langs Kanaal Almelo – De Haandrik

Een aantal wegen binnen gemeente Twenterand gedraagt zich anders dan normaal. Het gaat hierbij vooral om de wegen langs het Kanaal Almelo – De Haandrik. Deze wegen hebben door de grondslag waarop deze wegen zijn gefundeerd, meer onderhoud nodig. Hiervoor zijn aanvullende financiële middelen nodig. Hiernaast speelt ook de kanaalproblematiek een rol bij het onderhoud aan deze wegen.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

20/36

5. Areaal De basis voor goed wegbeheer is het op orde brengen en houden van de vaste gegevens van het wegennet, zoals locatie, constructie, gebruik en omvang. Weten wat je hebt en waar het ligt, zijn de belangrijkste vragen binnen het areaalbeheer. Alle in dit hoofdstuk genoemde hoeveelheden zijn gebaseerd op de huidige stand van het beheersysteem (export datum: 09-02-2022). Tabel 5-1

Omvang areaal per verhardingstype

Areaal

m2

%

Lengte (km)

Asfalt

1.183.500

46,9%

323

Elementen

1.211.200

48,0%

572

Beton

45.800

1,8%

23

Onverhard

81.900

3,2%

26

2.522.400

100%

944

Totaal

5.1 Areaalverhardingen per wegtype De CROW-wegbeheersystematiek maakt onderscheid in 7 verschillende wegtypen. Omdat per wegtype de maatregelen verschillen, is het belangrijk inzichtelijk te hebben hoe de onderverdeling per wegtype en verhardingstype is binnen gemeente Twenterand. In onderstaande tabel 5-2 is in percentages aangegeven hoe deze onderverdeling is. Tabel 5-2

Omvang areaal per wegtype

Wegtype

Asfalt (%)

Elementen (%)

Totaal (%)

1%

0%

0%

2. Zwaar belaste weg

2%

0%

1%

3 Gemiddeld belaste weg

11%

3%

7%

4 Licht belaste weg

39%

5%

23%

5 Weg in woongebied

39%

61%

49%

6 Weg in verblijfsgebied

1%

31%

16%

7 Fietspaden

8%

0%

4%

100%

100%

100%

1. Hoofdweg

Totaal

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

21/36

Schematisch zien de cijfers in bovenstaande tabel er als volgt uit (figuur 5-3). 1%

Asfalt

8%

2%

0%

11%

0%

1%

Elementen

0% 3% 5%

31% 38%

39% 61%

Figuur 5-1

Areaal asfalt en elementen, verdeeld per wegtype

5.2 Areaalverhardingen per onderdeeltype Naast een onderverdeling per wegtype en verhardingstype, zoals hierboven staat beschreven, kan het areaal ook onderverdeeld worden per onderdeeltype. In het beheerplan ‘Keuzemodellen kwaliteitsniveaus, wegen en groen’ uit 2010 is een bepaalde onderverdeling voor wat betreft onderdeeltypes gebruikt welke in tabel 5-3 te zien is. De vergelijkingen tussen 2010 en de huidige situatie in dit hoofdstuk zijn gebaseerd op deze categorieën. Tabel 5-3

Categorieën onderdeeltypes uit rapport ‘Keuzemodellen 2010’

Categorie

Onderdeeltypes

Hoofdrijbaan

Hoofdrijbaan, Hoofdrijbaan links, Hoofdrijbaan Rechts, Parallelweg

Parkeren

Parkeerterrein, Parkeervak links, Parkeervak rechts

Fietspaden

Fietspad, Fietspad links, Fietspad rechts

Voetpaden

Trottoir links, Trottoir rechts, Voetgangersgebied, Voetpad

Overig

Achterpad links, Achterpad rechts, Attentievlak, Bushalte links, Bushalte rechts, Doorsteek, In-uitrit links, In-uitrit rechts, Inritconstructie (30km.), Molgoot links, Molgoot rechts, Plateau, Rabatstrook links, Rabatstrook rechts, Rammelstrook, Speelterrein, Uitstapstrook, Verbreding links, Verbreding rechts, Verkeersdrempel links, Verbreding rechts, Verkeersdrempel, Verkeersdruppel, Overig

