Bijlage Tweede programmajournaal 2021 Tubbergen.pdf

Tweede programmajournaal 2021 Gemeente Tubbergen

Inhoud Inleiding ......................................................................................................................................................... 3 Financieel hoofdstuk ...................................................................................................................................... 5 Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) ............................................................................................... 20 Hoe werken wij samen? .............................................................................................................................. 21 Kernagenda's ............................................................................................................................................... 33 Kern overstijgende agenda.......................................................................................................................... 34 Samen redzaam, gezond meedoen ............................................................................................................ 35 Werk aan de winkel ..................................................................................................................................... 74 Bereikbaar en aantrekkelijk .........................................................................................................................

89 Duurzaam leven .......................................................................................................................................... 99 Basisbegroting ........................................................................................................................................... 120 Programma Bestuur & middelen ............................................................................................................ 120 Programma Dienstverlening & burgerzaken .......................................................................................... 125 Programma Veiligheid ............................................................................................................................ 126 Programma Openbare ruimte & mobiliteit .............................................................................................. 128 Programma Economie............................................................................................................................ 131 Programma Onderwijs............................................................................................................................ 135 Programma Sport & accommodaties .....................................................................................................

137 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................. 139 Programma Sociaal domein ................................................................................................................... 141 Programma Milieu .................................................................................................................................. 144 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................. 147

22/09/2021

2 Pagina 2 van 148

Inleiding Hierbij bieden wij u het tweede programmajournaal 2021 aan. Dit document heeft als basis de begroting 2021 en het eerste programmajournaal 2021. In dit programmajournaal rapporteren we zowel beleidsmatig als financieel over de voortgang en eventuele afwijkingen. Verder rapporteren we ook over de meest recente trends en ontwikkelingen en beschouwen we daar waar mogelijk de impact van de coronacrisis. Zoals gebruikelijk heeft dit document de begroting 2021 en het eerste programmajournaal 2021 als basis. Voor deze periode melden wij u een voordelig financieel resultaat van ruim € 1,965 miljoen. We rapporteren zowel beleidsmatig als financieel over de voortgang en eventuele afwijkingen. Verder rapporteren we ook over de meest recente trends en ontwikkelingen en beschouwen we daar waar mogelijk de impact van de coronacrisis. De voor ons belangrijke gebeurtenissen stippen we hieronder aan. We willen dat iedereen kan meedoen in onze samenleving. Met de start van Schakel markeren we een belangrijk moment. Onze inwoners kunnen bij Schakel laagdrempelig terecht voor alle vragen op het gebied van Welzijn, Inkomen, Jeugd en Zorg. We ondersteunen waar nodig en streven samen met de inwoners naar een positieve gezondheid van individu- tot gezinsniveau. De gemeenschappelijke regeling (GR) Gezondheid is begin juli officieel gestart.

De GR Gezondheid is een vernieuwde samenwerking, die is ontstaan uit de voormalige Regio Twente. De organisatie heeft de focus op gezondheid en het sociaal domein. Nergens in Nederland bestaat een organisatie die zowel gezondheid, sociaal domein, jeugdzorg én een onderzoek poot als Kennispunt Twente in één organisatie heeft. De coördinator externe verwijzingen levert inmiddels een essentiële bijdrage in de relatie tussen de huisartsen, jeugdartsen, onderwijs en gecertificeerde instellingen (GI’s) en de gemeente. Onze zorg voor kwetsbare doelgroepen heeft hierdoor een aanzienlijk kwaliteitsslag gemaakt. We hebben meer grip op het indiceren. Bovendien hebben we meer controle op de uitgaven. In de door de raad vastgestelde (juli ’21) woonvisie 2021- 2025 geven we duidelijk richting aan het realiseren van voldoende betaalbare woningen. Essentieel hierbij is dat we dit vanuit een brede scope beschouwen. De inhoud van de woonvisie wordt in grote mate bepaald door thema’s als levensloop bestendigheid, doelgroepenbenadering en de spreiding van voldoende woningen over de kernen. Op basis van het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Tubbergen 2021-2025 worden inmiddels concrete maatregelen gerealiseerd om de openbare ruimte klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. Daarnaast worden rioolvervangingen in combinatie met herinrichtingen uitgevoerd.

Dit gaat nauw overleg met de samenleving. Via het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (KOG) wordt een

22/09/2021

3 Pagina 3 van 148

bijdrage aan de biodiversiteit geleverd. De mensen die actief zijn binnen de wet Sociale Werkvoorziening, zijn vanaf 1 januari formeel in dienst getreden van de gemeente. Om de veranderingen zo klein mogelijk te houden is het pand van Soweco aan de Newtonstraat in Tubbergen door de gemeente aangekocht. Daardoor kunnen alle voormalige Soweco medewerkers op hun vertrouwde plek blijven werken. Het tweede programmajournaal 2021 van de gemeente Tubbergen sluit met een voordelig resultaat van € 1,965 miljoen. Dit voordelige resultaat wordt naast een aantal kleinere mutaties vooral veroorzaakt door een eenmalig extra dividend van Cogas als gevolg van de verkoop van het 50% belang in Cogas Kabel Infra B.V. Daarnaast wordt het voordelige resultaat voor een bedrag van € 20.000 veroorzaakt door een aantal, per saldo voordelige, mutaties die betrekking hebben op Corona. Dit voordeel als gevolg van Corona mutaties voegen we in eerste instantie toe aan de stelpost corona waardoor er een positief saldo van het tweede programmajournaal resteert van € 1,945 miljoen. Dit bedrag voegen we toe aan de algemene reserve

22/09/2021

4 Pagina 4 van 148

Financieel hoofdstuk Mutaties bestaand beleid (tweede programmajournaal 2021) In dit financiële hoofdstuk treft u een samenvattend overzicht aan van de verschillende financiële mutaties voor het jaar 2021 op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Daarnaast hebben we in dit hoofdstuk een afzonderlijke paragraaf opgenomen waarin de voortgang en de stand van zaken van de stelpost corona wordt weergegeven. We beginnen dit hoofdstuk echter met een overzicht van mutaties die betrekking op het bestaande (dus vastgestelde) beleid: Omschrijving

bedragen (x € 1.000)

Meicirculaire 2021 - Hogere algemene uitkering

819

- Taakmutaties

-698

Extra compensatie inkomstenderving 2020

77

Onderwijshuisvesting - school Geesteren

50

Juridische kosten

-41

Veiligheidsregio Twente - restitutie 2020

60

Sociaal domein

-32

Dividenden - Twence

24

- Wadinko

-23

- Eenmalig extra dividend Cogas Huwelijken

1.727 -16

22/09/2021

5 Pagina 5 van 148

Btw op aangelegde rioolvoorziening terrein externe partij

35

Overige kleine(re) mutaties en onvoorzien

-17

Totaal mutaties

1.965

Toelichtingen mutaties bestaand beleid Meicirculaire 2021 De meicirculaire 2021 laat voor het jaar 2021 het volgende beeld zien: Meicirculaire 2021 (bedragen x € 1.000)

2021

Hogere algemene uitkering

819

Totaal taakmutaties

-698

Budgettair effect op de begroting

121

Hogere algemene uitkering De hogere algemene uitkering voor het jaar 2021 wordt naast een voordelige afrekening van het btwcompensatiefonds over het jaar 2021 en een aanpassing van de maatstaven waaronder ook de WOZwaarden vooral veroorzaakt door de verdeling van de extra € 600 miljoen voor jeugd.

