Bijlage FAQ windbeleid Tubbergen.pdf

In hoeverre is het mogelijk om een energielandschap te creëren? Clustering van verschillende energiebronnen draagt bij aan een stabiel energienet. Bovendien is clustering efficiënt als het gaat om onder meer de bekabeling. Ook is het gunstig om een energiepark te realiseren voor lokaal stroomverbruik. In de uitwerking van een ontwikkellocatie wordt gekeken hoe de opgave verbreed kan worden. Andersom is het niet zo, dat alleen windenergie gerealiseerd wordt als een groot energielandschap op een locatie mogelijk is.

Terug ..

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

16/30

Effecten op omgeving In het voorstel voor windbeleid zijn de normen aangescherpt om inwoners te beschermen en eventuele hinder door windturbines te beperken. Op 19 december 2023 neemt de gemeenteraad naar verwachting een beslissing over het windbeleid. Na vaststelling van windbeleid worden onderstaande vragen definitief bijgewerkt en waar nodig aangevuld. In hoeverre belemmert de komst van windturbines een prettige leefomgeving van de direct omwonenden? De gemeente Tubbergen is zich bewust dat de komst van windturbines effect heeft op de leefomgeving van direct omwonenden. In het algemeen belang van onze samenleving is het echter noodzakelijk om met behulp van windturbines de energietransitie te overbruggen. Deze verandering moet nu in gang gezet worden, om onafhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en de opwarming van de aarde te beperken. Behoud van de volksgezondheid van de direct omwonenden is daarbij ook van belang. Daarom zijn kaders gesteld zoals afstandsnormen en geluidsnormen. Hoe kan hinder worden voorkomen? Eventuele hinder van het geluid van een windturbine willen we zoveel mogelijk beperken. Dat kan door eisen te stellen aan de type windturbines. Zo zijn de moderne grotere windturbines veel stiller, dan de eerste kleinere modellen die op de markt verschenen. Ook zal het stellen van geluidsnormen eventuele geluidshinder beperken.

De norm die in het nieuwe windbeleid staat is 45 dB Lden. Deze norm gaat uit van een jaargemiddelde van 45 decibel per etmaal (dag, avond en nacht). Hierbij geldt dat de norm voor het geluid dat is toegestaan in de avond en nacht zwaarder meetelt dan het geluid dat overdag is toegestaan. Naar aanleiding van de reacties uit de samenleving en de raad is onder meer een geluidsnorm geëist van 39 dB Lnight om geluidshinder in de nacht te beperken. Bij de ontwikkeling van een windpark is het verplicht om een geluidsonderzoek uit te voeren. Daarbij wordt rekening gehouden met veel factoren met als doel om eventuele hinder te beperken. Zo draagt bijvoorbeeld geluid over water verder dan over grasland of bos. Wat zijn de wettelijke regels om hinder van windturbines te voorkomen? Per jaar mag niet meer dan 17 dagen 20 minuten hinder van slagschaduw worden ervaren. Voor geluidshinder geldt momenteel geen landelijke norm sinds de uitspraak van de Raad van State dat deze normen onvoldoende onderbouwd waren. Het Rijk heeft tussen 12 oktober en 22 november 2023 milieunormen voor windparken op land ter inzage liggen en is voornemens deze in 2024 vast te stellen. De lokale normen zijn strenger dan de wettelijke normen die voor een aantal jaren gelden golden. Zo is het voorstel om slagschaduw uit te sluiten en wordt een geluidsnorm van 45 dB Lden voorgesteld.

Naar aanleiding van de reacties uit de samenleving is in het voorstel ook een geluidsnorm van 39 dB Lnight opgenomen voor de nacht. In hoeverre zijn de gezondheidseffecten voor de lange termijn onderzocht? Windturbines bestaan nog niet zo lang, dus de lange termijn effecten zijn niet wetenschappelijk onderzocht. Wel is bij de realisatie van windturbines veel aandacht voor het beperken van (laagfrequent) geluid. De turbines worden steeds stiller. Uit literatuuronderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu1 (RIVM), gepubliceerd in 2021, blijkt dat het wonen in de buurt van een windturbine, of het horen van geluid daarvan kan leiden tot chronische hinder onder omwonenden. Het RIVM concludeert daarnaast dat geen consistent bewijs bestaat voor andere gezondheidseffecten, zoals hart- en vaatziekten, stofwisselingsstoornissen, mentale gezondheid en cognitieve effecten. Wel concludeert het RIVM dat hinder door geluid en dat deze hinder toeneemt als het geluid sterker is. Gezondheidseffecten hangen niet duidelijk samen met het geluidniveau, maar wel met de ervaren hinder. Er is tot op heden geen aanleiding om ervan uit te gaan dat met het toenemen van het formaat van windturbines een andere mate van hinder zal optreden2.

1 RIVM-rapport 2020-0214, Gezondheidseffecten van windturbinegeluid, I van Kamp & G.P van den Berg 2 Hongisto, V., Olivia, D. & Keränen, J. (2017). Indoor noise annoyance due 3-5 megawatt wind turbines – An exposure-

response relationship. The Journal of the Acoustical Society of America 142(4), 2185-2196. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

17/30

De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) heeft in 2018 een richtlijn 3 gepubliceerd voor geluidnormeringen voor verschillende geluidsbronnen. Ook uit deze richtlijn volgt de conclusie dat vanwege windturbinegeluid geen andere gezondheidseffecten zijn te verwachten dan hinder. Het onderzoek naar de gezondheid blijft doorgaan, ook in de komende jaren. Er is wel veel bekend over de korte termijn effecten. Wat is de maximale hoogte van een windturbine? Gemeente Tubbergen heeft geen maximum gesteld aan de hoogte van de windturbines. Wel geldt een minimum hoogte van 100 meter, aangezien dit de rendabele windturbines betreft. De hoogte van een windturbine is niet leidend. Wel is het zo, dat hoe hoger de turbine, des te meer rendement. De modernere windturbines zijn circa 240 meter (tiphoogte). De hoogte is mede afhankelijk van een milieueffectberekening, die bij vergunningverlening wordt uitgevoerd. Waarom is er geen beperking op de hoogte van de van turbines? In hoeverre zijn lagere windturbines een optie? Lagere windturbines hebben een lagere opbrengst van energie. Hierdoor moeten er meer geplaatst worden, om te kunnen voldoen aan het bod. Binnen de beperkt beschikbare ruimte in de gemeente Tubbergen, is onvoldoende ruimte om meer windturbines te plaatsen. Bovendien worden op die wijze meer inwoners belast.

Hoe werkt de combinatie van geluidsnormen en afstandsnormen? De afstandsnorm van 400 meter is een minimale afstand. Als blijkt dat voor het hanteren van de geluidsnorm van 45 dB Lden een grotere afstand nodig is, dan wordt die afstand gevolgd. Andersom kan het zijn, dat toekomstige windturbines zo stil zijn, dat voor het geluid 400 meter niet nodig zou zijn en op basis van de geluidsnorm dichterbij geplaatst kunnen worden. De combinatie zorgt dus voor een minimale afstand van 400 meter en de afstand op basis van de geluidsnorm. In hoeverre kunnen afstandsnormen eventuele hinder beperken? Om onze inwoners beter te beschermen worden twee soorten normen voorgesteld, een emissienorm en afstandsnorm. De geluidsnorm is een emissienorm, maar is minder duidelijk voor inwoners. Door een afstandsnorm te hanteren, wordt rekening gehouden met de ruimtelijke impact in het gebied en wordt duidelijkheid gegeven aan onze inwoners. Bovendien kan een windturbine door het hanteren van een afstandsnorm die qua geluidsnorm voldoet, niet dichter bij een woning worden gezet dan de afstandsnorm. In hoeverre is een afstand van 400 meter tot woningen voldoende ter bescherming? Omwonenden maken zich zorgen dat de afstand te dicht bij woningen komt (‘als hij omvalt ligt hij in de achtertuin’).