Tabel 5-4

Verdeling areaal per onderdeelcategorie Asfalt (m2)

Elementen (m2)

Totaal (m2)

% van totaal

1.059.600

565.500

1.625.100

67,8%

Parkeren

10.700

166.000

176.800

7,4%

Fietspaden

99.200

3.700

102.900

4,3%

Voetpaden

3.000

357.800

360.800

15,1%

Hoofdrijbaan

Overig

11.200

118.300

129.400

5,4%

Totaal*

1.183.700

1.211.300

2.395.000

100%

* totalen kunnen licht afwijken vanwege afronding

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

22/36

8%

Asfalt

Elementen

0%

10%

1%

1% 29% 90%

47% 14%

0% Figuur 5-5

Areaal asfalt en elementen, verdeeld per onderdeelcategorie

In bovenstaande tabellen en grafieken is te zien dat circa 2/3 van het totale oppervlakte uit hoofdrijbanen bestaat. De grootste bijdrage wordt geleverd door de asfaltverhardingen: 90% van het asfaltareaal bestaat uit hoofdrijbanen. Verder valt op dat er slechts een klein percentage fietspaden is: 4 %. Voor voetpaden geldt dat bijna al het oppervlakte bestaat uit elementen (99%). 91% van de onderdelen die onder ‘overig’ vallen van asfalt. Vanwege het geringe areaal van beton en onverharde wegen zijn deze verhardingstypes niet onderverdeeld naar onderdeeltype.

5.3 Areaalontwikkeling Het verhardingsareaal van gemeente Twenterand is door de jaren heen veranderd. Deze ontwikkeling is toe te schrijven aan de fysieke uitbreiding van de verhardingen (er zijn wegen bij gekomen), en aan de verdere digitalisering van de bestaande verhardingen. Deze digitalisering heeft ervoor gezorgd dat het verhardingsareaal completer en nauwkeuriger is opgenomen in het beheersysteem. In figuur 5-2 is de ontwikkeling van het areaal over ongeveer de afgelopen 20 jaar opgenomen. Hierbij is een vergelijking gemaakt tussen 2004, 2010 en 2022 per verhardingstype. Tussen 2010 en 2022 kan ook een vergelijking op basis van onderdeeltype gemaakt worden.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

23/36

Areaalontwikkeling 2004-2022 3000000

2500000

2000000

1500000

1000000

500000

0 2004

2010

Elementen

Beton

Asfalt Figuur 5-2

2022 Half-onverhard

Areaalontwikkeling 2004 – 2022

In bovenstaande figuur 5-2 is te zien dat het areaal in 18 jaar tijd is toegenomen met 402.600 m2. Dit staat gelijk aan een groei van 19% (ten opzichte van 2004). In 2010 was dit nog een groei van 10%. De jaren 2010 en 2022 kunnen met elkaar vergeleken worden op basis van onderdeeltype, gesorteerd volgens de zelfde verdeling als in hoofdstuk 5.2. Het resultaat hiervan is te zien in tabel 5-6. Tabel 5-6

