2026-08-25 Presentatie opvangopgave nieuwkomers
Tekst van het document
OPVANGOPGAVE VAN NIEUWKOMERS Opvang van asielzoekers & ontheemden uit Oekraïne, huisvesting statushouders Beeldvormende vergadering gemeenteraad 25-08-2026 AGENDA • OPGAVEN EN SPREIDINGSWET • COALITIEAKKOORD & MOTIES • AANBOD MINISTER • FINANCIEN & UITVOERING • PRESTATIEAFSPRAKEN MIJANDE • VOORDELEN TWENTERAND • WONINGZOEKENDEN • JONGEREN • TRENDS • CHALETS • VRAGEN UITSLUITEND AAN HET EIND MAAR EERST: HET GEZICHT ACHTER DE VLUCHTELING WAT ALS WE NIETS DOEN? • Verlies van regie • Van trede 2 naar trede 3 escalatieladder Spreidingswet • Geen invloed op wie hier komt ESCALATIELADDER SPREIDINGSWET Trede 1 (Signalering): Het ministerie signaleert dat een gemeente achterblijft bij het behalen van de wettelijke taakstelling voor asielopvang. Trede 2 (Ambtelijk verzoek): Er wordt ambtelijk om informatie en uitleg gevraagd over de achterstand en de reden van niet-meewerken. Trede 3 (Actief toezicht / Verscherpt toezicht): De gemeente wordt officieel onder (actief) bestuurstoezicht geplaatst door de asielminister. Trede 4 en 5 (Bestuurlijke drukmiddelen / Waarschuwingen): Er volgen formele bestuurlijke waarschuwingen, aanwijzingen en eventuele termijnen om alsnog plannen in te dienen. Trede 6 (Indeplaatsstelling / Dwang): Het Rijk grijpt in en organiseert de asielopvang zelf op kosten van de desbetreffende weigerachtige gemeente.
TWENTERAND Vanwege de opvang van 5 asielzoekers OPGAVEN TWENTERAND Opvang 168 asielzoekers incl. 11 AMV Opvang 231 ontheemden uit Oekraïne (gerealiseerd 352 opvangplekken) • Huisvesting statushouders (halfjaarlijkse taakstelling): • 1e halfjaar 28 statushouders + achterstand 30 (gerealiseerd 32 statushouders) • 2e halfjaar 31 statushouders + achterstand 26. Focus op de halfjaarlijkse taakstelling +1 voor IBT oranje/trede 2. SPREIDINGSWET De Spreidingswet (Wet gemeentelijke taak mogelijk maken van asielopvangvoorzieningen) is op 1 februari 2024 ingegaan. Het doel van de wet is asielzoekers eerlijk en evenwichtig te verdelen over alle Nederlandse gemeenten, zodat er genoeg opvangplekken zijn en overvolle locaties worden voorkomen. WETTELIJK KADER Onder de Spreidingswet ligt de primaire bevoegdheid voor het sluiten van intergemeentelijke afspraken (zoals het uitwisselen van de opgave voor asielzoekers tegen de huisvesting van statushouders) bij het college van B&W. Dit omdat het de uitvoering van een wettelijke taak in medebewind betreft. Gemeenten kunnen gezamenlijk besluiten de verschillende opgaven, of delen daarvan, met elkaar uit te wisselen (Q&A Spreidingswet). Zo proberen we indeplaatsstelling te voorkomen.