In de praktijk is de afstand voor externe veiligheid veel kleiner dan de afstand die voortvloeit uit de geluidsnormen. De geluidsnormen zijn in de praktijk dus bepalend voor de afstand van windturbines tot geluidsgevoelige objecten. De externe veiligheid zal bij eventuele vergunningverlening getoetst worden. Het hanteren van een afstandsnorm in combinatie met een geluidsnorm is een gestelde ondergrens van de gemeente als het gaat om bescherming van omwonenden. Andere gemeenten en provincie Overijssel hebben geen normen opgenomen in het beleid en bepalen dit bij projectontwikkeling. De gemeente Tubbergen wil een minimale norm vaststellen. Deze mag de ontwikkeling van windturbines niet beperken. De afstand van 400 meter is een norm waarbij rekening kan worden gehouden met de bescherming van omwonenden en waarbij ontwikkeling nog mogelijk is. Als blijkt dat de landelijke normen strenger zijn, dan zal de gemeente die normen volgen. Als blijkt dat deze minder streng zijn, dan houdt de gemeente zich aan deze ondergrens.

3 Environmental Noise Guidelines for the European Region, WHO, 2018.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

18/30

Waar is de afstandsnorm van 400 meter van windturbines op gebaseerd? Bij een geluidsnorm van 47 dB wordt normaliter een afstand aangehouden van 400 meter. De 400 meter is een aanvullende bescherming voor inwoners op de voorgestelde geluidsnorm van 45 dB-Lden. Met alleen een geluidsnorm kan het mogelijk zijn om windturbines zeer dicht bij huizen te plaatsen, wanneer bijvoorbeeld in de toekomst nog stillere windturbines worden ontwikkeld. Dit vindt de gemeente onwenselijk. Biedt de afstandsnorm voldoende bescherming wanneer er een wiek van de windturbine afvalt? In de praktijk is de afstand voor externe veiligheid veel kleiner dan de afstand die voortvloeit uit de geluidsnormen. De geluidsnormen zijn in de praktijk dus bepalend voor de afstand van windturbines tot geluidsgevoelige objecten. De externe veiligheid zal bij eventuele vergunningverlening getoetst worden. In andere landen gelden andere strengere afstandsnormen, zoals in Duitsland, Denemarken en Oostenrijk. Waarom kan het in Nederland niet soepeler? De ruimte in Nederland is beperkter dan in andere landen, dat weegt mee in de vaststelling van normen. Waarom wordt een afstandsnorm van 1 kilometer gehanteerd van de kernen en 400 meter van woningen nabij het zoekgebied? Het criterium 1 km vanaf een woonkern is een uitgangspunt die voorgesteld is in het concept windbeleid Noordoost Twente.

Als 1 km vanaf een woning wordt gerekend, zijn er geen zoekgebieden meer voor windturbines en is deze ontwikkeling niet meer mogelijk. De provincie zal met deze afstandsnormen niet akkoord gaan (en de gemeente ook niet, omdat de regie daarmee verloren gaat). Met een afstandsnorm van 400 meter wil de gemeente zoveel mogelijk bescherming bieden voor omwonenden, zonder dat het de ontwikkeling van windturbines teveel beperkt. Welke afstandsnormen stelt de provincie Overijssel? De provincie Overijssel heeft geen afstandsnormen opgenomen in het beleid. Als de richtlijnen van de provincie worden gevolgd, dan wordt de afstand bepaald op projectniveau en worden naar verwachting de landelijke normen gevolgd. Hoe groot is de afstand tussen windturbines? Commerciële projectontwikkelaars houden een afstand aan van 500 meter tussen windturbines. Die afstand is mede bepalend voor de opbrengsten. Lokale energie coöperaties kunnen hierin een andere afweging maken. De gemeente heeft geen eisen gesteld aan de afstand tussen windturbines. Kunnen we met het oog op toekomstige ontwikkelingen geen strengere geluidsnorm instellen? We kunnen niet in de toekomst kijken en stellen een geluidsnorm op die gebaseerd is op de huidige situatie. De geluidsnorm is opgesteld voor het geluidsniveau op de gevel van een geluidsgevoelig object, zoals een woning.

Waarschijnlijk zullen windturbines in de toekomst stiller zijn, waardoor ze op basis van een geluidsnorm dichter op woningen zouden kunnen worden geplaatst. We combineren daarom de geluidsnorm met een afstandsnorm. Als geluidsnormen of afspraken worden overschreden, wat gebeurt er dan? De exploitant moet bij de aanvraag van de vergunning rekenkundig aantonen dat daadwerkelijk kan worden voldaan aan de per plan vastgestelde norm. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de methode uit Bijlage 4 van de Activiteitenregeling (dit wordt per 1-1-24 bijlage IVi van de omgevingsregeling). Na realisatie van het plan dient de exploitant door middel van bronmetingen conform de methode uit de bijlage van de Activiteitenregeling de daadwerkelijke geluidvermogen vast te stellen. Op basis van deze metingen dient de exploitant aan te tonen dat wordt voldaan aan de vastgestelde norm. De exploitant registreert gedurende het jaar de windsnelheden op ashoogte en de modus waarin de turbine draait. Hiermee bepaalt de exploitant of is voldaan aan de vastgestelde norm. Hierover rapporteerde de exploitant jaarlijks. Deze verplichting geldt enkel voor de Lden, de Lnight en de LAeq,15 min. De norm voor laagfrequent geluid wordt enkel gebruikt om handhavend op te treden bij klachten over laagfrequent geluid.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

19/30

De gemeente vereist monitoring in de omgeving van het plan bij of in de richting van woningen, verdeeld over de verschillende windrichtingen. Deze metingen gebruikt de gemeente om hinderklachten te kunnen relateren aan de akoestische situatie op dat moment. Ook wordt dit systeem gebruikt om eventuele afwijkingen in de geluidemissie vroegtijdig te signaleren. Als de gemeente de vergunning verleent, dan is de gemeente bevoegd gezag en kan de gemeente handhavend optreden en indien nodig bijvoorbeeld een dwangsom opleggen. Als de provincie vergunning verleent, dan is de provincie bevoegd gezag. In hoeverre wordt rekening gehouden met de ondergrond als het gaat om het effect van geluid? Geluid kan ver dragen en het effect is anders als de ondergrond gras, water, bos of bebouwing is. Bij de vergunningverlening worden de mogelijke geluidseffecten voor de betreffende locatie nader onderzocht. Is het bekend hoeveel extra gezondheidsschade het oplevert als de windturbine een periode stilstaat en vervolgens een periode extra geluidsoverlast veroorzaakt? Dit is niet bekend, maar om deze onwenselijke situatie te voorkomen, voegen we extra geluidsnormen toe aan het windbeleid. Hoe kan een windturbine worden uitgeschakeld als er teveel geluid of slagschaduw is? Als er sprake is van tonaal geluid, zoals een zware bromtoon, dan is er meestal sprake van een defect en wordt de turbine stilgezet.

