Bijlage Jaarstukken Tubbergen 2020 (1).pdf

Jaarstukken 2020 Gemeente Tubbergen

Inhoudsopgave 1. Inleiding jaarstukken ............................................................................................................................ 4 2. Nota van aanbieding.......................................................................................................................... 10 3. Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) ..................................................................................... 16 4. Hoe werken wij samen? .................................................................................................................... 17 5. Kernagenda's..................................................................................................................................... 26 6. Kern overstijgende agenda ............................................................................................................... 27 Samen redzaam, gezond meedoen ...................................................................................................... 28 Werk aan de winkel ............................................................................................................................... 57 Bereikbaar en aantrekkelijk ...................................................................................................................

69 Duurzaam leven .................................................................................................................................... 77 7. Programma's basisdeel ..................................................................................................................... 91 Programma Bestuur & middelen ........................................................................................................... 92 Programma Dienstverlening & burgerzaken ....................................................................................... 101 Programma Veiligheid ......................................................................................................................... 104 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ........................................................................................... 109 Programma Economie ......................................................................................................................... 114 Programma Onderwijs ......................................................................................................................... 117 Programma Sport & accommodaties ..................................................................................................

122 Programma Cultuur & recreatie ........................................................................................................... 125 Programma Sociaal domein ................................................................................................................ 127 Programma Milieu ............................................................................................................................... 145 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening .......................................................................... 148

2 11/05/2021

Pagina 2 van 256

8. Paragrafen ....................................................................................................................................... 152 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................... 161 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................... 169 Financiering ...................................................................................................................................... 180 Verbonden partijen ........................................................................................................................... 182 Grondbeleid ...................................................................................................................................... 194 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................. 196 9. Jaarrekening 2020 ........................................................................................................................... 200 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................................

204 Toelichting op de balans per 31 december ...................................................................................... 208 Toelichting en analyse op de baten en lasten .................................................................................. 224 10. Bijlagen bij de jaarrekening ........................................................................................................... 235 Bijlage 1: Overzicht van incidentele baten en lasten ....................................................................... 235 Bijlage 2: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector ............ 238 Bijlage 3: Single information Single audit (SiSa) .............................................................................. 240 Bijlage 4: Investeren Met Gemeenten (IMG) ................................................................................... 246 Bijlage 5: Overzicht taakvelden ........................................................................................................ 247 Bijlage 6: Toelichting beleidsindicatoren .......................................................................................... 252 11. Overige gegevens .........................................................................................................................

256 Controleverklaring ............................................................................................................................ 256 Raadsvoorstel en raadsbesluit ......................................................................................................... 256

3 11/05/2021

Pagina 3 van 256

1. Inleiding jaarstukken Voor u ligt de jaarverantwoording 2020. Het document waarin wij verantwoording afleggen over het gevoerde beleid in het afgelopen jaar. Het jaar 2020 heeft voor een belangrijk deel in het teken gestaan van de uitvoering van het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT). Dit MAT is in 2018 opgesteld en is betrokken bij het opstellen van de begroting 2020. Zo kent de begroting 2020 eenzelfde opbouw als het MAT te weten een deel dat gaat over de kernagenda's en een deel dat gaat over de kern overstijgende agenda's. Deze beide agenda's vormen het ambitiedeel van de begroting 2020. In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp. Met ingang van het begrotingsjaar 2021 (dus met ingang van de begroting 2021) volstaan we in de P&C-documenten met een verwijzing naar de begrotingsapp. In deze begrotingsapp wordt de actuele stand van zaken van de kernagenda’s weergegeven. Zowel inhoudelijk als financieel. Daarnaast kennen we een onderdeel in onze begroting dat bestaat uit de zogenaamde basisbegroting. In dit deel komen de reguliere, jaarlijkse terugkerende, taken die de gemeente uitvoert terug.

Over de uitvoering van beide delen hebben we middels de beide programmajournaals en financiële rapportage verslag gedaan. Zowel voor wat betreft de inhoudelijke als ook de financiële voortgang. De veruit belangrijkste gebeurtenis van het jaar 2020 was zonder twijfel de uitbraak van het coronavirus en de gevolgen daarvan. Gezien de omvang en de impact hiervan is een afzonderlijk corona deel aan deze inleiding toegevoegd. Voor een verdere inhoudelijke en financiële toelichting op het jaar 2020 verwijzen wij u naar de verschillende onderdelen van deze jaarstukken 2020.

Corona Het jaar 2020 heeft voor iedereen, en dus ook voor ons als gemeentelijke overheid, voor een heel groot deel in het teken gestaan van de uitbraak van COVID-19 (corona) eind februari 2020. Veel geplande activiteiten en werkzaamheden konden geen doorgang vinden, moesten worden uitgesteld of op een andere manier worden uitgevoerd. Daartegenover stonden echter ook werkzaamheden die extra aandacht en capaciteit hebben gevraagd. Hierbij valt niet alleen te denken aan eigen gemeentelijke inzet maar ook aan extra inzet die van rijkswege werd gevraagd voor bijvoorbeeld het handhaven van wetten en regelingen en aan het (laten) uitvoeren van rijksregelingen. Op meerdere plekken in deze jaarverantwoording 2020 worden de gevolgen van de coronacrisis benoemd en toegelicht. Dit zowel inhoudelijk als financieel. Iets wat we feitelijk ook in de beide programmajournaals over het jaar 2020 hebben gedaan. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om de financiële gevolgen van de coronacrisis in deze jaarverantwoording ook op een centrale plek weer te geven. Enerzijds om in financiële zin een totaal integraal beeld te hebben van de financiële gevolgen, maar ook om de verschillende rijksvergoedingen die we hebben ontvangen te verantwoorden en toe te lichten en om aan te geven wat er mee is gedaan dan wel wat we er mee gaan doen.

Anderzijds om te voorkomen dat op meerdere plekken dezelfde verklarende corona teksten worden gebruikt. In plaats daarvan kan worden verwezen naar deze centrale plek in de inleiding bij de jaarverantwoording 2020. 4 11/05/2021

Pagina 4 van 256

Het kabinet heeft vanaf het begin van de coronacrisis aangegeven dat er compensatie zou komen voor de extra kosten die gemeenten maken en voor het wegvallen van gemeentelijke inkomsten. Deze compensatie voor het jaar 2020 is opgebouwd uit drie delen die allemaal op afzonderlijke momenten, via afzonderlijke brieven, aan de gemeenten zijn medegedeeld en waarvan de daadwerkelijke financiële vertaling is opgenomen in de september- en decembercirculaire 2020. Verantwoording daarvan heeft voor een deel plaatsgevonden in het, door de gemeenteraad vastgestelde, tweede programmajournaal 2020 en de, eveneens door de gemeenteraad vastgestelde financiële rapportage 2020. In grote lijnen kunnen de drie delen aan corona compensatie als volgt worden toegelicht:  Het eerste deel is bekend gemaakt in juni 2020 en opgenomen in de septembercirculaire 2020 en verwerkt in het tweede programmajournaal 2020.  Het tweede deel is bekend gemaakt in augustus 2020 en opgenomen in de septembercirculaire 2020 en verwerkt in de financiële rapportage 2020.  Het derde deel is bekend gemaakt in december 2020 en opgenomen in de decembercirculaire 2020 en wordt verwerkt in deze jaarstukken 2020 en het eerste programmajournaal 2021.

