Bijlage Perspectiefnota 2024 Tubbergen.pdf

Actuele ontwikkelingen Nieuwe specifieke uitkering Vanuit het Rijk is aangekondigd dat er een bundeling plaats gaat vinden van de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Dit omvat ook de middelen voor de buurtsportcoaches en het uitvoeringsbudget voor het lokaal sportakkoord. De definitieve regeling behorende bij deze nieuwe specifieke uitkering is inmiddels binnen en zal worden betrokken bij het opstellen van de begroting 2024.

Programma Cultuur & recreatie Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen De gemeente Tubbergen onderscheidt zich door haar rijkheid aan natuurgebieden, recreatie en glaskunst. In Tubbergen is van alles te zien en te beleven, van het prachtige coulisselandschap tot eeuwenoude wind- en watermolens. We vinden het belangrijk om toeristisch Tubbergen op de kaart te zetten. In 2017 is Stichting Toeristisch Glinsterend Tubbergen opgericht als opvolger van de VVV. Deze stichting richt zich op de marketing van het toerisme in Tubbergen voor en door ondernemers uit de gemeente. De stichting werkt hierbij nauw samen met TwenteMarketing. Bezoekers van de gemeente Tubbergen zijn erg positief en waarderen hun verblijf in onze gemeente gemiddeld met een 8. De meeste toeristen die Tubbergen aandoen zijn 55 jaar of ouder en komen naar onze gemeente voor de natuur en de mogelijkheid om te fietsen. Op Beleef Tubbergen is meer informatie te vinden over wat er zoal te zien en te doen is in onze gemeente! De gemeente vindt het belangrijk dat ook de jeugd kennis maakt met cultuur en investeert daarom in bibliotheekwerk, cultuureducatie en muziekonderwijs.

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Programma Sociaal domein Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

65

Algemeen Iedere inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. We hechten veel waarde aan het welzijn van onze inwoners. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit hun sociale netwerk. Inwoners die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. De ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk en preventief als het kan. Team Ondersteuning & Zorg is ervoor om inwoners hierbij te helpen. In de gemeente Tubbergen werken we samen met verschillende organisaties om de zorg voor onze inwoners zo optimaal mogelijk in te richten. Dit zijn bijvoorbeeld organisaties de re-integratietrajecten begeleiden en organisaties die vrij toegankelijke voorzieningen aanbieden, maar ook Veilig Thuis voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen. Daarnaast kennen we verschillende regelingen voor inwoners met (tijdelijke) financiële problemen, bijvoorbeeld bijstand voor zelfstandige ondernemers en kindpakketten. We vinden het belangrijk dat onze inwoners de weg naar ondersteuning en hulpverlening gemakkelijk weten te vinden.

Daarom werken we binnen het sociaal domein samen binnen Schakel. Schakel is de toegang van het sociaal domein, waarbinnen alle organisaties samenwerken en daardoor passende hulpen ondersteuning kunnen bieden aan de inwoners.

Actuele ontwikkelingen Jeugd De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en staatssecretaris Maarten van Ooijen (VWS) – namens het kabinet – hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Hervormingen in de jeugdzorg zijn hard nodig om jeugdigen en gezinnen die dat nodig hebben, zo snel mogelijk passende zorg te bieden. Tegelijkertijd moet het hele jeugdzorgstelsel financieel houdbaar worden. De genoemde bezuinigingen waarover onderhandeld is, zijn niet weg, maar worden opgeschoven in de tijd. Zo zijn er geen harde afspraken gemaakt over de financiën vanaf 2026, waardoor we als gemeente alsnog geconfronteerd gaan worden met financiële onzekerheid. Op inhoud is er nog veel onduidelijk over de uitvoering en monitoring van de Hervormingsagenda in de praktijk. Tevens speelt regionaal de nieuwe inkoop van jeugdhulp (2025). Dat is voor ons als gemeente een moment om te kijken hoe wij ons zorgaanbod willen inregelen, betaalbaar en bereikbaar willen houden. De verwachting is dat door o.a. inflatie en de financiele positie van zorgaanbieders de jeugdzorgkosten gaan stijgen. Tot slot zien we dat steeds meer kinderen gebruik maken van geïndiceerde jeugdhulp. Tegelijkertijd wordt de problematiek van deze kinderen ook complexer.