22/09/2021

6 Pagina 6 van 148

Taakmutaties (bedragen x € 1.000)

2021

Aanpak problematiek jeugdzorg (€ 600 miljoen) - verdringing en lichte jeugdzorgproblematiek

197

- wachttijden specialistische jeugdzorg

173

Indexeren loon- en prijsgevoelige budgetten sociaal domein

190

Rijksvaccinatieprogramma meningokokken

5

Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening

9

Vergoeding raadsleden kleine gemeenten (IU)

7

Inburgering (IU)

3

Participatie (IU)

114

Totaal taakmutaties

698

Aanpak problematiek jeugdzorg De extra middelen voor de aanpak van de problematiekjeugdzorg komen voor de gemeente Tubbergen neer op de volgende bedragen:  Verdringing en lichte jeugdzorgproblematiek € 197.000  POH jeugd ggz € 9.000  Wachttijden specialistische jeugdzorg € 173.000 De middelen die we nu ontvangen voor de POH jeugd ggz merken we aan als compensatie voor de kosten die we hiervoor reeds maken en dekken ten laste van de algemene middelen. Voor de beide andere onderdelen van de aanpak problematiek jeugdzorg ramen we een stelpost in afwachting van meer duidelijkheid/te ontwikkelen beleid. Taakmutatie loon- en prijsbijstelling sociaal domein: In de meicirculaire 2018 is met ingang van uitkeringsjaar 2019 ± € 7 miljard overgeheveld van de integratie-uitkering sociaal domein naar de algemene uitkering. Dit betekent dat de loon- en prijsbijstelling voor het sociaal domein uit de algemene uitkering betaald moet worden. Om dus de balans te behouden moet tegelijk met de hogere inkomsten ook de hogere uitgaven worden geraamd, anders reken je je rijk. Structureel wordt rekening gehouden met € 190.000

22/09/2021

7 Pagina 7 van 148

vanaf 2021 wat nu functioneel kan worden toegevoegd aan de verschillende ramingen binnen het sociaal domein. Taakmutatie rijksvaccinatieprogramma meningokokken Met ingang van 1 januari 2021 wordt de uitvoering van de vaccinatie tegen meningokokken (MenACWY) overgedragen aan de gemeenten. De daarmee gemoeide middelen worden toegevoegd aan de reeds eerder overgehevelde middelen voor de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Het gaat om € 3,74 miljoen in 2021, oplopend naar € 3,87 miljoen structureel vanaf 2024. Voor de gemeente Tubbergen gaat het om een bedrag van € 5.000 per jaar waarvoor we een stelpost ramen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Taakmutatie versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening In haar reactie op het rapport Ongekend onrecht van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag heeft het kabinet aangekondigd structurele middelen vrij te maken voor de aanpak van discriminatie, waaronder de versterking van de antidiscriminatievoorzieningen (ADV). In 2009 is de Wet gemeentelijke antidiscriminatie-voorzieningen (Wga) in werking getreden. Het doel van deze wet is een landelijk dekkend stelsel van meldpunten voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Alle gemeenten zijn verplicht te voorzien in een ADV.

Voor de uitvoering van de Wga is in 2009 een bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering. Uit onderzoeken blijkt dat deze huidige financiering voor de uitvoering van de Wga-taken al enige jaren tot knelpunten leidt. De meeste ADV’s zijn op dit moment zeer krap bemeten en bij het grotere publiek relatief onbekend. Om die reden wordt er vanaf 2021 structureel ruim € 6,9 miljoen extra aan de algemene uitkering toegevoegd, zodat de ADV’s ruimere budgetten kunnen krijgen om meer activiteiten te kunnen ontplooien, om zodoende een betere beschikbaarheid en bereikbaarheid voor melders mogelijk te maken. Deze ruimere budgetten zijn ook nodig om de door uitvoeringsorganisaties doorverwezen melders te kunnen bijstaan. Deze structurele extra bijdrage komt neer op meer dan een verdubbeling van de middelen. De financiering van de organisatie van en het toezicht op de ADV’s zal, als onderdeel van de aangekondigde versterking van de aanpak van discriminatie, het komende jaar onderzocht worden. De uitkomsten van het onderzoek kunnen mogelijk leiden tot wijzigingen. Als dit nodig blijkt te zijn, zullen gemeenten tijdig geconsulteerd en geïnformeerd worden. Voor de gemeente Tubbergen gaat het om een bedrag van € 9.000 extra per jaar waarvoor we een stelpost ramen in afwachting van te ontwikkelen beleid.

Taakmutatie raadsledenvergoeding kleine gemeenten In de decembercirculaire 2018 zijn gemeenten geïnformeerd over de structurele verhoging van de raadsledenvergoeding in gemeenten tot 24.000 inwoners. De fondsbeheerders hebben ervoor gekozen om de middelen toe te kennen via een integratie-uitkering. Het benodigde bedrag van € 9,76 miljoen is vanaf 2019 onttrokken aan de algemene uitkering via een verlaging van de uitkeringsfactor. Bij deze circulaire is de integratie-uitkering geactualiseerd. Dit heeft tot gevolg dat de uitkering vanaf 2021 met € 0,30 miljoen toeneemt naar in totaal € 10,07 miljoen. De hogere vergoeding voor de gemeente Tubbergen bedraagt € 7.000 en voegen we toe aan de betreffende raming vergoeding raadsleden.

22/09/2021

8 Pagina 8 van 148

Taakmutatie Inburgering De inwerkingtreding van de nieuwe inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld naar 1 januari 2022. Voor de omvang van de integratie-uitkering Inburgering betekent dit het volgende. Bij meicirculaire 2020 is vanaf 2021 structureel budget toegevoegd ter financiering van de uitvoeringskosten van de nieuwe wet. Nu de wet is uitgesteld valt de instroom van inburgeraars in 2021 niet onder de nieuwe wet, maar onder de oude wet. Om die reden wordt de integratie-uitkering Inburgering in 2021 met € 26,9 miljoen verlaagd. Dat is het bedrag dat voor dat jaar voor de uitvoeringskosten beschikbaar was gesteld. De bedragen voor de structurele uitvoeringskosten vanaf 2022 en verder blijven ten opzichte van de decembercirculaire 2020 ongewijzigd. Dat geldt ook voor de verdeling over gemeenten. De verdeling voor 2022 en verder zal naar verwachting in de decembercirculaire 2021 worden geactualiseerd, als van zowel het aantal inwoners als het aantal personen met een niet-westerse migratieachtergrond nieuwe gegevens voorhanden zijn. Als gevolg van het uitstel wordt aan gemeenten een aanvullend bedrag ter beschikking gesteld van € 29,4 miljoen, verspreid over 2021 tot en met 2026. Tot slot worden gemeenten ook gecompenseerd voor de extra implementatiekosten waar zij mee te maken hebben door het uitstel van de nieuwe wet.