Corona compensatie Rijk De compensatie die het Rijk in de aangehaalde drie delen aan de gemeenten heeft verstrekt bedraagt voor de gemeente Tubbergen voor het jaar 2020 € 640.000. Het eerste deel van deze compensatie bedraagt € 259.000 en is opgenomen in het, door de gemeenteraad vastgestelde, tweede programmajournaal 2020. Dit heeft dus geleid tot een gewijzigde begroting 2020. Enerzijds een hogere algemene uitkering met daartegenover een “nieuwe” stelpost corona compensatie. Het tweede deel is opgenomen in de, eveneens door de gemeenteraad vastgestelde financiële rapportage. Dit heeft dus ook geleid tot een wijziging van de begroting. Het derde deel is echter niet opgenomen in een formeel door de gemeenteraad vastgesteld document en heeft dus ook niet geleid tot een wijziging van de begroting. Hiermee wordt dus een deel van de hogere algemene uitkering over het jaar 2020 en dus ook het voordelige rekeningresultaat verklaard. Dit voordeel wordt meegenomen bij de resultaatbestemming 2020, omdat altijd is aangegeven dat de beschikbare middelen aan corona compensatie worden gereserveerd in afwachting van meer duidelijkheid/te ontwikkelen beleid. Aan het eind van dit hoofdstuk en bij de daadwerkelijke resultaatbestemming wordt hierop teruggekomen. Totale omvang corona stelpost Zie de volgende pagina voor het totale overzicht.

5 11/05/2021

Pagina 5 van 256

Corona compensatie

1e deel

- Lagere apparaatskosten (opschalingskorting)

2e deel

3e deel

67

Totaal 67

- Algemene continuïteit van zorg

23

23

- Algemene compensatie quarantainekosten

3

3

- Algemeen aanvullend pakket re-integratiekosten

4

4

- Algemeen gemeentelijk schuldenbeleid

8

8

- Algemeen bijzondere bijstand

3

3

- Algemeen impuls re-integratie

0

- Decentralisatie cultuurmiddelen

0

- Voorschoolse voorziening peuters

11

11

- Inhaalzorg en meerkosten jeugdzorg

31

31

- Inhaalzorg en meerkosten Wmo 2015

13

13

- Buurt- en dorpshuizen

12

12

- Vrijwilligersorganisaties jeugd

10

10

- Toezicht en handhaving

48

48

- Precariobelasting en markt- en evenementenleges (DU)

6

6

- Noodopvang kinderen van ouders met cruciaal beroep (DU)

34

34

- Eigen bijdrage Wmo (abonnementstarief) (DU)

10

10

- Extra kosten verkiezingen 2020 en 2021 i.v.m. corona (DU)

43

43

- Compensatie toeristen- en parkeerbelasting (DU)

47

47

- Lokale culturele voorzieningen

54

54

108

- Participatie

103

56

159

Totaal corona compensatie

259

340

41

640

6 11/05/2021

Pagina 6 van 256

Tweede programmajournaal 2020 Zoals hiervoor aangegeven en zoals ook blijkt uit de tabel bedroeg de stelpost corona in het tweede programmajournaal 2020 € 259.000. In datzelfde programmajournaal zijn echter ook een aantal posten in beeld gebracht die ten laste/ten gunste zijn gebracht van deze stelpost. Hiermee rekening houdend ontstaat het volgende beeld: Tweede programmajournaal 2020

1e deel

2e deel

3e deel

Totaal

Hogere kosten bijstand

-78

-78

Lagere kosten vervoer

110

110

Overige lagere kosten

8

8

Totaal Tweede programmajournaal 2020

40

40

Herziene stand na Tweede programmajournaal 2020

299

299

Tot aan het, door de raad vastgestelde, programmajournaal 2020 is de begroting 2020 ook daadwerkelijk gewijzigd voor de aangegeven mutaties. Dit levert dus geen, te verklaren, verschillen op voor de jaarverantwoording 2020.

Financiële rapportage 2020 In de financiële rapportage zijn een aantal ontwikkelingen opgenomen die zijn opgetreden na het vaststellen van de begroting 2021 door het college. In deze financiële rapportage was ook het tweede deel van de corona compensatie van het Rijk over het jaar 2020 opgenomen, evenals een aantal kosten.

7 11/05/2021

Pagina 7 van 256

Hiermee rekening houdend ontstaat het volgende beeld: Financiële rapportage 2020

1e deel

2e deel

3e deel

Totaal

Compensatie via algemene uitkering - Tweede deel via septembercirculaire 2020

372

372

- Correctie rijk participatie

-32

-32

- Af: deel eigen bijdrage Wmo - reeds verwerkt

-10

-10

Noodopvang kinderen van ouders met cruciaal beroep

-34

-34

Compensatie SW-bedrijven

-160

-160

Overwerk Noaberkracht nog niet gedeclareerd

-11

-11

Totaal financiële rapportage 2020

125

125

Herziene stand na financiële rapportage 2020

424

424

Kosten

Tot aan de, door de raad vastgestelde, financiële rapportage 2020 is de begroting 2020 ook daadwerkelijk gewijzigd voor de aangegeven mutaties. De correctie van het Rijk op het onderdeel participatie is echter pas naderhand gewijzigd en levert aan de inkomstenkant (de algemene uitkering) dus een te verklaren verschil op. Aan de uitgaven kant is al wel rekening gehouden met deze lagere vergoeding.

Decembercirculaire Het derde deel van de corona compensatie is opgenomen in de decembercirculaire 2020. Voor het jaar 2020 betreft het een bedrag van € 41.000. Hierna resteert een stelpost van € 465.000. Compensatie - Derde deel compensatie via decembercirculaire Herziene stand stelpost na decembercirculaire 2020

1e deel

2e deel

3e deel

Totaal

41

41 465

8 11/05/2021

Pagina 8 van 256

Jaarverantwoording 2020 Uit de (financiële) analyse van de jaarverantwoording 2020 blijkt dat op meerdere plekken sprake is van corona gerelateerde (extra) uitgaven of lagere inkomsten. In sommige gevallen incidentele uitgaven/inkomsten die ten laste/ten gunste van de stelpost moeten worden gebracht, maar ook verschillen in uitgaven en inkomsten waarvan verwacht mag worden dat deze als gevolg van corona slechts een verschuiving laten zien over de jaren heen. We hebben ervoor gekozen de echte direct aan corona toe te wijzen incidentele meerkosten/lagere uitgaven te verrekenen met de stelpost. De mutaties over de jaren heen op de verschillende structurele begrotingsposten laten we buiten beschouwing. Hierbij moet worden gedacht aan de uitgaven en inkomsten huwelijken, paspoorten, rijbewijzen, enz. Hiermee rekening houdend ontstaat het volgende beeld van posen waarvan wordt voorgesteld deze te verrekenen met de stelpost corona: Kosten uit de jaarverantwoording 2020

