CConstaterende datTubbergen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Gebiedsscan.pdf

Gemeenteraad Tubbergen 25 januari 2022, gemeente TubbergenBij agendapunt: 15: Ontwerp provinciaal inpassingsplan Springendal en Dal van de Mosbeek14.393 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

( ! (!

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

( ! ( !

! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

0 100200300400Meters

! (

! (

! (

( ! ( !

^

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (( ! (! (! ! (! ( ! ! ( (

! (

(

! (! ( ! ( ! ( ( ! (!

! ( ! (

! (

! (

! (

! ! (! ((

^

aanduidingen !

! (

! ( ! (

! (

legenda (zie legenda 150229_4)

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

( !! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

!

! (! (

! ( ! (

! (! ( ! (

! (

!

legenda (zie legenda 150229_4) ! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

!

!! ! ( ((

! (

! (

! (

! ! ( (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

!

! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

( ! ( ! ! (

! ( ! (

! (

! ( ! ( ! (

! ( ! (

sub-titel

( !! (

! (! (

! ( ! (

! ( Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6 ! (

! (

aanduidingen

! ( ! (

! (

! (

! (

sub-titel

! ( ! ( ! (! ( (! ! (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

!

! ( ! ( ! (

! ! ( (

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! (( ! ( ! ( ! (!

! (

! (

( !! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

( !! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! ( ( ! ( !

! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

( ! ( !

! ( ( ! (!

! (! ( ! (

! ! (( ( !! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

( !

! (

! (

^ ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (! (

!

! (

( !

!

! ( ! (

! (

! (

! (! ( (! ! (

!

! (! (

! ( ! (

! ( ! (

! (! ( ! (

! (

! (

! (

! (

( !! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! ! ( (! (! ( ! ( ! (

( !! (

! (! (

! ( ! (

B4.natlands_poly B4.n

! (

( ! ( !

! (

!! ( ! ( (( ! ! (

! (

( !! (

! (

^

! (

! (! (! (! (

! (

( ! (!

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (! (

! ( ! (

( ! (! ! ( !( ( ! ! ( !! !(! ! ( ! (! ! ( ! (! (((! ( !(! ! ( !((! ! ((! ! ( ! (! ! (! (! ( (! (! ( (! ( ! (!

! (

( !! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! ! ( (

( ! (! ! ( ( !! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! (

( !! (

middelhoge verw midd B4.natlands_

! (

! (

! (

!

! (

hoge verwac VERWACHTING VERWAC hoge verwachting middelhoge hoge

! (

! (

! ! ((

! (

! (

! (

^

! ( ! ( ! (

! ! ( (

( ! (!

! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! (! (

! (

! (

! ! ( (

( !! (

! (

! (

! (

! (

! (! (

! (

! (

! (

! (! (

! (

! (

! (

! (

! (

( ! ( ! ( ! ( !

! ( ! (

! (

! (

! (

! ! ( ( ! (! (

! ! ((

! (

! (

! ! ((

0 100200 300400Meters ! (

netwerk van lokale (zand)wegen. de koppeling tussen de sociale en recreatieve vaarroutes Deze wegen zijn onderdeel van het fysieke dynamiek van stedelijke B2.wegen_arc G G trage netwerk. functies en het netwerk van wegen, informele, B2.as_prov_vaarwegen paden, spoorwegenLust enleisure kanalen. Legend bebouwing_buiten extra monumenten spingendal laag 4 Ambitie In Springendal en Dal van de G B7.gebouwd_monument_point G G ^G Erverblijfsrecreatie wordt ingezet op een brede Mosbeek overheersen echter de voor verblijfsrecreatie ^ gebieden ^tijd het landelijk waaier B4.hemelhelderheid_polygon G bakens in de aan woon- werk- en rust en weidsheid van G G GG B4.hemelhelderheid_polygon G G donkerte ^ mixmilieus. Elk buurtschap, dorp en gebied. Het is vooral belangrijk dat G GG ^ G GG G G G stad zijn eigen kleur. Dit betekent de te nemen maatregelen ^ goed G dat de karakteristieke verschillen aansluiten bij de karakteristiek ^ G G ^ G G ^ GG G ^ omliggende worden gerespecteerd en versterkt. en eigenheid van de G ^ G Daarbij worden ook de kenmerken dorpen, steden en netwerken. G G Springendal en Dal van de Mosbeek van de landschappelijke structuur, ^ GG Mander, Gvan ^^ de ondergrond en de historische G liggen ten noorden G G G G G GG G G G G GG GG en archeologische waarden zoveel Vasse en Ootmarsum, direct tegen ^ mogelijk gerespecteerd en voelbaar de Duitse grens.

In en rondom het G G^ ^ gemaakt. natuurgebied ligt Geen groot aantal G ! ( ! (

! (

^

! (

!

( ! !! ((

! ( ! (

! (! (! (

! (

! ( ! (

( ! !! ( ( ! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (! ( !! ( (

! ( ! (

! ( ( !! (

( ! ! (! ( ! (! ( ! (! (

( !! (

! (

! (

! (

! (

( !! (

! ( ! (

! (

! (

!! ! ( ((

! (

!

! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

!

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

( ! ( ! ( ! (! ! (

! (

!

! (

! (

! ( ! (

( !! (

!

! ( ! (

( !! (

! (! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

( ! (! ! (

! ( ! (

! ( ! ! ( (

! ( ! ! ( (

!