De betreffende Tubbergse bedragen worden toegevoegd aan de stelpost inburgering waar ook de eerdere bedragen zijn geraamd. Ook hiervoor geldt in afwachting van te ontwikkelen beleid. De integratie-uitkering zal onder het voorbehoud van de besluitvorming over de herijking van het gemeentefonds naar verwachting vanaf 2023 worden overgeheveld naar de algemene uitkering. Taakmutatie Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt door de toekenning van de loonen prijsbijstelling 2021. De Wsw-middelen zijn geactualiseerd. Deze is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie (gemeten in standaardeenheden (SE) per betalende gemeente) zoals we die kennen uit het voorgaande jaar en een inschatting van de blijfkansen in de sociale werkplaats. De Wsw-verdeling vanaf 2020 is geactualiseerd met de realisaties van het gemiddeld aantal SE in 2019 en de blijfkansen voor de jaren 2020 en verder. De genoemde Tubbergse bedragen worden toegevoegd aan de betreffende ramingen op het gebied van participatie. Vaststelling compensatie inkomstenderving Corona 2020 In juli 2021 heeft de Rijksoverheid een aanvullende regeling genaamd "compensatie inkomstenderving corona 2020" bekend gemaakt. Uitgangspunt is reële compensatie van de door gemeenten gederfde inkomsten door corona in 2020.

De gederfde inkomsten worden berekend door de door gemeenten begrote inkomsten af te zetten tegen de door gemeenten volgens de jaarrekening 2020 geïnde inkomsten. Na vaststelling van de totaal gederfde inkomsten zal het totale reeds door de betreffende gemeente ontvangen compensatiebedrag in 2020 hierop in mindering worden gebracht. De compensatie betreft de volgende posten: toeristenbelasting, parkeerbelasting, terrasprecario- en reclamebelasting, marktgelden, evenementenleges, havengelden en kwijtschelding/oninbaar verklaren lokale heffingen als gevolg van corona. Voor de gemeente Tubbergen betekent dit een aanvullende compensatie van € 77.000 die we in het vervolg van dit hoofdstuk betrekken bij de hoogte van de stelpost corona. Deze aanvullende compensatie heeft betrekking op leges burgerzaken en leges bouwen en wonen (€ 67.000) en evenementen leges (€ 10.000).

22/09/2021

9 Pagina 9 van 148

Onderwijshuisvesting - school Geesteren De verwachting is op dit moment niet dat eventuele investeringen in de basisscholen zullen leiden tot boekwaarden per 1 januari 2023 waarop moet worden afgeschreven. Dit betekent een verlaging van de stelpost kapitaallasten van € 50.000 in 2021. De structurele ruimte voor de daaropvolgende jaren blijft uiteraard wel gereserveerd. De gevolgen hiervan voor de begroting 2022 betrekken we bij het opstellen van de begroting 2022. Juridische kosten In onze begroting hebben we een budget van € 10.000 voor algemeen juridische kosten. Dit budget is inmiddels met € 41.000 overschreden door een juridisch geschil wat nu bij de bestuursrechter ligt. Veiligheidsregio Twente (VRT) - restitutie 2020 De VRT heeft het boekjaar 2020 afgesloten met een fors positief saldo van € 2,4 miljoen. Dit financiële resultaat is flink beïnvloed door corona. Corona heeft wel een nadelige impact gehad op de resultaten van Twente Safety Campus (TSC). Een groot deel van de orderportefeuille voor 2020 is noodgedwongen geannuleerd. De vaste lasten van de campus zijn daardoor niet volledig terugverdiend. Dit heeft geresulteerd in een nadelig saldo over 2020 van € 0,6 miljoen. Bij vaststelling van de BERAP is akkoord gegaan met het voorstel om met het positieve saldo van VRT het nadelige resultaat van TSC te egaliseren.

Verder is op het niveau van Oost Nederland (Bestuurlijke Begeleidingsgroep Oost Nederland) besloten om de niet-bestede gelden voor uitvoering van de Veiligheidsstrategie (€ 0,1 miljoen) te doteren in een gelijknamige reserve. Wat dan nog resteert is een rekening overschot van € 1,7 mln. De VRT heeft in de jaarstukken 2020 het voorstel opgenomen om deze middelen te restitueren aan de gemeenten. Inmiddels is dat voorstel akkoord bevonden. Voor Tubbergen betekent dit een restitutie van € 60.000 die we in het vervolg van dit hoofdstuk betrekken bij de hoogte van de stelpost corona. Sociaal domein Hieronder het totaaloverzicht van alle mutaties binnen het programma sociaal domein (basisbegroting) in het tweede programmajournaal 2021. De mutaties groter dan € 25.000 zijn voorzien van een toelichting.

22/09/2021

10 Pagina 10 van 148

Onderdeel (bedragen x € 1.000)

Bedrag

Bijstand – WWB, IOAW, IOAZ

-29

Bijstand – loonkostensubsidies

30

Bbz – uitvoeringskosten

17

Wsw: rijksbijdrage

-46

Uitvoeringskosten OZJT

-18

Huishoudelijke ondersteuning

40

Wmo – ondersteuning individueel

-64

Wmo – ondersteuning groep

48

Wmo – vervoer

-17

Jeugdzorg – uitvoeringskosten

-68

Jeugdzorg – afrekening pgb 2018 t/m 2020

102

Jeugd aan zet

-10

Indexatie bibliotheek

-20

Kleine wijzigingen

3

Eindtotaal

-32

Waarvan corona-gerelateerd

-69

Bijstandsuitkeringen (per saldo € 1.000 nadeel) Er zijn twee mutaties met betrekking tot de bijstand uitgaven: 1. De raming voor de bijstandsuitkeringen Participatiewet, IOAW en IOAZ is gebaseerd op een gemiddelde van 130 uitkeringen met een uitkeringslast van € 14.650 per uitkering in 2021. In de eerste helft van 2021 zijn er fluctuaties geweest in het aantal bijstandsuitkeringen. Op basis van de huidige gegevens wordt een gemiddeld aantal uitkeringen van 132 verwacht. Dit betekent een

22/09/2021

11 Pagina 11 van 148

nadeel van € 29.000. 2. De uitgaven m.b.t loonkostensubsidies garantiebanen blijven achter bij de begroting. Dit levert een voordeel op van € 30.000. Sociale werkvoorziening (€ 46.000 nadeel) In de meicirculaire is het bedrag dat de gemeente Tubbergen per arbeidsjaar voor Wsw-medewerkers van het Rijk ontvangt naar boven bijgesteld. Daarnaast zijn ook het aantal arbeidsjaren naar boven bijgesteld (ten opzichte van de meicirculaire 2020). De gemeente Tubbergen ontvangt dus een hogere rijksbijdrage. De uitgavenraming is gebaseerd op het verwachte aantal arbeidsjaren x het bedrag per arbeidsjaar. Dit bedrag is niet altijd conform de rijksvergoeding, maar soms hoger of lager. Het meerdere of mindere werd gesaldeerd met de algemene middelen. Dit levert veel fluctuaties op. Met ingang van de meicirculaire 2021 passen we de begrotingssystematiek aan en ramen we het bedrag van de rijksvergoeding ook als uitgaaf. Iedere bijstelling van de rijksbijdrage betekent dan een neutrale verwerking in onze begroting. Dit betekent dat eenmalig nog saldering met de algemene middelen moet plaatsvinden, om de uitgavenraming en rijksbijdrage aan elkaar gelijk te kunnen stellen. Voor 2021 betekent dit een nadeel van € 46.000.