Areaalontwikkeling per onderdeelcategorie en verhardingstype Asfalt

Elementen

2010

2022

2010

2022

%

m2

%

m2

%

m2

%

m2

Hoofdrijbaan

89,1%

966.000

89,5%

1.059.000

50,8%

587.000

46,7%

565.500

Parkeren

0,9%

9.000

0,9%

10.700

13,5%

156.000

13,7%

166.000

Fietspaden

9,0%

98.000

8,4%

99.200

0,6%

7.000

0,3%

3.700

Voetpaden

0,3%

3.000

0,3%

3.000

27,7%

320.000

29,5%

357.800

Overig

0,7%

8.000

0,9%

11.200

7,4%

85.000

9,8%

118.300

Voor de bepaling van de percentages in bovenstaande tabel 5-6 zijn alle wegvakonderdelen meegenomen die onder de onderdeeltypes vallen (tabel 5-3). Hoewel de verhoudingen niet enorm zijn veranderd sinds 2010, zijn de oppervlaktes wel sterk ontwikkeld. Het oppervlakte hoofdrijbanen van asfalt is bijvoorbeeld gegroeid met 93.000 m2. Ook is het aantal voetpaden van elementen toegenomen met 37.800 m2. Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

24/36

De grootste percentuele verschillen tussen de jaren 2010 en 2022 zijn:  hoofdrijbaan (elementen);  voetpaden (elementen);  overig (elementen). Voor fietspaden geldt dat er een groei is in het oppervlakte asfalt en een krimp in het oppervlakte elementen. De oorzaak van het groeien van het areaal komt voornamelijk door een optimalisatie van het beheersysteem. In 2004 kwam de digitalisering net op, maar in 2022 kunnen we niet meer zonder de digitale systemen. Daarnaast is het gehele land in kaart gebracht middels de BGT, daardoor komt er een optimalisatie van de data. Naast alle hoofdrijbanen zijn veel meer verhardingen in beeld gebracht. Denk hierbij aan bijvoorbeeld: molgoten, rabatstroken en achterafpaden. Mede hierdoor is het percentage aan ‘overig’ relatief sterk gegroeid in deze periode.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

25/36

6. Kwaliteit van de verhardingen Het uit te voeren onderhoud in de aankomende periode, inclusief de kosten die daarmee gemoeid zijn, worden op korte termijn bepaald door de huidige kwaliteit van de verhardingen. Op lange termijn worden deze kosten bepaald op basis van de onderhoudscycli. Het kwaliteitsbeeld is direct afgeleid van de globale visuele inspectie, uitgevoerd volgens ‘Handboek visuele inspectie’, CROW publicatie 146a, en de CROW-richtlijnen voor wegbeheer (publicatie 147). Deze inspectie wordt niet jaarlijks uitgevoerd. Volgens de richtlijnen mag er niet gerekend worden met inspectiegegevens die ouder zijn dan 2 jaar. Daarom is in deze kwaliteitsbeoordeling alleen dat deel van het areaal opgenomen dat geïnspecteerd is vanaf februari 2020. Dit betekent dat 64% (1.626.600 m2) van het totale oppervlakte niet meegenomen is in de kwaliteitsbeoordeling. In onderstaande tabel 6-1 is inzichtelijk gemaakt hoe deze verdeling is per verhardingstype. Tabel 6-1

Aantal wegvakonderdelen per verhardingstype Totaal

Aantal niet meegenomen

Percentage niet meegenomen van totaal

Aantal

Oppervlakte (m2)

Aantal

Oppervlakte (m2)

% (oppervlakte)

Asfalt

1295

1.183.700

875

656.800

67,6%

Beton

171

45.800

106

14.400

62,0%

Elementen

7278

1.211.300

5359

873.500

73,6%

Verhardingstype

Half- en onverhard* Totaal

72

81.800

72

81.800

n.v.t.

8816

2.522.600

6412

1.626.500

72,7%

* half- en onverharde wegen worden niet geïnspecteerd tijdens een globale visuele inspectie en hebben dus geen kwaliteitsbeoordeling.

Het resterende aantal wegvakonderdelen dat wel is meegenomen in de kwaliteitsbeoordeling is 2404 (36% van het oppervlakte en 27% van de wegvakonderdelen).