COALITIEAKKOORD Menselijkheid en verantwoordelijkheid Opvang die past bij Twenterand Wetten en afspraken Verschillende taakstellingen uitwisselen Extra opvang voor ontheemden uit Oekraïne Regie houden op opvang en huisvesting van nieuwkomers Gespreide opvang als uitgangspunt DIVERSE MOTIES Motie 2023-M14: Prioritering doelgroepen, 5 statushouders. Geen medewerking verlenen aan opvang asielzoekers, zolang dit geen wettelijke taak of verplichting van de gemeente is. Motie 2024-M10: Geen medewerking verlenen aan realisatie asielopvanglocatie als Spreidingswet wordt. Tot die tijd geen onomkeerbare afspraken met COA. AANBOD MINISTER • 60 asielzoekers verspreid over de kernen (inzetten op gezinnen) • 108 extra ontheemden uit Oekraïne Reactie: • Waarderen de inspanningen op Oekraïne • Overschot op de ene opgave ontslaat de gemeente niet van de verplichtingen op een andere opgave • Gemeenten kunnen binnen de provincie onderling vrij uitwisselen en Provinciaal doel moet gehaald worden • Zien de maatwerkoplossing als een positief signaal en hopen dat dit tot nieuwe plekken gaat leiden op een manier die Twenterand past DE OPLOSSING: UITWISSELING • Almelo stelt 60 asielopvangplaatsen beschikbaar voor Twenterand. • Twenterand huisvest 60 statushouders (gezinnen) die aan Almelo zijn gekoppeld.
Toegestaan volgens Spreidingswet Overleg met TRA (Twentse Regietafel Asiel) en PRT (Provinciale Regietafel Asiel) Doelstelling Huisvesting realiseren vóór 1 juli 2027 WAAROM OVEREENKOMST MET ALMELO? • Almelo heeft een indicatieve opgave van 299 opvangplaatsen, terwijl het azc ruimte heeft voor 398 plaatsen. • Almelo beschikt daarmee over een surplus aan opvangcapaciteit. • Twenterand heeft voor 2027-2028 een indicatieve opgave van 168 opvangplaatsen. FINANCIELE EN BESTUURLIJKE AFSPRAKEN • Samenwerking vindt plaats met gesloten beurzen. • Rijksmiddelen blijven bij de gemeente die de betreffende taak uitvoert. • Geen onderlinge financiële verrekening. • Overeenkomst geldt voor 10 jaar. • Iedere twee jaar vindt evaluatie plaats, gekoppeld aan de landelijke verdeelcyclus. FINANCIEN EN INBURGERING • Statushouders die in Twenterand worden gehuisvest en ingeschreven, tellen mee voor onze gemeentelijke financiering (gemeentefonds). • Twenterand ontvangt hiervoor rijksmiddelen voor inburgering via de SPUK inburgering. • De hoogte van de bijdrage wordt uiteindelijk vastgesteld op basis van het werkelijke aantal gehuisveste en geregistreerde statushouders. • Achteraf kan een nabetaling of verrekening plaatsvinden. UITVOERING • Almelo blijft verantwoordelijk voor opvang in het azc en contact met het COA. • Twenterand blijft verantwoordelijk voor huisvesting en inburgering.
• Statushouders worden ondergebracht in reguliere woningen verspreid over de dorpen in Twenterand. • Huisvesting vindt plaats binnen bestaande afspraken met Mijande Wonen. • Statushouders kunnen direct starten met hun inburgering in Twenterand. • We onderzoeken de mogelijkheden voor het plaatsen van flexwoningen. VOORDELEN VOOR TWENTERAND • Invulling van een deel van de opvangopgave via regionale samenwerking. • Doorstroom van statushouders uit het azc maakt nieuwe opvangplaatsen vrij. • Statushouders in Almelo zijn al in het azc begonnen met het inburgeringstraject. • Als ze al werken, hoeven ze hun baan niet op te zeggen. • Aansluiting bij eerdere positieve ervaringen met huisvesting van statushoudersgezinnen en opvang van Oekraïense gezinnen in Twenterand. • Bijdrage aan provinciale en regionale afspraken binnen de Spreidingswet. PRESTATIEAFSPRAKEN MIJANDE • 30% van de beschikbare woningen kan via directe bemiddeling toegewezen worden aan bijzondere doelgroepen (statushouders, medisch urgenten, uitstroom beschermd wonen (BW) en maatschappelijke opvang (MO), sociaal urgenten) . • Statushouders worden gezien als bijzondere doelgroepen. • Voor de uitwisseling van gemeentelijke opgaven hoeven geen nieuwe bestuurlijke afspraken gemaakt te worden. • 1e halfjaar 13.5% toegewezen aan bijzondere doelgroepen, waarvan 5,6% aan statushouders. Ruimte: 16,5% voor bijzondere doelgroepen.
