Bijlage Jaarstukken Tubbergen 2022.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Inhoud Jaarstukken 2022 ......................................................................................................................................... 1 Inhoud ............................................................................................................................................................ 2 1. Inleiding jaarstukken .................................................................................................................................. 5 2. Nota van aanbieding................................................................................................................................ 10 Indeling jaarstukken ................................................................................................................................. 10 Resultaat en analyse ................................................................................................................................ 11 Reserves en voorzieningen ...................................................................................................................... 17 Financiële positie en bestemming resultaat ............................................................................................. 18 3. Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) ........................................................................................... 20 4.
Hoe werken wij samen? .......................................................................................................................... 21 5. Kernagenda's........................................................................................................................................... 27 Kernagenda's - financieel ......................................................................................................................... 27 6. Kern overstijgende agenda ..................................................................................................................... 28 Samen redzaam, gezond meedoen ............................................................................................................ 29 Langer gezond ......................................................................................................................................... 32 Versterken sociale basis .......................................................................................................................... 32 Zorg meer nabij ........................................................................................................................................ 33 Meer inwoners kunnen meedoen .............................................................................................................
33 Samen redzaam, gezond meedoen - financieel ...................................................................................... 34 Werk aan de winkel ..................................................................................................................................... 35 Leren ........................................................................................................................................................ 35 Ondernemen ............................................................................................................................................ 36 Wat wilden we bereiken? ......................................................................................................................... 36 Vrijetijdseconomie .................................................................................................................................... 36
2
Werk aan de winkel - financieel ............................................................................................................... 37 Bereikbaar en aantrekkelijk ......................................................................................................................... 38 Mobiliteit ................................................................................................................................................... 38 Landelijk gebied ....................................................................................................................................... 38 Bereikbaar en aantrekkelijk - financieel ................................................................................................... 39 Duurzaam leven .......................................................................................................................................... 40 Duurzaamheid .......................................................................................................................................... 40 Wonen en ruimte ...................................................................................................................................... 43 Maatschappelijk vastgoed ........................................................................................................................
43 Duurzaam leven - financieel ..................................................................................................................... 44 7. Programma's basisdeel ........................................................................................................................... 46 Programma Bestuur & middelen ................................................................................................................. 47 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................... 55 Programma Veiligheid ................................................................................................................................. 58 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................... 63 Programma Economie ................................................................................................................................. 68 Programma Onderwijs ................................................................................................................................. 71 Programma Sport & accommodaties ..........................................................................................................
75 Programma Cultuur & recreatie ................................................................................................................... 78 Programma Sociaal domein ........................................................................................................................ 80 Programma Milieu ....................................................................................................................................... 92 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening .................................................................................. 95 8. Paragrafen ............................................................................................................................................... 98 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................ 107
3
Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 116 Financiering ............................................................................................................................................ 127 Verbonden partijen ................................................................................................................................. 129 Grondbeleid ............................................................................................................................................ 148 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................ 152 9. Jaarrekening 2022 ................................................................................................................................. 155 Balans .................................................................................................................................................... 156 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................................ 158 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..............................................................................
159 Toelichting op de balans per 31 december ............................................................................................ 165 Toelichting en analyse op de baten en lasten ........................................................................................ 190 10. Bijlagen bij de jaarrekening ................................................................................................................. 210 Bijlage 1: Overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................. 210 Bijlage 2: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector .................. 214 Bijlage 3: Single information Single audit (SiSa) .................................................................................... 218 Bijlage 4: Overzicht taakvelden .............................................................................................................. 239 Bijlage 5: Toelichting beleidsindicatoren ................................................................................................ 244 11. Overige gegevens ...............................................................................................................................
248 Raadsvoorstel en raadsbesluit ............................................................................................................... 248
4
1. Inleiding jaarstukken Inleiding Dit document betreft de jaarstukken 2022. Hierin leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. Naast de verantwoording over dit gevoerde beleid, uitvoerig opgenomen onder de verschillende programma's, willen we in deze inleiding stilstaan bij een aantal gebeurtenissen en opvallende omstandigheden.
Gemeenteraadsverkiezingen Het jaar 2022 stond in het teken van gemeenteraadsverkiezingen. Een verkiezingsjaar brengt nieuwe opgaves, andere ambities, intensiveringen van beleid maar ook keuzes met zich die in de uitvoering een zekere dynamiek met zich meebrengen. Naast de politieke ambities die een plek hebben gekregen in het coalitieakkoord is ook besloten te investeren in de toekomstbestendigheid van Noaberkracht. Er is ruimte gecreëerd om te investeren in het strategische vermogen maar ook om de bestuursstijl van ‘Samenlevingsgericht werken en besturen’ te borgen. In het kader van toekomstbestendigheid van de organisatie is in 2022 een verkenning gestart naar samenwerking met de gemeente Oldenzaal.
Oekraïne Nadat Corona de samenleving wereldwijd en dus ook dienstverlening door gemeenten een aantal jaren domineerde werden we begin 2022 geconfronteerd met het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Dit had zowel direct als indirect gevolgen voor de dienstverlening door gemeenten. Zo werden gemeenten geconfronteerd met forse opgaven om gevluchte Oekraïners op te vangen. Daarnaast bleek de zogenaamde "Migratieketen" in de loop van het jaar 2022 vast te lopen wat leidde tot extra vraag naar opvangplekken voor vluchtelingen en zelfs tot hogere taakstellingen voor gemeenten voor de huisvesting van statushouders. Dit betekende dat in 2022, evenals de jaren daarvoor door Corona, flexibiliteit is gevraagd van de medewerkers van Noaberkracht. Met veel inzet en veerkracht is enerzijds vanuit de organisatie hard gewerkt om de inwoners van de juiste zorg, de ondernemers van de juiste ondersteuning te voorzien en om ervoor te zorgen dat de inzet ten behoeve van de opvang van vluchtelingen zo beheersbaar mogelijk zou blijven. Tegelijkertijd hebben we ervoor gezorgd dat de reguliere dienstverlening en de reguliere werkprocessen doorgang bleven vinden.
AZC Albergen In augustus 2022 heeft de Staatssecretaris van V&J de gemeente geïnformeerd dat het COA voormalig hotel ’t Elshuys aan de Gravendijk 6 Albergen heeft aangekocht t.b.v. een Asielzoekerscentrum (AZC). De gemeente werd gedwongen om hieraan mee te werken, omdat het rijk hier (voor het eerst in Nederland) een specifiek ruimtelijk ordeningsinstrument voor in heeft gezet, waarbij de gemeente wordt gepasseerd. Deze mededeling heeft zowel de gemeente als Albergen enorm verrast en heeft tot erg veel onrust en commotie geleid. Nadat uiteindelijk afspraken zijn gemaakt over een aantal belangrijke zaken, waaronder
5
aantal bewoners en tijdelijkheid azc, heeft de gemeente de regie weer teruggepakt. De maatschappelijke onrust is daarmee niet weggenomen; er is nog steeds veel wantrouwen richting de overheid (rijk, COA, gemeente) door de manier waarop dit proces is gegaan. De komst van het AZC heeft erg veel tijd en capaciteit gevraagd van de ambtelijke organisatie.