6.1

Kwaliteitsbeoordeling

Bovenstaande percentages van de individuele schades zijn omgezet naar een kwaliteitsbeoordeling van het asfalt- en elementenareaal. De maatgevende schade bepaalt in welk planjaar het onderdeel in onderhoud moet worden genomen. Onvoldoende kwaliteit betekent dat een onderdeel de beoordeling ‘zeer slecht’ of ‘slecht’ heeft. Matige kwaliteit komt overeen met de beoordeling ‘matig’. De laatste twee beoordelingen komen overeen met de kwaliteit ‘voldoende’. Deze kwaliteitsniveaus komen overeen met de niveaus A+, A, B, C en D die in de ‘Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018’ (CROW publicatie 380) zijn gedefinieerd.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

26/36

In onderstaand figuur 6-1 is deze verdeling van kwaliteitsniveaus weergegeven. Onder de kwaliteitsniveaus staat vermeld hoe de CROW-systematiek deze niveaus omschrijft. A+

A

B

C

Zeer hoog

Hoog

Basis

Laag

Helemaal geen Enige schade, maar Waarschuwingsgrens Richtlijn is schade waarschuwingsgrens bereikt  binnen 5 overschreden  nog niet bereikt jaar onderhoud binnen 2 jaar onderhoud

Figuur 6-1

D Zeer laag Achterstallig onderhoud

Kwaliteitsniveaus volgens CROW

In figuur 6-2 wordt een voorbeeld weergegeven van een beeldmeetlat die gebruikt wordt voor het inschatten van het kwaliteitsniveau van de verhardingen. A+

A

B

C

D

Er is geen rafeling

Er is lichte rafeling

Er is enige rafeling

Er is aanzienlijke rafeling

Er is veel ernstige rafeling

Figuur 6-2

Voorbeeld beeldmeetlat rafeling

Met de toepassing van de eerder omschreven methode op het verhardingsareaal in Twenterand volgt de volgende verdeling per kwaliteitsbeoordeling (tabel 6-2): Tabel 6-2 Kwaliteitsbeoordeling per verhardingstype, inclusief ‘geen beoordeling’ Kwaliteitsbeoordeling Asfalt Beton Elementen Totaal Zeer hoog A+ 2% 59% 1% 3% Hoog A 22% 4% 22% 21% Basis B 9% 5% 1% 5% Laag C 5% 0% 1% 3% Zeer laag D 6% 0% 2% 4% Geen beoordeling 55% 31% 72% 64% Beoordeling Areaal C A+ A -

Zoals eerder vermeld, is voor een groot aantal wegvakonderdelen geen recente inspectiegegevens beschikbaar (ouder dan 2 jaar). In bovenstaande tabel zijn de wegvakonderdelen die geen beoordeling hebben, nog wel meegenomen. Het geven van een kwaliteitsbeoordeling per verhardingstype is niet mogelijk als deze niet-beoordeelde wegvakonderdelen worden meegenomen. In onderstaande tabel 6-3 is te zien hoe de percentuele verdeling is als alleen de beoordeelde wegvakonderdelen worden meegenomen. Tabel 6-3 Kwaliteitsbeoordeling per verhardingstype, exclusief ‘geen beoordeling’ Kwaliteitsbeoordeling Asfalt Beton Elementen Totaal Zeer hoog A+ 5% 86% 5% 8% Hoog A 50% 6% 80% 60% Basis B 20% 7% 4% 14% Laag C 11% 0% 2% 7% Zeer laag D 14% 0% 9% 11% Beoordeling Areaal D A C -

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

27/36

In tabel 6-3 wordt per verhardingstype een kwaliteitsbeoordeling gegeven. Deze kwaliteitsbeoordeling is gemaakt op basis van de 90% regel. Deze norm wordt volgens de CROW-systematiek gebruikt om een kwaliteitsbeoordeling te kunnen geven aan een bepaald areaal, in dit geval met betrekking tot verhardingen. Via deze regel wordt dus de gemiddelde kwaliteit van het verhardingsareaal bepaald. In onderstaand figuur 6-3 is deze 90% regel als zwarte lijn zichtbaar in de grafiek. Als bijvoorbeeld gekeken wordt naar de asfaltverhardingen, dan is te zien dat de kwaliteiten A+, A, B en C bij elkaar opgeteld, niet komen tot een oppervlakte wat gelijk staat aan 90% van het asfaltoppervlakte. De conclusie hieruit is dat het asfaltareaal een kwaliteitsbeoordeling krijgt van ‘D’. Via deze methode zijn ook de andere verhardingen beoordeeld.

