Bijlage FAQ windbeleid Tubbergen.pdf

Vragen en antwoorden op weg naar beleid voor windenergie Tubbergen d.d. 03/11/23 In het kader van windbeleid, zijn de raad en de omgeving onder meer geïnformeerd en betrokken via nieuwsbrieven, mailings, groepsgesprekken / bijpraatmomenten, excursies, inloopbijeenkomsten, hoorzitting en raadsbijeenkomsten. Een tijdlijn met contactmomenten is meegenomen onder communicatie en participatie in dit overzicht. Tijdens de groepsgesprekken, hoorzitting, excursie en bijeenkomsten zijn diverse opmerkingen geplaatst en vragen gesteld. De reacties en vragen zijn verzameld en beantwoord in dit overzicht. Daarnaast zijn enkele reacties en vragen gemaild of overhandigd. Ook deze hebben wij zoveel mogelijk op thema verwerkt in het overzicht. De vragen en antwoorden d.d. 03/11/23 zijn beschikbaar op www.tubbergen.nl/windenergie.

Overzicht vragen en antwoorden Energieopgave in gemeente Tubbergen ................................................................................................................. 2 Energiemix .............................................................................................................................................................. 5 Beleid voor windenergie ......................................................................................................................................... 6 Landelijke normen en onderzoeken ..................................................................................................................... 11 Zoekgebieden ........................................................................................................................................................ 12 Clustering opgave voor windenergie .................................................................................................................... 16 Effecten op omgeving ........................................................................................................................................... 17 Mogelijkheden voor inspraak en planschade .......................................................................................................

23 Lokaal eigendom ................................................................................................................................................... 23 Communicatie en participatie ............................................................................................................................... 28 Overige vragen ...................................................................................................................................................... 30

Disclaimer: Het overzicht van vragen en antwoorden is een weergave van de meest gestelde vragen. Het is mogelijk dat een enkele vraag niet in dit overzicht is opgenomen. Veelal gaat dat om de meer gedetailleerde vragen, die mogelijk pas in een later stadium kunnen worden beantwoord. Reacties en vragen die zijn ingezonden in de periode van maart – juni 2023 hebben wij op thema zoveel mogelijk verwerkt in dit overzicht. In de komende periode kunnen vragen mogelijk concreter worden beantwoord, of het kan zijn dat er politieke, wettelijke en/of beleidsmatige ontwikkelingen zijn. Dit overzicht is dan ook een weergave op basis van de huidige inzichten. De vragen en antwoorden worden in de komende periode waar nodig verder aangevuld/aangepast. Heeft u een vraag die u niet terugleest, maar wel in deze fase beantwoord wilt zien, neem dan contact op via duurzaam@tubbergen.nl.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

1/26

Energieopgave in gemeente Tubbergen Wat is de energieopgave in gemeente Tubbergen? Gemeente Tubbergen wil een fijne leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. Wij dragen bij aan de landelijke ambities door onder meer 100% van de elektriciteit duurzaam op te wekken in 2050 en te zorgen dat alle woningen en gebouwen aardgasvrij zijn in 2050. Dat kunnen we niet alleen en ook niet in één keer. Dat doen we in stappen en samen met andere gemeenten. In Twente is binnen de Regionale Energiestrategie (RES) Twente afgesproken dat we 1,5 TWh duurzaam opwekken in 2030. De gemeenten uit Noordoost Twente (Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen) dragen bij met 225 GWh. Aangezien nieuwe technieken nog niet grootschalig toepasbaar zijn in de praktijk, realiseren we onze bijdrage met een mix van zonne- en windenergie. Ontwikkelingen rondom andere technieken worden gevolgd door de RES Twente en de gemeente. Als aantoonbaar is dat deze kunnen worden toegepast en bijdragen aan haalbare en betaalbare oplossingen, dan is inzet van deze technieken ook mogelijk. De verwachting is dat de nieuwe technieken met name voor de opgave na 2030 worden ingezet.

Ambities in Nederland 2030: - Wind op land = 35 TWh - Wind op zee = 89,5 TWh

Ambities in Twente 2030: - Wind en zon: 1,5 TWh - Verhouding wind/zon = 60/40 - Iedere gemeente draagt bij - In Noordoost Twente: 225 GWh

Waarom is de energieopgave nodig? Opwarming van de aarde is niet te stoppen, maar gaat minder hard als we wereldwijd maatregelen nemen. Hiervoor zijn internationale afspraken gemaakt in het Klimaatakkoord (Parijs, 2015). Deze afspraken zijn vertaald in het Nationaal Klimaatakkoord (28 juni 2019). Doel is om de CO2-uitstoot in 2030 met 49% verminderen. Om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn, scherpt het kabinet het doel voor 2030 aan tot tenminste 55% CO2-reductie. Stip op de horizon is om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Zo wil Nederland zorgen dat voldoende schone energie aanwezig is en dat we hierin niet afhankelijk zijn van de energietoevoer door het buitenland. Hoe wordt invulling gegeven aan het bod van 225 GWh in Noordoost Twente? De gemeente Tubbergen draagt bij aan het bod van 225 GWh met een mix van zonne- en windenergie. Hoewel de verdeling tussen zonne- en windenergie niet is vastgelegd bij de vaststelling van het bod RES Twente 1.0, is in Noordoost Twente ter voorbereiding op het concept windbeleid de volgende verdeling voor de vier gemeenten besproken: 63 ha zon op dak 100 ha zonnevelden 9 (hoge) windturbines Wat is het bod van gemeente Tubbergen? Het bod van de gemeente Tubbergen is nog niet vastgesteld. Wel zijn afspraken gemaakt over het totale bod voor Noordoost Twente (= 225 GWh).

Bij de besluitvorming van het windbeleid wil de gemeente Tubbergen ook het bod voor de gemeente vaststellen. Hierover vindt afstemming plaats met de andere gemeenten van Noordoost Twente. Waarom wil gemeente Tubbergen bijdragen aan de energieopgave met windenergie? Wind is, net als zon, een duurzame energiebron. Deze schone energie raakt nooit op en veroorzaakt geen luchtvervuiling. Bovendien komen er geen broeikasgassen vrij, zoals bij fossiele energie en het is een relatief goedkope en efficiënte bron van duurzame energie. De energieopgave is een landelijke opgave waar iedere gemeente een steentje aan bijdraagt. Een mix van zon en windenergie is nodig voor een stabiele energievoorziening. In elk geval voor de transitieperiode. Nieuwe technieken zullen in de toekomst wellicht toepasbaar zijn, maar dat is voor de opgave in 2030 nog niet mogelijk. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

2/30

Windenergie is nodig om de doelstelling in de energieopgave te kunnen realiseren. Met alleen zon op dak wekken we niet genoeg energie duurzaam op. Zonnevelden nemen in verhouding teveel ruimte in beslag om dezelfde hoeveelheid energie op te kunnen wekken als met wind. Zo levert 1 windturbine net zoveel stroom als 15 tot 22 hectare zonneveld. Verder is het zo dat de moderne grotere windturbines in verhouding veel meer energie opleveren. Een windturbine van 240 meter levert voldoende elektriciteit op voor 7.200 huishoudens. Dat is net zoveel als 900 erfmolens. Hoeveel energie is al opgeleverd in de gemeente Tubbergen? De monitor van de RES Twente geeft inzicht in de stand van zaken. De cijfers voor zon op dak zijn gebaseerd op de subsidieaanvragen en gerealiseerde projecten.