Daarnaast zien we dat we lichte opvoed/opgroeiproblemen op dit moment onvoldoende in de lokale preventieve zorgstructuur kunnen bedienen. Deze ontwikkelingen vragen om een transformatie. Daarbij zetten we in, op daar waar onze invloed het grootst is. Dat is het versterken van de lokale preventie en zorgstructuur ( o.a. zorg intensief integraal samenwerken, PGJ, NPO, ambitie project versterken jeugdpreventie). Participatie en inburgering Minimabeleid Door de economische ontwikkelingen zoals de inflatie en de hoge energiekosten wordt er steeds meer een beroep gedaan op de minimaregelingen. Inburgering Er is een landelijke toename van het aantal vreemdelingen in ons land. Hiermee wordt ook onze lokale opgave voor de opvang van onder andere statushouders groter. Aandacht wordt dan ook gevraagd voor de uitdagingen die dit voor ons als lokale gemeente en regievoerder op het inburgeringstraject met zich mee zal brengen.

66

Wmo Er is een toename van het aantal ouderen in onze gemeente. We zien dat het aantal Wmo maatwerkarrangementen toeneemt. Wmo-aanbieders hebben moeite om voldoende personeel te vinden en de continuïteit van hun dienstverlening te waarborgen. Dit speelt met name bij de huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast zien we als gevolg van loonstijgingen bij alle aanbieders de tarieven ook stijgen. Huisvesting van verschillende doelgroepen is een groeiend probleem. Zo ook voor de inwoner die belang heeft bij een aanpassing van een woning als wel een aangepaste woning nodig heeft. Ouderen blijven daarnaast steeds langer zelfstandig wonen. Inkoop Regionaal speelt de nieuwe inkoop van huishoudelijke ondersteuning (2024), begeleiding en dagbesteding (2025). Dat is voor ons als gemeente een moment om te kijken hoe wij ons zorgaanbod preventief willen inregelen, betaalbaar en bereikbaar willen houden. Publieke Gezondheid In 2023 worden er binnen Publieke Gezondheid twee grote regionale beleidsdocumenten opgesteld die per 2024 in zullen gaan. Deze documenten sluiten aan op de landelijke beleidsdocumenten binnen publieke gezondheid en zullen sturend zijn voor de uitvoering van de GGD Twente.

De nieuwe visie op de publieke gezondheid in Twente en het bijbehorende uitvoeringsdocument waarin concrete doelen vast komen te liggen waar de Twentse gemeenten gezamenlijk en individueel mee aan de slag zullen gaan. In de visie komt in ieder geval aandacht voor 1) mentale gezondheid; 2) gezonde leefomgeving; 3) beschermen en vaccineren; 4) leefstijl. Hierin wordt met een brede blik naar gezondheid gekeken en zullen meerdere beleidsterreinen, binnen het sociale en fysieke domein betrokken worden. Lokaal zijn we aan de slag met het opstellen van een gezondheidsnota waarin we de landelijke en regionale doelen vertalen en op basis van de lokale cijfers kijken waarop we kunnen en willen inzetten in de komende vier jaar. Samen met de sport en cultuurvisie zullen we bekijken op welke manier we door middel van preventieve interventies in kunnen zetten op de gezondheidsthema’s die aandacht vragen. Hierbij zullen wij ook mee moeten draaien met de verschuiving die plaatsvindt van zorg naar preventie in de landelijke akkoorden zoals het integraal zorgakkoord, het gezond en actief leven akkoord en het nationaal sport en preventie akkoord. Sociaal domein overstijgend Er is krapte op de arbeidsmarkt, zo ook op het gebied van hulp en ondersteuning. Dat merken we in de hele linie van het zorglandschap.

Op verschillende vlakken komen we voor een grotere vraag te staan om meer kinderen en gezinnen (statushouders) hulp, ondersteuning en/of onderwijs te bieden terwijl er nu al te weinig krachten zijn en wachttijden oplopen. Ook zien we dat meerdere gezinnen, organisaties, verenigingen het financieel, door de hoge energie- en inflatiekosten, moeilijker gekregen. Zo spelen er meer vraagstukken die landelijk, door de hele maatschappij gevoeld worden. Stress, zorgen en onrust hebben invloed op het mentale welbevinden van onze inwoners en hun veerkracht. Kleine tegenslagen kunnen daardoor als zwaar ervaren worden en hebben invloed op de eigen kracht.

Programma Milieu Portefeuillehouder Wethouder Oude Avenhuis

Algemeen Het uitgangspunt van de gemeente Tubbergen is dat we in 2030 leven in een afvalloze en duurzame samenleving. Afval bestaat dan niet meer, we zamelen alleen nog maar waardevolle grondstoffen in. Een meewerkende houding van onze inwoners en bedrijven is hierbij van groot belang.

67

Afval wordt in de gemeente Tubbergen opgehaald door ROVA, daarnaast zijn er twee afval brengpunten waar inwoners hun afval kunnen brengen. Kringloopbedrijf De Beurs komt herbruikbare goederen gratis bij onze inwoners ophalen en nemen het overige grof huishoudelijk afval tegen een kostendekkend tarief mee.