! (

Bel

B3.intrek_polygo B3.in

VERWACHTING B7.archeol_verwa B7.arche

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

( !! (

! (! ( (!

! ( ! (

! ( ! ( ! ( !! ((! ! ( ( ! ( ! ! ( ( ! (

B7.archeol_ve

! ( ! (

B4.natlands_polygon ! (

! (

! ( ! ! ( (

! (

! ! ( ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! ( ( ! ! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ( !! (

! (

! ! ( (

! ( ! (

( !! (

! (

! (

! (! (

( !! (

! (

! (

! (! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

wandelnetwerk Twente 0 100 200 300 400Meters lange-afstandaanduidingen wandelpad (LAW) recreatieve vaarroutes legenda (zie legenda 150229_4) fietsroutenetwerk Overijssel verspreide bebouwing B2.wegen_arc gebiedsontsluitings- en erftoegangswegen wandelnetwerk Twente informele trage netwerk B2.as_prov_vaarwegen recreatieve vaarroutes bebouwing_buiten B2.wegen_arc lange-afstand wandelpad (LAW) B2.as_prov_vaarwegen Kenmerken fietsroutenetwerk Overijssel Lust leisure bebouwing_buiten verspreide erven aan een fijnmazig In de stedelijke laag gaat het over wandelnetwerk Twente ! (

laag 3

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! !( (

B3.grwbes_polyg B3.g

! ( ! ( ( !! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (! (! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! (

fietsroutenetwerk Overijssel

! (

! (

! (

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_2

sub-titel ! ( ! (

! (

! (

! (

( !! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! ( ! ( ( ! (!

! (

! (

! (

! (

! (

! (

B3.waterwin_pol B3.w B3.intrek_po

! (

! (

middelhoge verwachting

( !! (

legenda (zie legenda 150229_4)

lange-afstand wandelpad (LAW)

! (

! ! ( (

! ! ( (! ( !! ( ( ( ! (! ! ( ! (! ! (( ! ( ! ( ! ! ( ! ( (

! (( ! (!

! (

! (

! (

aanduidingen

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

100 200 300 400Meters

!! ! ( ((

! (

hoge verwachting

! ( ! (

( !! (

! ( ! (

! (! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! ! ((

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

0

Terrein van zeer B3.grwbes_p Terre

VERWACHTING

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6 (

( ! ( ! ( ! (!

! (

! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! ( ! ( ! ! ( (

( !! (

! (! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ! ((

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ! ( (

! (

! ( ! (

!

! (! (

legenda (zie legenda 150229_4) ! (

! ( ! (

!

! (

! (

! (

!

! (

! (! (

! ( ! (

! ( ! ( ! ( (! ( ! (! ( ! ( (! ! !! ( (

aanduidingen!(!(

! (

!

! ( ! (

! (

! ( ! (

! ( ! ( 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1 Beleidsinformatie, december ! ( ! (

! ( ! ( (! ! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

! (

!

! (

! (

! (

! (! (

sub-titel

! (! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

!

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (! ( !! ( (

! (

! (

! (

! ! ( (

! (

! (

! (

! (! (

! ( ! (

( !! (

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ( !! (

! ( ! ( !! ( (

! (

! ( ! (

! (

! (

( ! ( !

! ( ! (

! ! (( ! (

! ! ( (

! (

! (

! (

essenlandschap sub-titel oude hoevenlandschap maten- en flierenlandschap jong heide- en broekontginningslandschap ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! ! ( (

! (

! (

! (

! ! ((

( !! (

! (

( !! (

! (

! ( ! ! ( (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ( ( !! (

! ( ! (

! (

! (

! (

( !! (

! ( ! (

! ( ! (! (

( !! (

laag 2

! ( ! (

( ! ( ! ( !

! (

! ! ( (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

( !! (

! ( ! (

! (

! (

! (

( !! (

( !! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! (

legenda (z

sub-titel WAAR sub-tit T

! ! ((

( ! ( ! ! (

! ( ! ! (! ( ( ! ( ! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! (! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ( ! (

! !! ( ( (

! (

! (

! (

! ( ! (

sub-titel

B6.buisleiding_arc

VERKLAAR Agrarische cultuur

sub-titel

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

! (

! (! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! ( ! (( !

( !! (

! (! (

! (

o

B7.arc

B6.buisleiding_arc regionale gastransportleiding kaart 6 T overige buisleiding VERKLAAR nationaal landschap T sub-titel B7.archeol_verwacht_polygon Legend gebiedscan_plangebied1 regionaleTwente gastransportleiding nationaal landschap Noordoost T legenda (zie legenda 150229_4) aanduidingen B4.natlands_polygon B6.buisleiding overige buisleiding drinkwaterwinning legenda (zie leT l Agrarische cultuur legenda (zie legenda 150229_4) Waterlopen B waterwingebied VERKLAAR 0 100 200 300 400Meters B7.archeologisch_mon_polygon aanduidingen B7.archeologisch_mon_polygon B grondwaterbeschermingsgebied regionale ga WAARDE_OMSCHR WAARDE_OMSCHR sub-titel legenda (zie legenda 150229_4) B Legend Legend intrekgebied buisl Terrein van archeologische betekenis Terrein van archeologische betekenis overige B7.arc lange-afstand wa B6.buisleiding_ar B6.buisle archeologie waarde B7.archeologis Terrein van archeologische waarde Terrein van hoge archeologische VERWA VERKLAAR VERKLAA fietsroutenetwerk terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Terrein van zeer hoge archeologische waarde, bescheh WAARDE_OMSC Terrein van hoge archeologische waarde aanduidingen regionale gastran regio terrein van zeer hoge archeologische waarde B6.buisleiding_arc wandelnetwerk Tm Terrein van Terrein van zeer hoge archeologische waarde overige buisleidin overa legenda (zie legenda 150229_4) B VERKLAAR terrein van