In hoeverre wordt een maximum gesteld aan het bod dat we toestaan in de gemeente Tubbergen? De bijdrage die de gemeente Tubbergen wil leveren aan het bod van Noordoost Twente is het uitgangspunt. Hier is geen maximum aan verbonden. Als de gemeente voldoet aan het RES-bod, dan zal er voor de opgave 2030 geen extra inzet worden verwacht. Bij de besluitvorming van het windbeleid wil de gemeente Tubbergen het bod voor de gemeente vaststellen. Hierover vindt afstemming plaats met de andere gemeenten van Noordoost Twente. Het kan zijn dat een extra opgave wordt gevraagd voor de ambities na 2030. Dat zal dan eerst binnen de RES Twente moeten worden besproken. In hoeverre wordt in Twents verband samengewerkt aan de energieopgave? Binnen de RES Twente zijn afspraken gemaakt om gezamenlijk de opgave te realiseren. Hierin draagt iedere gemeente bij aan de totale opgave. Waar mogelijk is sprake van gemeentegrensoverschrijdende samenwerking. In hoeverre kunnen wij aan onze opgave voldoen door te investeren op windenergie op zee of in de polder? Binnen de NPRES is afgesproken dat 70% aan windenergie wordt opgewekt op zee en de overige 30% op land. Dit is doorvertaald in 35 TWh op land en 89,5 TWh op zee in 2030. De opgave voor wind op zee ligt zo hoog, om bijvoorbeeld waterstofproductie mogelijk te maken waardoor bedrijven energieneutraal en aardgasvrij kunnen produceren.

Het Rijk zet in op windenergie op zee, omdat dit een duurzame energiebron is die in ons land grootschalig beschikbaar is. Maar de zee is ook nodig voor andere functies (visserij, scheepsroutes, natuur, mijnbouwactiviteiten). Hierdoor is ook hernieuwbare opwekking op land nodig om de doelstelling te bereiken. Volgens het Planbureau van de Leefomgeving is windenergie op land, net als windenergie op zee, een van de goedkoopste en meest efficiënte bronnen van duurzame elektriciteit. Daarmee is het onmisbaar in de energietransitie. De energiebehoefte in Nederland is zo groot dat iedere gemeente, en dus ook gemeente Tubbergen, een steentje moet bijdragen. Meer weten? Kijk ook op www.windopzee.nl/veelgestelde-vragen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

3/30

Waarom wordt de opgave voor wind op land niet toegevoegd aan de opgave voor wind op zee? Dat is op nationaal niveau bepaald. Bovendien is de opgave voor wind op zee ook hoog en ook daar is beperkt ruimte. In hoeverre werken de gemeenten Dinkelland en Tubbergen samen aan de opgave? In Dinkelland wordt ook gewerkt aan windbeleid. Ook daar wordt gekeken naar een combinatie van afstands- en geluidsnormen en wordt gestreefd naar 100% lokaal eigendom. Het zal echter geen gezamenlijk beleid zijn, waardoor de uitgangspunten per gemeente iets kunnen verschillen. De RES is geen wet, waarom moeten we ons hier aan houden? De RES is inderdaad geen wet, maar het zijn gezamenlijke afspraken tussen verschillende gemeenten en provincie die zijn aangeboden aan het Rijk. In hoeverre zijn er andere mogelijkheden om aan de opgave te voldoen? Binnen de RES Twente zijn afspraken gemaakt om gezamenlijk de opgave te realiseren met een mix van zon- en windenergie. Hierin draagt iedere gemeente bij aan de totale opgave (1,5 TWh in 2030). Ontwikkelingen rondom andere technieken worden gevolgd door de RES Twente en de gemeente. Als aantoonbaar is, dat deze kunnen worden toegepast en bijdragen aan haalbare en betaalbare oplossingen, dan is dit mogelijk. De verwachting is dat de nieuwe technieken met name voor de opgave na 2030 worden ingezet. Daarnaast heeft de opslag van energie onze aandacht.

Het bod voor het energieverbruik in Noordoost Twente is vastgesteld op basis van 50% van het elektriciteitsverbruik. Inmiddels zijn vele zonnepanelen op daken geplaatst en is het elektriciteitsverbruik afgenomen doordat meer huishoudens zelfvoorzienend worden. In hoeverre wordt hier rekening mee gehouden? De verwachting is dat het energieverbruik in de toekomst eerder toeneemt dan afneemt. Bij de vaststelling van de ambities is rekening gehouden met het toenemend verbruik en het feit dat particulieren zon op dak realiseren om het eigen energieverbruik terug te dringen. Ook zal naar verwachting de opgave groter worden na 2030. We willen onafhankelijk zijn van energieaanvoer vanuit het buitenland. Elektriciteit is ook nodig om te kunnen voldoen aan de warmteopgave (aardgasvrij verwarmen van woningen en gebouwen). Hoe duurzaam zijn de zoekgebieden? Bieden zij voldoende ruimte voor de opgave na 2030? Het klopt dat er voor na 2030 een nieuwe opgave zal volgen. Voor nu ligt de focus op de realisatie van de opgave voor 2030. Van 2030 tot 2050 kunnen mogelijk andere technieken worden toegepast. Die opgave wordt niet per sé gerealiseerd met zon- en windenergie.

In hoeverre heeft gemeente Losser besloten om geen windturbines te realiseren? De gemeente Losser heeft besloten om geen windbeleid vast te stellen en de regie hierop bij de provincie te beleggen door middel van een Provinciaal Inpassingsplan (een bestemmingsplan op provinciaal niveau). De Provincie Overijssel is nu een gebiedsproces gestart om windturbines te kunnen realiseren in de gemeente Losser.

Terug ..

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

4/30

Energiemix Waarom is een mix van zonne- en windenergie noodzakelijk? Opwekken met alleen zonne-energie is onvoldoende om het bod te kunnen realiseren. Bovendien streeft de RES Twente naar een verhouding van 60% windenergie en 40% zonne-energie op regionaal niveau, omdat: Deze verhouding bijdraagt aan de stabiliteit van ons energiesysteem, omdat zonne- en windenergie elkaar aanvullen. Als het hard waait is er vaak minder zon en bij veel zon is er meestal minder wind. Ook wordt windenergie ’s nachts en in de winter opgewekt, terwijl zonne-energie vooral overdag en in de zomer wordt opgewekt. De kosten voor opwek via meer zonne-energie dan windenergie aanzienlijk hoger zijn. De gemeenten die geen windenergie gebruiken zorgen daardoor ook voor een hogere energierekening in gemeenten waar juist wel aandacht is voor een goede mix van wind- en zonne-energie. De energie-infrastructuur efficiënter wordt benut en minder investering en subsidie nodig is om windenergie te realiseren. Het opwekken van windenergie beter gecombineerd kan worden met agrarisch grondgebruik. In hoeverre is inzichtelijk hoe de mix van zon- en windenergie kan worden samengesteld, hoeveel dit oplevert aan energie en wat de maatschappelijke kosten zijn? De energie-tool van de RES Twente geeft inzicht in de bijdrage van zonne-energie, zonnevelden en windenergie.

Met deze tool draait u zelf aan de knoppen en krijgt u inzicht in de benodigde mix om de ambities voor duurzame opwek van elektriciteit te kunnen realiseren. In hoeverre maakt de gemeente gebruik van energieopwekking door zon op daken? De gemeente Tubbergen wil zoveel mogelijk zon op dak benutten. Het zal echter niet voldoende zijn om de ambities voor duurzame opwek van elektriciteit te realiseren. Andere energiebronnen zijn ook nodig. In hoeverre draagt zon op dak bij aan het bod voor de RES Twente? Binnen de gemeente Tubbergen worden zoveel mogelijk daken benut, maar dit zal niet voldoende zijn om de ambities voor duurzame opwek van elektriciteit te kunnen realiseren. Zonnepanelen op daken van particuliere woningen (< 45 zonnepanelen) tellen niet mee in het RES-aanbod. Landelijk is in het Klimaatakkoord rekening gehouden met een bijdrage van 7 TWh van zonnepanelen op alle woningen in Nederland. In hoeverre wordt zon op dak volledig benut? Er zijn daken van bedrijven waar nu nog geen zon op dak mogelijk is door bijvoorbeeld de bouwconstructie. Met de invoering van de Omgevingswet zijn er mogelijkheden om zon op dak te verplichten bij onder meer nieuwe bedrijfsgebouwen. In hoeverre worden nieuwe technieken en ontwikkelingen nader onderzocht ter vervanging van windenergie? Voor opgave 2030 gelden deze nieuwe technieken nog niet.