Inflatie De oorlog in Oekraïne heeft ook in economische zin impact gehad op onze samenleving. De export vanuit Oekraïne (vooral tarwe en graan) kwam stil te liggen en zorgde voor een opdrijving van de prijzen. Daarnaast kwam de import van olie en gas uit Rusland als gevolg van oplegde sancties door westerse landen naar deze landen nagenoeg stil te liggen. Ook dit had een stijging van de prijzen tot gevolg. Al met al beleefde de inflatie in 2022 een historisch hoog niveau met alle gevolgen van dien. Om zogenaamde huishoudens met een "krappe beurs" te ondersteunen in het betalen van de energierekening is in 2022 de energietoeslag uitbetaald.
Leefomgeving van de toekomst Het thema duurzaamheid heeft landelijk, regionaal en ook in onze gemeente op de agenda gestaan. Veel mensen zijn er inmiddels van doordrongen dat de opwarming van de aarde moet worden beperkt en dat de klimaatverandering moet worden tegengegaan. Ook is er het besef dat de mensheid daar iets aan moet doen. De stijging van de energieprijzen in 2022 heeft het bewustzijn en de noodzaak van het nemen van maatregelen versterkt. Wij hebben ingezet op het proactief ondersteunen van onze inwoners in het verduurzamen van woningen richting uiteindelijk energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken. Speciale aandacht en maatregelen zijn uitgegaan naar de inwoners die door de stijgende energieprijzen het meest in de problemen zijn geraakt. Als gemeente hebben we ook een opgave in de grootschalige opwek van energie. Aan de hand van een routekaart wind en zon zijn stappen gezet om te komen tot wind- en zonneveldenbeleid, waarmee invulling gegeven kan worden aan de opgave. Hoewel veel mensen doordrongen zijn van de noodzaak van de energietransitie, zien we ook in onze gemeente dat als maatregelen dichterbij komen ook de weerstand hiertegen groeit. Vergroten van de bewustwording en de dialoog voeren om samen invulling te geven aan mogelijke oplossingen, zal hierin nog belangrijker worden.
Positieve gezondheid Ook in 2022 is onze aandacht uitgegaan naar het sociaal domein. We hebben bijgedragen om de zorg en ondersteuning voor iedereen bereikbaar en betaalbaar houden en om goede zorg te blijven verlenen. Daarbij is ingezet op preventie, omdat dit bijdraagt aan een positieve gezondheid op de langere termijn. Dit deden wij vanuit onze verbindende en faciliterende rol. Het inzetten op het sport- en preventieakkoord is een mooi voorbeeld. Met inwoners en stakeholders werken wij aan het versterken van onze basis- en algemene voorzieningen.
6
Tevens willen we de zorg dichtbij organiseren en kwalitatieve zorg en ondersteuning verlenen passend bij de vraag. De realisatie van Schakel en de implementatie van de praktijkondersteuner Jeugd GGZ en de Coördinator Externe verwijzer zijn hiervan goede voorbeelden. Op die manier hebben wij de samenwerking met onze partners kunnen verstevigen. Het jaar 2022 stond ook in het teken van terugkijken en vooruitblikken naar het Twents ondersteuningsmodel. Meerdere onderdelen zoals bijvoorbeeld de jeugdzorg en onderdelen in de Wmo vragen om een herijking van de inkoop. En wat betreft de sociaal werkvoorziening en de participatiewet hebben we ingezet op een goede uitvoering bij Stichting Participatie Noaberkracht (SPN), Ontplooj en de samenwerking met gemeente Oldenzaal.
Buitengebied in Balans In 2022 zijn we geconfronteerd met grote opgaven in het buitengebied zoals de energietransitie, stikstof, kringlooplandbouw, biodiversiteit, et cetera. Als gemeente hebben wij ons ingezet als verbinder tussen beleidsmakers op landelijk en regionaal niveau en onze inwoners en ondernemers in het buitengebied. Daarnaast hebben we gefaciliteerd in het zoeken naar oplossingen voor deze opgaven in onder andere onze deelname aan Natura2000 samenwerkingsverbanden, maar ook de Gebiedsteams voor de opgaven vanuit het Nationaal en Provinciaal Plan Landelijk Gebied. Omdat de oplossing voor deze opgaven niet (alleen) op lokaal niveau zijn op te lossen, trekker we hiervoor intensief samen op met de noordoostTwentse gemeenten. Met de Noordoost-Twentse gemeenten hebben we de samenwerking op het gebied van toerisme en recreatie geïntensiveerd. We werken aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda waarbij we vooral inzetten op kwalitatief toerisme. De beoogde groei moet samengaan met respect voor de leefomgeving van de inwoners, het landschap en de natuur.
Leefbare Kernen Het behoud en versterken van de leefbaarheid in onze kernen verdient doorlopend aandacht. Wij willen kernen waar het goed wonen is en waar voldoende aanbod voor handen is; waar bedrijvigheid is en waar mensen werk kunnen vinden. Daarnaast zetten wij in op kernen waar ruimte is om elkaar te ontmoeten en om samen te komen. Het is een prachtige opgave om onze voorzieningen in stand te houden en participatief plannen ontwikkeling te brengen. Wij hebben in 2022 ons woningbouwprogramma geactualiseerd op basis van de in 2021 vastgestelde woonvisie. Ons speerpunt is geweest om in elke kern een gemeentelijk woningbouwplan in uitgifte te hebben of in het vooruitzicht te hebben. Daarnaast hebben wij de nodige grondposities ingenomen. Wij zijn begonnen met het aanbrengen van meer balans en doorstroming op de woningmarkt door een gevarieerd(er) woningbouwaanbod na te streven. Dit is bekrachtigd met de provinciale woondeal eind 2022. In onze plannen houden wij meer rekening met de opgaven voor natuur inclusief en klimaat adaptief bouwen. Daar waar wij groene structuren aanbrengen, zijn deze kwalitatief hoogwaardig.
7
Aan de hand van het behoefteonderzoek naar bedrijfsgronden zijn wij gestart met het innemen van nieuwe grondposities. Er is een lokale uitbreidingsbehoefte waarneembaar die wij op korte en middellange termijn willen faciliteren. De mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen richten zich op de grote(re) 3 kernen in de gemeente. Op het gebied van maatschappelijk vastgoed hebben wij doorgewerkt aan verschillende verzelfstandigingsopgaven. Een gunstig perspectief op meerjarig beheer, exploitatie en onderhoud is hiermee bereikt. Verder hebben wij ingezet op het versterken van centra en clusteringsopgave(n) van maatschappelijk vastgoed. Tot slot hadden we in 2022 nog te maken met (de afloop van) het coronavirus en de gevolgen daarvan. Hiervoor is een afzonderlijk corona deel aan deze inleiding toegevoegd. Voor een verdere inhoudelijke en financiële toelichting op het jaar 2022 verwijzen wij u naar de verschillende onderdelen van deze jaarstukken 2022.