Als het gaat om regulier geluid dat de norm overschrijdt, dan is dat aan de hand van bijvoorbeeld het aantal toeren te reduceren. Het aanpassen van het aantal toeren en stilzetten van een windturbine wordt altijd beoordeeld in relatie tot opbrengsten. Hinder moet worden beperkt, maar altijd stilzetten waardoor er geen opbrengsten zijn, is geen optie. De geluidsnorm van 45 dB Lden is een jaargemiddelde. Welk effect heeft dit voor de minimale en maximale geluidshinder en eventuele piekbelasting? De geluidsnorm van 45 dB Lden is inderdaad een jaargemiddelde. In de praktijk betekent dit dat eventuele hinder binnen een bandbreedte zal plaatsvinden. Mede naar aanleiding van de reacties uit de samenleving en van de raad zal ook een nachtnorm worden toegepast, die de hinder in de avond en nacht zal beperken. Die norm zal strenger zijn, omdat de meeste hinder in de avond en nacht wordt ervaren. Hoe wordt gehandeld als de normen in de nacht worden overtreden? Om te waarborgen dat daadwerkelijk aan de per plan vastgestelde norm wordt voldaan, dient een exploitant bij de aanvraag van de vergunning rekenkundig aan te tonen dat voldaan kan worden aan deze normering. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de methode uit Bijlage 4 van de Activiteitenregeling.

Na realisatie van het plan dient de exploitant door middel van bronmetingen conform de methode uit de bijlage van de Activiteitenregeling het daadwerkelijke geluidvermogen vast te stellen. Op basis van deze metingen dient de exploitant aan te tonen dat wordt voldaan aan de vastgestelde norm. De exploitant registreert gedurende het jaar de windsnelheden op ashoogte en de modus waarin de turbine draait. Hiermee bepaalt de exploitant of is voldaan aan de vastgestelde norm. Hierover rapporteert de exploitant jaarlijks. Deze verplichting geldt enkel voor de Lden (gewogen jaargemiddelde geluidbelasting tijdens de dag-, avond- en nachtperiode), de Lnight (jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode) en de LAeq,15 min (gemiddelde geluidsniveau over een beoordelingsperiode van 15 minuten). De norm voor laagfrequent geluid wordt enkel gebruikt om handhavend op te treden bij klachten over laagfrequent geluid. De gemeente vereist monitoring in de omgeving van het plan bij of in de richting van woningen, verdeeld over de verschillende windrichtingen. Deze metingen gebruikt de gemeente om hinderklachten te kunnen relateren aan de akoestische situatie op dat moment. Ook wordt dit systeem gebruikt om eventuele afwijkingen in de geluidemissie vroegtijdig te signaleren.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

20/30

In hoeverre is het effect van 45 dB Lden te vergelijken met het geluid langs de snelweg? Er wordt in een stil gebied lawaai toegevoegd. Het klopt dat het in het buitengebied stiller is dan andere locaties langs bijvoorbeeld de snelweg. Er gelden in Nederland normen om geluidsoverlast te voorkomen. Als de norm wordt aangepast voor windturbines, dan zijn andere ontwikkelingen, zoals woningen op locaties waar nu meer geluid is, ook niet mogelijk. In het beleid wordt binnen de bestaande kaders zoveel mogelijk gedaan om geluidshinder te beperken. In hoeverre is hinder te verwachten van slagschaduw? Als slagschaduw op het raam van een woning valt, dan kan dat als hinderlijk worden ervaren. Vooral de wisseling tussen wel en geen schaduw kan mensen ergeren. In de milieuwetgeving zijn voorschriften opgenomen om hinder door slagschaduw te beperken. Windturbines kunnen voorzien worden van een stilstandvoorziening. Die schakelt de windturbine uit tijdens de slagschaduw. Aan de hand van rekenmethodes is van tevoren vast te stellen op welke dagen en op welk moment van de dag een slagschaduw kán optreden.

Of de slagschaduw ook echt optreedt op de voorspelde dagen, hangt af van de volgende punten:  of die dagen onbewolkt zijn;  of er op die dagen genoeg wind is om de molens te laten draaien;  of de wind precies waait uit de richting waar de zon staat, omdat de oppervlakte van de schaduw die de windturbine werpt dan het grootste is;  de windturbine wordt uitgerust met een stilstandvoorziening, die is geïmplementeerd in de besturingssoftware. Hierdoor schakelt de turbine alleen uit als slagschaduw daadwerkelijk optreedt. Wat is het effect van slagschaduw? Ter bescherming van onze inwoners mogen windturbines in de gemeente Tubbergen geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen. Maar omdat het tijd kost om een windturbine stil te zetten als er slagschaduw ontstaat, is enige slagschaduw tijdens het stilzetten niet geheel te voorkomen. In de planregels van het benodigde omgevingsplan zal dit nader gespecificeerd worden. In hoeverre heeft slagschaduw effect op de opbrengsten vanuit zon op dak? Ter bescherming van onze inwoners mogen windturbines in de gemeente Tubbergen geen slagschaduw veroorzaken op ‘slagschaduwgevoelige’ objecten, zoals woningen. Het kan echter voorkomen dat slagschaduw op enkele momenten in het jaar ontstaat. Wat dit betekent voor de energieopbrengsten vanuit zon op dak moet nader worden bepaald in de initiatieffase.

In hoeverre is hinder te verwachten van (laagfrequent) geluid? Het meeste geluid van een windturbine wordt veroorzaakt door de luchtstroming om de draaiende wieken. Dit wordt vaak als een zoevend of zwiepend geluid ervaren. Hoe harder het waait, hoe harder de wieken draaien en hoe harder het geluid. Maar ook: hoe groter de windturbine, hoe langzamer de wieken draaien. Verder produceren bijna alle geluidsbronnen een laagfrequent geluid (LFG). Dit geldt ook voor windturbines. LFG klinkt als een lage bromtoon, dreunen of zoemen. De voornaamste bronnen van LFG zijn wegverkeer, railverkeer en vliegverkeer. Maar ook airconditioning, mechanische ventilatie en windturbines zijn bronnen van LFG. Uit Nederlands onderzoek blijkt dat in ons land ongeveer 2% van de bevolking ernstige hinder heeft van LFG en 8% enigszins gehinderd is. In onderzoeken is nog geen relatie aangetoond tussen LFG en gezondheidsrisico’s. Het RIVM stelt dat het laagfrequente geluid en infrageluid van windturbines niet voor andere effecten zorgen dan ander geluid (=midden en hogere frequenties). Er is geen bewijs dat het laagfrequente geluid en infrageluid onder de gehoordrempel tot enig nadelig gezondheidseffect kan leiden. Het aandeel laagfrequent geluid en infrageluid is normaal voor een mechanische geluidbron en treedt bijvoorbeeld ook op bij wegverkeersgeluid.

Een windturbine die normaal draait binnen haar specificaties zal daarom geen onevenredig aandeel laagfrequent geluid veroorzaken, waardoor een norm, aanvullend op een Lden-norm, dan ook niet nodig is. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

21/30

Een normering voor laagfrequent geluid kan wel nut hebben om bij bijzondere situaties het bevoegd gezag (zoals de gemeente) een middel te geven om te handhaven. De Vercammen-curve wordt door de ABRvS4 geschikt bevonden om de aanvaardbaarheid van laagfrequent geluid te beoordelen. Door het laagfrequente geluid van windturbinegeluid apart te normeren met de Vercammen-curve kan voorkomen worden dat bij onvolkomenheden of defecten (langdurig) hinder als gevolg van laagfrequent geluid van windturbines optreedt. In hoeverre is hinder te verwachten van trillingen (via de spouw)? En hoe kan hinder worden voorkomen? Het onafhankelijke onderzoeksinstituut Deltares, heeft de effecten van een windturbine op trillingen in de bodem onderzocht en opgenomen in dit rapport. Het onderzoek laat zien dat de trillingen in de bodem (afhankelijk van de frequentie van de trilling) sterk afnemen naarmate de afstand tot de windturbine toeneemt (zie figuur 6 van het onderzoek). Ook is een conclusie van dit onderzoek: “Een trillingsmeting geeft aan dat in de fundering en de grond er om heen een trillingssnelheid hebben van gemiddeld 1-2 mm/s met hoogste waarden 3 mm/s bij windsnelheid 15 m/s.” Vragen over trillingen in de bodem gaan doorgaans over de gevolgen daarvan voor bouwwerken/gezondheid bij mensen.