Nieuwe technieken zijn nog niet aantoonbaar toepasbaar in de praktijk. Daarom zijn we genoodzaakt om onze energieopgave te realiseren met een mix van zonne- en windenergie. Ontwikkelingen rondom andere technieken, zoals waterstof, maar ook geothermie en biogas/groengas voor warmte, worden gevolgd door de RES Twente en de gemeente. De ontwikkelingen rondom thorium en kernenergie worden landelijk onderzocht. De verwachting is dat de nieuwe technieken met name voor de opgave na 2030 worden ingezet. In hoeverre wordt aandacht besteed om de ontwikkeling van biogas voor de energietransitie een extra impuls te geven? De gemeente Tubbergen stimuleert de inzet van biogas voor de warmteopgave. De coöperatie Boerengas moet hier een impuls aan geven. Biogas wordt vooralsnog niet ingezet voor de opgave van duurzame opwek elektriciteit. Mogelijk dat in de opgave na 2030 verbinding kan worden gelegd. Binnen de energietransitie wordt de inzet van biogas zeker als waardevol gezien, omdat het aardgasvrij verwarmen van woningen ook vraagt om extra opwek van elektriciteit. Als woningen op een andere wijze verwarmd kunnen worden (dus zonder elektrische warmtepomp), heeft dat een belangrijke meerwaarde. Alle beschikbare bronnen willen we zo optimaal mogelijk benutten. Geïnteresseerden in biogas kunnen zich aanmelden via duurzaam@tubbergen.nl.

In hoeverre is zon op water een goede optie? Zon op water is een mogelijke optie. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

5/30

In hoeverre zijn windwokkels op de daken een oplossing? Kleine windwokkels op de daken worden ingezet voor eigen verbruik en dragen door het kleinschalig rendement niet bij aan de RES opgave. Op dit moment zijn de windwokkels nog niet heel rendabel. In hoeverre is het belang van de energietransitie groter dan de volksgezondheid van de direct omwonenden? De energietransitie is in gang gezet voor behoud van een gezonde leefomgeving in de toekomst, doordat de CO 2 uitstoot hierdoor wordt teruggedrongen. Het belang van de volksgezondheid van direct omwonenden vindt de gemeente ook van groot belang. Om de hinder te beperken wordt onder meer een combinatie van een afstandsnorm en geluidsnorm voorgesteld. De verwachting is niet dat de gezondheid van direct omwonenden in gevaar komt door de komst van windturbines. In hoeverre kunnen erfmolens bijdragen aan de energieopgave? Erfmolens leveren minder energie op dan de grotere moderne windturbines. Ter vergelijking voor 1 windturbine met een tiphoogte van 240 meter zijn voor hetzelfde rendement circa 900 erfmolens nodig. De erfmolens worden ingezet om energie te leveren voor eigen verbruik en worden getoetst aan het ruimtelijk beleid van de gemeente. Ze dragen niet bij aan het bod binnen de RES Twente.

Terug ..

Beleid voor windenergie Waarom is het van belang om lokaal windbeleid vast te stellen? Als de gemeente zelf de regie wil behouden over de ontwikkelingen binnen haar gemeentegrenzen, dan is het nodig om lokaal beleid vast te stellen voor duurzaam opwekken van energie. De Provincie Overijssel heeft de gemeente de mogelijkheid gegeven om windbeleid vast te stellen. In eerste instantie voor 1 juli 2023. Dit is uitgesteld tot 1 januari 2024 door de motie Grip op Wind van Provinciale Staten. Als er geen lokaal windbeleid is, is het huidige bevoegd gezag wettelijk verplicht om de aanvragen van windprojecten te beoordelen. Voor de duurzame opwek van meer dan 5 MW is dat Provincie Overijssel. Dit is al het geval bij 1-2 windturbines en daarmee voor vrijwel alle windprojecten. Zij beoordelen eventuele aanvragen voor windenergie in dat geval op basis van het provinciale beleid, zoals de provinciale Omgevingsverordening en het Provinciaal Programma Energiestrategie Overijssel. Hierbij hoeft de provincie geen rekening te houden met lokale kaders en uitgangspunten, zoals bijvoorbeeld afstands- en geluidsnormen en lokaal eigendom en zeggenschap. Waarom wacht de gemeente niet op de landelijke normen voor afstand en geluid, terwijl de opgave landelijk is? De gemeente Tubbergen heeft in 2021 de routekaart (d.d. 14/09/21) vastgesteld met processtappen om te komen tot windbeleid.

In de routekaart zijn ook landelijke ontwikkelingen als processtap opgenomen: de onderzoeksresultaten van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); ‘heldere’ afstandsnormen vanuit het Rijk, zoals toegezegd in het regeerakkoord. De verwachting was dat het RIVM niet voor 1 juli 2023 (oorspronkelijke deadline van Provincie Overijssel) met een rapport zou komen en dat er op die datum ook geen ‘heldere’ afstandsnormen vanuit het Rijk beschikbaar zouden zijn. Deze twee processtappen konden dus ook niet op tijd worden ingevuld. Inmiddels zijn de concept normen bekend. Deze kunnen nog wijzigen, maar de gemeente houdt rekening met deze normen in het lokaal windbeleid. Toch is lokaal windbeleid nog altijd nodig. Als de gemeente zelf de regie wil behouden over de ontwikkelingen binnen haar gemeentegrenzen, dan is het nodig om voor 1 januari 2024 lokaal beleid vast te stellen voor duurzaam opwekken van energie. Zonder lokaal windbeleid kan het huidige bevoegd gezag (Provincie Overijssel) bij aanvragen van windprojectengeen rekening houden met lokale kaders en uitgangspunten, zoals bijvoorbeeld (lokale) afstands- en geluidsnormen en lokaal eigendom en zeggenschap.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

6/30

De gemeente Tubbergen wil beleid vaststellen voor zonne- en windenergie, zodat aanvragen voor energieprojecten kunnen worden getoetst aan de lokale voorwaarden. Hierin willen wij rekening houden met normen voor afstanden tot woningen en de beperking van geluid. Ook willen wij randvoorwaarden opnemen, zodat we bij de uitvoering kunnen streven naar 100% lokaal eigendom. Waarom wil gemeente Tubbergen het concept windbeleid Noordoost Twente aanscherpen? Er zijn veel zienswijzen op het concept windbeleid ingediend. Mede naar aanleiding van deze zienswijzen, wil gemeente Tubbergen ter bescherming van onze inwoners onder meer geluid en afstandsnormen opnemen om eventuele hinder te beperken. Welke uitgangspunten/beleidskaders stelt de gemeente Tubbergen voor aan de raad? De gemeente volgt de landelijke en provinciale normen, maar werkt dit op sommige vlakken verder uit om inwoners beter te kunnen beschermen. In het lokale windbeleid is opgenomen dat rekening moet worden gehouden met een afstandsnorm van twee keer de tiphoogte met een minimale afstand van 400 meter. Ook is een geluidsnorm van 45 dB Lden van toepassing. Daarnaast wordt onder meer een geluidsnorm geëist van 39 dB Lnight om geluidshinder in de nacht te beperken. Dat biedt gedurende de avond en de nacht extra bescherming tegen mogelijke geluidshinder.

Met 45 dB Lden veroorzaakt de windturbine in de praktijk minimaal 60% minder geluid bij omliggende woningen dan bij de norm uit het concept windbeleid van Noordoost Twente. Verder mogen windturbines geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen. Omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten is enige slagschaduw niet geheel te voorkomen. In het concept windbeleid Noordoost Twente is een clustering opgenomen van minimaal 3 windturbines. Een cluster moet qua afstand een samenhang hebben en kan gemeentegrensoverschrijdend zijn. Dit is van belang voor behoud van de ruimtelijke kwaliteit. Bovendien is er vanaf 3 windturbines voldoende rendement en financiële haalbaarheid. Dat komt doordat bij een clustering gebruik kan worden gemaakt van één aansluiting voor meerdere windturbines. Om voldoende rendement te garanderen, wordt tussen windturbines met een tiphoogte van 240 meter, circa 500 meter afstand aangehouden tussen de windturbines onderling. Bij lagere windturbines zal de onderlinge afstand minder kunnen zijn. Bij de verfijning van de zoekgebieden voor windturbines is geen rekening gehouden of er voldoende ruimte is voor een clustering van minimaal 3 turbines. Bij de bespreking en de besluitvorming van de kadernota in de raad (d.d.02/05/23), heeft de raad besloten dat een clustering van minimaal 2 windturbines ook volstaat.