1e deel

2e deel

3e deel

Totaal

- Meerkosten Wmo

-23

- Meerkosten Jeugdwet

-23

Totaal kosten uit de jaarverantwoording 2020

-46

Herziene stand stelpost na jaarverantwoording 2020

419

Resultaatbestemming De hierna resterende stelpost ten bedrage van € 419.000 wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Voorstel is om het restant van de stelpost over te hevelen naar het jaar 2021 in afwachting van meer duidelijkheid/te ontwikkelen beleid. Dit vooral gezien de gedachte dat veel van de gevolgen van de coronacrisis in de loop van het jaar 2021 (wellicht zelfs 2022) echt zichtbaar en duidelijk worden. Naast de resterende stelpost uit het jaar 2020 waarvan wordt voorgesteld deze bij resultaatbestemming over te hevelen naar het jaar 2021 heeft de gemeente Tubbergen via de decembercirculaire 2020 ook een deel corona compensatie gekregen dat betrekking heeft op het jaar 2021. Het betreft hier een bedrag van € 269.000. In totaliteit heeft de gemeente Tubbergen, rekening houdend met de voorgestelde besluitvorming uit deze jaarverantwoording, voor het jaar 2021 dus de beschikking over een stelpost corona compensatie van € 688.000. Specificatie: Bij resultaatbestemming over te hevelen resterende stelpost 2020

€ 419.000

Ontvangen corona compensatie jaar 2021

€ 269.000

Totaal

€ 688.000

9 11/05/2021

Pagina 9 van 256

2. Nota van aanbieding Indeling jaarstukken Het college biedt hierbij de jaarstukken 2020 ter vaststelling aan de gemeenteraad aan. Met de aanbieding van de jaarstukken legt het college verantwoording af over het gevoerde beleid en beheer in 2020. Uitgangspunt hiervoor is het leveren van een gedegen kwaliteit waarbij het verkrijgen van een goedkeurende verklaring, ook voor de rechtmatigheid, een voorwaarde is. De in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) genoemde jaarstukken bestaan uit:

De jaarstukken zijn het sluitstuk van de Planning & Control-cyclus. In het eerste gedeelte, het jaarverslag, staat het gevoerde beleid centraal. In het jaarverslag wordt de indeling van de begroting 2020 gevolgd en wordt de realisatie van de doelstellingen uit de ambitiebegroting en basisbegroting nader beschouwd. In het tweede gedeelte, de jaarrekening, worden de cijfers gepresenteerd.

Resultaat en analyse Resultaat Verloop resultaten producten Planning & Control op begrotingsbasis 2020 P&C-cyclus 2020 (Bedragen x € 1.000) Saldo primitieve begroting (tekort) Saldo 1e programmajournaal (overschot) Saldo 2e programmajournaal (overschot) Saldo financiële rapportage (overschot) Saldo 2020 op begrotingsbasis (overschot) ten laste van de algemene reserve

11/05/2021

-280 239 95 326 379

10 Pagina 10 van 256

Verloop begroting 2020 versus jaarstukken 2020 Naast de specifieke verantwoording, zoals u die in het vervolg van jaarstukken zult aantreffen gaan wij in dit algemene deel in hoofdlijnen in op de financiële uitkomsten. Onderstaand een opbouw van het uiteindelijke resultaat, zowel vóór bestemming als na bestemming. (Bedragen x € 1.000) Baten Lasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Het gerealiseerde resultaat

Raming 2020 vóór wijziging 42.403 -42.827 -424

Raming 2020 na wijziging 50.639 -53.712 -3.073

827 -403 0

3.076 -3 0

Realisatie 2020 48.581 -48.827 -245 2.476 -939 1.291

Analyse Analyse verschillen reserves Onder de programma’s en in de staat van reserves (en voorzieningen) wordt uitvoerig ingegaan op de verschillende mutaties betreffende de reserves (en voorzieningen). Ook wordt verderop in deze nota van aanbieding nog een nadere toelichting gegeven op het (ontstaan van het) totaal van onze reserves (en voorzieningen). Voor een verklaring van het resultaat voor bestemming (dus zonder de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves) in relatie tot het resultaat na bestemming wordt ook hier even kort stilgestaan bij de verschillen tussen de raming en de realisatie betreffende de onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves. De hogere toevoeging aan de reserves heeft voor het overgrote deel te maken met de winst- en verliesnemingen binnen het grondbedrijf welke leiden tot een hogere storting in de algemene reserve. De dotatie in de reserve fonds kwaliteitsimpuls maakt tevens onderdeel uit van deze stijging. Tevens zijn er lagere onttrekkingen aan de reserves welke te maken hebben met werkzaamheden die in 2020 niet of niet volledig zijn uitgevoerd en in 2021 verder worden opgepakt. Zie hiervoor ook het voorstel met betrekking tot budgetoverheveling. Analyse uitkomsten op hoofdlijnen na bestemming Hierna wordt ter verklaring van het voordelig resultaat (na bestemming) een analyse op hoofdlijnen gegeven.

Vergeleken zijn de werkelijke baten en lasten met de ramingen na verwerkte begrotingswijzigingen.

11/05/2021

11 Pagina 11 van 256

In globale lijnen luidt het overzicht als volgt: Omschrijving (Bedragen x € 1.000) Programma ambitiedeel Nieuw gebouw voor o.a. basisonderwijs te Geesteren Procesgeld duurzaamheid Procesgeld wonen en ruimte Maatschappelijk vastgoed MijnDorp2030 Stimuleringsfonds Programma basisdeel Algemene uitkering Taakmutaties algemene uitkering Stelpost corona Raad- en raadscommissies Eigen risico en uitkeringen aansprakelijkheidsverzekering Voorziening pensioenen wethouders Organisatieondersteuning Kunstwerken infra Gladheidsbestrijding Openbare verlichting Bermen en sloten Onderwijsachterstandenbeleid Leerlingenvervoer Beleid en uitvoering Samenkracht en burgerparticipatie Plan van aanpak toegankelijkheid gehandicapten Besluit bijstandverlening zelfstandigen Bijstandsuitkeringen Beleid en uitvoering Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke ondersteuning Hulpmiddelen Jeugdzorg Eigen bijdrage/abonnementstarief Wmo Wmo ondersteuning individueel Wmo ondersteuning groep Verspreide gronden Dwangsommen toezicht/handhaving vouwen en slopen Overige mee- en tegenvallers Totaal

voordeel

nadeel 25 25 22 48 71 32 109 184 454 45 24 80 61 29 25 85 38 44 34 45 25 110 78 213 55 25 170 91 97 145 40 35 165 2.010

719

Zoals uit het overzicht blijkt wordt het voordelige resultaat over het jaar 2020 ten bedrage van € 1.291.000 (€ 2.010.000 minus € 719.000) voor het overgrote deel veroorzaakt door de stelpost corona (€ 454.000), taakmutaties algemene uitkering (€ 184.000), het sociaal domein (€ 91.000) en de algemene uitkering (€ 109.000). De overige verschillen betreffen veelal afwijkingen die betrekking hebben op de reguliere taken. Deze worden nader verklaard en toegelicht in het jaarverslag en de toelichting op de jaarrekening onder de programma’s.