hoge archeologische waarde recreatieve vaarr Terrein van B7.archeologisch Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B7.archea regionale gastransportleiding terrein van archeologische betekenis WAARDE_OMSCHR WAARDE Terrein van h B3.waterwin_polygon B2.wegen_arc overige buisleiding hoge verwachting Terrein van arche Terre Terrein van z B7.archeol_verwacht_polygon B3.grwbes_polygon B2.as_prov_vaa middelhoge verwachting Terrein van arche Terre Terrein van z B3.intrek_polygon Terrein van hoge externe veiligheid 0 100200300400Meters Terre bebouwing_buite B3.waterwin Terrein van zeer Terre overige buisleiding B7.archeol_verwacht_polygon 0 100 200 300 400Meters

! (

! (

! (

! (! (

! (

! ! ( ( ! (

0 100200300400Meters

! (

stuwwallen dekzandvlakte en ruggen brongebieden beekdalen en natte laagtes

r

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

Legend !! ( (

laag 1

aanduidingen

Terrein van archeologische betekenis

Natuurlijke laag Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

VERKL

B7.archeologisch_mon_polygon

legenda (zie legenda 150229_4)

legenda (zie legenda 150229_4)

! (

B6.bu

Waterlopen

aanduidingen

! (

Legen sub-titel

sub-titelgebiedscan_plangebied1 B4.natlands_polygon aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

100 200 300 400Meters

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

0

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

0

100 200 300 400Meters

Verspreide bebouwing

Kenmerken Agrarische erven hebben van oudsher een sterke binding met het landschap. Vanuit het erf werden de omliggende gronden in cultuur gebracht en vervolgens eeuwenlang bewerkt. Elke boer deed dit naar eigen inzicht en afgestemd op de plaatselijke omstandigheden, maar wel volgens de wetmatigheden van het toenmalig landbouwsysteem. Door deze ‘eenheid in handelen’ ontstonden er samenhangende landschappen, die nu nog steeds herkenbaar zijn. Elk landschap heeft zijn eigen erftype: opbouw, bebouwing, beplantingen en relatie met de omliggende gronden zijn specifiek, alsof in het erf de genen van het landschap besloten liggen. Naast erven kent het buitengebied losliggende ‘gewone’ burgerwoningen met veelal een eigen, individueel karakter en eigen verhaal van ontstaan.

Ambitie De ambitie is Levende erven! Opnieuw verbonden met het landschap, kunnen deze robuuste erfensembles een alternatief zijn voor - een deel van - de woningbouw en bedrijvenopgave elders, mits dit bijdraagt aan de lokale / regionale sociaal-economische ontwikkeling. Voortbouwen op de karakteristieken en kwaliteiten van de vaak eeuwenoude erven, ligt hier een kans om unieke, echt Overijsselse woon/werk-, recreatieen zorgmilieus te ontwikkelen: sterk verbonden met de historie, het omliggende landschap en met veel ruimte voor individuele invulling en expressie. Cultuurhistorisch waardevolle gebouwen en bouwwerken als identiteitsdrager van erftransformaties benut.

Sturing Norm • De ontwikkeling van nieuwe erven draagt bij aan behoud en ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit overeenkomstig de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Richting • Ontwikkelingen dragen bij aan behoud en versterking van de kenmerkende erfstructuur en volumematen, blijft er een duidelijk onderscheid voorkantachterkant en vindt koppeling van het erf aan landschap plaats. Toegankelijkheid wordt erdoor verbeterd. Inspiratie • Re-animatie agrarisch erfgoed wordt gestimuleerd. • Kwaliteitsbewaking van de transformatie van erven bijvoorbeeld via een ‘ervenconsulent’.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

29

Gebiedsontsluitings- en erftoegangswegen

Kenmerken De regionale gebiedsontsluitingswegen ontsluiten gebieden en verbinden dorpen en kernen met de hoofdinfrastructuur. De lokale erftoegangswegen ontsluiten de erven. Het is de weg van de mix: alle gebruikers verblijven in één profiel. De overgang publiek (weg) privaat (erf) is informeel. De wegen volgen de patronen in het landschap. In Springendal en Dal van de Mosbeek is het aantal wegen zeer beperkt. In het natuurgebied zelf zijn dit vaak onverharde paden, waar het hoogteverschil duidelijk zichtbaar en voelbaar is. De wegen worden soms geflankeerd door bomen, met daartussen uitzicht over de weilanden, akkers en bossen. De weg vertelt waar je bent, doordat hij de kleur aanneemt van de omgeving.

30

Ambitie Het regionale en lokale wegenpatroon blijft zich voegen in de structuur van stad, dorp en landschap. Het blijft de weg van de mix van gebruikers. Heldere keuzen maken is geboden: of een weg schaalt op en wordt een autoweg, of hij blijft regionaal of lokaal en voegt zich naar het landschap. Dit kan bijvoorbeeld door het opnieuw uitvinden van de Overijsselse lanen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen aan of nabij de Twentse lanen worden deze waar nodig hersteld. Nieuwe schakels in of verbeteringen van bestaande lokale wegen worden in deze gebieden als laan uitgevoerd. Bij aanpassingen van de wegen staat de goede relatie tussen weg, landschap, kernen en erven centraal. Er zijn duidelijke in- en uitgangen van kernen.