De Provincie Overijssel heeft in juli 2023 besloten windturbines te willen clusteren op provinciaal niveau. Hiervoor zijn clustergebieden aangewezen. Het zoekgebied Almelo Tubbergen Twenterand (ATT) is onderdeel van een van deze clustergebieden. Daarbuiten is het mogelijk om windprojecten te realiseren, maar dan is een ruimtelijke samenhang vereist van minimaal 4 windturbines. De zoekgebieden zijn daardoor beperkt tot het gebied Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) en het gebied langs de grens bij Langeveen. Zo wil de gemeente meer duidelijkheid bieden naar de inwoners waar wel of juist geen ontwikkelingen mogelijk zijn als rekening wordt gehouden met de lokale kaders. De raad beslist 19 december 2023 over het voorstel voor windbeleid. In het zoekgebied Langeveen passen geen 4 turbines, maar hier geldt dat de provincie de ruimtelijke samenhang met windturbines in Duitsland nog niet heeft uitgesloten. Het zoekgebied van Langeveen valt daarnaast grotendeels binnen de begrenzing van het Traktaat van Meppen. Hierdoor kunnen windturbines alleen worden gerealiseerd met toestemming van de bevoegde gezagen in Duitsland en de provincie Overijssel. Hierover is nog geen besluit genomen en vindt nog afstemming plaats tussen Duitsland en de provincie Overijssel. Hoe groot is afstand tussen windturbines? Dat is geen beleidskeuze, maar een keuze van de ontwikkelaar.

Commerciële ontwikkelaars willen graag 500 meter afstand onderling, zodat de opbrengst voldoende is. Dichter bij elkaar levert minder op. Een lokale coöperatie of de omgeving kan mogelijk tot een andere keuze komen als zij de opbrengsten niet voorop stellen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

7/30

Welke bestuurlijke keuzes heeft de gemeenteraad? Het beleid voor windenergie wordt voorgelegd aan de raad. De bestuurlijke keuzes die worden voorgelegd, hebben onder meer betrekking op: Het beperken van hinder voor direct omwonenden (afstand tot woningen, geluidsnorm, slagschaduw) Clustering van windturbines Streven naar 100% lokaal eigendom Zoekgebieden Wat is het gevolg als de raad het windbeleid niet vaststelt? De raad beslist over het windbeleid en kan ook besluiten om het windbeleid niet of aangepast vast te stellen. Als het windbeleid niet wordt vastgesteld, dan zal het provinciaal beleid van toepassing zijn om aanvragen te beoordelen. De aanvragen worden dan getoetst op basis van provinciaal beleid, zoals de provinciale Omgevingsverordening en het Provinciaal Programma Energiestrategie Overijssel. De Provincie Overijssel biedt de gemeente Tubbergen de mogelijkheid om voor 1 januari 2024 beleid vast te stellen. In hoeverre is er ruimte om windturbines te plaatsen waar er maar twee mogelijk zijn? Dat is alleen mogelijk binnen de grotere clustergebieden die door de provincie zijn aangewezen. Daarbuiten is een (gemeentegrensoverschrijdende) ruimtelijke samenhang vereist van minimaal 4 windturbines.

In hoeverre kan de energieopgave mee met de ontwikkelingen rondom het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG)? In het PPLG wordt gewerkt aan grote opgaven zoals de stikstofaanpak en de Kaderrichtlijn Water (KRW). Dit zijn net als de energieopgave grote en complexe opgaven. Er vindt afstemming plaats tussen de beleidsterreinen, maar als de opgaven gecombineerd worden, dan is de verwachting dat dit te groot wordt en dat hierdoor 2030 niet meer haalbaar is. Wat is het effect van boeren die stoppen? Het gaat om de afstand tot woningen. Als de woonfunctie van de boerderij vervalt, komt er ruimte vrij. Als de gronden gebruikt worden voor landbouw, heeft dat geen effect. Als nieuwe woningen op een erf worden geplaatst in het kader van Rood voor Rood, dan ontstaat er minder ruimte. Hiervoor is een herziening van het bestemmingsplan noodzakelijk. Het is de vraag of wordt meegewerkt aan een bestemmingsplan voor woningbouw nabij een potentiële locatie in een zoekgebied. In hoeverre is vastgelegd in de Omgevingsvisie en het bijbehorende fundament waar grotere clustering mogelijk is? In het fundament is een aantal clustergebieden aangewezen op een globale kaart. De grote clustergebieden die in juli 2023 zijn aangewezen door provincie Overijssel zijn in lijn met deze gebieden.

Het gemeentegrensoverschrijdende zoekgebied Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) maakt deel uit van een van deze gebieden. Het beleidsvoornemen van provincie Overijssel (d.d. 18 juli 2023) wordt verwerkt in het Provinciaal Programma Energiestrategie Overijssel (PPE). Dat betekent niet dat alle windturbines die noodzakelijk zijn geplaatst worden in de grote clustergebieden. Ook in deze gebieden is beperkt ruimte. Buiten deze clustergebieden is een ruimtelijke samenhang vereist van minimaal 4 windturbines. In hoeverre gaat de gemeente Tubbergen zelf windturbines ontwikkelen? De gemeente is verantwoordelijk voor het stellen van beleid. Met het vaststellen van de zoekgebieden, stelt de gemeente kaders waar ontwikkeling mogelijk is. De gemeente is in principe geen ontwikkelaar. Wel kan de gemeente besluiten om (mede)initiatiefnemer te zijn. Hoe worden vergunningaanvragen getoetst? Als het lokale windbeleid wordt vastgesteld, is dat het toetsingskader voor aanvragen. De aanvraag moet aan alle eisen/voorwaarden voldoen. Als windbeleid niet wordt vastgesteld, worden aanvragen getoetst op basis van provinciaal beleid. In hoeverre zijn windturbines te realiseren als een grondeigenaar niet mee wil werken? Op basis van het beleid kan de gemeente Tubbergen niemand dwingen en dat wil de gemeente ook niet. De gemeente Tubbergen stimuleert en faciliteert juist de initiatieven uit de samenleving.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

8/30

De gemeente stelt de zoekgebieden vast. Vervolgens is het van belang dat een initiatiefnemer een aanvraag indient. Dat zal in overleg gaan met de grondeigenaar. Op dit moment wordt de energieopgave gerealiseerd op basis van vrijwillige medewerking. Dat wil zeggen, dat als een grondeigenaar niet mee wil werken, windenergie op die gronden ook niet te realiseren is. De gemeente Tubbergen zal niet onteigenen. Het windbeleid betekent niet dat er ook daadwerkelijk op alle plekken in de verfijnde zoekgebieden windturbines komen. Zoekgebieden zijn de gebieden waar het beleidsmatig en technisch mogelijk is om windenergie te realiseren. De zoekgebieden worden niet verwijderd van de kaart als een grondeigenaar niet wil meewerken. Als het bod van 1,5 TWh in Twente niet wordt gerealiseerd, wordt in de RES Twente opnieuw beoordeeld wat nodig is om windenergie te kunnen realiseren. In hoeverre kunnen de Gedeputeerde Staten (GS) in de demissionaire fase dit soort grote besluiten nemen? GS was tot 12 juli 2023demissionair. Tijdens de formatie is aangegeven, dat de demissionaire GS een besluit mogen nemen als het gaat om de energietransitie. Dit is na te lezen in de brief aan de Colleges van B&W van Gedeputeerde Staten. Inmiddels is GS geïnstalleerd. Zij hebben op 18 juli 2023 het voorgenomen beleid voor de realisatie van windenergie vastgesteld.