Actuele ontwikkelingen Inzameling oud papier en karton Door de nationale en internationale ontwikkelingen rond oud papier en karton, kent de marktprijs een behoorlijke fluctuatie. De marktprijs OPK ligt op dit moment rond de € 70 per ton. Bij een dergelijke marktprijs hebben de verenigingen/scholen recht op de toegezegde garantieprijs van € 60 per ton waarop de containerkosten in mindering worden gebracht. Het contract met Remondis is met twee jaar verlengd tot 1 januari 2025 met een optie voor nog twee jaar. Introductie Boxenmodel ROVA Met ingang van 1 januari 2023 heeft ROVA het boxenmodel ingevoerd. Dit is het financiële afrekenmodel tussen ROVA en haar gemeenten. Via dit model worden de verschillende typen dienstverlening verantwoord en in rekening gebracht. Het bestaande boxenmodel wordt al gebruikt sinds begin jaren 2000. Sindsdien is veel veranderd, denk aan gewijzigde en toegevoegde dienstverleningen, efficiencykortingen en aangepaste tarieven. Dit zorgt in het huidige boxenmodel voor onduidelijkheid. Om die reden is tussen ROVA en de aandeelhoudende gemeenten de nadrukkelijke wens geuit om het model te herzien. Het nieuwe boxenmodel heeft de volgende doelen: 

Primair: meer transparantie en eenvoud in bevoorschotting en afrekening



Daarnaast: waar mogelijk harmoniseren en uniformeren van tarieven

Het gebruik van het nieuwe boxenmodel zorgt voor: 

Meer inzicht voor gemeenten in dienstverlening: wat krijg je en wat betaal je ervoor?



Heldere en eenduidig omschreven producten en diensten (standaardisering)

Over het algemeen verandert het totale kostenniveau van ROVA en het ROVA-resultaat niet door de herziening. Op basis van het nieuwe boxenmodel zijn er een aantal aandeelhoudende gemeenten die voordeel hebben bij het nieuwe boxenmodel. Er zijn er echter die hier ook nadeel van ondervinden, zoals Dinkelland/Tubbergen. Deze gemeenten hebben echter de afgelopen jaren financieel voordeel ondervonden van de oude afrekensystematiek. Het betreft in financiële zin een andere verdeling van kosten. Hierbij gaan we uit van een collectief basismodel, gebaseerd op gemiddelde kosten. Ook de kosten van Kennis- en Adviesdiensten, Klantcontactcentrum diensten en de resultaatbijdrage zijn standaard onderdeel van het basispakket (collectiviteit). Wat niet verandert Net als eerder worden generieke kostenstijgingen via de ROVA-index jaarlijks verwerkt in de tarieven en ook de verwerkingskosten worden 1-op-1 op nacalculatiebasis afgerekend. Hierin zit geen winst-risicoopslag verrekend. Het boxenmodel blijft een uitwerking van de DVO en is uiteindelijk een afspraak tussen ROVA en de individuele gemeenten. De directie van ROVA bewaakt de collectiviteit. Het model is flexibel doordat wijzigingen in areaal of product wijzigingen eenvoudig kunnen worden verwerkt.

Wat wel verandert De gemeenten Dinkelland en Tubbergen vielen nog onder de oude afrekensystematiek en hebben daar financieel voordeel uit ontvangen. Daardoor werden we tussentijds wel geconfronteerd met bijstellingen van de kostenopbouw van ROVA. Door de invoering van het nieuwe boxenmodel is dit minder aan de orde.

68

Op basis van het nieuwe boxenmodel heeft dit financieel voor de gemeente Tubbergen tot gevolg dat de bijdrage aan ROVA stijgt met € 224.895,06. Per huishouden betekent dit een verhoging van € 27,00 van het vastrecht. Dit zal worden betrokken bij het bepalen van het tarief Afvalstoffenheffing als onderdeel van het opstellen van de begroting 2024.

Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening Portefeuillehouder Wethouder Bekhuis

Algemeen Als gemeente is van het van groot belang dat de fysieke leefomgeving zodanig is ingericht dat een goed woon en leefklimaat is gegarandeerd. Het woningaanbod moet zowel een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van de samenleving. Er moet echter ook ruimte zijn voor bedrijvigheid. Een integrale blik op de fysieke leefomgeving is hiervoor een vereiste.