Sturing Richting • Bij herprofilering van regionale / lokale wegen en bij nieuwe aanleg is zorgvuldige ruimtelijke inpassing van het profiel in de omgeving een vereiste. • De weg voegt zich in het landschap en draagt bij aan accentuering van de kwaliteiten van het landschap. • Aandacht voor de mix van verkeerssoorten (snel, langzaam en zwaar verkeer) hoort daar bij.

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

Informele trage netwerk

Kenmerken Het informele trage netwerk is het langzame netwerk (wandelpaden, fietspaden en ruiterpaden) dat delen van het agrarisch cultuurlandschap en de natuurlijke laag toegankelijk en ervaarbaar maakt. De oude zandwegen en paden vormen het basisstramien. Van oudsher verbonden deze routes vaak de kernen met het ommeland en met elkaar. De maaswijdte van dit netwerk is sterk afhankelijk van het type landschap. Onderdelen van het langzame netwerk zijn opgenomen in de nationale en provinciale routes. Het informele trage netwerk in Springendal en Dal van de Mosbeek is behoorlijk fijnmazig. Dit heeft te maken met de kleinschaligheid van het landschap. In het natuurgebied zelf bestaat het netwerk voornamelijk uit onverharde zandpaden. Deze paden maken het reliëf (stuwwal en essen) zichtbaar en beleefbaar.

Ambitie Opheffen van de discontinuïteiten in het padennetwerk. Het fiets- en wandelpadennetwerk wordt op regionaal niveau geïntegreerd tot een compleet systeem. Daarom inzetten op het verbinden van kernen met het buitengebied en het creëren van ommetjes. Daarmee het landschap beleefbaar maken en het verknopen van dit netwerk aan overstapplaatsen en de hoofd- en regionale infrastructuur. De ligging en de dichtheid van het netwerk worden ingezet om de intensiteit van het gebruik te sturen. De inrichting van de percelen die grenzen aan het informele trage netwerk moet aansluiten bij de karakteristieken en kwaliteiten van dat netwerk.

Sturing Norm • De informele routes en routenetwerken worden in beeld gebracht en krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op de continuïteit van routes (vaarwegen, kleine paadjes, zandpaden, kerkepaden, fiets- en wandelpaden en -routes, etc). Bij ruimtelijke ontwikkelingen nabij doorgaande zandwegen, wandel- en fietsroutes worden discontinuïteiten in het netwerk van paden en vaarroutes voorkomen. Inspiratie • Langs informele routes worden de aardkundige, archeologische en cultuurhistorische waarden zichtbaar en kenbaar gemaakt.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

31

B7.arc

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

Legend

legenda (z

sub-titel WAAR sub-tit T

B6.buisleiding_arc

VERKLAAR Agrarische cultuur sub-titel B6.buisleiding_arc regionale gastransportleiding kaart 6 T overige buisleiding VERKLAAR nationaal landschap T sub-titel B7.archeol_verwacht_polygon Legend gebiedscan_plangebied1 regionaleTwente gastransportleiding nationaal landschap Noordoost T aanduidingen B4.natlands_polygon B6.buisleiding overige buisleiding drinkwaterwinning legenda (zie leT l Agrarische legenda (zie legenda 150229_4) Waterlopen cultuur B waterwingebied VERKLAAR 0 100 200 300 400Meters B7.archeologisch_mon_polygon aanduidingen B7.archeologisch_mon_polygon B grondwaterbeschermingsgebied regionale ga WAARDE_OMSCHR WAARDE_OMSCHR sub-titel legenda (zie legenda 150229_4) Legend LegendB intrekgebied overige buisl Terrein van archeologische betekenis Terrein van archeologische betekenis B7.arc B6.buisleiding_ar B6.buisle archeologie waarde B7.archeologis Terrein van archeologische waarde Terrein van hoge archeologische VERWA VERKLAAR VERKLAA terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Terrein van zeer hoge archeologische waarde, bescheh WAARDE_OMSC Terrein van hoge archeologische waarde aanduidingen regionale gastran regio terrein van zeer hoge archeologische waarde B6.buisleiding_arc m Terrein van Terrein van zeer hoge archeologische waarde overige buisleidin overa legenda (zie legenda 150229_4) B VERKLAAR terrein van hoge archeologische waarde Terrein van a

B7.archeologisch Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B7.arche regionale gastransportleiding terrein van archeologische betekenis WAARDE_OMSCHR WAARDE Terrein van h B3.waterwin_polygon overige buisleiding hoge verwachting Terrein van arche sub-titel Terre Terrein van z B7.archeol_verwacht_polygon B3.grwbes_polygon middelhoge verwachting Terrein van arche Terre Terrein van z B3.intrek_polygon Terrein van hoge externe veiligheid 0 100200300400Meters Terre B3.waterwin Terrein van zeer Terre overige buisleiding B7.archeol_verwacht_polygon 0 100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

laag 1

0 100200300400Meters

stuwwallen dekzandvlakte en ruggen brongebieden beekdalen en natte laagtes

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

4.4 Lust- en leisurelaag

laag 2

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

essenlandschap sub-titel oude hoevenlandschap G G maten- en flierenlandschap jong heide- en broekontginningslandschap

^

G fietsroutenetwerk Overijssel GG

^

0 100200300400Meters

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

( !! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! ! ( (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! (

! (

^

! (

! ( ! ( ( ! ( ! ( ! (!