Corona Zoals we hebben toegezegd komen we in elk van onze P&C documenten met een voortgang en actualisatie van de stelpost corona. Dit doen we dus ook in deze jaarverantwoording over het jaar 2022. Hierbij nemen we de eindstand van de stelpost corona uit het tweede programmajournaal 2022 als vertrekpunt. Deze stand kwam rekening houdend met alle aangedragen mutaties uit het tweede programmajournaal 2022 uit op een bedrag van € 466.500. Na vaststelling van dit tweede programmajournaal hebben nog een tweetal mutaties plaatsgevonden die leiden tot het volgende beeld van de stelpost:
Stand programmajournaal 2022
466.500
af: extra logistieke kosten afvalinzameling ROVA
-14.000
af: vergoeding 4 ondernemersverenigingen
-10.000
Herziene stand
442.500
8
Toelichting op de mutaties Extra kosten afval Door de coronacrisis hebben gemeenten zowel extra kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. Met name het restafval is, door onder andere het thuiswerken, in hoeveelheid gegroeid. Tegelijkertijd ontvangen de gemeenten voor andere afvalstromen een vergoeding (o.a. pmd). Maar omdat deze stromen zijn toegenomen, is de vergoeding hiervoor gedaald. De gemeente heeft hiervoor een coronacompensatie ontvangen. Deze tegemoetkoming gaat naar de algemene middelen. Op basis van de werkelijke kosten die ROVA in 2021 heeft doorberekend aan de gemeente is er een beroep op deze gelden. Dit wordt toegevoegd aan de voorziening afval. Voor de gemeente Tubbergen gaat het om een bedrag van € 13.938. Vergoeding ondernemersverenigingen In juni 2022 is besloten ondernemers in het reclamebelastinggebied een financieel steuntje in de rug te geven door over het jaar 2022 geen reclamebelasting op te leggen. Als onderdeel van dit besluit is voor dorpen die niet in het reclamebelastinggebied vallen de mogelijkheid een beroep te doen op deze corona compensatiegelden voor activiteiten in de dorpskern ter bevordering van de levendigheid in het centrum. Hier is door 4 kernen een beroep op gedaan voor het maximale bedrage van € 2.500 per kern.
Resultaatbestemming De hierna resterende stelpost ten bedrage van € 442.500 wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Voorstel is om het restant van de stelpost over te hevelen naar het jaar 2023 in afwachting van meer duidelijkheid/te ontwikkelen beleid. Gezien de laatste ontwikkelingen op het gebied van Corona (afschaffen regels en stoppen met testen) is het college van mening dat het handhaven van de stelpost Corona niet langer noodzakelijk is en dat deze stelpost feitelijk kan worden toegevoegd aan de algemene middelen. Bij de perspectiefnota 2024 komen we hier op terug.
9
2. Nota van aanbieding Indeling jaarstukken Het college biedt hierbij de jaarstukken 2022 ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. Met de aanbieding van de jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en beheer in 2022. Uitgangspunt hiervoor is het leveren van een gedegen kwaliteit waarbij het verkrijgen van een goedkeurende verklaring, ook voor de rechtmatigheid, een voorwaarde is.
De in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) genoemde jaarstukken bestaan uit:
De jaarstukken zijn het sluitstuk van de Planning & Control-cyclus. In het eerste gedeelte, het jaarverslag, staat het gevoerde beleid centraal. In het jaarverslag wordt de indeling van de begroting 2022 gevolgd en wordt de realisatie van de doelstellingen uit de ambitiebegroting en basisbegroting nader beschouwd. In het tweede gedeelte, de jaarrekening, worden de cijfers gepresenteerd.
10
Resultaat en analyse Resultaat Verloop resultaten producten Planning & Control op begrotingsbasis 2022 P&C cyclus 2022
(Bedragen x € 1.000)
Saldo primitieve begroting (overschot) Saldo financiële rapportage (overschot) Saldo programmajournaal (overschot) Saldo septembercirculaire algemene uitkering (overschot) Saldo 2022 op begrotingsbasis (overschot) ten gunste van de algemene reserve
1.352 459 328 242 2.381
Verloop begroting 2021 versus jaarstukken 2022 Naast de specifieke verantwoording, zoals u die in het vervolg van jaarrekening zult aantreffen gaan wij in dit algemene deel in hoofdlijnen in op de financiële uitkomsten. Onderstaand een opbouw van het uiteindelijke resultaat, zowel vóór als na bestemming. (Bedragen x € 1.000) Baten Lasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Het gerealiseerde resultaat
Raming 2022 vóór wijziging
Raming 2022 na wijziging
Realisatie 2022
43.761 -44.359
54.825 -59.264
55.742 -54.696
-598
-4.439
1.046
2.225 -1.627 0
9.469 -5.030 0
5.492 -3.592 2.946
Analyse Analyse verschillen reserves Onder de programma’s en in de staat van reserves (en voorzieningen) wordt uitvoerig ingegaan op de verschillende mutaties betreffende de reserves (en voorzieningen). Ook wordt verderop in deze nota van aanbieding een nadere toelichting gegeven op het (ontstaan van het) totaal van onze reserves (en voorzieningen). Voor een verklaring van het resultaat voor bestemming (dus zonder de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves) in relatie tot het resultaat na bestemming wordt kort stilgestaan bij de verschillen tussen de raming en de realisatie betreffende de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves. De afname van de reserves heeft voor het overgrote deel te maken met de winst- en verliesnemingen binnen het grondbedrijf welke leiden tot een onttrekking in de algemene reserve en onttrekkingen m.b.t.
11
de ambitiebegroting. Tevens zijn er lagere onttrekkingen aan de reserves welke te maken hebben met werkzaamheden die in 2022 niet of niet volledig zijn uitgevoerd en in 2023 verder worden opgepakt. Zie hiervoor ook het voorstel met betrekking tot budgetoverheveling.
Analyse uitkomsten op hoofdlijnen na bestemming Hierna wordt ter verklaring van het voordelig resultaat (na bestemming) een analyse op hoofdlijnen gegeven. Vergeleken zijn de werkelijke baten en lasten met de ramingen na verwerkte begrotingswijzigingen.