Huishoudelijke ondersteuning (€ 40.000 voordeel) Het voordeel op huishoudelijke ondersteuning van € 40.000 wordt veroorzaakt door een afrekening van de voorschotten pgb versus de werkelijke kosten over de jaren 2018 t/m 2020. Wmo ondersteuning individueel (€ 64.000 nadeel) Het voordeel op Wmo ondersteuning individueel bestaat uit twee componenten: 1. Een afrekening van de voorschotten pgb versus de werkelijke kosten over de jaren 2018 t/m 2020. Dit levert een voordeel op van € 17.000. 2. Wat betreft de ontwikkeling van het aantal cliënten signaleren we gedurende het eerste half jaar enerzijds een toename van het aantal cliënten met ondersteuning 1. Deze instroom is mogelijk het gevolg van de coronacrisis. Daarnaast is het aantal cliënten op ondersteuning 2 stabiel, maar hoger dan begroot. Deze ontwikkelingen leiden tot een nadeel van ca. € 81.000. Daarbij moet opgemerkt worden dat een onzekere factor de mate van verzilvering van de indicaties is, in verband met de coronacrisis. Op dit moment wordt uitgegaan van een verzilvering conform begroot. Wmo ondersteuning groep (€ 48.000 voordeel) Het voordeel op Wmo ondersteuning groep bestaat uit twee componenten: 1. Een afrekening van de voorschotten pgb versus de werkelijke kosten over de jaren 2018 t/m 2020. Dit levert een voordeel op van € 3.000. 2.

Wat betreft de ontwikkeling van het aantal cliënten signaleren we gedurende het eerste half jaar zowel een afname van het aantal cliënten op ondersteuning 2. Dit levert een voordeel op van ca. € 45.000.

22/09/2021

12 Pagina 12 van 148

Uitvoeringskosten jeugdzorg (€ 68.000 nadeel) Dit betreffen enerzijds uitvoeringskosten voorkomend uit verschillende externe ontwikkelingen zoals veranderende wet- en regelgeving, ontwikkelingen in de demografie en toenemende complexiteit van vraagstukken. Hiervoor zijn structureel extra jeugdconsulenten benodigd. Dit leidt in 2021 tot een nadeel van € 13.000. Daarnaast wordt voorgesteld wordt om eenmalig € 55.000 uit de coronamiddelen van de gemeente Tubbergen in te zetten voor het aanstellen van tijdelijke jeugdconsulenten voor de periode van 2 jaar ten behoeve van het voeren van casusregie en het stellen van indicaties voortkomende uit de gevolgen van corona. De afgelopen periode zijn we geconfronteerd met de gevolgen van de coronacrisis. De effecten van de eerste en tweede lockdown worden steeds zichtbaarder. Hoewel we nog niet precies weten welke emotionele en materiële gevolgen de verscherpte coronamaatregelen hebben op gezinnen, is wel duidelijk dat een veerkrachtig gezin als positieve buffer werkt voor negatieve invloeden van buitenaf. Reflecteren en anticiperen op effecten van de coronacrisis op jeugdigen vraagt een brede blik op de gevolgen van de coronaperiode op gezinnen.

Dit betekent niet alleen aandacht voor mogelijk toenemen overgewicht onder kinderen of achterstand in schoolprestaties, maar ook aandacht voor het welbevinden van kinderen en hun ouders en de netwerken van de gezinnen. De jeugdconsulenten signaleren dat de al bekende jeugdigen complexere vraagstukken hebben. Er is meer sprake van multi problematiek in de gezinnen. Vanuit het voorliggende veld worden activiteiten voor deze jeugdigen aangeboden ter voorkoming van escalatie. De jeugdconsulent voert niet meer uitsluitend de regie over maatwerkvraagstukken, maar wordt ook regievoerder voor jeugdigen in het voorliggende veld ter voorkoming van (verdere) escalatie naar maatwerk. Jeugdzorg (€ 102.000 voordeel) Dit voordeel betreft een afrekening van de voorschotten pgb versus de werkelijke kosten over de jaren 2018 t/m 2020. Op basis van de zorgconsumptie in het eerste half jaar van 2021 is een prognose gemaakt van de zorgconsumptie over geheel 2021. Deze prognose komt ongeveer conform de begroting uit. Het aantal unieke cliënten is ten opzichte van het eerste half jaar van 2020 nauwelijks gewijzigd. Daarom is er op dit moment geen noodzaak om de begroting bij te stellen. Een eventueel aanvullend financieel effect van de coördinator externe verwijzingen wordt meegenomen in de jaarstukken 2021, dan wel het eerste programmajournaal 2022.

22/09/2021

13 Pagina 13 van 148

(Financiële) Stand van zaken uitvoeringsplan sociaal domein Het verloop van de beoogde besparing (begroting 2019) en de behaalde besparingen (2019, 2020, 2021) is als volgt: (bedragen x € 1.000)

2019

2020

2021

2022

Beoogde besparing begroting 2019

94

375

520

545

Behaalde besparing 2019 (PJ1)

-94

-94

-94

-94

Resterende beoogde besparing 2020

0

281

426

451

Behaalde besparing 2020 (PJ1)

0

-235

-90

-90

Resterende beoogde besparing 2020

0

46

336

360

Jaarstukken 2020

0

-46

0

0

Resterende beoogde besparing 2021

0

0

336

360

Behaalde besparing 2021 (PJ1)

0

0

-200

-175

Resterende beoogde besparing 2021

0

0

136

185

Het nog openstaande deel van de taakstelling voor het jaar 2021 ten bedrage van € 136.000 betrekken we bij het opstellen van de jaarverantwoording 2021 en de nog openstaande taakstelling voor het jaar 2022 ten bedrage van € 185.000 betrekken we bij het opstellen van de begroting 2022. Dividend Cogas In het eerste programmajournaal hebben we u gemeld dat tijdens de aandeelhoudervergadering (AvA) van 16 december 2020 de aandeelhouders van Cogas hebben ingestemd met de verkoop van het 50% belang in Cogas Kabel Infra B.V. Tevens is besloten dat een dividendafbouwfonds ter grootte van € 25 miljoen wordt ingesteld: 5 jaar lang wordt jaarlijks € 5 miljoen uitgekeerd aan de aandeelhouders zodat de dividenduitkering van Cogas aan de aandeelhoudende gemeenten met het wegvallen van het CKIdividend voor een periode van vijf jaar op peil gehouden kan worden. Dit betekende concreet dat het dividend dat we al jaren gewend zijn te ontvangen van Cogas nog 5 jaar op niveau blijft en daarna terugvalt naar de helft. Inmiddels hebben de aandeelhouders tijdens de AvA van 25 juni 2021 besloten tot een aanvullende uitkering van € 30 miljoen uit de opbrengst van de verkoop van het 50% belang in Cogas Kabel Infra B.V. Dit betekent voor Tubbergen een extra dividendopbrengst in 2021 van € 1.727.250.