! (

! (

! (

G

! (

G

! (

! (

! (

^ G

^G

! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! (

^ ! (

! (

! (

G G

! (

! ( ! (

! (! ( (!

! ( ! (

! ( ! ( ! ( ( ! ( !

! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

! (

^ ! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! (

G G

! (

! ( ! (

G ! (

! ( ! (

G

^

! ( ! (

^ ^

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

( ! (!

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

( ! (!

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! ( ! (

( ! ( !

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

^

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

( ! ( !

! ( ! (

! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_4

0

^

32

G

Beleidsinformatie, de Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

G

0

B7.gebouwd_monument_point

^^ G GG

G G G G G G G G G GG G G GG

^ ^ G

verblijfsrecreatie B4.hemelhelderheid_polygon

^

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

0

100 200 300 400Meters

^

G G

B4.hemelhelderheid_polygon

G

G

0 100200300400Meters

G G

100 200 300 400Meters

^

en de steden in een ander daglicht G en kwaliteit van de leefomgeving te versterken. Aardkundige, en maakt ze beleefbaar en tot een archeologische en cultuurhistorische belevenis. waarden worden zoveel mogelijk De recreatieve waarde van Springendal en Dal van de Mosbeek behouden en beleefd door mensen dankzij informatie, gebruik zit met name het informele trage en ontwikkeling en vertellen netwerk (zie Stedelijke laag) daarmee het verhaal van de met routes langs en door het ontstaansgeschiedenis van het natuurgebied heen. Daarnaast Overijsselse landschap. heeft het gebied recreatieve Zichtbaar en beleefbaar, betekenis door meerdere mooi landschap: Samenhang campings en vakantiewoningen vergroten en discontinuïteiten (verblijfsrecreatie) en bakens in in landschappelijke structuren de tijd die de geschiedenis van herstellen. Gebiedskenmerken, dit gebied vertellen. Tot slot is de Donkerte een te koesteren kwaliteit. monumentaliteit en ruimtelijke expressie van grote ensembles vergroten. Beleefbaarheid en Ambitie toegankelijkheid van het landschap Sterke ruimtelijke identiteiten als vergroten. motor voor gebiedsontwikkeling: De ambitie is de beleving, betekenis Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_3

0 100200300400Meters

0

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_S

0 1002003004

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_3

! (

! (

! (

! (

Beleidsinformatie, Beleidsin decemb

0 100200300400Meters

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_4

! (

! (

! (

! ( ! (

G

! (

! (

! (

! (

extra monumenten spingendal

! ( ! ( ! (

! (

0 100200300400Meters

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

! ( Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_3

! (

! (

! (

G

^

(

G

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

Legend bebouwing_buiten

aanduidingen !

G

! (

100 200 300 400Meters

! (

! ( ! ( ! ( legenda (zie legenda 150229_4) ! (( ! (! ! ( ! (

! (

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

G ^ Kenmerken ^ G Met de eerste drie lagen is G ^ G G het spectrum voor ruimtelijke G ^ kwaliteit nog^niet compleet. Aan G G G G G ^ G G GG GG GG G G G GG de (relatieve) autonomie van GG de^natuurlijke processen in de G G^ ^ natuurlijke laag, het ‘nut’ van het G G ^ agrarisch cultuurlandschap en de G ^ G G sociale en functionele dynamiek van G de stedelijke laag voegt de laag van de lust- en leisure landschappen de dimensie van het welbehagen, het plezier, de trots en de beleving toe. Deze laag is het domein van de belevenis, betekenis en identiteit. De lust- en leisurelaag voegt eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het benut daarbij vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

sub-titel

! (! ( ! ( ! ( ( ! (!

! (

! ( ! (

B2.as_prov_vaarwegen

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

B2.wegen_arc

( !! ( ! (

! ( leisure Lust ! (

! ( ! (

0

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4) ! ( ! ( ! (

! ( ! (

^^ ^ ^

recreatieve vaarroutes

!

! (! (

! (

! (

! ( ! (

!

sub-titel

^

! (

! (

! (

!

! ( ! (

! (

! (

! (! ( ! (

! ( ! (

! ( ! ( ! ( ! (

! (

! ( ! (! ( ! (

!

^

! ( ( !! (

! (! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

!

! (

G

! ( ! (

! (

! (

( ! ( !

!

! ( ! (

! ( ! ( ! (! ( (! ! (

! (

! (

! (

! ( ! (( ! (! (! ! (! ( ! ! ( (

! ( ! ( ! (

( ! ( !

^

^

! (

G GG G

! ( ! ( ! (

! (

! ( ! ( ! ( ! (

! ( ! ( ! (

! ( ! (

! (

! ( (! (!

! ( ! ( ( ! (!