Hier zijn onderzoeken naar gedaan die laten zien dat de trillingen nauwelijks waarneembaar zijn / geen ontoelaatbare gevolgen hebben, zie bijvoorbeeld: Rapport Windpark Wieringermeer turbine NB-01 (Fugro, 2014) Scheidingsafstanden tussen windturbines en ondergrondse pijpleidingen met betrekking tot externe veiligheid (M-tech & SGS, september 2015) In hoeverre is hinder te verwachten van verlichting? En hoe kan hinder worden voorkomen? En in hoeverre geldt dit voor vliegtuigen die heel hoog vliegen? De verlichting op een windturbine is bedoeld om vliegtuigen te waarschuwen. Momenteel wordt gewerkt aan een systeem, waarbij de verlichting alleen ‘aanspringt’ als er een vliegtuig nadert. Hierdoor zal minder hinder worden ervaren door de verlichting in de omgeving. De wetgeving wordt op dit punt aangepast. Als landelijk is toegestaan om transponders in vliegtuigen te verplichten, dan wordt dit zo snel mogelijk als voorwaarde opgenomen in het windbeleid. Momenteel is dit nog niet toegestaan, er wordt hier enkel mee getest. De verlichting moet veilig zijn voor vliegtuigen die overvliegen. Verkeersvliegtuigen mogen niet zo laag vliegen (> 10 km hoogte) en zullen naar verwachting geen last hebben van windturbines. De verlichting is van belang voor overig vliegverkeer.

In hoeverre is slijtage van de wieken schadelijk voor de gezondheid? Omwonenden willen graag weten in hoeverre windturbines zorgen voor uitstoot van fijnstof, PFAS, en BPA. Zij verwachten dat deze uitstoot schadelijk is voor de gezondheid. Bisfenol A is een stof die veel wordt gebruikt in bouwmaterialen, speelgoed, verpakkingsmateriaal, elektronica etc. Hier wordt iedereen aan blootgesteld, maar doorgaans blijft dit onder de Europese norm, waarbij geen schadelijke effecten te verwachten zijn. Bisfenol A wordt ook gebruikt in windturbines, in epoxyhars. Een klein deel van de Bisfenol A reageert niet en blijft achter in de hars. Bisfenol A kan vrijkomen door erosie (maar dan moet wel eerst de coating van de rotorbladen al geërodeerd zijn). In een quickscan heeft het RIVM onderzocht of er gevaarlijke stoffen vrijkomen bij het gebruik van windmolens op zee. Er is gekeken naar het plaatsen van de windmolens tot en met de ontmanteling en recycling. Uit de quickscan blijkt dat er een kans is op uitstoot van gevaarlijke stoffen. Dit geldt vooral bij het gebruik en onderhoud van de windmolens. RIVM voert nu ook onderzoek uit bij windturbines op land. Lees meer via dit bericht. In een toelichting van GGD Oost Nederland is aangegeven dat de vervuiling niet meer is dan langs vervuiling waar we in het dagelijks leven aan worden blootgesteld.

Meer informatie is te vinden in de presentatie van de GGD Oost Nederland (april 2023) en na te luisteren via deze opname.

4 ECLI:NL:RVS:2021:1683 en ECLI:NL:RVS2020:2308

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

22/30

In hoeverre is hinder te verwachten voor weidevogels en andere diersoorten? En hoe kan hinder worden voorkomen? Voor de plaatsing van een windturbine is een planologische procedure noodzakelijk. In deze procedure moet onder meer een ecologisch onderzoek plaatsvinden en een onderzoek naar flora en fauna. Daar worden de effecten voor alle diersoorten onderzocht, ook die van vleermuizen, vliegend hert, paarden, de wielewaal, dassen, konijnen, hazen, bos- en kerkuilen en andere vogels. Een overzicht van soorten op de flora en faunalijst is hier te vinden. Ten aanzien van trekvogels is het mogelijk om dit te berekenen en een standstill-voorziening in te bouwen. Windturbines hebben over het algemeen geen invloed op de leefomgeving van insecten. In hoeverre hebben trillingen invloed op de leefomgeving van mens en dier? Volgens wetenschappelijk onderzoek is het onvoldoende bewijs dat mogelijke trillingen of laagfrequent geluid effect heeft op de omgeving. Dat wil niet zeggen dat deze hinder niet wordt ervaren. Uit lokaal onderzoek bij een vergunningaanvraag moet in kaart worden gebracht wat de verwachte effecten zijn en hoe hinder kan worden voorkomen. Hoe zorgt de gemeente voor handhaving van geluidsnormen en beperking van slagschaduw? Bij de vergunningverlening van windturbines worden afspraken gemaakt als het gaat om geluidshinder en slagschaduw.

De initiatiefnemer moet voldoen aan de gestelde normen en afspraken. Dit zal zodanig worden vormgegeven dat handhaving ook mogelijk is. Het meten van geluid en slagschaduw is daarbij cruciaal. Ten aanzien van jaargemiddelden zullen altijd aanvullende afspraken worden gemaakt over de bandbreedte waarbinnen hinder kan plaatsvinden. Wat is de aanleiding voor de stilstand van windturbines in Duitsland? Het is onbekend waarom windturbines in Duitsland stilstaan. Het kan zijn dat hier andere afspraken zijn gemaakt. Meer informatie over effecten van windturbines op gezondheid: Toelichting windturbines en gezondheid door Moniek Zuurbier, GGD Oost Nederland (april 2023)

-

-

 

Presentatie

 

Presentatie

Opname presentatie Moniek Zuurbier Toelichting windturbines en geluid door Jasper Pondman, DGMR (april 2023) Opname presentatie Jasper Pondman Vragen en antwoorden raadsleden en statenleden RES Twente gezondheid en geluid (april 2023) Factsheet Gezondheidseffecten van windturbinegeluid - RIVM (juli 2021) Factsheet laagfrequent geluid - RIVM (augustus 2020) Wind en veiligheid (december 2021) Wind en vogels (2009)

Terug ..

