2026-01-14 Bijlage - Inspreekbijdrage C.H.N. Omgevingsvisie 2.0 - Landbouwbedrijf Ormel (nazending)
Tekst van het document
Geachte voorzitter, geachte raadsleden, Ik spreek in namens Landbouwbedrijf Ormel over de Concept-Hoofdlijnennotitie Twenterand 2050. Ik spreek in over een thema waarvan ik vermoed dat ik verstand heb, namelijk de landbouw. Dit onderwerp komt nadrukkelijk naar voren in Hoofdstuk 3. Ik haal er 5 punten uit.
1. Water en bodem leidend – “functie volgt bodem en peil” De notitie stelt dat water en bodem leidend worden en dat het principe “functie volgt bodem en peil” wordt gehanteerd als basis voor de verdere ontwikkeling van het landelijk gebied. Laat ik dit scherp stellen: volgens mij committeert de gemeente zich hier aan functieverandering, zonder zeggenschap te hebben over de onderliggende knoppen. De gemeente Twenterand heeft volgens mij geen beslissingsbevoegdheid over de beoordeling van de bodem en geen beslissingsbevoegdheid over het peil. Die bevoegdheden liggen bij provincies, waterschappen en onze landelijke overheid. Toch accepteert de gemeente in dit document wél de consequentie dat functies van grond kunnen veranderen. In de Ontwerp-Omgevingsvisie Overijssel (26 mei 2025) staat expliciet dat het principe “functie volgt peil” kan betekenen dat functies op een bepaalde plek niet langer mogelijk zijn en dat dit ook geldt voor bestaande functies. Die functies moeten worden aangepast of omgevormd. Dat staat haaks op wat de gemeente hier tegelijkertijd belooft: namelijk dat “functie volgt bodem en peil” de basis vormt voor een productief agrarisch landschap, waarin agrariërs een belangrijke rol behouden. Deze twee uitspraken kunnen niet allebei waar zijn.
Je kunt niet én structureel sturen op functieverandering via water en peil, én zekerheid bieden aan landbouw als productieve hoofdgebruiker. Ook vanuit burgerperspectief is dit uitgangspunt onhoudbaar. Als bodem en peil sturend worden, kan dat directe gevolgen hebben voor woningen, wegen, riolering, funderingen en toekomstige woningbouwlocaties. Tegelijkertijd ligt de besluitvorming hierover maar deels lokaal. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) waarschuwde expliciet dat de omslag van “peil volgt functie” naar “functie volgt peil” grote uitvoerings- en verantwoordingsvragen oproept. Zijn deze vragen voldoende uitgewerkt, en voldoende beantwoord? Rond Engbertsdijkvenen hebben wij ervaring met het peilbeheer. Laat duidelijk zijn, technisch is peilbeheer geen simpele knop. Onze ervaring laat zien dat peilbesluiten en peilopzet complex zijn en in de praktijk kunnen deze implementatievragen oproepen. Kortom: dit principe creëert onzekerheid voor boeren én burgers, terwijl de gemeente het risico draagt zonder de regie te hebben.
2. Productief agrarisch landschap versus systeemherstel De notitie stelt dat wordt toegewerkt naar een productief agrarisch landschap dat bijdraagt aan systeemherstel, met de formule “extensief waar nodig, productief waar mogelijk”. Zonder concrete kaarten, zones en garanties is “productief waar mogelijk” voor boeren een lege belofte.
3. Functiemenging in het buitengebied De notitie zet in op het combineren van landbouw met natuur, klimaat, energie en recreatie. In de praktijk betekent dit voor landbouw meestal: meer regels, meer toezicht, meer beperkingen en minder ontwikkelruimte. Dat botst met het provinciale uitgangspunt dat functies die leidend zijn in een gebied niet mogen worden verdrongen. Als landbouw niet expliciet als leidend wordt benoemd, verliest zij meestal terrein.
4. Vrijkomende agrarische bebouwing Bij VAB’s wordt gesproken over transformatie, onder andere naar wonen, maar wordt ook erkend dat dit de agrarische ontwikkelruimte kan beperken. Ik begrijp dat dit een oplossing kan zijn voor stoppende boeren. Maar het kan niet zo zijn dat het stoppen van de ene agrarische bedrijf automatisch leidt tot een verslechterde positie van zijn of haar buren. Dit is een belangrijk spanningsveld in het buitengebied, wees u daarvan bewust.
5. Natuurherstel en bufferzones Engbertsdijksvenen De notitie benoemt bufferzones en peilverhoging rond Natura-2000-gebied Engbertsdijksvenen. Tegelijkertijd is de omvang, juridische status en uitwerking van deze bufferzones nog niet definitief vastgesteld. Het is daarom bestuurlijk kwetsbaar om dit al vast te leggen in een visie die richtinggevend is voor de komende 20 jaar.
Mijn oproep is om dit hoofdstuk aan te scherpen door: •
het principe “functie volgt bodem en peil” niet zonder lokale borging te accepteren,
•
landbouw daadwerkelijk leidend te maken waar dat wordt beloofd,
•
en onzekere maatregelen pas vast te leggen als de juridische en bestuurlijke kaders helder zijn.
Dank u wel.