Hoe is het proces verlopen om te komen tot windbeleid? En hoe gaat het verder? In 2020 hebben de gemeenten van Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen concept windbeleid opgesteld voor Noordoost Twente. Dit concept windbeleid heeft vanaf november 2020 ter inzage gelegen. Aangezien de terinzagelegging in coronatijd heeft plaatsgevonden en de gemeente voldoende ruimte wilde geven om te reageren, is de periode van terinzagelegging verlengd tot en met 5 februari 2021. Inwoners en andere geïnteresseerden zijn geïnformeerd over het concept windbeleid Noordoost Twente via een webinar (d.d. 18/11/20). Mede naar aanleiding van de zienswijzen op het concept windbeleid, heeft de gemeenteraad van Tubbergen (d.d. 14/09/21) de routekaart vastgesteld om te komen tot definitief windbeleid. In de routekaart zijn ook landelijke ontwikkelingen als processtap opgenomen: de onderzoeksresultaten van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM); ‘heldere’ afstandsnormen vanuit het Rijk, zoals toegezegd in het regeerakkoord. Op 16 februari 2022 had de gemeenteraad besloten om de vaststelling van beleid voor zon- en windenergie uit te stellen tot alle stappen uit de routekaart zijn doorlopen. De communicatie met de omgeving is tijdelijk gestopt, tot de normen bekend zouden worden.

De verwachting was echter, dat het RIVM niet vóór 1 juli 2023 met een rapport zou komen en dat er voor medio 2023 ook geen ‘heldere’ afstandsnormen vanuit het Rijk beschikbaar zouden zijn. Als de gemeente zelf de regie wil behouden over de ontwikkelingen binnen haar gemeentegrenzen, dan is het nodig om lokaal beleid vast te stellen voor duurzaam opwekken van energie. Daarmee is de gemeente aan de slag gegaan. Er lag een voorstel voor beleid klaar om behandeld te worden in het College van B&W en vervolgens de gemeenteraad. Op 21 juni 2023 nam Provincie Overijssel de motie Grip op Wind aan. De mogelijke gevolgen voor het Tubbergse windbeleid waren op dat moment niet duidelijk, waardoor het College besloot het vaststellen ervan nogmaals uit te stellen. Inmiddels weten we dat er vóór 1 januari 2024 lokaal windbeleid moet zijn. Is dit er niet, dan zal het huidige bevoegd gezag (provincie Overijssel) aanvragen van windprojecten in behandeling nemen en toetsen aan provinciaal beleid en de uitgangspunten van het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) (13/12/22). Hierin wordt dan geen rekening gehouden met lokale kaders en uitgangspunten, zoals bijvoorbeeld afstands- en geluidsnormen en het streven naar 100% lokaal eigendom. Als eerste stap om te komen tot windbeleid, heeft gemeente Tubbergen eind 2021 de zoekgebieden voor windenergie verfijnd.

In verband met de coronamaatregelen zijn de inloopavonden afgelast. De omgeving is destijds geïnformeerd via gespreksrondes (december 2021). Na een langere periode, waarbij de gemeente en haar inwoners vooral in afwachting waren van de landelijke normen, is het communicatieproces met de samenleving eind 2022 weer opgestart. De gemeenteraad is tijdens een themasessie Leefomgeving van de Toekomst geïnformeerd over alle ontwikkelingen binnen de kaders van deze ambitielijn.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

9/30

Vervolgens zijn de raad en de samenleving als volgt geïnformeerd en betrokken. Hierin zijn ook relevante ontwikkelingen meegenomen: 01/11/22: Themasessie voor de raad Leefomgeving van de Toekomst: o Eerste toelichting op urgentie van vaststelling windbeleid en introductie effecten van het hanteren van criteria/normen voor windenergie. 09/11/22: Nieuwsbrief 1. Leefomgeving van de Toekomst 13/12/2022: Vaststelling Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) door Gedeputeerde Staten o Traktaat van Meppen niet meer van toepassing o Natuur Netwerk Nederland: maatwerk mogelijk 06/03/23 – 09/03/23: Groepsgesprekken vertegenwoordigers belangenorganisaties voorstel kadernota op hoofdlijnen: o Werkgroepen tegen windenergie zoekgebieden Langeveen – Manderveen – Mander  Werkgroepen Albergen destijds nog niet bereikt, in mei 2023 contact hervat  Werkgroep Weitemanslanden in overleg geannuleerd o Belangenorganisaties (werkgroepen duurzaamheid, lokale energie coöperatie, erfcoach, kernraden) 06/02/23: Nieuwsbrief 2.

Leefomgeving van de Toekomst 11/04/2023: hoorzitting insprekers kadernota in commissie Omgeving en Economie 17/04/2023: bestuurlijke bespreking kadernota 13/04/2023: Terugkoppeling per mail waterwinning Manderveen en afstemming Samtgemeinde Uelsen en Landkreis Grafschaft Bad Bentheim Traktaat van Meppen o Traktaat van Meppen: afstemming provincie Overijssel (bevoegd gezag) en bevoegd gezag Duitsland 24/04/23: Informatieavond gemeenteraden Twente met gastsprekers Gezondheid en lokaal eigendom 02/05/2023: Bespreking en besluitvorming kadernota in raadsvergadering 13/05/2023: excursie zoekgebieden gemeente Tubbergen en in gesprek met omwonenden 22/05/23: Inloopbijeenkomst zoekgebied windenergie Albergen (circa 60 bezoekers) 25/05/23: Inloopbijeenkomst zoekgebied windenergie Geesteren-Weitemanslanden (circa 100 bezoekers) 01/06/23: Inloopbijeenkomst zoekgebied windenergie Langeveen-Manderveen-Mander (circa 110 bezoekers) Mei/juni 23: Reacties verwerkt in het beleid voor windenergie 31/07/23: Nieuwsbrief 3. Leefomgeving van de Toekomst Vervolgens worden nog de volgende stappen genomen: 19 december 2023: Windbeleid in de raad ter bespreking en besluitvorming o Direct omwonenden en andere geïnteresseerden worden geïnformeerd en kunnen gebruik maken van de mogelijkheid om in te spreken tijdens de commissievergadering van 6 december 2023.

o De Reactienota met antwoorden op de zienswijzen is een bijlage bij het windbeleid. Deze Reactienota wordt ook persoonlijk aan de indieners toegezonden. Begin 2024: Start klankbordgroep: Mede op basis van het besluit van raad wordt bepaald welke ontwikkelmogelijkheden verder worden vormgegeven (vrij laten aan de markt, maatschappelijke tender, gebiedsovereenkomst of overheid als (mede) initiatiefnemer). De klankbordgroep en een vertegenwoordiging van andere geïnteresseerden/betrokkenen kunnen hierover meedenken. Daarnaast heeft de klankbordgroep een rol bij het bepalen van gezamenlijke uitgangspunten voor realisatie van windenergie om bijvoorbeeld eventuele hinder zoveel mogelijk te beperken, de wijze waarop invulling wordt gegeven aan de MER-procedure bij projectaanvragen en de wijze waarop lokaal eigendom wordt vormgegeven en de verdeling van de lusten en lasten. Begin 2024: openstelling voor aanvragen voor windprojecten op basis van voorwaarden die passend zijn bij de ontwikkelvarianten. Wanneer worden de zienswijzen beantwoord? De zienswijzen over het concept windbeleid van de gemeente Tubbergen worden beantwoord in een Reactienota, voorafgaand aan het vast te stellen beleid voor windenergie in de gemeente Tubbergen. De ingebrachte reacties uit 2020 wegen mee in het op te stellen windbeleid.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

10/30

Welke mogelijkheden zijn er om bezwaar in te dienen tegen windenergie? Het concept windbeleid Noordoost Twente heeft van 10 november 2020 tot en met 5 februari 2021 ter inzage gelegen. De zienswijzen die hier tegen zijn ingediend, worden meegewogen bij de ontwikkeling van het definitieve beleid. De reacties en vragen in de periode van maart tot en met juni 2023 zijn meegenomen om te komen tot dit beleidsvoorstel. Het is nu aan de raad om het windbeleid voor de gemeente Tubbergen vast te stellen. Inspreken is mogelijk tijdens de commissievergadering op 6 december 2023 plaatsvindt. Hiervoor kunt u zich aanmelden via griffie@tubbergen.nl. Vervolgens beslist de raad naar verwachting op 19 december 2023. Het is niet mogelijk om een zienswijze in te dienen tegen het definitieve windbeleid. Na de vaststelling van windbeleid kunnen er aanvragen worden ingediend. Op het moment dat er een projectaanvraag plaatsvindt, is het mogelijk om tegen de vergunning een bezwaarschrift in te dienen. En vervolgens is het mogelijk om in beroep en hoger beroep te gaan bij respectievelijk de rechtbank en de Raad van State. Vanaf wanneer is de ontwikkeling onherroepelijk? Als vergunning is verleend aan een projectaanvraag en de planologische procedures zijn doorlopen. Na een eventuele uitspraak van de Raad van State is de ontwikkeling onherroepelijk.