Lokaal eigendom Wat is de definitie van lokaal eigendom? Binnen de RES Twente is de volgende definitie gegeven aan lokaal eigendom. “Lokaal eigendom betekent dat inwoners en ondernemers collectief (geheel of gedeeltelijk) eigenaar zijn van de installatie van een wind- of zonnepark of warmteproject. Dat is meestal in de vorm van een energie/ warmte-, wijk- of dorpscoöperatie. Zij hebben zeggenschap over (de ontwikkeling van) het project, inclusief (een deel van) de opbrengsten.” Lees meer in de handreiking Lokaal eigendom van de RES Twente. Samen met de omgeving wordt hier verder invulling aangegeven, rekening houdend met het windbeleid van de gemeente Tubbergen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

23/30

In hoeverre moeten omwonenden investeren in de realisatie van windenergie? Omwonenden worden niet verplicht om te investeren in windenergie. Wel wil de gemeente lokaal eigendom vorm gaan geven. Dat kan door financiële participatie (= investeren met oog op rendement), maar ook door zeggenschap. Lokaal zeggenschap vindt de gemeente van belang, omdat daarmee afstemming met de omgeving en randvoorwaarden kunnen worden gerealiseerd voorafgaand aan de ontwikkeling. Hoe wordt 100% lokaal eigendom gerealiseerd? De gemeente Tubbergen geeft lokaal eigendom vorm samen met een vertegenwoordiging van inwoners. Daarbij hebben direct omwonenden ook een stem. In overleg wordt de compensatie van grondeigenaren en direct omwonenden bepaald. Daarbij zal ook een verdeling worden voorgesteld die rekening houdt met de afstand tot de woningen. Lokaal zeggenschap zal vooral voor direct omwonenden van belang zijn. Dit houdt in dat afspraken worden gemaakt waarbij hinder zoveel mogelijk wordt beperkt, maar dat zal wel in verhouding moeten zijn met de opbrengsten. Een ander deel van de opbrengsten komt ten goede voor maatschappelijke ontwikkelingen en leefbaarheid, zodat alle inwoners van de gemeente Tubbergen kunnen meeprofiteren. Als het gaat om financiële participatie, vindt de gemeente het van belang om ook de inwoners met een kleine portemonnee mee te laten profiteren.

Afspraken over financieel en maatschappelijk rendement worden bepaald, voordat de ontwikkellocaties definitief zijn vastgesteld. Wat zijn de (financiële) risico’s van lokaal eigendom? Als een inwonerscollectief eigenaar is van bijvoorbeeld een windpark, houdt dat ook in dat het inwonerscollectief een financieel risico loopt. Zo zal er uiteindelijk een bedrag aanwezig moeten zijn voor de afbraak en recycling van de tijdelijke windturbine. Dit risico kan door anderen dan de inwoners worden gedragen als hier vooraf afspraken over worden gemaakt. De eerste stap hierin is de wijze waarop een uitvraag wordt gedaan voor een mogelijk initiatief voor windenergie. Deze ontwikkelopties worden samen met de omgeving uitgewerkt. In hoeverre betekent 100% lokaal eigendom ook dat je verantwoordelijk bent voor schade, of als de windturbine onverhoopt niet kan draaien? De (mede)eigenaren van een project zijn ook verantwoordelijk voor datgene wat er met de windturbine gebeurt. Voor onderhoud en onvoorziene gebeurtenissen kan een voorziening worden opgenomen. Door samenwerking tussen partijen is het mogelijk om de risico´s te spreiden en afspraken te maken over beheer en onderhoud. De exacte invulling van lokaal eigendom wordt in afstemming met de omgeving verder vormgegeven na vaststelling van windbeleid.

Lokaal eigendom gaat overigens niet alleen over financiële participatie en het mede bepalen waar opbrengsten aan worden besteed. Het heeft ook betrekking op lokaal zeggenschap over bijvoorbeeld het beperken van hinder op de omgeving. Welke lusten heeft de omgeving van de realisatie van windturbines? De gemeente wil zorgen dat opbrengsten niet het gebied uitvloeien en dat direct omwonenden en andere inwoners ook kunnen profiteren van financieel en maatschappelijk rendement. Afspraken hierover worden samen met inwoners uitgewerkt. Direct omwonenden hebben hierin ook een stem. Waarom is lokaal eigendom noodzakelijk als de grondeigenaren en omwonenden geen initiatiefnemer willen zijn? Als windenergie in de gemeente moet komen, dan wil de gemeente voorkomen dat opbrengsten uit het gebied vloeien. De gemeente wil dat opbrengsten ten goede komen van de lokale gemeenschap en dat er lokaal zeggenschap is. Wie is eigenaar van de windturbines? De realisatie van een windturbine vraagt om een fors ontwikkelbudget. Een deel kan bekostigd worden met een lening, maar er zal ook altijd een bijdrage in de vorm van eigen vermogen worden verwacht. De initiatiefnemer kan verschillen. In de gemeente Tubbergen zijn lokale initiatiefnemers in de lead. Een samenwerking tussen lokale energie coöperaties met andere investeerders behoort ook tot de mogelijke opties. Overzicht vragen en antwoorden d.d.

03/11/23

24/30

Wie is verantwoordelijk voor onderhoud en het recyclen van de windturbine? De initiatiefnemer/eigenaar is verantwoordelijk voor onderhoud en het opruimen (recycling). Hiervoor zal de initiatiefnemer voorzieningen treffen. Welke ontwikkelopties zijn mogelijk? Lokaal eigendom kan bijvoorbeeld worden afgedwongen in een maatschappelijke tender of gebiedsovereenkomst. Bij een maatschappelijke tender kunnen verschillende partijen een projectplan indienen. De gemeente(n) toetsen die plannen aan bepaalde voorwaarden binnen de tender. De indiener van het beste plan krijgt de opdracht om het windproject te ontwikkelen. Zo maken lokale energie coöperaties kans om een projectaanvraag in te dienen en in aanmerking te komen voor de realisatie van windenergie. Een gebiedsovereenkomst is een andere constructie, waarbij het gebied onder bepaalde voorwaarden de gelegenheid krijgt om zelf een windproject te ontwikkelen, waarbij het gebied zeggenschap en regie houdt op het proces. De afspraken tussen het gebied en de overheid wordt in een overeenkomst vastgelegd. De inwoners hebben zelf de regie op de ontwikkelingen en investeringen in het gebied. In hoeverre zet de gemeente Tubbergen zich in om de oplopende spanning tussen noabers te voorkomen en sociale cohesie te behouden? De gemeente is zich bewust dat de spanning in de samenleving toeneemt.

Dit is zowel voor omwonenden als voor de grondeigenaren geen prettige situatie. Buren moeten gewoon buren kunnen zijn en vriendschappen mogen niet worden verstoord. Helaas is tijdens diverse informatieavonden en gesprekken duidelijk geworden dat dit wel aan de orde is. Met behulp van lokaal eigendom willen we juist deze spanning tegengaan en zorgen voor een eerlijke verdeling van lasten en lusten. Het zicht op een windturbine zal bij de directe buren namelijk net zo goed aanwezig zijn. Er zijn diverse voorbeelden van projecten, waarbij betrokkenen vanuit het gebied tot gezamenlijke oplossingen komen. Hierbinnen is vooral gezocht naar een goede balans tussen mogelijke opbrengsten en het beperken van hinder voor de omgeving. De gemeente wil de betrokkenen in en nabij de verfijnde zoekgebieden graag bij ondersteunen om dit mogelijk te maken. Wij roepen betrokkenen (grondeigenaren en omwonenden) om zich aan te melden bij de klankbordgroep om hier verder over in gesprek te gaan. Aanmelden kan via duurzaam@tubbergen.nl. Meer informatie over lokaal eigendom: Handreiking Lokaal eigendom van de RES Twente Toelichting windturbines en lokaal eigendom door Hennie Luten, LEIS (april 2023)

  -

Presentatie

Opname Hennie Luten Webinar lokaal eigendom RES Twente (23 oktober 2020)

Terug ..