Kwaliteit verhardingen 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Asfalt

Beton

A+ Figuur 6-3

A

B

Elementen C

D

Totaal 90% regel

Kwaliteit verhardingen, exclusief geen beoordeling

De kwaliteitsbeoordeling komt overeen met kwaliteitsniveau D (zeer laag), zoals aangegeven in tabel 5-2. Op basis van de 90% regel wordt dit niveau bepaald en kan bovenstaande conclusie getrokken worden. Ter herhaling: bij de bepaling van dit kwaliteitsniveau zijn alleen de wegvakonderdelen meegenomen die geldige inspectiegegevens hebben. Dit staat gelijk aan 36% van het verhardingsareaal. Het is mogelijk dat de kwaliteitsbeoordeling in werkelijkheid hoger is dan uit de gegevens blijkt. Dit is echter niet vast te stellen door het gebrek aan complete data.

Onderhoudsachterstand Het percentage van het oppervlak met waardering ‘zeer laag’ betreft wegen waar onderhoud al eerder had moeten worden uitgevoerd. Technisch gezien, is het verder uitstellen van dit onderhoud niet acceptabel. Gemiddeld is er 11% achterstallig onderhoud. Dit komt overeen met 102.800 m2.Vooral het percentage zeer laag bij de asfaltverhardingen is erg hoog (14%). Dit komt overeen met 72.600 m2.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

28/36

Daarnaast is er ook een groot deel (11%) aan asfaltverhardingen met een beoordeling ‘laag’. Deze verhardingen komen op de korte termijn (1-2 jaar) in aanmerking voor onderhoud. Dit aantal zal op termijn nog verder stijgen als de onderhoudsachterstand niet voldoende wordt weggewerkt middels groot onderhoud. Deze asfaltverhardingen zullen, als zij in aanmerking komen voor onderhoud, worden vervangen door elementenverhardingen, indien er voldoende budget is.

6.2 Kwaliteitsontwikkeling Ten opzichte van het vorige beheerplan in 2010 is de kwaliteit van de verhardingen vanzelfsprekend veranderd. Ten opzichte van 2010 zijn de asfaltverhardingen en elementverhardingen duidelijk in kwaliteit gedaald. Dit is te zien in figuur 6-4.

Vergelijking asfalt 2010 - 2022

Vergelijking elementen 2010 - 2022

100%

100%

90%

90%

80%

80%

70%

70%

60%

60%

50%

50%

40%

40%

30%

30%

20%

20%

10%

10%

0%

0% 2010

2022

2010

2022

A+

A

B

A+

A

B

C

D

90% regel

C

D

90% regel

Figuur 6-4

Kwaliteitsontwikkeling asfalt en elementen

Het is te zien dat de kwaliteit is teruggelopen van niveau B in 2010 naar niveau D in 2022. Bij de elementenverhardingen ligt de huidige kwaliteit op niveau C, in 2010 was dit nog kwaliteit B. Wel is zichtbaar dat het achterstallig onderhoud is opgelopen (kwaliteit D). Verder is er ten opzichte van 2010 bijna geen nieuwe aanleg (niveau A+) meer in 2022. De kwaliteitsbeoordeling voor 2022 is bepaald op basis van niet-actuele inspectiegegevens. Er moet worden opgemerkt dat er meerdere asfaltwegen onderhoud behoeven waarop geen onderhoud uitgevoerd gaat worden. Deze worden aan het einde van de levensduur omgevormd tot elementen.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