In hoeverre kan het beleid worden herzien als het eenmaal is goedgekeurd door de raad? Beleid kan worden herzien als er nieuwe ontwikkelingen en/of inzichten zijn. Dat zou bijvoorbeeld het geval kunnen zijn als de landelijke normen strenger zijn dan de voorgestelde lokale normen. Het is niet mogelijk om alle mogelijke grote ontwikkelingen te voorzien die wijzigingen in beleid kunnen veroorzaken. Als er sprake is van wijzigingen rondom windbeleid, zal de gemeente de betrokkenen die zich hebben aangemeld om op de hoogte te blijven een bericht sturen. Daarnaast zal dit worden aangekondigd via de reguliere communicatiemiddelen, zoals de website en de huis aan huis krant.

Terug ..

Landelijke normen en onderzoeken Wanneer volgt meer duidelijkheid over de resultaten van de plan-m.e.r.? Op 23 december 2021 is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor de plan-m.e.r. voor de milieunormering (NRD) ter inzage gelegd. Daarop konden tot 16 februari 2022 zienswijzen worden ingediend. Het m.e.r.-traject is eind 2022 afgerond. Samenhangend hiermee worden nieuwe milieuregels opgesteld. Zowel het plan-m.e.r. als de nieuwe milieuregels zijn op 12 oktober 2023 ter inzage gelegd tot en met 22 november. Er is dan ook inspraak mogelijk via de internetconsultatie. Lees meer over de terinzagelegging op www.platformparticipatie.nl/windturbinesleefomgeving. De nieuwe regels moeten verder, net als alle wetten en regelgeving, langs de Tweede Kamer en de Raad van State. In zijn Kamerbrief van 23 december 2022 geeft de minister voor Energie & Klimaat aan dat diverse procedurele stappen meer tijd vragen dan voorzien. De verwachting is dat de nieuwe landelijke milieuregels niet eind 2023, maar in de loop van 2024 in werking zullen treden. Lees meer over de landelijke ontwikkelingen rondom de Plan-m.e.r, inclusief een meer gedetailleerde planning.

(bron: Helpdesk wind op land) Welke normen zijn nu van toepassing voor de realisatie van windturbines als er geen landelijke normen zijn? De Raad van State heeft aangegeven dat provincies en gemeenten hun eigen normen kunnen stellen voor geluid, slagschaduw en externe veiligheid. Dat is niet nieuw. Provincies en gemeenten hadden die ruimte om eigen milieunormen toe te passen altijd al. Provincies en gemeenten moeten daarbij wel goed uitleggen waarom die normen gekozen zijn voor het desbetreffende windpark. De motivering moet actueel zijn en specifiek gericht op de situatie van het windpark. Lees meer over eigen lokale normen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

11/30

Wat gebeurt er als de landelijke normen van kracht zijn? Gelden dan de lokale normen van Tubbergen nog altijd? Gemeente Tubbergen heeft in het windbeleid dat is voorgelegd aan de gemeenteraad, rekening gehouden met de uitgangspunten die provincie Overijssel medio 2023 heeft vastgesteld en de landelijke concept normen uit het ontwerp besluit. Lees meer over landelijke normen en eigen normen. In hoeverre kan het zijn dat windturbines al gebouwd worden of de vergunning verleend, voordat de landelijke afstandsnormen bekend zijn? De bouw van windturbines duurt 6-8 jaar en de vergunningverlening moet voor 1 januari 2025 gerealiseerd zijn. De concept normen liggen ter inzage van 12 oktober tot en met 22 november 2023. De verwachting is dat de nieuwe landelijke milieuregels na verwerking van de zienswijzen in 2024 in werking zullen treden.

Terug ..

Zoekgebieden Hoe zijn de zoekgebieden tot stand gekomen? Noordoost Twente is aangemerkt als Nationaal Landschap. De provincie heeft in afstemming met de gemeenten in 2020/2021 bepaald dat zoekgebieden aan de grenzen van het Nationaal Landschap Noordoost Twente mogelijk zijn. Daarbinnen zijn de zoekgebieden uitgesloten. Dit is bevestigd in het besluit van Provinciale Staten d.d. 27/01/21. Hierdoor liggen de zoekgebieden aan de rand van de gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen. Inmiddels is de Provinciale Omgevingsverordening (november 2022) hierop aangepast. Vervolgens is op basis van een landschappelijke analyse bepaald waar windturbines mogelijk zijn in Tubbergen. De zoekgebieden m.b.t. de landschapstypes zijn gebaseerd op een rapport van H+N+S ´Herdefiniëren grens nationaal landschap´. Ter verduidelijking: Op 27 januari 2021 heeft Provinciale Staten als volgt besloten: “Bij de eerstvolgende actualisatie van de Omgevingsverordening een uitzonderingsbepaling op te nemen in de aanwijzing van het Nationaal Landschap Noordoost-Twente waardoor het mogelijk wordt om windturbines toe te staan binnen de zoekgebieden die door de NOT-gemeenten zijn aangewezen.” In dit besluit verwijzen Provinciale Staten naar de zoekgebieden die door de NOT-gemeenten zijn aangewezen in het concept windbeleid.

Deze zoekgebieden zijn gemarkeerd met rode stippellijnen en waren opgenomen in het concept windbeleid Noordoost Twente (2020). Via deze link naar de vergadering van Provinciale Staten d.d. 27/01/21 vindt u meer informatie over het voorstel dat is aangenomen (punt 11) en de bijbehorende documenten. In hoeverre zijn de zoekgebieden al vastgesteld? De zoekgebieden in Noordoost Twente zijn nog niet vastgesteld. De gemeente Tubbergen wil de zoekgebieden vaststellen bij de besluitvorming door de raad over het windbeleid. De raad stelt niet het verfijnde zoekgebied vast, alleen het grotere zoekgebied met de kaders. Waarom zijn de zoekgebieden verfijnd? De gemeenten hebben afgesproken binnen de RES Twente en met provincie Overijssel dat beleid voor windenergie is vastgesteld, inclusief zoekgebieden. De provincie Overijssel geeft gemeenten tot 1 januari 2024 gelegenheid om windbeleid vast te stellen. De zoekgebieden die worden opgenomen in het windbeleid, wil de gemeente verfijnen op basis van wettelijke en beleidsmatige criteria, om inzichtelijk te maken of er überhaupt ruimte is voor windturbines binnen het zoekgebied.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

12/30

Hoe zijn de zoekgebieden verfijnd? Het verfijnen is gedaan aan de hand van criteria die wettelijk en beleidsmatig zijn vastgesteld. De wettelijke criteria zijn: De laagvliegroute: windturbines moeten verder dan 80 meter van de laagvliegroute worden geplaatst. Verharde wegen: windturbines moeten verder dan 20 meter van wegen worden geplaatst. Leidingen en kabels: windturbines moeten verder dan 225 meter van hoofdleidingen en kabels worden geplaatst. Panden: windturbines moeten verder dan 75 meter van panden, zoals stallen en schuren, worden geplaatst. Vervolgens zijn de zoekgebieden op basis van het beleidsvoorstel en provinciale en landelijke ontwikkelingen aangepast. De gemeenteraad beslist welke keuze wordt gemaakt als het gaat om de criteria op basis van het concept windbeleid. In hoeverre is het Traktaat van Meppen van kracht? Op dit moment is het onduidelijk of het Traktaat van Meppen nog van toepassing is. De bevoegdheid in Nederland ligt bij provincie Overijssel. In Duitsland is het momenteel onduidelijk wie het bevoegd gezag is. De Duitse gemeenten willen het traktaat handhaven. Provincie Overijssel is van mening dat het traktaat niet meer rechtsgeldig is. De provincie heeft hierover afstemming met Duitsland. Wij zijn in afwachting van deze uitkomst.