! (! ( ! (

! (

! ( ! (

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

sub-titel

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! (! (! ( ! ( ! ( ! ! ( (

! ( ! ( ( !! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ! ( (

! (

GG G GG G

! ( ( ! (! ! (

! (

^

! (

! (

G Gbakens in de tijd G donkerte

! (

! (

B4.natlands_poly B4.n

B4.hemelhelderh

G

G

! (

verblijfsrecreatie ^ gebieden voor ^

G

GG

! (

! ( ! ( ! (

! (

^

! ( ! (

hoge verwac VERWACHTING VERWAC verblijfsrecreatie hoge verwachting middelhoge hoge

G

^

! (

! (

! (

! (

! (! ( ! (

! (

! (

! ( ! ( ( !! (

!! ! ( ((

! (

! (

! (

! ( ( ! (!

( ! ( !

laag 4

! (

!

( !! (

! (

! (

! (

!

! (

! ( ! (

! ( ! (

( !! (

! ( ! (( ! ( ! ( ! (!

!

! (

! (

GG

! (

!

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (

! ( ! ( ! (

! ( ! (

( ! ( !

! ( ! ( ! (

! (

! (

! (

G G G G G

( ! (!

! (

!

! (

! (

! (

G

! ( ! ( ! (

!

! (! (

! (

!! ! ! ( (( ( ! (

! (

! ( ! ( ! (

! (! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

! (

^

Bel

B3.intrek_polygo B3.in

VERWACHTING B7.archeol_verwa B7.arche B7.gebouwd_mo

! (

! (

! ( ! ( ( ! (!

^

! (

! (

! (

!

! (! (

! (

! (

! ! ( ( ! ( ! (

( !! (

! (

!

! ( ! (

! (

! ( ! (

! (! (

! ( ! (

( ! !! ( ( ! ( ! (

!

! ( ! ! ( (

! (! (

! (

! ( ! ( ! (

( ! (!

! (

! (

! (

! (

! (

! (! (

! ( ! ( ( !! (

!! ! ( ((

! (

! (

( !! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! (

! (

! (

! (

!

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

( ! ( ! ( ! (!

! (

! (

! (

( ! (! ! (

! ( ! ( ! (

^

!

! (

! ( ! (

! (

!

! (

! (

! ! ( ! ((

! (

! (

! (

! ( ! ( ( ! ! (

^

! (

! ( ! (

! (! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

! (! (

( !! (

! ( ! (

! (

! (

! ( ! (

! ( ! (

! (

! (! (

! ( ! (

! (

! (

! (

! (

! ( ! ( ! (

! (

! ( ( ! (!

B7.archeol_ve extra monument

middelhoge verw midd B4.hemelhelderh B4.natlands_

G

G

wandelnetwerk Twente 0 100 200 300 400Meters wandelpad (LAW) GG lange-afstandaanduidingen recreatieve vaarroutes G GG G legenda (zie legenda 150229_4) fietsroutenetwerk Overijssel verspreide bebouwing B2.wegen_arc gebiedsontsluitings- en erftoegangswegen wandelnetwerk Twente G informele trage netwerk B2.as_prov_vaarwegen recreatieve vaarroutes G G G G bebouwing_buiten GG B2.wegen_arc G lange-afstand wandelpad (LAW) B2.as_prov_vaarwegen fietsroutenetwerk Overijssel Lust leisure bebouwing_buiten wandelnetwerk Twente

laag 3

! ( ! (

! (

( ! ( !

^

^

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

! (

! (

! (

G

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_2

sub-titel

! (

! (

G

B4.natlands_polygon

aanduidingen

G G legenda (zie legenda 150229_4)

lange-afstand wandelpad (LAW) ! ( ( !! (

B3.grwbes_polyg B3.g

middelhoge verwachting

! ( ! (

legenda (zie legenda 150229_4)

B3.w B3.intrek_po Legend B3.waterwin_pol

hoge verwachting

G

^G

Terrein van zeer B3.grwbes_p Terre

VERWACHTING

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

! (

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

sub-titel

! (

0

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_4

0 100200300400Meters

0 100200300400Meters

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

Gebieden voor verblijfsrecreatie

Kenmerken Verblijfsrecreatie, zoals campings en complexen van vakantiewoningen, liggen veelal in of aan aantrekkelijke landschappen en/of agrarische cultuurlandschappen. Soms voegen deze voorzieningen kwaliteit toe, meestal liften ze mee op bestaande landschappelijke kwaliteiten. De kwaliteit van het omliggende landschap bepaalt dan in hoge mate de aantrekkelijkheid van de voorziening. Vaak zijn deze terreinen opgezet volgens een planmatig stramien met een sterk door eindgebruikers gekleurde invulling. Ook komen grootschalige bungalowparken voor met een veel uniformer bebouwingstype en planopzet. In en rondom Springendal en Dal van de Mosbeek liggen meerdere vakantiewoningen, huisjesparken en campings. Deze liggen verspreid over het gebied en zijn heel verschillend in grootte, type en aanbod van voorzieningen. Voor ieder wat wils.

Ambitie De verblijfsrecreatie sterker verbinden met de kwaliteiten van de omgeving en onderdeel uit laten maken van het hele recreatieve netwerk. Het aanbod wordt hierdoor specifieker en sterker verbonden met de Overijsselse kenmerken. Tegelijkertijd kan de kracht van de sector dan beter worden benut om de kwaliteit van de omgeving te versterken. Zo kan het aanbod van recreatieve verblijfsmogelijkheden verbreden: in Noordoost-Twente verblijf je op een boerenerf of in het wilde hart midden in de bossen met de reeën voor je huisje. Hergebruik van vrijkomende gebouwen en kwaliteitsverbetering van bestaande terreinen zijn belangrijke strategieën.