29/36

7. Financiën Om de wegen te beheren, zijn budgetten nodig voor dagelijks, regulier en groot onderhoud en voor het vervangen van de verhardingen. Op basis van de CROW-onderhoudsstrategie zijn de hiervoor benodigde bedragen berekend. Deze onderhoudsstrategie geeft richtlijnen aan voor het in stand houden van een kwalitatief goed wegennet. Met behulp van Obsurv is de onderhoudsstrategie voor gemeente Twenterand bepaald. De budgetopbouw en de verantwoording dienen te voldoen aan de eisen van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten). De budgetten die in dit hoofdstuk genoemd zijn, zijn berekend op basis van de beschikbare inspectiegegevens. Hierin zijn, zoals genoemd in hoofdstuk 5.2, de wegvakonderdelen die geen inspectiebeoordeling hebben, niet meegenomen.

7.1 Berekeningswijze De volgens het CROW gestelde richtlijn voor verantwoord wegbeheer ligt op kwaliteitsniveau C. Dit komt overeen met de grens tussen basis en laag (respectievelijk kwaliteit B en C). De berekende budgetten op basis van de basisplanning zijn daarom te beschouwen als minimaal benodigde budgetten voor verantwoord wegbeheer.

7.2 Scenario Zoals eerder vermeld, gaat gemeente Twenterand uit van het scenario waarbij gekeken wordt welk budget nodig is om de verhardingen op kwaliteit te houden, en zo mogelijk de levensduur te verlengen. Dit wordt gedaan op basis van een technische beoordeling (weginspectie), meldingen en een veiligheidsafweging. Met dit scenario probeert de gemeente kapitaalvernietiging te voorkomen. In de paragrafen hierna wordt aangegeven welke budgetten noodzakelijk zijn voor dit scenario. Bij het bepalen van de benodigde budgetten voor het wegenbeheer voor de komende jaren, wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten onderhoud: groot onderhoud en klein onderhoud.

Groot onderhoud Onder groot onderhoud vallen alle onderhoudsmaatregelen die over een groot gedeelte of een substantieel deel van het oppervlak van een wegvak(onderdeel) planmatig worden uitgevoerd, met als doel de verharding in goede staat te brengen. Deze maatregelen hebben een cyclisch karakter. Een rehabilitatie of vervanging van een weg is een voorbeeld van groot onderhoud. Hiervoor wordt de volledige verharding vernieuwd, al dan niet met hergebruik van vrijkomende materialen.

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

30/36

Zoals eerder beschreven, wordt de uitvoering van groot onderhoud gepland op basis van:  een Globale Visuele Inspectie (GVI);  een beheer- en onderhoudsplan, opgesteld op basis van de GVI. Dit plan wordt in combinatie met de maatregeltoets integraal afgestemd met groen en riool.

Klein onderhoud Onder klein onderhoud vallen onderhoudsmaatregelen die lokaal over een beperkt gedeelte van een wegvakonderdeel worden uitgevoerd. Deze maatregelen zijn bedoeld om de verharding in goede staat te houden. Het benodigde budget voor klein onderhoud wordt altijd bepaald als een bepaald percentage van het groot onderhoud. Dit percentage is afhankelijk van de samenstelling van het wegennet (type wegen en verhardingen).

7.3 Benodigde budgetten Zoals hierboven vermeld, wordt er voor het bepalen van het benodigde budget onderscheid gemaakt tussen groot onderhoud en klein onderhoud. Dit hoofdstuk is op dezelfde manier ingedeeld. De genoemde benodigde budgetten gelden alleen voor de wegvakonderdelen die geldige inspectiegegevens hebben (oftewel 36% van het verhardingsareaal). Dit betekent niet dat het budget 64% omhoog gaat als alle gegevens beschikbaar zijn. Een deel van deze 64% zal geen onderhoud behoeven.