22/09/2021

14 Pagina 14 van 148

Overige dividendopbrengsten Corona heeft ook gevolgen gehad voor de dividendopbrengsten. Zo mochten Wadinko en BNG geen of maar beperkt dividend uitkeren. De dividendban die de BNG was opgelegd, wordt waarschijnlijk 30 september door de ECD ingetrokken, waarna wellicht meer duidelijkheid komt. De dividendopbrengst van Twence was echter hoger dan geraamd, waardoor in totaal de tegenvaller op de dividendopbrengsten beperkt blijft tot € 28.400. Dit is exclusief BNG, omdat hier nog meer duidelijkheid over moet komen. Huwelijken Door corona hebben er in de eerste periode van 2021 veel huwelijken niet plaats kunnen vinden. Veel huwelijken zijn doorgeschoven naar 2022. Dit zorgt voor een lagere opbrengst in 2021, net als in 2020 het geval was. Vooralsnog is de verwachting dat de huwelijken die gepland staan voor de tweede periode van 2021 wel door kunnen gaan. Over 2021 is de verwachting dat de inkomst voor leges huwelijken € 19.000 lager zal zijn dan begroot. Daar staat tegenover dat de salariskosten voor de BABS ook € 3.000 lager zullen zijn. De per saldo tegenvaller van € 16.000 betrekken we in het vervolg van dit hoofdstuk bij de hoogte van de stelpost corona.

Btw op aangelegde rioolvoorziening terrein externe partij De gemeente heeft in 2016 een factuur zonder btw gestuurd naar een externe partij in verband met een door de gemeente aangelegde rioolvoorziening in de grond van deze externe partij. De Belastingdienst heeft de gemeente een naheffingsaanslag omzetbelasting opgelegd van € 34.948 (inclusief boete en rente) omdat het van mening is dat de gemeente onterecht geen btw heeft vermeld over het factuurbedrag. Volgens de Belastingdienst heeft de gemeente namelijk niet opgetreden, maar als btwondernemer waardoor het verplicht is btw af te dragen aan de fiscus. De gemeente is het niet eens met deze beslissing van de Belastingdienst en heeft bezwaar gemaakt. Het standpunt dat de gemeente heeft ingenomen is dat de het als overheid heeft opgetreden en niet als ondernemer omdat de gemeente zijn wettelijke taak als gemeente heeft uitgevoerd en de betreffende externe partij geen afnemer is van een prestatie aangezien de gemeente gehouden is zorg te dragen voor het rioleringsstelsel (tot het aansluitpunt). De Belastingdienst komt geheel aan ons bezwaar tegemoet. Dit betekent dat de gemeente een teruggave van € 34.948 tegemoetziet, aangezien de naheffingsaanslag in eerste instantie door de gemeente is betaald.

Overige kleine mutaties en onvoorzien Het betreft hier een aantal kleinere mutaties op het bestaande beleid Voorgesteld wordt in te stemmen met de aangegeven en toegelichte mutaties op basis van bestaand beleid uit dit tweede programmajournaal 2021 en deze te verwerken in het boekjaar 2021.

22/09/2021

15 Pagina 15 van 148

Specifieke mutaties/corona Zoals we hebben toegezegd komen we in elk van onze P&C-documenten met een voortgang en actualisatie van de stelpost corona. Dit doen we dus ook in dit tweede programmajournaal over het jaar 2021. Hierbij nemen we de eindstand van de stelpost corona uit het eerste programmajournaal 2021, als onderdeel van de perspectiefnota 2022, als vertrekpunt voor dit tweede programmajournaal over het jaar 2021. Deze stand kwam rekening houdend met alle aangedragen mutaties uit het eerste programmajournaal 2021 uit op een bedrag van € 523.000. Uit de toelichtingen op verschillende mutaties uit dit tweede programmajournaal over 2021 blijkt dat de gevolgen van de coronapandemie op meerdere plekken invloed heeft. Zowel in positieve als in negatieve zin. In totaliteit is er in dit tweede programmajournaal rekening gehouden met een voordelig financieel effect van de coronapandemie van € 20.000. Dit bedrag kan als volgt worden gespecificeerd: Mutaties corona (bedragen x € 1.000)

Bedrag

bij: extra compensatie inkomstenderving 2020

77

bij: Veiligheidsregio Twente - restitutie 2020

60

bij: geannuleerde evenementen

19

af: 75 + 1 jaar vrijheid

-10

af: jeugdconsulenten 2 jaar

-55

af: dividend Wadinko

-23

af: jeugd aan zet

-10

af: huurderving sportaccommodaties eerste en tweede kwartaal

-18

af: huwelijken

-16

af: overige kleine mutaties

-4

Totaal mutaties corona

20

Het overgrote deel van de verschillende mutaties is reeds toegelicht onder de mutaties bestaand beleid, dat doen we dus hier niet nogmaals.

22/09/2021

16 Pagina 16 van 148

Aan de mutatie 75+1 jaar vrijheid ligt een afzonderlijk besluit van het college ten grondslag. Vanwege corona konden de oorspronkelijke initiatieven betreffen 75 jaar vrijheid niet doorgaan. Er is contact opgenomen met alle initiatiefnemers. De meeste deelnemers willen alsnog activiteiten uitvoeren ten gunste van het vieren van 75 (+1) jaar vrijheid. De ontvangen subsidie door de gemeente (die ingezet zijn voor de subsidies aan de initiatiefnemers) wordt mogelijk niet in zijn geheel ontvangen. Ondanks het risico van € 10.000 heeft het college besloten de subsidies aan de initiatiefnemers (onder dezelfde voorwaarden) te verlengen tot 31 december 2022. Hierbij is ook een nagekomen verzoek van Canisius aan toegevoegd. De initiatieven voldoen aan de voorwaarden. Dekking van dit financiële risico loopt via de stelpost corona. Het voordelige financiële effect van de mutaties die het gevolg zijn van de coronapandemie voor een totaalbedrag van € 20.000 wordt conform de eerdere afspraken en de bestendige werkwijze toegevoegd aan de stelpost corona. Deze stelpost laat daarna het volgende beeld zien. Voorgesteld wordt het voordelige financiële effect van de mutaties die het gevolg zijn van de coronapandemie voor een totaal bedrag van € 20.000 toe te voegen aan de stelpost corona.

Gezien het verloop en de omvang van de stelpost corona over de afgelopen anderhalf jaar kan worden geconcludeerd dat de financiële gevolgen van de coronapandemie voor (de begroting van) de gemeente Tubbergen tot op heden volledig gedekt kunnen worden uit de compensatie van het Rijk. De geluiden over de groei van de economie, de afname van de werkloosheid, enzovoort lijken dit beeld ook voor de komende tijd te bevestigen. In de raadsbrief nummer 2020-65 van november 2020 over ontwikkelingen na het vaststellen van de begroting 2021 heeft het college aangegeven dat het tijdelijk schrappen van de opschalingskorting voor de jaren 2020 en 2021 door het Rijk wordt gezien als onderdeel van de coronacompensatie. Het gaat hier om een bedrag van € 67.000 in 2020 en € 154.000 in 2021. Het betreft hier dus geen feitelijke compensatie voor corona maar het (tijdelijk) schrappen van een oneigenlijke korting. Hoewel het hiermee gemoeide bedrag van € 221.000 ook als een meevaller voor de algemene middelen kan worden gezien heeft het college aangegeven er voorzichtigheidshalve toch voor te kiezen om ook dit deel van de aanvullende coronacompensatie te reserveren voor de mogelijke financiële gevolgen van de coronapandemie. Dit in afwachting van meer duidelijkheid/te ontwikkelen beleid.