Sturing Norm • Uitbreiding van bestaande recreatiecomplexen kan conform de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Richting • De toegankelijkheid van de omgeving neemt toe, evenals de aansluiting binnen-buiten. • Herstructurering/verdichting/ uitbreiding gaan gepaard met toevoegen van landschappelijke kwaliteit. De plek van recreatiecomplexen in en aantakking op het grotere geheel van natuur en landschap wordt met die toevoeging verduidelijkt. • Vormgeving van gebouwen staat in relatie met bebouwing in de omgeving of voegt architectonische kwaliteit toe.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

33

Bakens in de tijd

zicht op Kenmerken de Mandercirkels vanuit het noordoosten de lijn van de Duitse grens voorgrond af in de begroeiing horeca, van Landschap Overijssel Bakens in de tijd zijn tekent zich op de relicten van diverse aard uit verschillende perioden van de wordingsgeschiedenis van Overijssel. Van geologische monumenten, archeologische monumenten en vindplaatsen tot historische wegen en landschappelijke ensembles. De essentie van de bakens in de tijd is dat ze de verhalende laag toevoegen aan het landschap. Het zijn belangrijke ingrediënten in de opbouw van gebiedsidentiteit. Watermolens, grafheuvels en de cirkels van Mander zijn de kenmerkende bakens in Springendal en Dal van de Mosbeek. De Molen van Frans en de Molen van Bels zijn watermolens in de Mosbeek. Beide molens waren in gebruik als papier- en korenmolen. Ze zijn in de vorige eeuw gerestaureerd en hebben tegenwoordig een recreatieve functie. De Molen van Frans is een bezoekerscentrum, inclusief 34

en de Molen van Bels is een theeschenkerij / restaurant. De Cirkels van Mander, ook wel Cirkels van Jannink of Beha van Jannink, zijn cirkelvormige akkers die in de jaren dertig van de 20e eeuw zijn aangelegd in opdracht van Gerhard Jannink. Hij had in Noord-Amerika gezien dat ronde akkers voordelen hadden boven rechthoekige. In 1999 heeft Paul de Kort op de sporen van deze ronde akkers een landschapskunstwerk gerealiseerd, het is het grootste landschapskunstproject van Nederland. Ambitie Bij het realiseren van de ontwikkelopgave is het vooral belangrijk om goed aan te sluiten op de bakens in de tijd. Dus bij de inpassing van de ontwikkelopgave verbindingen en verbanden creëren tussen bestaande bakens die onderdeel van een groter geheel

zijn, maar nu verloren of geïsoleerd in het landschap liggen. Voeg bakens van deze tijd toe. Behoud monumenten, karakteristieke gebouwen en cultuurhistorische waarden door ze bewust in te zetten in gebiedsopgaven. Maak de bakens meer zichtbaar en ontwikkel recreatieve routes langs deze bakens met uitleg over de ontstaansgeschiedenis. Sturing Richting • Inventariseer de bakens in de tijd (beeldbepalende cultuurhistorische elementen of objecten die het verhaal van de streek vertellen) behoud ze, benut en versterk ze, bijvoorbeeld met inrichtingsmaatregelen, wanneer ontwikkelingen in de nabijheid plaats vinden. Inspiratie • Voeg bij nieuwe ontwikkelingen bakens in de tijd toe en verbind ze met bestaande bakens.

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

Donkerte

Kenmerken Lichte gebieden geven een beeld van de economische dynamiek van de provincie: de steden en dorpen, de autosnelwegen, de kassengebieden, de attractieparken, de grote bedrijventerreinen en de gebieden met veel bebouwing. De donkere gebieden geven een indicatie van de ‘buitengebieden’ van Overijssel. De natuurcomplexen en de grote landbouwgebieden. De donkere gebieden zijn de gebieden waar het ‘s nachts nog echt donker is, waar je de sterrenhemel kunt waarnemen. Het zijn de relatief luwe, dun bewoonde gebieden met een lage gebruiksdruk. Springendal en Dal van de Mosbeek liggen in de Donkerte.

Ambitie Donkerte is een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige ‘donkere’ gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau terughoudend zijn met verlichting van bijvoorbeeld wegen en verkennen waar deze ‘s nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de ‘lichte’ gebieden.

Sturing Richting • In de donkere gebieden alleen minimaal noodzakelijke toepassing van kunstlicht. Dit vereist het selectief inzetten en ‘richten’ van kunstlicht. • Veel aandacht voor vermijden van onnodig kunstlicht bij ontwikkelingen in het buitengebied. Inspiratie • Behoud van het rustige en onthaaste karakter van de ‘donkere’ gebieden.

4 Gebiedskenmerken, ambities en sturing

35

Normatieve uitspraken • Stuwwallen krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen van het huidige reliëf. • Dekzandvlakten en ruggen krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de hoofdlijnen van het huidige reliëf. • Het waterpeil is niet lager dan voor graslandgebruik noodzakelijk is. • Essen krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de huidige bodemkwaliteit en het huidige reliëf. • Op de flanken krijgen de kleinschalige landschapselementen, zoals houtwallen, bosjes, zandpaden, karakteristieke erven en beeldbepalende open ruimte daartussen, een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van dit kleinschalige patroon. • Maten, flieren en beken krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op instandhouding van onbebouwde karakter, continuïteit van beekloop, ruimte voor water en lineaire landschap met open kamers en coulissen. • De ontwikkeling van nieuwe erven draagt bij aan behoud en ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit overeenkomstig de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving.