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

25/30

Mogelijkheden voor inspraak en planschade Welke reacties worden meegewogen in de beleidsontwikkeling? De gemeente neemt haar verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de klimaatdoelen en wil beleid realiseren om zon- en windenergie te kunnen realiseren en eventuele projectaanvragen te kunnen toetsen. Het beleid wordt voorgelegd ter bespreking en ter besluitvorming aan de gemeenteraad. Hieraan voorafgaand is de omgeving is geïnformeerd over de wijze waarop het beleid wordt vormgegeven. Belangenbehartigers, inwoners en andere geïnteresseerden hebben tijdens de volgende momenten vragen gesteld en reacties ingebracht: Bijpraatmomenten voor een vertegenwoordiging van belanghebbenden voorafgaand aan het voorleggen van de kadernota aan de raad ter bespreking en besluitvorming (maart 2023) Inspreken tijdens de hoorzitting in de Commissie Omgeving en Economie (d.d. 11/04/23) Ontmoetingsmomenten tijdens de excursie voor raadsleden nabij de zoekgebieden in de gemeente Tubbergen (d.d. 13/05/23) Inloopbijeenkomsten in de zoekgebieden in de gemeente Tubbergen (22 mei - 1 juni 2023) De reacties zijn op hoofdlijnen samengevat in de terugblik op communicatie en de vragen en antwoorden zijn zoveel mogelijk verzameld in dit overzicht. De reacties van de omgeving worden meegewogen bij de realisatie van het beleid voor windenergie.

Dat geldt ook voor de zienswijzen uit de gemeente Tubbergen op het concept windbeleid Noordoost Twente. De zienswijzen worden beantwoord in een Reactienota. De terugblik op communicatie, de vragen en antwoorden en de Reactienota worden bijgevoegd bij het beleid voor duurzame opwek van energie. Waarover kan je meepraten en waarover niet? In algemene zin geldt dat de gemeente reacties van belanghebbenden meeweegt in de ontwikkeling om te komen tot beleid voor windenergie. Reacties van geïnteresseerden uit de verdere omgeving over bijvoorbeeld het nut en de noodzaak van de opdracht aan de gemeenten om energie duurzaam op te wekken, nemen wij ter kennisname aan, maar zullen wij niet meewegen bij het vormen van beleid. De gemeente heeft namelijk ook een verantwoordelijkheid in de energietransitie. Het voorstel voor de zoekgebieden, lokale normen, clustering en het streven naar 100% lokaal eigendom wordt meegenomen in het windbeleid. Dit voorstel wordt voorgelegd ter bespreking en besluitvorming aan de raad. Inwoners in en nabij het verfijnde zoekgebied en andere geïnteresseerden hebben hierover vragen gesteld en opmerkingen geplaatst. Die reacties worden meegewogen in het windbeleid, maar zullen niet altijd tot wijzigingen leiden. Het is uiteindelijk aan de raad om hierin een keuze te maken. De reacties zijn verzameld en worden bijgevoegd bij het windbeleid.

Inhoudelijke reacties over bijvoorbeeld afstanden of zorgen over hinder van windturbines uit de directe omgeving wegen wij mee bij de beleidsontwikkeling. Suggesties die leiden tot oplossingsrichtingen, waardoor de ontwikkeling van windenergie niet meer mogelijk is, zijn voor ons een dilemma. Als wij deze suggesties opvolgen, zal het hogere bevoegd gezag naar alle waarschijnlijkheid het voorstel van de gemeente niet accepteren. Na de vaststelling van beleid voor windenergie, gaat de gemeente aan de slag samen met de omgeving om een gezamenlijk vertrekpunt te bepalen voor het realiseren van windenergie. In dit proces wordt ook nader in kaart gebracht wat mogelijk is en hoe invulling wordt gegeven aan de opgave in het verfijnde zoekgebied. Via de klankbordgroep kunnen betrokkenen meedenken over onder meer: De wijze waarop een uitvraag plaatsvindt (ontwikkelopties), bijvoorbeeld invulling door de initiatiefnemers, uitvraag via een sociaal maatschappelijke tender, een gebiedsovereenkomst of een gezamenlijke ontwikkeling door een coöperatie of een ontwikkeling door de gemeente. De gezamenlijke uitgangspunten voor realisatie van windenergie om bijvoorbeeld eventuele hinder zoveel mogelijk te beperken. De wijze waarop invulling wordt gegeven aan de MER-procedure bij projectaanvragen. De wijze waarop lokaal eigendom wordt vormgegeven en de verdeling van de lusten en lasten.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

26/30

Hoe serieus wordt de inbreng van inwoners genomen? De inbreng van inwoners wordt meegenomen bij de afwegingen om beleid vast te stellen. Dat geldt ook voor de geluiden van weerstand. De Reactienota met antwoorden op zienswijzen wordt bijgevoegd en dat geldt ook voor een samenvatting met de terugkoppeling van reacties uit de periode van maart – juni 2023. Er zal een integrale afweging moeten worden gemaakt. Als suggesties uit de samenleving niet worden overgenomen, wil niet zeggen dat er niet is geluisterd. Wanneer gaat de klankbordgroep van start en waarover kan die groep participeren? De aanmeldingen voor de klankbordgroep zijn verzameld. Na vaststelling van beleid zal de klankbordgroep worden gestart. De betrokkenen die zich hiervoor hebben aangemeld ontvangen bericht zodra de klankbordgroep gaat starten. Nu ligt de focus bij het informeren, het verzamelen van vragen en reacties en daarmee het aanscherpen van het beleid. De klankbordgroep kan onder meer meedenken over het vormgeven van lokaal eigendom en voorwaarden om hinder te beperken. De klankbordgroep is niet voor niks, maar eerst moeten we de beleidskaders vaststellen. Als het beleid is vastgesteld, dan kan geen invloed meer worden uitgeoefend over zoekgebieden en keuzes over normen.

In hoeverre is het dan nog zinvol? Meepraten door middel van de klankbordgroep is zinvol voor het vormgeven van een volgende fase om mee te praten over randvoorwaarden van ontwikkelingen. De besluitvorming over zoekgebieden en het vaststellen van de kaders is aan de raad. Daar worden de reacties uit de samenleving in meegenomen. Zo hebben de zienswijzen op het concept windbeleid voor Noordoost Twente en de reacties die in deze periode zijn opgehaald wel degelijk impact gehad. Daar wordt waar mogelijk het beleid op aangepast. De combinatie van een afstandsnorm en een geluidsnorm en het streven naar 100% lokaal eigendom is mede ingebracht op basis van de zienswijzen. Het voorstel om de mogelijkheden van een geluidsnorm voor de avond en nacht, is ingebracht op basis van de reacties in de periode van maart – juni 2023. In hoeverre hecht de gemeente meer waarde aan de stem van grondeigenaren dan aan omwonenden? Het beeld heerst dat de gemeente Tubbergen meer aandacht heeft voor grondeigenaren en initiatiefnemers dan voor omwonenden en vice versa. Wij zijn ons bewust dat de impact van een zoekgebied voor windturbines groot is bij zowel de grondeigenaren, als de omwonenden. Wij proberen alle betrokkenen in het gebied zo goed mogelijk te informeren en betrekken.