12
Omschrijving (bedragen x € 1.000) Programma ambitiedeel Wijkuitvoeringsplannen MijnDorp 2030 Programma basisdeel Griffie Voorziening pensioenen wethouders Kapitaallasten Gemeentehuis Inschrijfgelden bouwkavels Algemene uitkering Stelpost corona Taakmutaties algemene uitkering Burgemeester en wethouders Bestuurlijke samenwerking Organisatieondersteuning Veiligheidsregio Twente Integrale veiligheid Omgevingsdienst Twente Wegen Kwaliteitsplan openbaar groen Uitvoering groenvoorziening Bermen en sloten Onderhoud gymzaal Reutum Kapitaallasten nieuwbouw scholen Langeveen, Manderveen en Geesteren Leerlingenvervoer Beleid en uitvoering sportbeleid en -activering Wet inburgering Specifieke wet inburgering Vluchtelingen Oekraine Bijstandsuitkeringen Besluit bijstandverlening zelfstandigen Energiearmoede Sociale werkvoorziening Beleid en uitvoering Maatwerkdienstverlening 18+
voordeel nadeel
36 61 26 277 184 77 384 42 247 63 38 49 43 33 45 28 35 31 44 85 50 67 25 27 38 379 62 53 64 771 36
13
Huishoudelijke ondersteuning Wmo Vervoersdiensten dagbesteding Wmo ondersteuning groep Herorientatie vrij toegankelijke voorzieningen Participatie en reintegratie Jeugd Beleid en uitvoering Samenkracht en burgerparticipatie Bestemmingsplanwijzigingen op verzoek Omgevingsvergunningen Dwangsommen toezicht/handhaving bouwen en slopen Overige mee- en tegenvallers Totaal
40 32 42 30 57 105 65 59 46 313 118 3.627
681
Zoals uit het overzicht blijkt wordt het voordelige resultaat over het jaar 2022 ten bedrage van € 2.946.000 (€ 3.627.000 minus € 681.000) voor het overgrote deel veroorzaakt door de voorziening pensioenen wethouders (€ 277.000), algemene uitkering € 426.000, taakmutaties algemene uitkering (€ 247.000), vluchtelingen Oekraïne (€ 379.000), sociale werkvoorziening (€ 771.000) en dwangsommen toezicht/handhaving bouwen en slopen (€ 313.000). De overige verschillen betreffen veelal afwijkingen die betrekking hebben op de reguliere taken. Deze worden nader verklaard en toegelicht in het jaarverslag en de toelichting op de jaarrekening onder de programma’s. Uit bovenstaand overzicht blijkt dus dat de jaarstukken 2022 met een positief saldo van € 2.946.000 is afgesloten. Dit positieve saldo is voor een deel € 360.000 ontstaan omdat budgetten in 2022 niet volledig zijn aangewend. We stellen voor deze budgetten over te hevelen naar 2023.
14
Over te hevelen budgetten 2022 (bedragen x € 1.000) Tubbergen het Papendal van Twente Kansrijke start Gymzaal te Reutum Toekomstbestendige maatschappelijke instellingen Heroriëntatie ondernemers Toekomstbestendige exploitatie en beheer SSRT Behoud cultureel en materieel erfgoed Maatschappelijk vastgoed irt demografie Stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling Huiskamer Manderveen Tubbergen Bruist Gymzaal te Geesteren Voorschoolse voorziening peuters Inburgering Stelpost corona Uitvoeringsplan sociaal domein Uitvoeringsplan KOG Mantelzorgbeleid Sportakkoord Voorbereidingskosten centrumplan Tubbergen Aloysiusschool Geesteren Gezond in de stad Energiearmoede Procesgeld MijnDorp2030 Te storten in reserve verplichtingen voorgaande jaren
Totaal 84 12 85 158 10 11 9 376 100 77 30 150 11 81 442 156 1 50 13 5 1.003 6 64 61 2.995
t.l.v. reserves
t.l.v. alg. middelen
82
2 12 85 0 0 0 0 0 0 0 0 0 11 64 42 0 0 0 13 0 0 6 64 61 360
158 10 11 9 376 100 77 30 150 17 400 156 1 50 5 1.003
2.635
Na deze storting in de reserve verplichtingen voorgaande jaren bedraagt het positieve saldo € 2.586.000 (€ 2.946.000 minus € 360.000). Voordat dit volledige positieve saldo wordt gestort in de algemene reserve wordt een specifieke resultaatbestemming voorgesteld. Hierover is door de raad nog geen besluit genomen. Het gaat hierbij om de volgende mutatie:
15
Bestemming resultaat 2022 (bedragen x € 1.000) 1 Verkiezingen (december circulaire) 2 Energietoeslag (december circulaire) 3 Bijzondere bijstand (december circulaire) 4 Breed offensief (december circulaire) 5 Gezond in de stad (december circulaire) 6 Versterken sociale basis (december circulaire) 7 Opvang Oekraïne
3 263 18 5 10 14 379
Totale mutatie te bestemmen resultaat
691
Toelichting op de onderdelen uit de resultaatbestemming 1) Verkiezingen (decembercirculaire) Gemeenten ontvangen in 2022 een incidentele bijdrage van in totaal € 2,7 miljoen als stimulans voor het toegankelijker maken van verkiezingen bijvoorbeeld voor mensen met een visuele of andere beperking. Het wetsvoorstel gezamenlijk gezag door erkenning is in maart 2022 aangenomen in de Eerste Kamer en treed op 1 januari 2023 in werking. Voor de uitvoering van dit wetsvoorstel dienen de burgerzakensystemen aangepast te worden. Leveranciers berekenen de kosten die hiermee gemoeid gaan door aan gemeenten. 2) Energietoeslag (decembercirculaire) Het kabinet heeft besloten om in 2023 nogmaals € 1.300 uit te keren aan mensen die leven van 120% van het sociaal minimum of minder. Hiervoor ontvangen gemeenten in 2022 € 500 miljoen, zodat gemeenten de mogelijkheid hebben om hiervan al € 500 uit te keren. 3) Bijzondere bijstand (decembercirculaire) Naar aanleiding van de Kamerbrief Aanvullende maatregelen energierekening van 20 september jl. ontvangen gemeenten in 2022 € 35 miljoen om zowel via vroegsignalering als via de bijzondere bijstand gerichte hulp aan te bieden. 4) Breed offensief (decembercirculaire) Het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen.
Voor de implementatie van de voorstellen uit Breed offensief heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) in totaal € 53 miljoen aan incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2020, 2021 en 2022. Op basis van bestuurlijke afspraken ontvangen gemeenten in 2022 € 9,1 miljoen via de algemene uitkering voor de implementatie van de onderdelen van Breed offensief die wetswijzigingen vereisen.