7.3.1

Groot onderhoud

In de berekening voor het groot onderhoudsbudget wordt onderscheid gemaakt tussen kosten voor de korte termijn (tot 5 jaar) en kosten voor de lange termijn (na 5 jaar). Dit is conform de CROW-wegbeheersystematiek, zoals is beschreven in publicatie 147, uitgave 2011. Gemeente Twenterand hanteert de CROW onderhoudsstrategie. Tabel 7-1 geeft aan welk budget minimaal nodig is voor het onderhoud van de wegen waarbij geen opbouw ontstaat m.b.t. achterstallig onderhoud na 2026. Dit betreft de korte termijn, oftewel voor de eerste 5 planjaren. Tabel 7-1 Afgevlakte basisplanning Korte termijn budget (tot 5 jaar) in € per jaar Planjaar

Asfalt

Elementen

Beton

Totaal

2022

€

986.000

€ 488.700

€

0

€ 1.474.700

2023

€ 1.245.800

€ 127.800

€

0

€ 1.373.600

2024

€

457.300

€

0

€

0

€

457.300

2025

€

373.500

€ 54.300

€

0

€

427.800

2026

€

417.300

€ 149.400

€ 2.200

€

568.900

Totaal

€ 3.479.900

€ 820.200

€ 2.200

€ 4.302.300

Gemiddeld/jaar

€

€ 164.040

€

€

695.980

440

860.460

In bovenstaande tabel is per verhardingstype aangegeven welk budget noodzakelijk is om het areaal gemiddeld op te brengen tot kwaliteitsniveau C (kwaliteitsbeoordeling ‘laag’ zoals staat beschreven in hoofdstuk 6.1).

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

31/36

7.3.2

Klein onderhoud

Volgens de landelijke CROW-richtlijn bedraagt het percentage klein onderhoud van asfalt- en elementverhardingen circa 15% van het benodigde budget voor groot onderhoud. Het gaat hier niet om een percentage van het totaalbedrag volgens de planning, maar om een percentage van het cyclusbudget voor lange termijn. Het klein onderhoudsbudget gaat er immers vanuit dat het wegennet zich op het juiste kwaliteitsniveau bevindt. De volgens deze richtlijn bepaalde bedragen zijn opgenomen in tabel 7-3.

7.3.3

Lange termijn budget

Naast het noodzakelijke budget voor de periode 2022-2026 is ook het budget voor de lange termijn berekend. Dit betreft de periode na 2026 en is ook gebaseerd op de beheerkostensystematiek van CROW. Hierin wordt er echter van uitgegaan dat op het einde van de levensduur van een weg een rehabilitatie wordt uitgevoerd. Daarbij wordt de volledige wegconstructie, inclusief de fundering, vervangen. In de praktijk is dit echter vaak niet noodzakelijk. Voor veel wegen en verhardingen is groot onderhoud in de vorm van een overlaging of volledig herstraten aan het einde van de levensduur voldoende. Hierbij wordt de fundering niet vervangen of verbeterd. Tabel 7-2 laat de lange termijn kosten per jaar zien per verhardingstype, met als uitgangspunt dat aan het einde van de levensduur van de weg een rehabilitatie wordt uitgevoerd. ‘VAT’ bevat extra kosten voor randzaken, zoals inhuur planvorming, integraliteit, toezicht en uitvoering. Deze kosten zijn niet meegenomen in de tabel. Tabel 7-2

Lange termijnkosten per jaar

Lange termijnkosten per jaar Totaal, exclusief VAT

Asfalt

Elementen

Beton

Totaal

€ 1.096.900

€ 669.600

€ 86.500

€ 1.853.000

Sweco | Beheerplan wegen 2022 - 2026 Projectnummer 370876/51001633 Datum 17-02-2023

Versie D1.1

Document referentie NL23-648800269-43394

32/36

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=15eed858-acd1-4ce4-9442-b524d1255ffa