Actuele ontwikkelingen Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking, er kan nog niet gewerkt worden met wijzigingen van omgevingsplannen omdat de digitale ontsluiting nog niet gereed is. Initiatieven kunnen momenteel enkel middels een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) gefaciliteerd worden. Dit zal de voorlopige werkwijze worden. Momenteel is nog niet duidelijke wanneer we kunnen werken met wijziging van omgevingsplannen. Prognose grondbedrijf 2023 Deze prognose grondbedrijf 2023 geeft een beeld van de kwantitatieve woningbouwopgave die voortvloeit uit het woonbeleid en de programmering van woningbouwaantallen (kavels) over een langere termijn over de verschillende kernen. Hierbij is er een onderscheid in de plannen die door derden worden ontwikkeld en door de gemeente. De plannen die door de gemeente worden ontwikkeld, zijn ondergebracht in het gemeentelijk grondbedrijf. Doel van het grondbedrijf Het grondbedrijf ontwikkelt op een actieve wijze de doelstellingen vanuit het woningbouwbeleid. Dit vindt plaats door het actief aankopen van percelen grond, de bestemming hiervan te wijzigen in bouwgrond, deze gronden bouw- en woonrijp te maken en de bouwkavels te verkopen aan particulieren. Hierbij wordt een interne doelstelling nagestreefd van de uitgifte van gemiddeld 50 bouwkavels per jaar over een langjarige periode.

Los van het grondbedrijf, ontwikkelen ook derden woningen in de gemeente. Deze aantallen woningen zijn ook opgenomen in deze prognose.

69

Woonvisie: woningbouwprogramma gemeente Tubbergen 2020 -2025

Het woonbeleid van de gemeente is vastgelegd in de Woonvisie 2021+. Op basis van de Woonvisie is een uitvoeringsprogramma gemaakt. Het uitvoeringsprogramma beschrijft hoeveel woningen, en van welk type, in alle kernen van de gemeente moeten worden gebouwd. Een groot deel van deze woningbouw komt terecht in de drie grote kernen, de verzorgingskernen Tubbergen, Albergen en Geesteren. Prognose kaveluitgifte 2023 – 2030 / gemeente en derden

Toelichting: de gemeente streeft, op basis van het woonbeleid, naar het toevoegen van ongeveer 100 kavels/woningen per jaar, door zowel de gemeente als door derden. De gemeente beoogt om hiervan zelf 50 kavels per jaar uit te geven, gemiddeld over een langere periode. De gemeente heeft weinig invloed op de plannen van derden. Om in de verschillende kernen niet al te afhankelijk te zijn van derden, dient de gemeente zelf ook een deel van de woningbouwproductie te realiseren. Voordeel hiervan is dat we zelf beter op aantallen, woningbouwtypologiëen en doelgroepen kunnen sturen en op de planning van het realiseren van woningbouw. De verwachte aantallen zijn afhankelijk van de ruimtelijke procedures en de omstandigheden op de woningbouwmarkt. Voor de periode vanaf 2027 zijn door de gemeente en door derden reeds trajecten ingezet voor verwerving van gronden om te kunnen ontwikkelen tot woningbouw.

70

Gerealiseerde kaveluitgifte 2015 - 2031

In de periode 2015 – 2020 heeft de gemeente zelf ongeveer 30 kavels gemiddeld per jaar uitgegeven. De piek in 2023 heeft te maken met de gelijktijdig geplande uitgiftes Weemselerveld, Dannenkamp, De Wirnte en De Scholt.

71

Financiële resultaten grondexploitaties Het proces van de ontwikkeling van gemeentelijke woningbouwplannen brengen voor de gemeente kosten (grondverwervingen, het wijzigen van de bestemming, bouw- en woonrijp maken, ambtelijke uren en rente) en opbrengsten (bouwkavelverkopen) met zich mee. Deze kosten en opbrengsten worden per woningbouwplan in een grondexploitatie verantwoord. De laatste jaren komen de resultaten van de grondexploitaties steeds meer onder druk te staan. Door de hoge inflatie zijn de kosten van bouw- en woonrijp maken in 2022 met 15 % gestegen, is de rekenrente met 1,0% gestegen en zal nog verder doorstijgen, loonstijgingen waardoor de plankosten toenemen en de extra onderzoeken (o.a. stikstof) tbv bestemmingsplannen. Daarnaast zijn de grondprijzen de laatste jaren niet verhoogd. Gevolg hiervan is dat de eindresultaten van de grondexploitaties teruglopen. Dit risico speelt niet alleen bij de gemeentelijke grondexploitaties maar ook bij plannen van derden. Bij overwegingen om de grondprijskortingen op de bouwkavels te handhaven en/of verder uit te breiden, moet rekening worden gehouden dat de gemeentelijke grondexploitaties niet meer financieel sluitend zullen zijn.

72