16
5) Gezond in de stad (decembercirculaire) In het kader van het actieprogramma Kansrijke Start van 12 september 2018 zijn de afgelopen jaren via diverse circulaires middelen aan het gemeentefonds toegevoegd om een lokale coalitie te vormen, versterken en behouden rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen, opdat gemeenten erkende interventies rondom een Kansrijke Start kunnen inzetten. 6) Versterken sociale basis (december circulaire) Vanuit het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen werkt het ministerie van VWS aan een samenleving waar (toekomstige) ouderen waardig oud kunnen worden. Belangrijk hierbij is dat ouderen beroep kunnen doen op een sterke sociale basis. 7) Opvang Oekraïne In 2022 is, onder druk van de crisis die de Oorlog in Oekraïne in zich had en heeft, gestart met het opvangen van Oekraïense vluchtelingen binnen de gemeente. Daar waar in eerste instantie sprake was van acuut handelen, komen we nu in een vaarwater van professionaliseren en processen uitlijnen. Door de duur van de oorlog veranderen uitdagingen. Dit betekent dat doorontwikkeling hand in hand gaat met onder andere aandacht voor het psychosociaal welbevinden van vluchtelingen, het aanbieden van passende activiteitenprogramma’s als ook de ondersteuning van medewerkers op locatie. Het resterende budget 2022 wordt dan ook overgeheveld naar 2023.
Samenvatting Na besluit van de raad word voorgenoemd bedrag gedoteerd aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Het positieve saldo bedraagt dan € 1.895.000 (€ 2.586.000 minus € 691.000) en wordt, conform bestendige gedragslijn, gedoteerd aan de algemene reserve. In de perspectiefnota komen wij terug op de actuele stand van de reserves en het eventueel vrij te besteden bedrag in de reserves. Dit alles rekening houdend met de benodigde weerstandscapaciteit.
Reserves en voorzieningen In samenvattende vorm geven wij onderstaand een overzicht van de mutaties in de reserves en voorzieningen.
17
(Bedragen x € 1.000)
Saldo 1-1-2022
Saldo 31-12-2022
Mutatie
Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal reserves Voorzieningen algemeen Totaal voorzieningen
6.077 22.457 28.534 4.516 4.516
4.005 22.629 26.634 4.688 4.688
-2.072 172 -1.900 172 172
ALGEHEEL TOTAAL
33.050
31.322
-1.728
De afname van de reserves en voorzieningen voor een bedrag van € 1.686.000 wordt deels veroorzaakt door dotatie van het resultaat van 2021 van € 1.052.000, resultaatnemingen van de begroting en tussentijdse rapportages ten bedrage van € 2.381.000 en ontvangen gelden m.b.t. de invoeringskosten voor de omgevingswet van € 341.000. Onttrekkingen worden veroorzaakt door mutaties in het grondbedrijf ten bedrage van € 447.000, dekking van de ambitiebegroting voor een bedrag van € 1.695.000. Verdere onttrekkingen zijn voor wegen en kunstwerken € 573.000, Centrumplan Tubbergen € 373.000, uitvoeringsplan KOG € 326.000, implementatie omgevingswet € 590.000, vennootschapsbelasting € 42.000 en exploitatiebijdrage Soweco € 104.000. De vermeerdering van de voorzieningen hebben vooral betrekking op het exploitatieoverschot riolering van € 409.000. Verminderingen op de voorzieningen hebben vooral betrekking op de voorziening pensioenaanspraken en wachtgelden wethouders van € 261.000. Voor een bedrag van € 2.635.000 werd er nog geen beroep gedaan op de reserves (zie budgetoverheveling). In de toelichting op de jaarrekening is een overzicht van alle mutaties van reserves en voorzieningen opgenomen, met daaraan toegevoegd een overzicht van alle mutaties per reserve en voorziening. Verder verwijzen wij tevens naar de paragraaf weerstandsvermogen.
Voor de volledigheid moet worden opgemerkt dat in bovenstaande opstelling van de reserves en voorzieningen (nog) geen rekening is gehouden met de voorgestelde toevoegingen op grond van de resultaatbestemming 2022.
Financiële positie en bestemming resultaat Beoordeling financiële positie Bij het beoordelen van de financiële positie dienen wij ook naar financiële vooruitzichten, met daarin opgenomen een weging van de risico's van de gemeente, te kijken. Verder is de reservepositie evenals de aanwendbaarheid daarvan van belang en speelt de hoogte en (onbenutte) belastingcapaciteit een belangrijke rol. De beoordeling op deze plek houden wij beperkt omdat ook in de separaat aan de orde zijnde meerjarenbegroting 2023-2026 wordt ingegaan op de vooruitzichten voor 2023 e.v.
18
De jaarstukken kunnen met een batig saldo (voor bestemming) worden afgesloten. Zoals ook uit de rechtmatigheidsverklaring van de accountant blijkt zijn de begrotingsposten niet substantieel en ontoelaatbaar overschreden.
Bestemming resultaat Het positieve eindresultaat van deze jaarstukken 2022 bedraagt € 2.946.000. Dit positieve eindresultaat is een resultante van de in deze nota van aanbieding genoemde voorstellen. Wij stellen uw raad voor om dit als volgt te bestemmen: a) Toevoeging reserve verplichtingen voorgaand dienstjaar € 360.000; b) Toevoeging reserve incidenteel beschikbare algemene middelen € 691.000. Uiteindelijk blijft een positief resultaat over van € 1.895.000. Conform bestaand beleid wordt dit bedrag gedoteerd aan de algemene reserve.
19
3. Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) Inleiding In de afgelopen jaren zijn we samen met u hard aan de slag gegaan met Mijn Dorp 2030. Een manier van samenwerken die het volgens ons onmogelijk maakte om het coalitieakkoord op de traditionele manier op te stellen. Daarom hebben wij er na de verkiezingen voor gekozen om samen met u een agenda te maken met daarin zaken waaraan we in de komende jaren gaan werken, de manier waarop we dit gaan doen en wie waar verantwoordelijk voor is.
De opbouw van het MAT ziet er als volgt uit: Hoe werken wij samen: de doorontwikkeling in de manier van samenwerken met de samenleving (o.a. instrumentenkoffer, participatieprocessen en Omgevingswet). Kernagenda's: per kern de ambities en vraagstukken waar in 2020 aan gewerkt wordt. Kern overstijgende agenda's: agenda voor de overstijgende beleidsthema's waar in 2020 aan gewerkt wordt. De inhoud en voortgang van de kernagenda's zijn terug te vinden in de begrotingsapp. De agenda voor de overstijgende beleidsthema's treft u in deze jaarrekening aan.