Wat houdt het Traktaat van Meppen in? Het Traktaat van Meppen zijn afspraken uit 1824 en legt de grens vast tussen het voormalige Koninkrijk Hannover en Nederland. In artikel 5 van het Traktaat van Meppen is afgesproken, dat zowel Nederland als Duitsland (Nedersaksen als rechtsopvolger van het Koninkrijk van Hannover) geen bouwwerken, met uitzondering van ‘staatsgebouwen of verdedigingsinrigtingen’, toestaan binnen een afstand van 377 meter van de grens, tenzij de bevoegde gezagen anders overeenkomen. Provincie Overijssel heeft besloten dat de noodzaak voor artikel 5 van het Traktaat van Meppen dat de afstand van 377 meter regelt, is weggevallen. Wat zijn de gevolgen als het Traktaat van Meppen van kracht blijft? Als het Traktaat van Meppen van kracht blijft, komt het verfijnde zoekgebied Langeveen (aan de grens met Duitsland) te vervallen. In hoeverre is een zoekgebied mogelijk nabij het waterwingebied Manderveen? Er gelden geen wettelijke beperkingen om windturbines te plaatsen in het waterwingebied. Naar aanleiding van vragen van inwoners uit de omgeving van het waterwingebied van Manderveen, heeft de gemeente nagevraagd bij Vitens of er beleidsmatig beperkingen gelden. Op basis van de uitgevoerde verfijning/verdieping in het zoekgebied ziet Vitens geen mogelijke locaties dicht bij de winputten, waardoor er op voorhand geen beperkingen lijken te zijn.

Als er een aanvraag is voor realisatie van een windturbine in dit gebied, dan zal onderzoek moeten plaatsvinden en wederom contact worden gezocht met Vitens voor nader onderzoek. Voor nu gaat het om de voorbereiding van beleid voor windenergie. In hoeverre is rekening gehouden met de landschappelijke waarde in de zoekgebieden? In de technische analyse is rekening gehouden met landschappelijke waarden. Mede op basis hiervan zijn de zoekgebieden tot stand gekomen. Bij vergunningverlening wordt een ecologisch onderzoek uitgevoerd, om exact de mogelijkheden te bepalen. Naar welke locaties is gekeken voor de potentiële ontwikkeling van windturbines? Voor de gehele zoekgebieden in de gemeente Tubbergen is onderzocht wat mogelijk is. Waarom mogen er geen windturbines buiten het zoekgebied worden ontwikkeld? De provincie heeft in afstemming met de gemeenten in 2021 bepaald dat zoekgebieden aan de grenzen van het Nationaal Landschap Noordoost Twente mogelijk zijn. Daarbinnen zijn de zoekgebieden uitgesloten. Dit is bevestigd in het besluit van Provinciale Staten d.d. 27/01/21. Hierdoor liggen de zoekgebieden aan de rand van de gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen. Inmiddels is de provinciale omgevingsverordening hierop aangepast. Vervolgens is op basis van een landschappelijke analyse bepaald waar windturbines mogelijk zijn in de gemeente Tubbergen.

De zoekgebieden m.b.t. de landschapstypes zijn gebaseerd op een rapport van H+N+S ´Herdefiniëren grens nationaal landschap´.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

13/30

In hoeverre wordt het verfijnde zoekgebied groter als er 1 of meer woningen worden weggekocht? Dan zal er meer ruimte ontstaan. In hoeverre is er voldoende ruimte in de gemeente Tubbergen om windturbines te plaatsen? De ruimte voor windturbines in de gemeente Tubbergen is beperkt. Mede door provinciale en landelijke ontwikkelingen en de lokale beleidskeuzes zijn de zoekgebieden beperkt tot het gebied tussen Almelo, Tubbergen en Twenterand (ATT) en het gebied langs de grens bij Langeveen. Zo wil de gemeente meer duidelijkheid bieden naar de inwoners waar wel of juist geen ontwikkelingen mogelijk zijn als rekening wordt gehouden met de lokale kaders. De gemeenteraad beslist naar verwachting op 19 december 2023 over het beleidsvoorstel en de zoekgebieden. Voor hoeveel windturbines is ruimte in de verfijnde zoekgebieden? De mogelijke ruimte voor windturbines is een momentopname op basis van de nu geldende wet- en regelgeving en beleid. Dit aantal kan veranderen door veranderende wet- en regelgeving en beleid. Vooralsnog kan de volgende indicatie worden gegeven: In het zoekgebied ATT is ruimte voor 0 tot 3 windturbines.

In het zoekgebied Langeveen-Manderveen-Mander is ruimte voor: o Langeveen nabij de grens: 2 windturbines (mits Traktaat van Meppen niet van toepassing is) In hoeverre worden alle zoekgebieden benut? Als de raad de beperking van de zoekgebieden goedkeurt, dan zal de opgave binnen deze zoekgebieden moeten worden gerealiseerd. In hoeverre zijn andere locaties waar minder mensen wonen geschikter? De ruimte in Nederland en ook in Twente is beperkt om windturbines te kunnen plaatsen. De zoekgebieden zijn tot stand gekomen op basis van een analyse en beleidskeuzes. Locaties die dunner bevolkt zijn buiten deze zoekgebieden vallen hierdoor af. Wat is het gevolg als alle zoekgebieden worden opgenomen in het beleid? In het voorstel voor windbeleid zijn de zoekgebieden beperkt tot het gebied tussen Almelo, Tubbergen en Twenterand (ATT) en het gebied langs de grens bij Langeveen. Zo wil de gemeente meer duidelijkheid bieden naar de inwoners waar wel of juist geen ontwikkelingen mogelijk zijn als rekening wordt gehouden met de lokale kaders. De opgave moet gerealiseerd worden in deze gebieden. In hoeverre zijn zoekgebieden vastgesteld voor zonnevelden? In oktober 2023 liet de provincie Overijssel weten aan de slag te gaan met een aanpassing in het provinciale zonbeleid. De provincie wil geen zonnepanelen meer op landbouw- en natuurgrond toestaan.

Dit is volgens het provinciale coalitieakkoord van 2023 en het verzoek van de rijksoverheid om de groene leefomgeving te ontzien. Bovendien blijken extra zonnevelden niet meer nodig om de gezamenlijke doelstellingen (1,3 TwH aan zonne-energie in 2030) te halen. Tubbergen wijst daarom geen zoekgebieden voor zonnevelden meer aan. In hoeverre is er voldoende wind in de zoekgebieden van gemeente Tubbergen? Op de hoogte van de windturbines is er naar verwachting voldoende wind om energie op te wekken. Ook al zijn er op andere locaties in Nederland mogelijk meer wind, de gemeente kan op deze wijze wel bijdragen aan de totale nationale opgave. In hoeverre draagt gemeente Oldenzaal bij aan het bod voor windenergie? De gemeenten Dinkelland, Losser, Oldenzaal en Tubbergen dragen gezamenlijk bij aan het bod van Noordoost Twente. In de gemeente Oldenzaal is onvoldoende ruimte om windenergie te kunnen realiseren, mede door de beperkingen van het radargebied van Vliegbasis Twente. In hoeverre moet de gemeente Tubbergen de opgave realiseren voor gemeenten die niets doen? Binnen de RES Twente zijn gezamenlijke afspraken gemaakt om 1,5 TWh duurzaam op te wekken voor 2030. Iedere gemeente draagt daar aan bij. Als een gemeente besluit om geen windbeleid vast te stellen, dan zal de provincie de regie op aanvragen overnemen. Geen windbeleid wil dus niet zeggen dat er geen windturbines komen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