TOEWIJZING BIJZONDERE DOELGROEPEN eerste halfjaar 2026 (13,5%) Doelgroep Aantal woningen Statushouders 5 Medisch urgenten 1 Sociaal urgenten 6 12 KORTOM Twenterand en Almelo benutten elkaars mogelijkheden: Almelo biedt opvangcapaciteit, Twenterand biedt huisvesting voor statushouders. ONTHEEMDEN UIT OEKRAÏNE • Landelijk is vrijwel alle capaciteit voor de opvang van Oekraïners ingezet. • Met deze uitruil kunnen we meewerken aan een eerlijke verdeling (spreiding, ook van Oekraïners) en inzetten op gezinnen. EFFECT OP ZOEKDUUR HUURWONING • De kans op een huurwoning hangt niet uitsluitend af van het woningaanbod en de opgebouwde inschrijftijd. • Ook persoonlijke omstandigheden, zoals woonvoorkeuren, huishoudgrootte en inkomen, zijn van invloed. • Dus het effect van het huisvesten van extra statushouders op de zoekduur van woningzoekenden, verschilt per situatie en per woningzoekende. • Een groot deel gaat naar mensen die niet uit Twenterand komen, maar uit andere gemeenten. TRENDS WONINGMARKT • Twenterand eerste halfjaar 2026: 39% van de huishoudens bestaat uit één persoon • Verwachting: 50% in 2050.
• Woninghuren.nl: landelijke website • Meer woningzoekenden, ook Oekraïners ZOEKDUUR PER DOELGROEP (gemiddeld 16 maanden) * Cijfers eerste halfjaar 2026 WONINGZOEKENDEN TWENTERAND Woningzoekenden Twenterand aantal actiefactief = minimaal eens per kalenderjaar gereageerd op het woningaanbod * Cijfers eerste halfjaar 2026 HERKOMST WONINGZOEKENDEN TWENTERAND * Cijfers eerste halfjaar 2026 REACTIES OP HUURWONINGEN TWENTERAND 2026 aantal | aantal | gemiddeld aantal leeftijd | woningen | reacties | reacties tot 23 jaar | 5 | 194 | 38 23 tot 60 jaar | 60 | 18.207 | 303 vanaf 60 jaar | 9 | 26 | 14 * Cijfers eerste halfjaar 2026 WONINGTOEWIJZING PER LEEFTIJD t/m 22 jaar | 23 t/m 29 jaar 30 t/m 54 jaar 2026 | 55 t/m 64 jaar | 65 t/m 74 jaar 75 jaar en ouder 10% | 8% 7% 10% | 29% 36% | * Cijfers eerste halfjaar 2026 LOKALE VOORRANG: VOORWAARDEN EN TOEPASSING Woningzoekenden komen in aanmerking voor lokale voorrang wanneer zij minimaal 2 jaar woonachtig zijn in de gemeente. Maximaal 25% van de vrijkomende woningen mag met voorrang worden toegewezen aan woningzoekenden met lokale binding. WONINGMONITOR • Elk halfjaar rapportage • In 2025 11 van de 213 woningen naar statushouders • 1e halfjaar 2026: 5 van de 89 woningen naar statushouders CHALETS GROTE GEZINNEN
COMMUNICATIE • Vast telefoonnummer voor vragen • Pagina op website met alle informatie • Klankbordgroep start in het najaar • Spreekuren • Informeren raad en pers: via regulier proces VRAGEN?