20
4. Hoe werken wij samen? Begroting 2022: Hoe werken wij samen? Wij geloven in de kracht van onze dorpen, onze inwoners, onze ondernemers en onze maatschappelijke organisaties. Samen denken we na over leefbaarheid en maken we keuzes voor de toekomst. De inwoners spelen hierin de hoofdrol. De inwoners kunnen in veel gevallen problemen beter oplossen dan de overheid. Die handschoen pakken de inwoners veelvuldig op. In Mijn Dorp 2030 denken alle kernen na over de leefbaarheid in hun dorp. Ideeën worden omgezet in concrete acties en samen is de agenda voor de komende periode opgesteld. Van de gemeente vraagt het om niet alles dicht te regelen, maar juist initiatieven te faciliteren, te inspireren en motiveren om nieuwe en betere antwoorden te vinden op gemeenschappelijke uitdagingen. Een daadkrachtige partner is wat we willen zijn, die ruimte geeft en voorwaardenscheppend is voor het initiatief. Deze manier van werken zijn we de afgelopen jaren met elkaar aangegaan en willen wij voortzetten en verbeteren.
Wat willen we bereiken? Om in de toekomst de juiste ondersteuning te bieden aan de samenleving, vraagt dit van de gemeente om een doorontwikkeling in de manier van werken met de samenleving. De eerste periode heeft in het teken gestaan van aanjagen en stimuleren. Ideeën zijn ontwikkeld en de eerste concrete acties zijn een feit. De fase waarin we ons in 2021 bevinden richt zich ook op spiegelen, keuzes maken en prioriteiten stellen. De juiste dingen doen voor de leefbaarheid in de dorpen. In eerste instantie heeft de samenwerking met de samenleving vooral vorm gekregen via Mijn Dorp 2030. In 2019 is het een manier van werken die verankerd moet worden in de gehele organisatie. Van onze eigen ambtelijke organisatie vraagt dit een bewustwordingsproces en een aanpassing op onze manier van werken. Wij willen daarin het volgende bereiken. Bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging van onze rol plaats. Wie willen we zijn en wat betekent dit in de rol die wij aannemen. Deze rol is maatwerk: soms voeren we de regie, in andere gevallen zijn wij ook één van de spelers. Er bestaat niet één ideale of beste rol. Dit kan per beleidsvorming, kern en initiatief verschillen. Van debat naar dialoog: bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de duurzaamheid.
Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief. Wij willen een volwaardige gesprekspartner zijn. Vanuit het goede gesprek de juiste inhoud op tafel. Hierbij is de rol van de raad ook aan verandering onderhevig. De raad wil daarom het besluitvormingsproces meer laten aansluiten bij de samenleving. Op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving. Toelichting: deze thema’s hebben extra stimulans nodig, omdat het op deze thema’s moeilijker blijkt om initiatieven op te ontwikkelen. Op de andere beleidsthema’s, zoals voorzieningen, zijn we hierin al meer vertrouwd. Wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving. Daadkracht is doen wat nodig is, met voortdurend een focus op de resultaten en effecten die we met elkaar willen bereiken. Hierbij past geen risicomijdend gedrag en regelzucht, maar lef, creativiteit, denken in mogelijkheden en uitdagingen en ruimte voor de samenleving om met elkaar te kunnen vaststellen of we onze
21
ambities behalen. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan. Dit is ook de manier van werken die wij bij de invulling van de Omgevingswet gaan toepassen. Dit vraagt ook voor de samenleving en alle medewerkers van Noaberkracht om dezelfde visie en het juiste gereedschap, zodat wij (raad en college) met plezier de juiste dingen doen voor de samenleving. Daarom willen wij ook inzetten op de juiste kennis, vaardigheden en competenties. De rol van de buurtmannen en –vrouwen wordt versterkt. De gemeente wil de rol en betekenis van buurtmannen en -vrouwen als partner voor de dorpen versterken. De buurtmannen en – vrouwen zijn een waardevolle verbinding tussen samenleving en gemeente. Zij vormen de toegang, de schakel tussen beide partijen en zorgen voor partnerschap in de samenwerking. Een andere manier van werken vraagt ook om het verkennen van andere manieren van financieren. De gemeente wil graag samen met inwoners, ondernemers en organisaties experimenteren met de burgerbegroting en de Right to Challenge. Bij de Burgerbegroting mogen inwoners zelf beslissen waaraan het gemeentelijk budget wordt besteed. Right to Challenge houdt in dat inwoners taken van de overheid kunnen overnemen als zij denken dat het anders, beter en/of goedkoper kan. Implementeren van de Omgevingswet.
Het landelijke uitgangspunt is om vanuit ambitie en algemene regels gebiedsgericht te gaan werken. De Omgevingswet is veel meer dan een juridische exercitie. De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking, en de benadering vanuit de initiatiefnemer. Hierbij wordt nauw aangesloten bij de werkwijze die vanuit Mijn Dorp 2030 ontstaan is.
Hoe gaan we dat bereiken? De ontwikkelingen in en met samenleving leiden tot een andere vorm van organisatie, een andere werkwijze, andere vormen van samenwerking en financiering. Als gemeentelijke organisatie moeten we hier mee aan de slag. Het is nodig om binnen de gehele organisatie te professionaliseren en dat bestaat uit de volgende onderdelen: bestuursstijl, communicatie, medewerkers, financiën, (be)sturing, maatschappelijke partners en een instrumentenkoffer. Hieronder is het schematisch weergegeven en staat beschreven aan welke punten we moeten werken om nog meer dan nu een daadkrachtige partner van de samenleving te kunnen zijn.
22
Om de manier van werken te bestendigen in de gehele organisatie gaan wij inzetten op:
‘Instrumentenkoffer’ a. Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving. De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen: i. Participatieladder: mate van participatie: handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de mate van participatie (aan de voorkant). ii. Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen iii. (Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs). Bestuursstijl: a. Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. b. Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt. Medewerkers: a. Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties i. De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders ii.
Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners
23
iii. Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners iv. Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering Financiering a. Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). (Be)sturing: a. Herijken van de uitgangspuntennotitie. In 2016 is de uitgangspuntennotitie Mijn Dorp 2030 opgesteld. Wij en ook de samenleving heeft zich doorontwikkeld en dit vraagt ook om een evaluatie van de uitgangspuntennotitie.
Wat hebben we gedaan in 2022? Evaluatie en herijking proces MAT-MijnDorp Binnen het college en de gemeenteraad zijn heisessies gehouden over het huidige proces van Mijn Dorp 2030 en het MAT. Er is gesproken over wat goed gaat en welke verbeterpunten er zijn. Dit is gebeurd op de onderdelen proces en rolneming, inhoud en financiën. Daarnaast heeft ook een evaluatie plaatsgevonden met de kernen, waar een afvaardiging van raadsleden is aangesloten bij reguliere of speciaal ingelaste vergaderingen van de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030. Begin 2022 heeft een themasessie met de gemeenteraad plaatsgevonden over dit onderwerp waarin de uitkomsten van de gesprekken met de dorpen ook zijn besproken. De evaluatie is samengebracht in een document 'terugblik en ontwikkelingen MAT-MijnDorp'. In het huidige coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat de huidige aanpak van het Maatschappelijk Akkoord wordt herijkt. De uitkomsten van de evaluatie worden hiervoor gebruikt. Het opdrachtgeverschap ligt bij de voltallige gemeenteraad. Samenlevingsgericht werken in de organisatie Er zijn gesprekken gevoerd met alle medewerkers, directie en bestuur organisatie breed. Gesprekken waarin is opgehaald wat belangrijk wordt gevonden als het gaat om Samenlevingsgericht werken.