Hoewel er nog veen onduidelijk is en blijft voor wat betreft de gevolgen van corona is het college van mening dat de financiële gevolgen van de coronapandemie voor (de begroting van) de gemeente Tubbergen tot op heden volledig gedekt kunnen worden uit de compensatie van het Rijk en dat ook dit deel van de stelpost terug kan vloeien naar de algemene middelen. Als laatste stelt het college voor om de extra compensatie inkomstenderving 2020 ten bedrage van € 77.000 die is verantwoord en toegelicht onder de mutaties bestaand beleid eerder dit hoofd stuk ook uit de stelpost corona te halen en toe te voegen aan de algemene middelen. Deze compensatie heeft namelijk betrekking op vooral lagere leges bouwen en wonen en lagere leges evenementen over het jaar 2020. De daadwerkelijk lagere (leges)inkosten zijn inmiddels verantwoord in de jaarverantwoording 2020 en niet verrekend met de stelpost corona maar via het resultaat van de jaarverantwoording 2020 ten

22/09/2021

17 Pagina 17 van 148

laste van de algemene middelen gebracht. Rekening houdend met de hiervoor gegeven toelichting kunnen de volgende bedragen worden onttrokken aan de stelpost corona en worden toegevoegd aan de algemene middelen: Terug naar algemene middelen

Bedrag

- opschalingskorting

221

- extra compensatie inkomstenderving 2020

77

Totaal terug naar algemene middelen

298

Voorgesteld wordt een bedrag van € 298.000 te onttrekken aan de stelpost corona en te storten in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Rekening houdend met het voorstel om een bedrag van € 298.000 te onttrekken aan de stelpost corona en toe te voegen aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen geeft de stelpost corona het volgende beeld: Herziene stand stelpost corona

543

Totaal terug naar algemene middelen

-298

Resterende stelpost corona

245

Het resterende deel van de stelpost corona houden we voorzichtigheidshalve intact in afwachting van te ontwikkelen beleid/meer duidelijk en betrekken we bij het opstellen van de jaarverantwoording 2021.

Budgettaire consequenties Zoals hiervoor in de eerdere paragrafen al is aangegeven in blijkt uit de toelichtingen op verschillende mutaties uit dit tweede programmajournaal over 2021 dat de gevolgen van de coronapandemie op meerdere plekken invloed heeft. Zowel in positieve als in negatieve zin. In totaliteit is er in dit tweede programmajournaal rekening gehouden met een voordelig financieel effect van de coronapandemie van € 20.000. Dit voordelige financiële effect van de mutaties die het gevolg zijn van de coronapandemie wordt conform de eerdere afspraken en de bestendige werkwijze toegevoegd aan de stelpost corona. Dit betekent dat het voordelige sado uit dit tweede programmajournaal 2021 het volgende beeld laat zien:

22/09/2021

18 Pagina 18 van 148

Voordelig saldo tweede programmajournaal 2021 Waarvan corona - ten gunste van stelpost Budgettair effect - saldo tweede programmajournaal 2021

1.965 20 1.945

Rekening houdend met het toevoegen van een bedrag van € 20.000 aan de stelpost corona resteert een voordelig saldo van het tweede programmajournaal 2021 van € 1,945 miljoen. Conform bestaand beleid wordt dit voordelige saldo toegevoegd aan de algemene reserve. Voorgesteld wordt het resterende voordelige saldo van het tweede programmajournaal ten bedrage van € 1,945 miljoen toe te voegen aan de algemene reserve. De gevolgen van de verschillende voorstellen uit dit tweede programmajournaal 2021 voor de algemene reserve en de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen betrekken we bij het opstellen van de begroting 2022. Daar geven we, zoals u van ons gewend bent, een integraal overzicht van alle incidenteel beschikbare middelen samen met een inzicht in de verschillende claims die er liggen.

22/09/2021

19 Pagina 19 van 148

Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) Inleiding Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) De opbouw van het MAT ziet er als volgt uit:  Hoe werken wij samen: de doorontwikkeling in de manier van samenwerken met de samenleving (o.a. instrumentenkoffer, participatieprocessen en Omgevingswet).  Kernagenda's: per kern de ambities en vraagstukken waar in 2021 aan gewerkt wordt.  Kern overstijgende agenda's: agenda voor de overstijgende beleidsthema's waar in 2021 aan gewerkt wordt.

22/09/2021

20 Pagina 20 van 148

Hoe werken wij samen? Begroting 2021: Hoe werken wij samen? Wij geloven in de kracht van onze dorpen, onze inwoners, onze ondernemers en onze maatschappelijke organisaties. Samen denken we na over leefbaarheid en maken we keuzes voor de toekomst. De inwoners spelen hierin de hoofdrol. De inwoners kunnen in veel gevallen problemen beter oplossen dan de overheid. Die handschoen pakken de inwoners veelvuldig op. In Mijn Dorp 2030 denken alle kernen na over de leefbaarheid in hun dorp. Ideeën worden omgezet in concrete acties en samen is de agenda voor de komende periode opgesteld. Van de gemeente vraagt het om niet alles dicht te regelen, maar juist initiatieven te faciliteren, te inspireren en motiveren om nieuwe en betere antwoorden te vinden op gemeenschappelijke uitdagingen. Een daadkrachtige partner is wat we willen zijn, die ruimte geeft en voorwaardenscheppend is voor het initiatief. Deze manier van werken zijn we de afgelopen jaren met elkaar aangegaan en willen wij voortzetten en verbeteren.

Wat willen we bereiken? Om in de toekomst de juiste ondersteuning te bieden aan de samenleving, vraagt dit van de gemeente om een doorontwikkeling in de manier van werken met de samenleving. De eerste periode heeft in het teken gestaan van aanjagen en stimuleren. Ideeën zijn ontwikkeld en de eerste concrete acties zijn een feit. De fase waarin we ons in 2021 bevinden richt zich ook op spiegelen, keuzes maken en prioriteiten stellen. De juiste dingen doen voor de leefbaarheid in de dorpen. In eerste instantie heeft de samenwerking met de samenleving vooral vorm gekregen via Mijn Dorp 2030. In 2019 is het een manier van werken die verankerd moet worden in de gehele organisatie. Van onze eigen ambtelijke organisatie vraagt dit een bewustwordingsproces en een aanpassing op onze manier van werken. Wij willen daarin het volgende bereiken. 1. Bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging van onze rol plaats. Wie willen we zijn en wat betekent dit in de rol die wij aannemen. Deze rol is maatwerk: soms voeren we de regie, in andere gevallen zijn wij ook een van de spelers. Er bestaat niet één ideale of beste rol. Dit kan per beleidsvorming, kern en initiatief verschillen. 2. Van debat naar dialoog: bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de duurzaamheid.

Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief. Wij willen een volwaardige gesprekspartner zijn. Vanuit het goede gesprek de juiste inhoud op tafel. Hierbij is de rol van de raad ook aan verandering onderhevig. De raad wil daarom het besluitvormingsproces meer laten aansluiten bij de samenleving. 3. Op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving. Toelichting: deze thema’s hebben extra stimulans nodig, omdat het op deze thema’s moeilijker blijkt om initiatieven op te ontwikkelen. Op de andere beleidsthema’s, zoals voorzieningen, zijn we hierin al meer vertrouwd. 4. Wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving. Daadkracht is doen wat nodig is, met voortdurend een focus op de resultaten en effecten die we met elkaar willen bereiken. Hierbij past geen risicomijdend gedrag en regelzucht, maar lef, creativiteit, denken in mogelijkheden en uitdagingen en ruimte voor de samenleving om met elkaar te kunnen vaststellen of we onze

22/09/2021

21 Pagina 21 van 148

ambities behalen. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan. Dit is ook de manier van werken die wij bij de invulling van de Omgevingswet gaan toepassen. Dit vraagt ook voor de samenleving en alle medewerkers van Noaberkracht om dezelfde visie en het juiste gereedschap, zodat wij met plezier de juiste dingen doen voor de samenleving. Daarom willen wij ook inzetten op de juiste kennis, vaardigheden en competenties. 5. De rol van de buurtmannen en –vrouwen wordt versterkt en er wordt ingezet op een "MAT-proof" organisatie. De gemeente wil de rol en betekenis van buurtmannen en -vrouwen als partner voor de dorpen versterken. De buurtmannen en –vrouwen zijn een waardevolle verbinding tussen samenleving en gemeente. Zij vormen de toegang, de schakel tussen beide partijen en zorgen voor partnerschap in de samenwerking. 6. Een andere manier van werken vraagt ook om het verkennen van andere manieren van financieren. De gemeente wil graag samen met inwoners, ondernemers en organisaties experimenteren met de burgerbegroting en de Right to Challenge. Bij de Burgerbegroting mogen inwoners zelf beslissen waaraan het gemeentelijk budget wordt besteed. Right to Challenge houdt in dat inwoners taken van de overheid kunnen overnemen als zij denken dat het anders, beter en/of goedkoper kan. 7. Implementeren van de Omgevingswet.

Het landelijke uitgangspunt is om vanuit ambitie en algemene regels gebiedsgericht te gaan werken. De Omgevingswet is veel meer dan een juridische exercitie. De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking, en de benadering vanuit de initiatiefnemer. Hierbij wordt nauw aangesloten bij de werkwijze die vanuit Mijn Dorp 2030 ontstaan is. Tweede fase Mijn Dorp 2030/Maatschappelijk Akkoord Tubbergen: op energie voortbouwen De processen Mijn Dorp 2030 en het MAT maken veel energie los in de kernen. Samen met inwoners kijken we naar wat belangrijk is om de kernen binnen onze gemeente op lange termijn leefbaar te houden. Iedere kern werkt, in haar eigen tempo, met haar eigen kernagenda aan de opgaven voor het dorp. We zien veel initiatieven en projecten tot ontwikkeling komen. We zien in meer en mindere mate dat ook een verbinding wordt gelegd met onze grotere maatschappelijke opgaven. Dat is positief. De uitdaging voor de komende jaren is gelegen in het nog sterker leggen van deze verbanden en het gesprek daarover voeren met de kernen. Dat vraagt een andere rolneming: meer vanuit gelijkwaardigheid samenwerken.

We zijn daarmee in een tweede fase van het proces Mijn Dorp 2030/MAT gekomen, waarbij we nieuwe keuzes moeten maken en onze huidige kaders tegen het licht houden. In 2020 zijn verschillende heisessies gehouden met college en gemeenteraad en er zijn gesprekken gevoerd met inwoners over het huidige proces van Mijn Dorp 2030 en het MAT. Er is gesproken over wat goed gaat en welke verbeterpunten er zijn. Dit is gedaan op de onderdelen proces en rolneming, inhoud en financiën. Verschillende aandachtspunten zijn naar voren gekomen die in 2021 verder worden uitgewerkt. Belangrijkste aandachtspunten waar het college samen met de gemeenteraad aandacht voor wil hebben en met inwoners het gesprek over heeft gevoerd zijn: 1. Aan de voorkant het gesprek voeren.

22/09/2021

22 Pagina 22 van 148

2. 3. 4. 5.

Het gesprek voeren op inhoud (maatschappelijke doelen voorop). Aandacht voor wat op lange termijn van belang is voor een dorp. Draagvlak voor een initiatief. Mate van cofinanciering.

Hoe gaan we dat bereiken? De ontwikkelingen in en met samenleving leiden tot een andere vorm van organisatie, een andere werkwijze, andere vormen van samenwerking en financiering. Als gemeentelijke organisatie moeten we hier mee aan de slag. Het is nodig om binnen de gehele organisatie te professionaliseren en dat bestaat uit de volgende onderdelen: bestuursstijl, communicatie, medewerkers, financiën, (be)sturing, maatschappelijke partners en een instrumentenkoffer. Hieronder is het schematisch weergegeven en staat beschreven aan welke punten we moeten werken om nog meer dan nu een daadkrachtige partner van de samenleving te kunnen zijn.

Om de manier van werken te bestendigen in de gehele organisatie gaan wij in 2021 inzetten op: 1. ‘Instrumentenkoffer’: o Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving. De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:  Wijze van samenwerking met de samenleving: Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de wijze van samenwerking (meer aan de

22/09/2021

23 Pagina 23 van 148

voorkant).  Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen.  (Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs). 2. Bestuursstijl: o Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. o Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt. 3. Medewerkers: o Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties: werken aan een "MAT-proof" organisatie.  De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders.  Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners.  Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners.  Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering. 4.

Financiering: o Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). 5.(Be)sturing: o Herijken van de uitgangspuntennotitie Mijn Dorp 2030. Wij en ook de samenleving hebben ons doorontwikkeld. Dit vraagt ook om een herijking van de uitgangspunten. De sturing op deze inspanningen vindt deels plaats binnen het programma Participatieprocessen en deels binnen het programma Ontwikkeling Noaberkracht (verder uitgewerkt in de begroting Noaberkracht).

Omgevingswet Afgelopen jaar is besloten dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet opschuift naar 1 januari 2022. Naast de wetswijziging met juridische gevolgen sluit de Omgevingswet aan op de manier waarop wij participeren in de samenleving. Het raakt een groot aantal beleidsvelden en stelt de inbreng van de gemeenschap centraal. Op bepaalde gebieden werken wij nu al volgens de geest van de wet. Dat zullen we in 2021 zeker doorzetten om goed voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van de wet. Kort samengevat bestaat de opgave grofweg uit drie elementen:  Beleidsvernieuwing. De inzet van zes kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, algemene rijksregels, omgevingsvergunning en het projectbesluit. De gemeente

22/09/2021

24 Pagina 24 van 148





Tubbergen gaat begin 2021 de Omgevingsvisie afronden en zal medio 2021 de Uitgangspuntennotitie voor het Omgevingsplan opleveren. Organisatie en werkwijze. De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking en de benadering vanuit de initiatiefnemer. De gemeente Tubbergen zorgt in 2021 voor verdere opleiding en bewustwording van het personeel en het door ontwikkelen van werkwijzen. Ook zal het projectteam de consequenties van de inwerkingtreding op de organisatie en daarmee de financiën en de formatie in kaart brengen. Informatie en techniek. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is het nieuwe online loket dat de centrale plek is waar alle digitale informatie over de fysieke leefomgeving straks samenkomt. Hier kunnen initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden zien wat kan en mag in de fysieke leefomgeving. De gemeente Tubbergen is in 2020 voor aangesloten op het DSO. In 2021 wordt er geoefend en doorontwikkeld zodat op 1 januari 2022 het goed ingeregeld is.