11/05/2021

12 Pagina 12 van 256

Uit bovenstaand overzicht blijkt dus dat de jaarstukken 2020 met een positief saldo van € 1.291.000 is afgesloten. Dit positieve saldo is voor een deel € 477.000 ontstaan omdat budgetten in 2020 niet volledig zijn aangewend. We stellen voor deze budgetten over te hevelen naar 2021. Over te hevelen budgetten 2020 t.l.v. t.l.v. alg. Totaal reserves middelen (Bedragen x € 1.000) Tubbergen het Papendal van Twente 95 95 0 Kerkenvisie 25 25 0 Interventieplan sociaal domein 290 290 0 Corona compensatie SW bedrijven 82 0 82 Uitvoering plan van aanpak Vitaal Geesteren 17 17 0 Procesgeld vrij liggend fietspad tussen Manderveen en Tubbergen 29 29 0 Herinrichting Almeloseweg Mariaparochie 38 38 0 Centrumplan Albergen 75 75 0 Toekomstbestendige exploitatie en beheer SSRT 28 28 0 Behoud cultureel en materieel erfgoed 10 10 0 Compacte toekomstbestendige winkelgebieden 57 57 0 Procesgeld werk aan de winkel 47 47 0 Procesbudget versterken relatie met middelbaar en hoger onderwijs 37 37 0 Inzet op beeldmerk Glinsterend Tubbergen 14 14 0 Innovatieve agro- en foodsector 15 15 0 Toekomstgerichte erven (buitengebied) 14 14 0 Samenwerken aan biodiversiteit 19 19 0 Procesgeld bereikbaar en aantrekkelijk 20 20 0 Procesgeld bereikbaarheid en aantrekkelijk landelijk gebied 100 100 0 Uitvoeringsplan duurzaamheid gemeentelijke gebouwen 45 45 0 Duurzame energietransitie 698 698 0 Maatschappelijk vastgoed

i.r.t. demografie 1.041 992 48 Van uitbreiding naar inbreiding 798 783 15 Stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling 339 339 0 Stimuleringsfonds 226 194 32 Marketingplan Vasse 21 21 0 MijnDorp2030, faciliteiten en communicatie(K) 34 27 7 Huiskamer Manderveen 202 202 0 Tubbergen Bruist 276 276 0 Herinrichting sportcomplex te Vasse 10 10 0 Gymzaal te Geesteren 200 200 0 Procesgeld ondersteuning via menselijke toolkit 101 101 0 NOT energieloket 3.0 40 40 0 Stimuleringsregeling energietransitie 60 60 0 Voorschoolse voorziening peuters 11 0 11 Inburgering 42 0 42 Verhoging taalniveau statushouders 50 0 50 Brede aanpak dak- en thuisloosheid 18 0 18 Gezond in de stad/kansrijke start 6 0 6 Plan van aanpak toegankelijkheid gehandicapten 25 0 25 Circulaire inkoop 2 2 0 Gezamenlijke maatschappelijke accommodatie te Langeveen 25 0 25 Procesgeld wonen en ruimte 22 0 22 13 11/05/2021 Pagina 13 van 256

Procesgeld duurzaamheid Maatregelen klimaatproof t.b.v. Vasse Opstellen bedrijventerreinvisie Procesgeld MijnDorp2030 Te storten in reserve verplichtingen voorgaande jaren

25 6 4 64 5.401

0 0 4 0 4.923

25 6 0 64 477

Na deze storting in de reserve verplichtingen voorgaande jaren bedraagt het positieve saldo € 814.000 (€ 1.291.000 minus € 477.000). Voordat dit volledige positieve saldo wordt gestort in de algemene reserve wordt een specifieke resultaatbestemming voorgesteld. Hierover is door de raad nog geen besluit genomen. Het gaat hierbij om de volgende mutatie: Bestemming resultaat 2020 (Bedragen x € 1.000) Omschrijving 1 Stelpost corona Totale mutatie te bestemmen resultaat

Totaal 419 419

Zoals in de inleiding onder het deel corona is aangegeven resteert er over het jaar 2020 een bedrag van € 419.000 van de stelpost corona compensatie. Voorgesteld wordt dit resterende bedrag bij resultaatbestemming over te hevelen naar het jaar 2021 in afwachting van meer duidelijkheid/te ontwikkelen beleid. Dit vooral gezien de gedachte dat veel van de gevolgen van de coronacrisis in de loop van het jaar 2021 (wellicht zelfs 2022) echt zichtbaar en duidelijk worden. Na besluit van de raad wordt voorgenoemd bedrag gedoteerd aan de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Het positieve saldo bedraagt dan € 395.000 (€ 814.000 minus € 419.000) en wordt conform bestendige gedragslijn gedoteerd aan de algemene reserve. In de perspectiefnota komen wij terug op de actuele stand van de reserves en het eventueel vrij te besteden bedrag in de reserves. Dit alles rekening houdend met de benodigde weerstandscapaciteit.

Reserves en voorzieningen In samenvattende vorm geven wij onderstaand een overzicht van de mutaties in de reserves en voorzieningen. Saldo 1-1-2020 (Bedragen x € 1.000) Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal reserves Voorzieningen algemeen Totaal voorzieningen ALGEHEEL TOTAAL

4.543 21.141 25.683 4.349 4.349 30.033

Saldo 31-12-2020 5.646 18.880 24.526 4.443 4.443 28.969

Mutatie 1.104 -2.261 -1.157 94 94 -1.064

De afname van de reserves en voorzieningen voor een bedrag van € 1.064.000 wordt deels veroorzaakt door dotatie van het resultaat van 2019 van € 1.648.000, resultaatnemingen van de begroting en tussentijdse rapportages ten bedrage van € 379.000 en door mutaties in het grondbedrijf ten bedrage van € 61.000. Onttrekkingen worden veroorzaakt door dekking van de ambitiebegroting

11/05/2021

14 Pagina 14 van 256

voor een bedrag van € 773.000. Verdere onttrekkingen zijn voor wegen en kunstwerken € 100.000, Agenda van Twente € 136.000 en onderhoud gebouwen € 71.000. Voor een bedrag van € 4.973.000 werd er nog geen beroep gedaan op de reserves (zie budgetoverheveling). In de toelichting op de jaarrekening is een overzicht van alle mutaties van reserves en voorzieningen opgenomen, met daaraan toegevoegd een overzicht van alle mutaties per reserve en voorziening. Verder verwijzen wij tevens naar de paragraaf weerstandsvermogen. Voor de volledigheid moet worden opgemerkt dat in bovenstaande opstelling van de reserves en voorzieningen (nog) geen rekening is gehouden met de voorgestelde toevoegingen op grond van de resultaatbestemming 2019.