In 2022 is deze opbrengst vertaald naar een duidelijk kader, en is een werkstructuur rond Samenlevingsgericht werken georganiseerd. Samenlevingsgericht werken is opgenomen in de organisatie boodschap en het medewerkersprofiel.
Wat hebben we gedaan voor de Omgevingswet? Vanuit het project Omgevingswet wordt er via een aantal lijnen gewerkt aan de implementatie. Er wordt gewerkt aan de voorbereiding op de implementatie van het Omgevingsplan en het aanpassen van de werkprocessen. Zoals het er nu voor staat zal de Omgevingswet 1 januari 2024 in werking treden in plaats van 1 juli 2023. De invoering van wet is hierdoor wederom vertraagd. Dit heeft geen tot weinig impact op de planning gehad. In 2022 zijn hierin de volgende mijlpalen behaald:
24
Omgevingsvisie Werken met de vastgestelde omgevingsvisie in de praktijk Digitaal Stelsel Omgevingswet Aangesloten op het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet Voorbereiding Omgevingsplan Aanbesteding begeleiding opstelling van het nieuwe Omgevingsplan Uitwerken van een handboek Omgevingsplan uitwerken keuzes bruidsschat uitwerken casco omgevingsplan Omgevingswet in de praktijk: De werkprocessen geinventariseerd en op orde gebracht Samenwerkingsafspraken en contracten geïnventariseerd, in beeld gebracht en beoordeeld deelgenomen aan (regionale) ketentesten om de digitale keten te testen Voorbereidingen getroffen voor aanpassingen van de legesverordening op de Omgevingswet Een Pilot voor de Wet Kwaliteitsborging afgerond Besluitvorming over de delegatiebevoegdheden Besluitvorming bindend adviesrecht raad Communicatie & projectmanagement Het meenemen van de medewerkers, college, raadsleden en onze ketenpartners door middel van communicatie, opleidingen, kennissessies, bijeenkomsten en werkvormen.
Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Raming begrotingsjaar na wijziging
Realisatie begrotingsjaar
Verschil realisatie versus begr. na wijz.
Baten Lasten
0 806
0 1.953
0 1.599
0 354
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
-806
-1.953
-1.599
354
0
1.147
848
-299
0
0
0
0
-806
-806
-751
55
Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten
25
Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Mijn Dorp 2030 (voordeel € 61.000) Het budget voor Mijn Dorp is in 2022 niet volledig besteed. In afwachting van de uitkomsten uit de evaluatie en vervolg MAT/MijnDorp en het ter beschikking stellen van eventuele nieuwe middelen voor 2023 wordt het resultaat overgeheveld naar 2023. De gelden vallen vrij op het moment dat het nieuwe budget ter beschikking is gesteld.
Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor de Huiskamer Manderveen voor € 77.000, toekomstige maatschappelijke instellingen € 158.000 en procesgeld ondersteuning via menselijke toolkit voor € 64.000i.000. Zie voorstel budgetoverheveling. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".
26
5. Kernagenda's Het MAT bestaat uit kernagenda’s en kern overstijgende agenda’s. Elke kern heeft een kernagenda opgesteld. Deze is tot stand gekomen door de kernavonden en de ontwikkelingen in Mijn Dorp 2030. In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp: Kernagenda's De financiële bijdrage van de gemeente aan plannen en projecten, is eveneens terug te vinden in deze begrotingsapp onder kernagenda's als onderdeel van het MAT. In de begroting wordt volstaan met het noemen van aanvullende besluitvorming betreffende de kernagenda's. Hierbij is aangegeven wat wij als gemeente in 2022 willen en kunnen bijdragen. Eventuele voorstellen die gaandeweg het jaar vanuit de kernagenda's ontstaan worden via een apart raadsbesluit aan de gemeenteraad voorgelegd.
Kernagenda's - financieel (Bedragen x € 1.000)
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Raming begrotingsjaar na wijziging
Realisatie begrotingsjaar
Verschil realisatie versus begr. na wijz.
Baten Lasten
0 0
87 528
8 186
-79 343
Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten
0
-441
-178
264
Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves
0 0
441 0
201 0
-240 0
Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten
0
0
23
23
Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan.
Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor Tubbergen het Papendal van Twente voor € 82.000 en de gymzaal te Geesteren voor € 150.000. Zie voorstel budgetoverheveling. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".
27
6. Kern overstijgende agenda Inleiding op kernoverstijgende agenda In de volgende hoofdstukken ziet u de kern overstijgende agenda’s. Elke kern overstijgende agenda kent kern overstijgende thema’s. De kern overstijgende thema’s zijn in 2019 ontstaan door de input uit de thematour, de bestaande overleggen met maatschappelijke organisaties en thema’s die zijn besproken tijdens de kernavonden. In de kern overstijgende thema’s wordt voor overstijgende beleidsthema’s aangegeven wat er in 2022 op de agenda stond en welke bijdrage de gemeente in 2022 gedaan heeft. De opbouw van de onderdelen kern overstijgende thema's is als volgt: Wat willen we bereiken? Wat hebben er daarvoor gedaan? Waar staan we nu? Financiële kaders
28
Samen redzaam, gezond meedoen Inleiding De periode 2019-2022 staat in het teken van de transformatie om de toenemende druk op het sociaal domein te verlichten. We willen onze samenleving, onze kernen en onze inwoners in hun kracht te zetten met als doel een positievere gezondheid. Tegelijkertijd willen we de ondersteuning en zorg kwalitatief goed, betaalbaar en bereikbaar houden. Om dit te realiseren werken we de komende periode aan de volgende zaken.
Wat gaan we hiervoor als gemeente doen?
Wat willen we bereiken?
Wat willen we bereiken? Onze insteek is de gedachte dat inwoners een goed gevoel van welbevinden hebben. Los van de maatschappelijke waarde die dat heeft, is het zo dat inwoners die zich goed voelen, minder snel een hulpvraag hebben en ondersteuning nodig hebben. Daarom is de onderliggende gedachte dat we als gemeente inzetten op positieve gezondheid.
29
Positieve Gezondheid[1] is de uitwerking in zes dimensies van de bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Dit is te vertalen naar de leefomgeving van inwoners en het faciliteren van positieve gezondheid. Dit doen we door passende algemene voorzieningen en ondersteuning te bieden, een goede leefomgeving in te richten en het leggen van verbindingen in de samenleving. Als gemeente zien wij ook vooral hier onze rol. Onderstaande figuur laat dat mooi zien.