Wat hebben we er voor gedaan? - Bestuurstijl Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: o Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. o Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt. Behaalde mijlpalen 2021  De nieuwe kinderburgemeester is op 16 maart 2021 officieel geïnstalleerd.  Er hebben twee kerngesprekken plaatsgevonden, als onderdeel van een serie gesprekken, waarbij een groepje van drie raadsleden in gesprek is gegaan met dorpsraden/werkgroepen Mijn Dorp 2030 over het proces Mijn Dorp 2030 en het MAT. De gesprekken hebben digitaal plaatsgevonden met Harbrinkhoek-Mariaparochie en Manderveen. In deze gesprekken zijn de belangrijkste uitkomsten besproken van de heisessies die binnen college en raad gehouden zijn over Mijn Dorp 2030 en het MAT. Ook is met elkaar van gedachten gewisseld over de opzet van de kernavonden.  De gemeente werkt samen met inwoners aan de kernagenda’s voor de dorpen. Daarnaast wil de raad ook kern overstijgend beleid op een vernieuwende manier, meer samen met inwoners en (ervarings)deskundigen opstellen.

De raadswerkgroep Bestuurlijke Vernieuwing heeft armoedebeleid als onderwerp gekozen om hier concreet mee aan de slag te gaan. Op 9 juni heeft een thema-avond met de gemeenteraad plaatsgevonden, waarbij ook een ervaringsdeskundige inwoner en professional (lector Hogeschool Utrecht) aanwezig waren. Een aantal raadsleden en ervaringsdeskundige inwoners krijgen een rol in de werkgroepen binnen het project. Ook de Kinderraad heeft het onderwerp armoede op hun agenda gezet om te

22/09/2021

25 Pagina 25 van 148

bespreken. Hiervoor hebben de kinderen verschillende professionals uitgenodigd om meer te vertellen over bijvoorbeeld de Verjaardagsbox en Stichting Leergeld Tubbergen. Het krijgt een vervolg op de scholen, waar kinderen samen aan de slag gaan met werkboekjes over armoede. 2020 



 

2019 



In december 2020 is de Kinderraad van de gemeente Tubbergen officieel geïnstalleerd. De Kinderraad is een aantal keer bij elkaar geweest en heeft onderwerpen geïnventariseerd waar ze mee aan de slag wil. Belangrijkste eerste taak is het zoeken van een nieuwe Kinderburgemeester. Binnen het college en de gemeenteraad zijn heisessies gehouden over het huidige proces van Mijn Dorp 2030 en het MAT. Er is gesproken over wat goed gaat en welke verbeterpunten er zijn. Dit is gedaan op de onderdelen proces en rolneming, inhoud en financiën. Verschillende aandachtspunten zijn naar voren gekomen. Voordat een besluit wordt genomen over de vervolgacties, wil de gemeenteraad eerst hierover in gesprek met inwoners (dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030). Raadsleden sluiten dan in kleine groepjes aan bij reguliere vergaderingen van de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030. Vanwege de coronamaatregelen hebben de gesprekken met de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030 nog niet plaatsgevonden. De bedoeling is om dat vanaf 2021 in overleg met de dorpen te organiseren, eventueel digitaal. Op 9 maart 2020 vond een drukbezochte kernavond in Fleringen plaats, waarbij raadsleden en inwoners met elkaar in gesprek gingen over Mijn Fleringen 2030. De andere geplande kernavonden konden door corona helaas niet doorgaan.

Passend bij de gelijkwaardige positie tussen inwoners en gemeente is voor een nieuwe vergaderstructuur gekozen met onder meer voortzetting van kernavonden. Inmiddels is gestart met deze nieuwe vergaderstructuur. Er zijn drie kernavonden gehouden. Qua samenstelling en dialoogvoering zijn verschillende leerervaringen opgedaan. Er zijn dialoogtrainingen gehouden om betere verdiepende gesprekken te kunnen voeren en om de gelijkwaardige positie te versterken. Daarnaast zijn onze bouwstenen uitgebreid met feiten en cijfers om daarmee de urgentie van onze maatschappelijke opgaven meer samen te ervaren.

- Financiering Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap:  Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). Behaalde mijlpalen 2021  Er zijn over het eerste half jaar van 2021 geen nieuwe mijlpalen te benoemen. 2020  Het stimuleringsfonds is geëvalueerd. Op basis daarvan wordt in 2021 een voorstel gemaakt of

22/09/2021

26 Pagina 26 van 148



2019  

en hoe het leefbaarheidsfonds (of een andere financieringsvorm) ingericht kan worden. We hebben geconstateerd dat het moment waarin we nu zitten met Mijn Dorp 2030 en het MAT, niet geschikt is om te starten met de burgerbegroting. Samen met de dorpen bepalen we het juiste moment om te starten met het experiment. Wij hebben ons aangemeld bij het ontwikkeltraject van de VNG: Democratisch begroten. De kansen en risico's van democratisch begroten zijn in beeld gebracht. Op basis van de behoefte van de samenleving en de raad is besloten om dit traject even te 'parkeren'.

- Instrumentenkoffer Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving. De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:  Participatieladder: mate van participatie o Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de mate van participatie (aan de voorkant).  Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen  (Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs). Behaalde mijlpalen 2021  Als onderdeel van de instrumentenkoffer hebben de adviseurs samenlevingsgericht werken de eerste gesprekken gevoerd in de organisatie om input op te halen over de concrete invulling van samenlevingsgericht werken. Daarnaast zijn de adviseurs bij verschillende lopende projecten aangesloten om medewerkers concreet te adviseren en te ondersteunen in de wijze waarop het samenlevingsgericht werken vorm kan krijgen.

2020  De rol 'adviseur samenlevingsgericht werken' is geformaliseerd om ondersteuning te bieden aan medewerkers op het gebied van samenlevingsgericht werken (menselijke toolkit). Deze adviseurs gaan aan de slag met het maken van een handboek samenlevingsgericht werken, als onderdeel van de instrumentenkoffer. Hiervoor is een opdracht opgesteld.  We werken in de praktijk met 'instrumenten' die ingezet worden, zoals een communicatieadviseur.  Het instrument waardebepaling is geëvalueerd en met de uitkomsten daarvan wordt het instrument waardebepaling doorontwikkeld. 2019  Er is overleg geweest met de portefeuillehouders over wat ze willen met de instrumentenkoffer. De uitkomst hiervan is dat we in eerste instantie inzetten op een overzicht aan voorbeelden over hoe je handen en voeten kan geven aan participatie/samenwerking met de samenleving.  In 2019 is 'hoe werken we samen' onderdeel geworden van proces bestuurlijke besluitvorming.

22/09/2021

27 Pagina 27 van 148

- Medewerkers Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: o Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties  De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders.  Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners.  Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners.  Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering. Behaalde mijlpalen 2021  Diverse adviseurs, waaronder de buur(t)mannen en buur(t)vrouwen, hebben deelgenomen aan een interne training Bestuurlijk Ambtelijk Samenspel. Dit maakt onderdeel uit van het ontwikkeltraject voor de versterking van deze rol.  Direct Duidelijk is 20 januari officieel van start gegaan met de ondertekening van de Direct Duidelijk Deal. Het document ‘Onze communicatiestijl’ is vastgesteld door de directie en besproken in de colleges. Ook zijn er taalcoaches geworven in de organisatie. De Taalcoaches worden voor hun rol opgeleid met een schrijftraining en een coachtraining.  De adviseurs samenlevingsgericht werken hebben de eerste gesprekken gevoerd in de organisatie om input op te halen voor de op te stellen handwijzer. Daarnaast sluiten de adviseurs aan bij verschillende projecten voor coaching on the job.