In de fase om te komen tot beleid, de zoekgebieden en een vaststelling van de kaders, nemen we de reacties van ieder mee in onze overwegingen. De mate van participatie vanuit de omgeving is in deze fase echter nog beperkt. In een volgende fase willen we samen met de omgeving lokaal eigendom verder vorm geven en komen tot de beste ontwikkelvariant. Daarin kan de omgeving een actieve rol krijgen in de klankbordgroep. In een initiatieffase kan verder worden afgestemd over het voorkomen van hinder. Dat volgt later in het proces. In hoeverre is er sprake van planschade? Op het moment dat de realisatie van windenergie in de fase van planvorming komt, waarbij concrete plannen worden aangedragen voor windturbines op een bepaalde locatie, wordt het mogelijk om planschade te berekenen middels een planschade-analyse. In algemene zin is een vorm van financiële participatie voor direct omwonenden gunstiger dan compensatie via planschade. Wat betekent de komst van windenergie voor de waarde van de woning en toeristische verblijven? In dit stadium is het nog niet mogelijk om afspraken te maken als het gaat om de WOZ-waarde, compensatie voor onkostenderving of eventuele planschade. Bij de aanvraag voor vergunningverlening zal hiervoor een juridische procedure worden doorlopen. Uit navraag bij makelaars is ons bekend dat WOZ-waarden zullen dalen van huizen.

Echter om welk percentage waardedaling het gaat, is op voorhand niet aan te geven. Dat zal onder meer afhankelijk zijn van afstand en ligging. In algemene zin is een vorm van financiële participatie voor direct omwonenden gunstiger dan compensatie al dan niet via de WOZ-waarde of planschade.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

27/30

In hoeverre zijn inwoners betrokken bij het inwonersforum van de RES Twente? De deelnemers aan het inwonersforum komen uit heel Twente en zijn gekozen door een steekproef. Er nemen ook mensen uit Tubbergen deel aan het inwonersforum. Wij willen deze deelnemers uitnodigen om ook betrokken te blijven op lokaal niveau.

Terug ..

Communicatie en participatie Hoe zijn inwoners en andere geïnteresseerden geïnformeerd ter voorbereiding op de realisatie van windbeleid? In het kader van windbeleid, zijn de raad en de omgeving als volgt geïnformeerd en betrokken. Hierin zijn ook belangrijke ontwikkelingen meegenomen: 01/11/22: Themasessie voor de raad Leefomgeving van de Toekomst: o Eerste toelichting op urgentie vaststelling windbeleid en effecten van criteria/normen voor windenergie. 09/11/22: Nieuwsbrief 1. Leefomgeving van de Toekomst 13/12/2022: Vaststelling Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) door Gedeputeerde Staten o Traktaat van Meppen niet meer van toepassing o Natuur Netwerk Nederland: maatwerk mogelijk 06/03/23 – 09/03/23: Groepsgesprekken vertegenwoordigers belangenorganisaties voorstel kadernota op hoofdlijnen 06/02/23: Nieuwsbrief 2.

Leefomgeving van de Toekomst 11/04/2023: Hoorzitting insprekers kadernota in commissie Omgeving en Economie 17/04/2023: Bestuurlijke bespreking kadernota 13/04/2023: Terugkoppeling per mail waterwinning Manderveen en afstemming Samtgemeinde Uelsen en Landkreis Grafschaft Bad Bentheim Traktaat van Meppen o Traktaat van Meppen: afstemming provincie Overijssel (bevoegd gezag) en bevoegd gezag Duitsland 24/04/23: Informatieavond gemeenteraden Twente met gastsprekers Gezondheid en lokaal eigendom 02/05/2023: Bespreking en besluitvorming kadernota in raadsvergadering 13/05/2023: excursie zoekgebieden gemeente Tubbergen en in gesprek met omwonenden 22/05/23 - 01/06/23: Inloopbijeenkomsten zoekgebieden windenergie Albergen (circa 60 bezoekers), GeesterenWeitemanslanden (circa 100 bezoekers), Langeveen-Manderveen-Mander (circa 110 bezoekers) In hoeverre worden de andere inwoners van gemeente Tubbergen geïnformeerd? In mei en juni 2023 zijn inloopbijeenkomsten georganiseerd voor de inwoners van de gemeente en andere geïnteresseerden. Deze bijeenkomsten zijn ook aangekondigd in de Huis-aan-Huis-krant, op de website en via social media. Direct omwonenden van het verfijnde zoekgebied hebben een uitnodiging per post ontvangen. Daarnaast zijn betrokkenen die zich hebben aangemeld voor de nieuwsbrief Duurzaamheid ook rechtstreeks per mail geïnformeerd.

Direct belanghebbenden en andere geïnteresseerden hebben zich kunnen aanmelden voor de maillijst als zij op de hoogte willen blijven kunnen. Dat kan nu nog via duurzaam@tubbergen.nl. Deze oproep is wekelijks geplaatst in de Huis-aan-Huis-krant. Na de zomer zal het voorstel worden voorgelegd aan het College van B&W en de raad. Dit zal worden aangekondigd via mail aan geïnteresseerden die zich hiervoor hebben aangemeld en via vaste communicatiemiddelen, zoals de website, de huis aan huis krant en social media. Betrokkenen kunnen inspreken tijdens de commissievergadering van de raad. In hoeverre wordt terugkoppeling vanuit de samenleving bekend gemaakt bij de gemeenteraad? De terugkoppeling vanuit de samenleving en de Reactienota met beantwoording van de zienswijzen worden bijgevoegd als bijlage bij het windbeleid. Deze informatie is openbaar en voor iedereen beschikbaar. Inwoners nabij de Nederlands-Duitse grens worden niet geïnformeerd, hoe komt dat? De gemeente Tubbergen heeft inwoners binnen een straal van een kilometer van het verfijnde zoekgebied uitgenodigd voor de beoogde inloopbijeenkomsten eind 2021. Ook in Duitsland is binnen deze straal huis aan huis bezorgd. Uiteindelijk hebben in december 2021 groepsgesprekken plaatsgevonden in verband met de corona maatregelen.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

28/30

Voor de inloopbijeenkomsten in mei/juni 2023 zijn wederom inwoners binnen een straal van een kilometer van het verfijnde zoekgebied uitgenodigd, die wonen in de gemeente Tubbergen en aangrenzende gemeenten in Nederland. Betrokkenen die in Duitsland wonen en graag op de hoogte willen blijven zijn geïnformeerd per mail (mits bekend) en via betrokken belangenorganisaties. Als inwoners op de hoogte willen blijven, kunnen zij zich aanmelden via duurzaam@tubbergen.nl. Als verbeterpunt nemen wij mee, dat we een oproep versturen aan inwoners in Duitsland met deze mogelijkheid om zich aan te melden. In hoeverre heeft afstemming plaatsgevonden met de grondeigenaren? De grondeigenaren, direct omwonenden en andere geïnteresseerden zijn voor het eerst geïnformeerd tijdens de terinzagelegging van het concept windbeleid (2020). In verband met corona was dit een webinar. Eind 2021 hebben gespreksrondes plaatsgevonden met grondeigenaren en direct omwonenden. Oorspronkelijk waren inloopbijeenkomsten gepland, maar die zijn geannuleerd in verband met de coronamaatregelen. De gemeente heeft de taak om windbeleid vast te stellen en stimuleert initiatieven uit het gebied. De initiatiefnemer/ontwikkelaar zal in gesprek gaan met grondeigenaren en omwonenden over realisatie.