Financiële positie en bestemming resultaat Beoordeling financiële positie Bij het beoordelen van de financiële positie dienen wij ook naar financiële vooruitzichten, met daarin opgenomen een weging van de risico's van de gemeente, te kijken. Verder is de reservepositie evenals de aanwendbaarheid daarvan van belang en speelt de hoogte en (onbenutte) belastingcapaciteit een belangrijke rol. De beoordeling op deze plek houden wij beperkt omdat ook in het separaat aan de orde zijnde meerjarenbegroting 2021-2024 wordt ingegaan op de vooruitzichten voor 2021 e.v. De jaarstukken kunnen met een batig saldo (voor bestemming) worden afgesloten. Zoals ook uit de rechtmatigheidsverklaring van de accountant blijkt zijn de begrotingsposten niet substantieel en ontoelaatbaar overschreden.

Bestemming resultaat Het positieve eindresultaat na besluit van de raad bedraagt € 395.000. Dit positieve eindresultaat is een resultante van de in deze nota van aanbieding genoemde voorstellen. Dat wil zeggen dat de rekening een gerealiseerd resultaat kent van € 1.291.000. Daarnaast stellen wij uw raad voor om dit als volgt te bestemmen: a) Toevoeging reserve verplichtingen voorgaand dienstjaar € 477.000. b) Toevoeging reserve incidenteel beschikbare algemene middelen € 419.000. Uiteindelijk blijft het hiervoor genoemde positief resultaat over van € 395.000. Conform bestaand beleid wordt dit bedrag gedoteerd aan de algemene reserve.

11/05/2021

15 Pagina 15 van 256

3. Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) Inleiding In de afgelopen jaren zijn we samen met u hard aan de slag gegaan met MijnDorp2030. Een manier van samenwerken die het volgens ons onmogelijk maakte om het coalitieakkoord op de traditionele manier op te stellen. Daarom hebben wij er na de verkiezingen voor gekozen om samen met u een agenda te maken met daarin zaken waaraan we in de komende jaren gaan werken, de manier waarop we dit gaan doen en wie waar verantwoordelijk voor is.

De opbouw van het MAT ziet er als volgt uit:  Hoe werken wij samen: de doorontwikkeling in de manier van samenwerken met de samenleving (o.a. instrumentenkoffer, participatieprocessen en Omgevingswet).  Kernagenda's: per kern de ambities en vraagstukken waar in 2020 aan gewerkt wordt.  Kern overstijgende agenda's: agenda voor de overstijgende beleidsthema's waar in 2020 aan gewerkt wordt. De inhoud en voortgang van de kernagenda's zijn terug te vinden in de begrotingsapp. De agenda voor de overstijgende beleidsthema's treft u in deze jaarstukken aan.

11/05/2021

16 Pagina 16 van 256

4. Hoe werken wij samen? Begroting 2020: Hoe werken wij samen? Wij geloven in de kracht van onze dorpen, onze inwoners, onze ondernemers en onze maatschappelijke organisaties. Samen denken we na over leefbaarheid en maken we keuzes voor de toekomst. De inwoners spelen hierin de hoofdrol. De inwoners kunnen in veel gevallen problemen beter oplossen dan de overheid. Die handschoen pakken de inwoners veelvuldig op. In MijnDorp2030 denken alle kernen na over de leefbaarheid in hun dorp. Ideeën worden omgezet in concrete acties en samen is de agenda voor de komende periode opgesteld. Van de gemeente vraagt het om niet alles dicht te regelen, maar juist initiatieven te faciliteren, te inspireren en motiveren om nieuwe en betere antwoorden te vinden op gemeenschappelijke uitdagingen. Een daadkrachtige partner is wat we willen zijn, die ruimte geeft en voorwaardenscheppend is voor het initiatief. Deze manier van werken zijn we de afgelopen jaren met elkaar aangegaan en willen wij voortzetten en verbeteren.

Wat willen we bereiken? Om in de toekomst de juiste ondersteuning te bieden aan de samenleving, vraagt dit van de gemeente om een doorontwikkeling in de manier van werken met de samenleving. De eerste periode heeft in het teken gestaan van aanjagen en stimuleren. Ideeën zijn ontwikkeld en de eerste concrete acties zijn een feit. De fase waarin we ons in 2020 bevinden richt zich ook op spiegelen, keuzes maken en prioriteiten stellen. De juiste dingen doen voor de leefbaarheid in de dorpen. In eerste instantie heeft de samenwerking met de samenleving vooral vorm gekregen via MijnDorp2030. In 2019 is het een manier van werken die verankerd moet worden in de gehele organisatie. Van onze eigen ambtelijke organisatie vraagt dit een bewustwordingsproces en een aanpassing op onze manier van werken. Wij willen daarin het volgende bereiken. 1. Bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging van onze rol plaats. Wie willen we zijn en wat betekent dit in de rol die wij aannemen. Deze rol is maatwerk: soms voeren we de regie, in andere gevallen zijn wij ook een van de spelers. Er bestaat niet één ideale of beste rol. Dit kan per beleidsvorming, kern en initiatief verschillen. 2. Van debat naar dialoog: bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de duurzaamheid.

Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief. Wij willen een volwaardige gesprekspartner zijn. Vanuit het goede gesprek de juiste inhoud op tafel. Hierbij is de rol van de raad ook aan verandering onderhevig. De raad wil daarom het besluitvormingsproces meer laten aansluiten bij de samenleving. 3. Op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving. Deze thema’s hebben extra stimulans nodig, omdat het op deze thema’s moeilijker blijkt om initiatieven op te ontwikkelen. Op de andere beleidsthema’s, zoals voorzieningen, zijn we hierin al meer vertrouwd. 4. Wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving. Daadkracht is doen wat nodig is, met voortdurend een focus op de resultaten en effecten die we met elkaar willen bereiken. Hierbij past geen risicomijdend gedrag en regelzucht, maar lef, creativiteit, denken in mogelijkheden en uitdagingen en ruimte voor de samenleving om met elkaar te kunnen vaststellen of we onze ambities behalen. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan. Dit is ook de manier van werken die wij bij de invulling van de Omgevingswet gaan toepassen. Dit vraagt ook voor de samenleving en alle medewerkers van Noaberkracht om dezelfde visie en het juiste gereedschap, zodat wij (raad 11/05/2021

17 Pagina 17 van 256

en college) met plezier de juiste dingen doen voor de samenleving. Daarom willen wij ook inzetten op de juiste kennis, vaardigheden en competenties. 5. De rol van de buurtmannen en –vrouwen wordt versterkt. De gemeente wil de rol en betekenis van buurtmannen en -vrouwen als partner voor de dorpen versterken. De buurtmannen en vrouwen zijn een waardevolle verbinding tussen samenleving en gemeente. Zij vormen de toegang, de schakel tussen beide partijen en zorgen voor partnerschap in de samenwerking. 6. Een andere manier van werken vraagt ook om het verkennen van andere manieren van financieren. De gemeente wil graag samen met inwoners, ondernemers en organisaties experimenteren met de burgerbegroting en de Right to Challenge. Bij de Burgerbegroting mogen inwoners zelf beslissen waaraan het gemeentelijk budget wordt besteed. Right to Challenge houdt in dat inwoners taken van de overheid kunnen overnemen als zij denken dat het anders, beter en/of goedkoper kan. 7. Implementeren van de Omgevingswet. Het landelijke uitgangspunt is om vanuit ambitie en algemene regels gebiedsgericht te gaan werken. De Omgevingswet is veel meer dan een juridische exercitie.