De insteek van positieve gezondheid[2] sluit naadloos aan bij de zaken die we als gemeente nastreven namelijk: Mensen veel meer in contact te brengen met hun kracht in plaats van ze aan te spreken op hun zwakte. Persoonsgerichte zorg te bieden en echt aan te sluiten op persoonlijke behoeften. De regie bij de mensen zelf te laten en ze te helpen hun eigen beslissingen te nemen.
30
Daarnaast is het van belang de ondersteuning en zorg bereikbaar en betaalbaar te houden. We willen kwalitatieve goede ondersteuning en zorg bieden, vanuit de gedachte een gezin, een plan, een regisseur voor die inwoners die het nodig hebben. Wat gaan we hiervoor als gemeente doen? In het plaatje hieronder is te zien hoe de ondersteuning en zorg rondom een inwoner, is opgebouwd uit een aantal lagen. Per laag wordt er gewerkt aan versterken van de positieve gezondheid van onze inwoners en het bereikbaar en betaalbaar houden van de ondersteuning en zorg.
Om de gestelde ambitie te bereiken is het ook essentieel om meer inzicht en overzicht te krijgen in de interventies en de resultaten en effecten hiervan. Op dit moment zijn een behoorlijk aantal interventies gestart. We kunnen aangeven wat we doen, echter de effecten van de interventies zijn nog niet altijd inzichtelijk. Besturing van het sociaal domein vraagt hier wel om. Het vraagt continu om te analyseren of we de juiste dingen doen. Leveren de interventies de gewenste resultaten op, vragen veranderingen in het sociaal domein om het bijsturen, versnellen of stoppen van bepaalde interventies? Hiervoor starten we het project Grip op sociaal domein.
[1]Machteld Huber, Institute for positive health, https://iph.nl/positieve-gezondheid/ [2] https://iph.nl/positieve-gezondheid/wat-brengt-het/
31
Langer gezond Wat wilden we bereiken? Meer of gelijk aantal inwoners ervaren een goede gezondheid Meer of gelijk aantal inwoners bewegen voldoende Meer kinderen van ouders met een lage opleiding zijn lid van een sportvereniging Meer kinderen zijn meestal weerbaar Minder jongeren onder 18 hebben alcohol gedronken de laatste 4 weken (NB. De staat van de bevolking in Tubbergen is nu al nagenoeg optimaal wanneer dat wordt vergeleken met andere Twentse gemeenten. Het gaat nu vooral om het behouden van de goede staat).
Wat hebben we gerealiseerd?
Sportakkoord getekend en in uitvoering Preventieakkoord getekend en in uitvoering Positieve gezondheid is en wordt opgenomen in projecten en ontwikkelingen Samenwerking in het onderwijs is vormgegeven door inzet Nationaal Programma Onderwijs Inclusie en diversiteit is opgenomen in de communicatiekalender en samenwerking met gehandicaptenplatform is geïntensiveerd De JOGG regisseur is gestart met focus op onderwijs en buurt Kansrijke start is van start gegaan door een inventarisatie bij de stakeholders naar de verbeterpunten Evaluatie alcohol en drugs is vastgesteld en er is akkoord op de inzet van het ijslandspreventiemodel dat voortaan Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) heet. Na een eerste startbijeenkomst is wegens tekort aan capaciteit het project tijdelijk stilgelegd.
Versterken sociale basis Wat wilden we bereiken? We hebben het aantal inwoners met een hulp- of ondersteuningsvraag in beeld welke worden verwezen naar een niet professionele algemene voorziening in plaats van en professionele algemene voorziening, dan wel maatwerkvoorzieningen.
Wat hebben we gerealiseerd?
Algemene voorzieningen zijn in beeld gebracht en in verschillende dorpen wordt samengewerkt om de voorzieningen verder te ontwikkelen o Zorgcoöperatie Geesteren o Vitaal Fleringen o Dorpshuiskamer Vasse. Het onderzoek dorpshuiskamer Vasse is afgerond, transitieplan is opgeleverd Evaluatie stimuleringsfonds en sociale hypotheek is opgeleverd, overgang naar leefbaarheidsfonds is in uitvoering
32
Onderzoek vrijwilligers en verenigingsondersteuning is gestart
Zorg meer nabij Wat wilden we bereiken?
De cliënttevredenheid Jeugd is toegenomen (CEO) De cliënttevredenheid Wmo is toegenomen (CEO) De bekendheid van cliëntondersteuning is toegenomen (CEO) % aantal afgegeven maatwerkvoorzieningen t.o.v. aantal inwoners verminderd (wordt reeds gemonitord) Het % indicaties afgegeven door een huisarts i.r.t. het totaal aantal jeugdindicaties is lager dan in 2019
Wat hebben we gerealiseerd?
Regionaal plan van aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling is vastgesteld Herijking armoedebeleid is gestart Eén toegang: Schakel is geïmplementeerd en van start gegaan Plan van aanpak en inzet van Integrale schuldenaanpak is opgeleverd Pedagogische Gezinsbegeleiding Jeugdgezondheid is ingekocht Overeenkomst tussen huisartsen en gemeenten over de inzet POH GGZ is getekend en in uitvoering Inzicht in onderscheidt WMO/ WLZ is vergroot door voorlichting Plan van aanpak en inzet WIJK GGD is geïmplementeerd Zelfvoorzienend systeem vervoer MAAS is gestart Werkzaamheden zoals opstellen beleidsregels en inrichting van de processen tbv de nieuwe wet inburgering zijn in volle gang
Meer inwoners kunnen meedoen Wat wilden we bereiken? Er is voor elke inwoner een passende voorziening en/of regeling beschikbaar, waardoor zij zo optimaal mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. Het percentage Tubbergse inwoners (18+) welke een (zeer) goede gezondheid ervaren blijft gelijk of neemt toe. In 2020 wordt een nieuwe Volwassenen- en ouderenmonitor uitgevoerd.
Wat hebben we gerealiseerd?
Transformatie arbeidsmarktparticipatie: Soweco is opgeheven, Ontplooi en SPN zijn geformaliseerd en voor de Pwet is besloten te gaan samenwerken met Oldenzaal.
33
Twentse belofte: Lokaal plan van aanpak is opgesteld en in uitvoering Voor decentralisatie beschermd wonen zijn samenwerkingsafspraken met de centrumgemeenten vastgesteld Coördinator Externe verwijzers is aangesteld en in uitvoering Zorglandschap 2.0: regionale visie Jeugd is door de colleges en de raad vastgesteld Integrale samenwerkingsagenda: subsidie cliëntondersteuning is beschikt en besloten is om de samenwerkingsagenda te continueren Evaluatie maatregelen leerlingenvervoer is opgeleverd en verbeterpunten zijn uitgevoerd