Als grondeigenaren samen met direct omwonenden en/of andere belanghebbenden initiatief wil nemen, dan kunnen zij dit kenbaar maken bij de gemeente. Hierbij zal ook nader worden gesproken over de mogelijkheden om de omgeving te betrekken en het vormgeven van lokaal eigendom, waarbij de opbrengsten voor een deel ook terugvloeien in het gebied. Tot op heden is er één concrete principe aanvraag ingediend bij provincie Overijssel. Wat kan de gemeente Tubbergen doen om de communicatie en participatie te verbeteren? Tijdens de hoorzitting en de excursie is veelvuldig opgemerkt dat de communicatie en participatie als onvoldoende wordt ervaren. Op verzoek van de raad volgt een afspraak met een vertegenwoordiging van belanghebbenden hoe zij de communicatie en participatie voor zich zien. Enkele suggesties nemen we al ter harte, bijvoorbeeld een fysiek informatie loket als een zoeklocatie bekend is en aankondigingen ook publiceren in de Huis-aan-Huis-kranten van de buurgemeenten. Inwoners uit Duitsland die binnen een straal van een kilometer van het verfijnde zoekgebied wonen, zullen wij een bericht sturen, dat ze zich kunnen aanmelden via duurzaam@tubbergen.nl als zij op de hoogte willen blijven van ontwikkelingen. Dit is ook het contactadres voor vragen. De gemeente Tubbergen heeft in de periode van maart – juni 2023 geprobeerd om zoveel mogelijk persoonlijk contact op te bouwen.

Dit wordt in het vervolgproces verder opgebouwd. De communicatie en participatie zal mede op basis van die inbreng in het vervolgproces verder worden vormgegeven binnen de kaders van het windbeleid. Hier is ruimte voor inwoners die tegen windenergie zijn, maar we proberen ook de milde middenstem en voorstanders van windenergie een stem te geven. Samen hopen we op constructieve wijze stappen te maken om windenergie te kunnen realiseren én eventuele hinder zoveel mogelijk te beperken. De participatie zal dan ook vooral betrekking hebben om het vormgeven van lokaal eigendom, zeggenschap, een eerlijke verdeling van lasten en lusten en het zorgen voor de juiste randvoorwaarden om windenergie te realiseren. Van maart tot en met juni 2023 is getracht om de omgeving zo goed mogelijk te informeren en betrekken. De ontvangen reacties, ook over het wel of juist niet geschikt zijn van zoekgebieden en de kaders die worden meegenomen in het beleid, worden meegewogen bij het vormgeven van beleid, maar de uitgangspunten worden uiteindelijk bepaald door de raad. Geïnteresseerden kunnen zich nog altijd aanmelden via duurzaam@tubbergen.nl als zij op de hoogte willen worden gehouden over windenergie. Dat is ook het contactadres als men mee wil praten via de klankbordgroep.

Bij de start van de klankbordgroep wordt samen met de deelnemers afgestemd, waarover meegedacht wordt, maar ook hoe we communicatie en participatie verder vormgeven. Kanttekening: We merken dat tegenstanders van windenergie vooral inspraak willen hebben op de komst van windturbines en de zoekgebieden. Of er worden oplossingsrichtingen aangedragen waardoor windenergie niet meer mogelijk is. Het is echter zo dat de gemeente ook een verantwoordelijkheid heeft om bij te dragen aan de doelen uit het klimaatakkoord. Als realisatie van windenergie niet mogelijk is door de aangedragen oplossingsrichtingen of er wordt verwezen naar een ander gebied, dan wordt dat gehoord, maar er gelden dan andere afwegingen. Hier probeert de gemeente zo duidelijk mogelijk over te zijn. Dit wordt echter ook wel ervaren als zijnde dat men niet gehoord wordt.

Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

29/30

In hoeverre is maatschappelijke acceptatie van grondeigenaren en direct omwonenden van doorslaggevend belang? Als het gaat om het creëren van maatschappelijke acceptatie bij grondeigenaren en direct omwonenden, is het van belang om samen met de omgeving lokaal eigendom vorm te geven. Hierin wil de gemeente ook lokaal zeggenschap en maatschappelijk en financieel rendement borgen. Het is niet de verwachting dat hierdoor 100% draagvlak zal ontstaan. De gemeente kan wel zorgen dat direct omwonenden meer zeggenschap krijgen over de realisatie en de verdeling van eventuele opbrengsten uit windenergie. De mate waarin lokaal zeggenschap gerealiseerd wordt, is mede afhankelijk van de ontwikkelvariant die wordt gekozen en gezamenlijk met de omgeving wordt vormgegeven. In hoeverre kun je visualiseren hoe hoog de ashoogte en tiphoogte wordt in het gebied? Op projectniveau is dit zeker mogelijk, maar zover zijn we nog niet. Binnen het windbeleid dat voor komt te liggen zijn veel verschillende windturbines en locaties nog een optie. Bij de uitwerking is de visualisatietool van de RES Twente en provincie Overijssel een goed hulpmiddel. Dit zal zeker worden ingezet als participatietool.

Terug ..

Overige vragen Hoe worden windturbines aangesloten op het elektriciteitsnet? In algemene zin geldt, des te dichter bij een (inkoop)station, hoe beter. In de programmering houden netbeheerders rekening met de benodigde investering om uitbreiding van capaciteit op het net mogelijk te maken. Waar kunnen de windturbines worden aangesloten op het net? In hoeverre wordt rekening gehouden met kosten voor aanleg en efficiënte oplossingen om energie op te wekken? Zodra de zoekgebieden en het windbeleid zijn vastgesteld, kan afstemming plaatsvinden met de netbeheerders om aan de slag te gaan met uitbreiding van het net. Daarin worden ook de afstanden meegenomen tot (inkoop)stations. Dit zal worden meegenomen in de afwegingen. Elders worden windturbines stilgezet, omdat ze niet met energie weg kunnen. In hoeverre zijn meer windturbines zinvol als er geen ruimte is op het net? Netbeheerders hebben ook een opgave en gaan het netwerk uitbreiden. Hiervoor is meer duidelijkheid nodig over de ontwikkellocaties. Het duurt 7 – 8 jaar voordat een windturbine gerealiseerd wordt. In die periode wordt ook gewerkt aan de uitbreiding van capaciteit op het elektriciteitsnet. In hoeverre is het mogelijk om windturbines te recyclen? De windturbines zelf kunnen volledig worden gerecycled. Het beton in de bodem zal na gebruik worden verwijderd.

In hoeverre is een AERIUS berekening noodzakelijk voor de realisatie van windenergie nabij Natura 2000-gebieden? Bij het aanvragen van een vergunning voor het realiseren van een project, zullen diverse onderzoeken moeten worden uitgevoerd. Volgens het huidige beleid zal daar ook een AERIUS berekening bij horen waarbij aangetoond wordt dat er geen effecten zijn op Natura 2000 door de stikstofuitstoot. Wat gebeurt er als de energieleverancier van windturbines failliet gaat? Normaliter wordt de windturbine overgenomen. Bij de vergunningaanvraag wordt een bankgarantie gevraagd om te garanderen dat een windturbine na 25 jaar wordt opgeruimd en recycled. Hoe worden de wegen aangelegd om windturbines te kunnen realiseren? Dat wordt in kaart gebracht op projectniveau zodra ontwikkellocaties bekend zijn. Te zijner tijd vindt hiervoor nader onderzoek plaats en wordt de omgeving betrokken. Als wegen worden aangelegd, dan gebeurt dat vaak met gebroken puin. Het is op voorhand niet aan te geven of huidige wegen worden verbreed of landwegen worden aangepast. In hoeverre worden grondeigenaren van mogelijke aanvoerwegen onteigend of gecompenseerd? Onteigening zal niet aan de orde zijn. Op projectniveau wordt in kaart gebracht wat de beste opties zijn voor aanvoerwegen. Dat kan zodra een ontwikkellocaties bekend zijn.

Terug .. Overzicht vragen en antwoorden d.d. 03/11/23

30/30