De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking, en de benadering vanuit de initiatiefnemer. Hierbij wordt nauw aangesloten bij de werkwijze die vanuit MijnDorp2030 ontstaan is.

Hoe gaan we dat bereiken? De ontwikkelingen in en met samenleving leiden tot een andere vorm van organisatie, een andere werkwijze, andere vormen van samenwerking en financiering. Als gemeentelijke organisatie moeten we hier mee aan de slag. Het is nodig om binnen de gehele organisatie te professionaliseren en dat bestaat uit de volgende onderdelen: bestuursstijl, communicatie, medewerkers, financiën, (be)sturing, maatschappelijke partners en een instrumentenkoffer. Hieronder is het schematisch weergegeven en staat beschreven aan welke punten we moeten werken om nog meer dan nu een daadkrachtige partner van de samenleving te kunnen zijn.

11/05/2021

18 Pagina 18 van 256

Om de manier van werken te bestendigen in de gehele organisatie gaan wij inzetten op: 1. ‘Instrumentenkoffer’ o Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving. De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:  Participatieladder: mate van participatie. Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de mate van participatie (aan de voorkant).  Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen.  (Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs). 2. Bestuursstijl: o Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. o Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt. 3.

Medewerkers: o Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties  De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders.  Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners. 11/05/2021

19 Pagina 19 van 256

 Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners.  Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering. 4. Financiering o Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). 5.(Be)sturing: o Herijken van de uitgangspuntennotitie. In 2016 is de uitgangspuntennotitie MijnDorp2030 opgesteld. Wij en ook de samenleving heeft zich doorontwikkeld en dit vraagt ook om een evaluatie van de uitgangspuntennotitie. De sturing op deze inspanningen vindt deels plaats binnen het programma Participatieprocessen en deels binnen het programma Ontwikkeling Noaberkracht (verder uitgewerkt in de begroting Noaberkracht).

Wat hebben we gedaan in 2020? - Bestuursstijl Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: o Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. o Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt. Behaalde mijlpalen 2020:  In december 2020 is de Kinderraad van de gemeente Tubbergen officieel geïnstalleerd. De Kinderraad is een aantal keer bij elkaar geweest en heeft onderwerpen geïnventariseerd waar ze mee aan de slag wil. Belangrijkste eerste taak is het zoeken van een nieuwe Kinderburgemeester.  Binnen het college en de gemeenteraad zijn heisessies gehouden over het huidige proces van MijnDorp2030 en het MAT. Er is gesproken over wat goed gaat en welke verbeterpunten er zijn. Dit is gedaan op de onderdelen proces en rolneming, inhoud en financiën. Verschillende aandachtspunten zijn naar voren gekomen. Voordat een besluit wordt genomen over de vervolgacties, wil de gemeenteraad eerst hierover in gesprek met inwoners (dorpsraden/overkoepelende werkgroepen MijnDorp2030).

Raadsleden sluiten dan in kleine groepjes aan bij reguliere vergaderingen van de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen MijnDorp2030.  Vanwege de coronamaatregelen hebben de gesprekken met de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen MijnDorp2030 nog niet plaatsgevonden. De bedoeling is om dat vanaf 2021 in overleg met de dorpen te organiseren, eventueel digitaal.  Op 9 maart 2020 vond een drukbezochte kernavond in Fleringen plaats, waarbij raadsleden en inwoners met elkaar in gesprek gingen over MijnFleringen2030. De andere geplande kernavonden konden door corona helaas niet doorgaan.

11/05/2021

20 Pagina 20 van 256

2019: 



Passend bij de gelijkwaardige positie tussen inwoners en gemeente is voor een nieuwe vergaderstructuur gekozen met onder meer voortzetting van kernavonden. Inmiddels is gestart met deze nieuwe vergaderstructuur. Er zijn drie kernavonden gehouden. Qua samenstelling en dialoogvoering zijn verschillende leerervaringen opgedaan. Er zijn dialoogtrainingen gehouden om betere verdiepende gesprekken te kunnen voeren en om de gelijkwaardige positie te versterken. Daarnaast zijn onze bouwstenen uitgebreid met feiten en cijfers om daarmee de urgentie van onze maatschappelijke opgaven meer samen te ervaren.

Status: Loopt. - Financiering Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). Behaalde mijlpalen 2020:  Het stimuleringsfonds is geëvalueerd. Op basis daarvan wordt in 2021 een voorstel gemaakt of en hoe het leefbaarheidsfonds (of een andere financieringsvorm) ingericht kan worden.  We hebben geconstateerd dat het moment waarin we nu zitten met MijnDorp2030 en het MAT, niet geschikt is om te starten met de Burgerbegroting. Samen met de dorpen bepalen we het juiste moment om te starten met het experiment. 2019:  Wij hebben ons aangemeld bij het ontwikkeltraject van de VNG: Democratisch begroten.  De kansen en risico's van democratisch begroten zijn in beeld gebracht. Op basis van de behoefte van de samenleving en de raad is besloten om dit traject even te 'parkeren'. Status: Voorlopig 'geparkeerd'. - Instrumentenkoffer Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving.

De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:  Participatieladder: mate van participatie. Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de mate van participatie (aan de voorkant).  Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen  (Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs).

11/05/2021

21 Pagina 21 van 256

Behaalde mijlpalen 2020:  De rol 'adviseur samenlevingsgericht werken' is geformaliseerd om ondersteuning te bieden aan medewerkers op het gebied van samenlevingsgericht werken (menselijke toolkit). Deze adviseurs gaan aan de slag met het maken van een handboek samenlevingsgericht werken, als onderdeel van de instrumentenkoffer. Hiervoor is een opdracht opgesteld.  We werken in de praktijk met 'instrumenten' die ingezet worden, zoals bijvoorbeeld een communicatieadviseur.  Het instrument waardebepaling is geëvalueerd en met de uitkomsten daarvan wordt het instrument waardebepaling doorontwikkeld. 2019:  Er is overleg geweest met de portefeuillehouders over wat ze willen met de instrumentenkoffer. De uitkomst hiervan is dat we in eerste instantie inzetten op een overzicht aan voorbeelden over hoe je handen en voeten kan geven aan participatie/samenwerking met de samenleving.  In 2019 is 'hoe werken we samen' onderdeel geworden van proces bestuurlijke besluitvorming. - Medewerkers Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: o Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties  De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend. Bij de behoefte van de stakeholders.  Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners.

 Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners.  Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering. Behaalde mijlpalen 2020:  Het ontwikkeltraject voor de versterking van de rol van buurtman/vrouw op basis van de vastgestelde rolbeschrijving is gestart.  Tijdens de Management Development dagen zijn de uitkomsten van de heisessies over MijnDorp2030 en het MAT en de relatie met organisatieontwikkeling van Noaberkracht (“MATproof” maken) besproken met teamcoaches en programmaregisseurs. En er zijn vervolgstappen bepaald voor onder andere het versterken van het samenlevingsgericht werken in de organisatie.  De rol van adviseur samenlevingsgericht werken is geformaliseerd. De adviseurs werken vanuit deze rol binnen team communicatie. Zij adviseren medewerkers ten aanzien van het betrekken van inwoners bij diverse projecten, processen en initiatieven.  Noaberkracht gaat aan de slag met “Direct Duidelijk”. Hiervoor is een projectplan gereed. 2019:  Vanaf januari 2019 zijn we gestart met de eerste fase uit de opdracht: De behoefteinventarisatie naar de rol-invulling buur(t)man/vrouw bij de belangrijkste stakeholders.  De behoefte-inventarisatie is afgerond. De rolbeschrijving van buur(t)man/vrouw is vastgesteld.

11/05/2021

22 Pagina 22 van 256

Wat hebben we gedaan in 2020? Wat hebben we gedaan voor de Omgevingswet? - Omgevingswet (beleidsvernieuwing) Omschrijving/op te leveren resultaat De inzet van de kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, omgevingsvergunning. Behaalde mijlpalen 2020:  Het opleveren van de conceptwebsite voor de omgevingsvisie.  Het spiegelen van het huidige beleid aan de conceptomgevingsvisie zodat duidelijk wordt wat de impact op het beleid is en welke keuzes en dilemma's de gemeenteraad over moet gaan besluiten.  Het scholenproject is afgerond en opgeleverd.  Afstemming met de buurtgemeenten, ketenpartners en samenwerkingspartners over de omgevingsvisie.  Terugkoppeling aan de samenleving.  Uitwerking van het deelproject voorbereiding op het omgevingsplan.  Verkennen van de gevolgen van de keuzes binnen de visie en de voorbereiding op het omgevingsplan op onze werkwijze rondom vergunningverlening.

 Met meenemen van de medewerkers, college, raadsleden en onze ketenpartners door middel van communicatie, bijeenkomsten en werkvormen o.a.: - Dag van de Omgevingswet - Raadsbijeenkomsten over de rol van de raad en de kerninstrumenten - Themabijeenkomsten met ketenpartners 2019:  De inzet van de kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, omgevingsvergunning.  In 2019 zijn we gestart met het opstellen van een Omgevingsvisie, de volgende stappen zijn daarbij afgerond: * Stap 1 Opstarten en kennismaken. * Stap 2 Analyseren en verkennen. * Stap 3 Naar buiten toe (met twee bewonersavonden en een digitale enquête). * Stap 4 is opgestart: Opschalen / verbinden / vormen.  In december 2018 heeft de raad een besluit genomen over de vernieuwende strategie.  Contouren van het Omgevingsplan zijn verkend. Status: In de zomer van 2020 kwam het bericht dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet doorschuift naar 1 januari 2022. Dat betekent dat voor een deel de planning van het project opschuift, maar voor het opleveren van de conceptomgevingsvisie is eind 2020 als mijlpaal blijven staan. De conceptvisie is afgerond.

11/05/2021

23 Pagina 23 van 256

Persberichten en raadsbrieven Raadsbrief

2020-04 Verslag avonden en enquête Omgevingsvisie samengevoegd 2020 - 6 Raadsbrief proces omgevingswet 2020

- Omgevingswet (informatie en techniek) Omschrijving/op te leveren resultaat Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is het nieuwe online loket dat de centrale plek is waar alle digitale informatie over de fysieke leegomgeving straks samenkomt. Hier kunnen initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden zien wat kan en mag in de fysieke leefomgeving. Behaalde mijlpalen 2020:  De benodigde software voor gemeente Tubbergen is in 2020 aangeschaft en aangesloten op de testomgeving van het Digitaal Stelsel Omgevingswet.  Het deelproject verschuift qua oplevering naar medio 2021. Dit betekent dat de kosten die hiervoor gemaakt worden deels doorgeschoven zijn naar 2021. De nieuwe ingangsdatum biedt de ruimte om een praktijkproef in te bouwen zodat we alvast kunnen oefenen met de inrichting. - Omgevingswet (organisatie en werkwijze) Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking en de benadering vanuit de initiatiefnemer. De gemeente Tubbergen zorgt voor opleiding en bewustwording van het personeel en het door ontwikkelen van werkwijzen.

Behaalde mijlpalen 2020:  Het verkrijgen van een subsidie van het A&O fonds voor onze vernieuwende aanpak rondom intervisie, casuïstiekbespreking en reflectie (Leertafels).  Inrichten van een deelproject Omgevingswet in praktijk rondom de vergunningverlening aangepast wordt aan de veranderingen die de Omgevingswet met zich meebrengt.  Het geven van diverse trainingen aan zowel de medewerkers van Ruimtelijke Ordening als WABO op het gebied van de Omgevingswet.  Door middel van website, intranet, informatiemails en sessies medewerkers, teamcoaches, programmaregisseurs en directie meenemen in de ontwikkelingen rondom de Omgevingswet.  Het nadrukkelijk samen verbinden van de Omgevingswet met de sessies rondom de Regionale Energie Strategie maar ook met de uitgangspunten en de werkwijze van MijnDorp2030 in diverse sessies.  Het deelproject Omgevingswet in de praktijk waarin de veranderde werkwijze opgepakt wordt, is in september in plaats van maart 2020 gestart als gevolg van de coronacrisis. Dit heeft geen impact gehad aangezien de inwerkingtreding ook verschoven is naar 1 januari 2022.

11/05/2021

24 Pagina 24 van 256

Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

0 512 -512

15 997 -982

15 775 -760

0 222 222

0 0 -512

470 0 -512

354 0 -406

-116 0 105

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. MijnDorp2030 (voordeel € 71.000) Dit betreffen nog niet bestede procesgelden MijnDorp2030. Het incidentele budget procesgeld MijnDorp2030 is in 2019 beschikbaar gesteld voor vier jaar. Het restant wordt overgeheveld naar 2021 (zie ook het voorstel voor budgetoverheveling). Stimuleringsfonds (voordeel € 32.000) In de begroting 2019 is een bedrag van € 240.000 beschikbaar gesteld voor het stimuleringsfonds sociaal domein. Het restant van het stimuleringsfonds is op dit moment € 226.000. Dit restant wordt overgeheveld naar 2021 (zie ook het voorstel voor budgetoverheveling). Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk een lagere onttrekking voor het stimuleringsfonds € 101.000. Zie voorstel budgetoverheveling. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2020 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