14/30

Waarom kijken de vier gemeenten niet gezamenlijk naar de opgave en clusteren zij de 9 windturbines niet in één gebied waar dat kan? Op basis van de technische analyse blijkt dat de ruimte in de vier gemeenten beperkt is. Binnen de RES is afgesproken dat iedere gemeente bijdraagt aan het bod. Een clustering van 9 windturbines in één van de vier gemeenten is niet mogelijk. Waarom wordt er niet op regionaal niveau beoordeeld waar de beste plek is voor windturbines? Binnen de RES Twente zijn gezamenlijke afspraken gemaakt om 1,5 TWh duurzaam op te wekken voor 2030. Iedere gemeente draagt daar aan bij. In Twente is het op geen enkele locatie mogelijk om de gehele opgave te kunnen realiseren. Ook niet als grondeigenaren worden uitgekocht of verplaatst. In hoeverre is samenwerking met andere gemeenten mogelijk om windturbines te clusteren? Binnen de RES Twente wordt gemeentegrensoverschrijdend samengewerkt. Zo is een samenwerking tussen de gemeenten Almelo, Tubbergen en Twenterand opgestart. Waar mogelijk wordt dus grensoverschrijdend samengewerkt. In hoeverre kunnen geschikte locaties voor windenergie worden gecreëerd? Geschikte locaties voor windenergie zijn schaars in de gemeente Tubbergen. Locaties creëren door grondeigenaren uit te kopen, is nu niet aan de orde. De opdracht is om geschikte locaties die beschikbaar zijn te benutten.

Iedere gemeente heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid. De gemeente Tubbergen kan geen locaties in andere gemeenten aanwijzen. In hoeverre kan windenergie worden opgewekt buiten de zoekgebieden? In de omgevingsverordening van de provincie Overijssel zijn de voorgestelde zoekgebieden uit het concept windbeleid Noordoost Twente opgenomen. Na vaststelling van windbeleid met de voorgestelde zoekgebieden worden aanvragen buiten de zoekgebieden afgewezen. Waarom wordt een zoekgebied niet verwijderd als bijna zeker is dat het niet doorgaat? Mede door provinciale en landelijke ontwikkelingen en de lokale beleidskeuzes zijn de zoekgebieden beperkt tot het gebied tussen Almelo, Tubbergen en Twenterand (ATT) en het gebied langs de grens bij Langeveen. Zo wil de gemeente meer duidelijkheid bieden naar de inwoners waar wel of juist geen ontwikkelingen mogelijk zijn als rekening wordt gehouden met de lokale kaders. De gemeenteraad beslist naar verwachting op 19 december 2023 over het beleidsvoorstel en de zoekgebieden. In hoeverre is samenwerking met Duitsland mogelijk om windturbines te clusteren? Het is mogelijk om ruimtelijk gezien samen te werken met Duitsland. Concreet wil dat zeggen, daar waar windturbines in Duitsland aan de grens worden geplaatst, het mogelijk is om de windturbines ook in Nederland aan de grens te plaatsen als dat ruimtelijk gezien een clustering oplevert.

Daarbij geldt dat de afstand niet te groot moet zijn. Het is niet mogelijk om aan te sluiten op een gezamenlijk elektriciteitsnet. Wanneer windturbines worden aangesloten op een Duits netwerk, tellen deze dan mee voor de RES Twente? Nee. Het is momenteel niet mogelijk om windenergie aan te sluiten op het Duitse net of vice versa. Waarom zijn de zoekgebieden in kaart gebracht op basis van een landschappelijke analyse en daarna pas een technische analyse, in plaats van andersom? Noordoost Twente is een Nationaal Landschap waarin de bescherming en behoud van het landschap voorop staat. Het landschap heeft een eerste doorslaggevende rol gespeeld. In hoeverre wordt rekening gehouden met natuurgebieden, stiltegebieden, cultuurhistorisch erfgoed, landgoederen zoals het Natura 2000-gebied Springendal & Dal van de Mosbeek, de Cirkels van Jannink en het NSW landgoed Weleveld? In en nabij Natura 2000 gebieden zijn geen windturbines toegestaan. Voor een natuurgebied zonder de status van Natura2000 geldt geen afstandsnorm of uitsluiting op voorhand. Wel wordt een ecologisch onderzoek en onderzoek naar cultuurhistorisch erfgoed uitgevoerd tijdens de procedure voor een vergunningaanvraag. De gebieden binnen het Natuur Netwerk Nederland (NNN) waren voorheen uitgesloten van windenergie.

In de laatste aanpassing van de provinciale omgevingsverordening heeft de provincie vastgesteld dat maatwerk mogelijk is om windenergie te realiseren, mits dit past bij de natuurdoelen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

15/30

In het gemeentelijk windbeleid wordt rekening gehouden met historische landgoederen. Binnen historische landgoederen worden geen windturbines toegestaan. Hoe beperkend zijn landgoederen voor de locaties voor windturbines? Historische landgoederen zijn uitgesloten als locatie voor windturbines. In de omgeving van de zoekgebieden is grond ingeleverd voor de natuur, nu wordt de natuur en het landschap verstoord. Hoe is dit te combineren? Als de effecten van een project op flora en fauna te groot zijn, kan een project niet doorgaan. Wanneer er daadwerkelijk een aanvraag is voor een specifiek project, zal dit worden onderzocht voor de specifieke situatie. In hoeverre wordt rekening gehouden met grondeigenaren die verplaatst zijn voor een andere maatschappelijke opgave en nu geconfronteerd worden met de mogelijke komst van windturbines? Bij de vaststelling van windbeleid en de verfijning van de zoekgebieden gelden de wettelijke en beleidsmatige criteria. Daarbij wordt op voorhand geen rekening gehouden met grondeigenaren die verplaatst zijn voor andere maatschappelijke opgaven. Uiteindelijk moet de raad beslissen of hier rekening mee moet worden gehouden. In hoeverre is het mogelijk om windturbines te plaatsen langs de A1? Regionaal gezien is het mogelijk om windturbines langs de A1 en A35 te plaatsen. Dit is ook opgenomen in de grote clustergebieden van de provincie.

Binnen de gemeente Tubbergen liggen geen gronden langs de snelweg. Waarom wordt energie niet opgewekt op de locaties waar het meest wordt verbruikt? Op locaties waar veel energie verbruikt wordt, is niet altijd de mogelijkheid om windenergie op te wekken.

Terug ..

Clustering opgave voor windenergie In hoeverre heeft de gemeente Tubbergen ruimte voor grote clusters? De zoekgebieden in de gemeente Tubbergen zijn geschikt voor maximaal 4 windturbines. Ruimte voor grote clustering is er niet. Wel ziet de provincie Overijssel het gemeentegrensoverschrijdende zoekgebied Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) als kansrijk voor een grotere cluster om de zoekgebieden met elkaar te verbinden. In hoeverre is een clustering van drie windturbines rendabel? Een clustering van drie windturbines kan, onder andere afhankelijk van de locatie en afstand tot de netaansluiting, rendabel zijn. Bij de bespreking en de besluitvorming van de kadernota in de raad (d.d.02/05/23), heeft de raad besloten dat een clustering van minimaal 2 windturbines ook volstaat. In juli 2023 heeft de provincie Overijssel besloten om windenergie toe te staan in een aantal grote clustergebieden. Het ATTgebied valt in één van die gebieden. Buiten de clustergebieden is ruimte voor windenergie, mits daar (gemeentegrensoverschrijdende) ruimtelijke samenhang mogelijk is met minimaal 4 windturbines. In hoeverre is het toegestaan om op één perceel een windturbine te plaatsen? Solitaire windturbines zijn in het voorstel van het windbeleid voor gemeente Tubbergen niet toegestaan.