11/05/2021

25 Pagina 25 van 256

5. Kernagenda's Het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) bestaat uit kernagenda’s en kern overstijgende agenda’s. Elke kern heeft een kernagenda opgesteld. Deze is tot stand gekomen door de kernavonden en de ontwikkelingen in MijnDorp2030. In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp. Met ingang van het begrotingsjaar 2021 (dus met ingang van de begroting 2021) volstaan we in de P&C-documenten met een verwijzing naar de begrotingsapp. In deze begrotingsapp wordt de actuele stand van zaken van de kernagenda’s weergegeven. Zowel inhoudelijk als financieel. Afwijkingen of aanpassingen in de financiële voortgang worden uiteraard ook opgenomen in de betreffende P&C-documenten. Nieuwe en/of aanvullende budgetten worden betrokken bij het opstellen van de perspectiefnota en/of de begroting en krijgen daar al naar gelang de besluitvorming ook een plek. Afwijkingen of andere noemenswaardige financiële zaken worden meegenomen in het programmajournaal en/of de jaarverantwoording. In de thans voorliggende jaarverantwoording volstaan we met de financiële verantwoording van de kernagenda’s met als basis de gegevens uit de begroting 2020. Voor de inhoudelijke verantwoording wordt verwezen naar de begrotingsapp.

Kernagenda's - financieel (Bedragen x € 1.000)

Baten Lasten Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

11/05/2021

Raming Raming Realisatie begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsjaar voor wijziging na wijziging 0 58 -58

113 649 -536

Verschil realisatie versus begr. na wijz. 29 -84 166 483 -137 399

100 0 42

550 0 14

187 0 50

-363 0 36

26 Pagina 26 van 256

6. Kern overstijgende agenda Inleiding In de volgende hoofdstukken ziet u de kern overstijgende agenda’s. Elke kern overstijgende agenda kent kern overstijgende thema’s. De kern overstijgende thema’s zijn in 2019 ontstaan door de input uit de thematour, de bestaande overleggen met maatschappelijke organisaties en thema’s die zijn besproken tijdens de kernavonden. In de kern overstijgende thema’s wordt voor overstijgende beleidsthema’s aangegeven wat er in 2020 op de agenda stond en welke bijdrage de gemeente in 2020 gedaan heeft. De opbouw van de onderdelen kern overstijgende thema's is als volgt:  Wat willen we bereiken?  Wat hebben er daarvoor gedaan?  Waar staan we nu?  Financiële kaders

11/05/2021

27 Pagina 27 van 256

Samen redzaam, gezond meedoen Inleiding De periode 2019-2022 staat in het teken van de transformatie om de toenemende druk op het sociaal domein te verlichten. We willen onze samenleving, onze kernen en onze inwoners in hun kracht te zetten met als doel een positievere gezondheid. Tegelijkertijd willen we de ondersteuning en zorg kwalitatief goed, betaalbaar en bereikbaar houden. Om dit te realiseren werken we de komende periode aan de volgende zaken. Wat gaan we hiervoor als gemeente doen?

Wat willen we bereiken?

Wat willen we bereiken? Onze insteek is de gedachte dat inwoners een goed gevoel van welbevinden hebben. Los van de maatschappelijke waarde die dat heeft, is het zo dat inwoners die zich goed voelen, minder snel een hulpvraag hebben en ondersteuning nodig hebben. Daarom is de onderliggende gedachte dat we als gemeente inzetten op positieve gezondheid. Positieve Gezondheid[1] is de uitwerking in zes dimensies van de bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Dit is te vertalen naar de leefomgeving van inwoners en het faciliteren van positieve gezondheid. Dit doen we door passende algemene voorzieningen en ondersteuning te bieden, een goede leefomgeving in te richten en het leggen van verbindingen in de samenleving. Als gemeente zien wij ook vooral hier onze rol. Onderstaande figuur laat dat mooi zien.

11/05/2021

28 Pagina 28 van 256

De insteek van positieve gezondheid[2] sluit naadloos aan bij de zaken die we als gemeente nastreven namelijk:  Mensen veel meer in contact te brengen met hun kracht in plaats van ze aan te spreken op hun zwakte.  Persoonsgerichte zorg te bieden en echt aan te sluiten op persoonlijke behoeften.  De regie bij de mensen zelf te laten en ze te helpen hun eigen beslissingen te nemen. Daarnaast is het van belang de ondersteuning en zorg bereikbaar en betaalbaar te houden. We willen kwalitatieve goede ondersteuning en zorg bieden, vanuit de gedachte een gezin, een plan, een regisseur voor die inwoners die het nodig hebben. Wat gaan we hiervoor als gemeente doen? In het plaatje hieronder is te zien hoe de ondersteuning en zorg rondom een inwoner, is opgebouwd uit een aantal lagen. Per laag wordt er gewerkt aan versterken van de positieve gezondheid van onze inwoners en het bereikbaar en betaalbaar houden van de ondersteuning en zorg.

11/05/2021

29 Pagina 29 van 256

Om de gestelde ambitie te bereiken is het ook essentieel om meer inzicht en overzicht te krijgen in de interventies en de resultaten en effecten hiervan. Op dit moment zijn een behoorlijk aantal interventies gestart. We kunnen aangeven wat we doen, echter de effecten van de interventies zijn nog niet altijd inzichtelijk. Besturing van het sociaal domein vraagt hier wel om. Het vraagt continu om te analyseren of we de juiste dingen doen. Leveren de interventies de gewenste resultaten op, vragen veranderingen in het sociaal domein om het bijsturen, versnellen of stoppen van bepaalde interventies? Hiervoor starten we het project Grip op sociaal domein. Een ander belangrijk onderdeel is het actief sturen op houding en gedrag. De veranderopgave bestaat voornamelijk uit een veranderende houding en gedrag bij de professional (inclusief gemeente), de inwoner, de mantelzorger en de vrijwilliger. Dit vereist vanuit de onze kant uitleg en coaching op houding en gedrag en heldere communicatie met alle partijen over wat we van elkaar kunnen verwachten. Daarom starten we met werkateliers waarin professionals, inwoners en ambtenaren gezamenlijk na denken over de uitdagingen die er liggen. In de ateliers worden manieren bedacht om deze uitdagingen het hoofd te bieden.

Daarbij wordt ook kritisch gekeken naar hoe zaken nu gaan, hoe we bij kunnen sturen en hoe eenieder daaraan kan bijdragen [1]Machteld Huber, Institute for positive health, https://iph.nl/positieve-gezondheid/ [2] https://iph.nl/positieve-gezondheid/wat-brengt-het/

Langer gezond Wat willen we bereiken?     

Meer of gelijk aantal inwoners ervaren een goede gezondheid Meer of gelijk aantal inwoners bewegen voldoende Meer kinderen van ouders met een lage opleiding zijn lid van een sportvereniging Meer kinderen zijn meestal weerbaar Minder jongeren onder 18 hebben alcohol gedronken de laatste 4 weken

11/05/2021

30 Pagina 30 van 256

(NB. De staat van de bevolking in Tubbergen is nu al nagenoeg optimaal wanneer dat wordt vergeleken met andere Twentse gemeenten. Het gaat nu vooral om het behouden van de goede staat).