• De informele routes en routenetwerken worden in beeld gebracht en krijgen een beschermende bestemmingsregeling, gericht op de continuïteit van routes (vaarwegen, kleine paadjes, zandpaden, kerkepaden, fiets- en wandelpaden en -routes, etc). Bij ruimtelijke ontwikkelingen nabij doorgaande zandwegen, wandel- en fietsroutes worden discontinuïteiten in het netwerk van paden en vaarroutes voorkomen. • Uitbreiding van bestaande recreatiecomplexen kan conform de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving. Strijdigheden tussen maatregelen en normatieve uitspraken De maatregel verwijderen fosfaatrijke toplaag kan zowel plaatsvinden in beekdalgronden als op (landschappelijk waardevolle) essen en kampen. Deze maatregel kan strijdig zijn met de normerende uitspraak die zegt dat essen een beschermende bestemmingsregeling krijgen, gericht op instandhouding van de karakteristieke openheid, de huidige bodemkwaliteit en het huidige reliëf.

36

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

5 Kansen, inspiratie en ontwerpaanleidingen Dit hoofdstuk bevat een vrijere interpretatie van de gebiedskenmerken. Het is een beschrijving van het landschap van Springendal en Dal van de Mosbeek waarin enkele van de belangrijkste kenmerken worden belicht. Het dient vooral ter inspiratie en biedt aanknopingspunten voor de verdere uitwerking en het uiteindelijke ontwerp. Het is een eerste aanzet om te komen tot een inpassing met ruimtelijke kwaliteit.

Cirkels van Mander als landart De ‘Mandercirkels’ is een landschapskunstwerk op de sporen van een landbouwkundig experiment uit 1929. In dat jaar legde textielfabrikant Gerhard Jannink in de Noordelijke Manderheide twee cirkelvormige akkers aan met een doorsnede van respectievelijk 343 en 378 meter. Deze akkers werden in een spiraal bewerkt, zodat Janninks ploeg niet telkens hoefde te worden gekeerd aan het eind van de voor. Hij had dit gezien in NoordAmerika. In 1991 nam Landschap Overijssel de percelen over van de familie met de bedoeling de Cirkels van Jannink terug te geven aan de natuur. Kunstenaar Paul de Kort wilde met het landschapskunstwerk de bijzondere vormen in het landschap blijvend verankeren. Een greppel en een wal markeren de omtrekken van de cirkels en een heuvel met streekeigen jeneverbesstruiken en een omvangrijk labyrint accentueren de middelpunten. Subtiele ingrepen in het landschap roepen het beeld op van de spiraalvormige ploegvoor en het zaaien en oogsten in de regelmatige cadans van de seizoenen. Intussen kan de natuur weer bezit nemen van de cirkels. Zorg ervoor dat bij het realiseren van inrichtingsmaatregelen, ontbossen en het terugbrengen van heide, de cirkels ruimtelijk duidelijk herkenbaar blijven en omsloten worden door opgaande beplanting.

De cirkels van Mander strak begrensd door een bosrand

5 Kansen, inspiratie en ontwerpaanleidingen

37

Kleinschalig cultuurlandschap vraagt om kleinschalige maatregelen het water tussen de watermolens en de vloeiweiden Springendal en Dal van de Mosbeek liggen was een voortdurend aandachtspunt van de bewoners respectievelijk aan de oost- en westzijde op de en gebruikers van het landschap. stuwwal van Ootmarsum. Het gebied dankt zijn grote De Mosbeek werd ook wel vlasbeek genoemd, verscheidenheid voor een belangrijk deel aan deze omdat men hier vroeger vlas tot linnen verwerkte. stuwwal waarin een aantal erosiedalen is uitgeschuurd. De aanwezigheid van water, dat nooit bevroor, In de dalen is het oude kleinschalige cultuurlandschap heeft al vroeg mensen naar deze plaats gelokt. Drie met een afwisseling van bos, heide en beekjes watermolens, waar papier werd gemaakt, stonden er herkenbaar. Het landschap wordt aan het begin van aan de Mosbeek. Hiervan zijn de Molen van Frans en de de negentiende eeuw nog gekenmerkt door een grote Molen van Bels bewaard gebleven. mate van openheid. Organische vormen bepalen de contouren van akker, beekdal en heide. Samen waren zij de essentie van het heidepotstalsysteem. Eeuwenlang Na 1930, als het heidepotstalsysteem heeft plaatsgemaakt voor moderne landbouw, raakt werd in dit landschap de voedselvoorziening voor mens het landschap steeds meer besloten.

De voorheen en vee geregeld door een voedingsstoffenstroom van gemeenschappelijke heidegronden maken plaats voor de heide en de beekdalen via de potstal naar de akkers. bos en veldakkers. De rechthoekige veldontginningen De bronbeken voorzagen mens en vee van drinkwater, contrasteren met het vrije lijnenspel van de heide de watermolens van energie om papier te maken en en sluiten landschappelijk naadloos aan bij het door het opleiden van de beken en het laten bevloeien strakke lijnenpatroon van de lanen van het landgoed werden de beekdalgraslanden met slib en mineralen Springendal. bemest; de zogenaamde vloeiweiden. De verdeling van

De mosbeeklaan een ondedeel van de landgoedaanleg van het landgoed Springendal.

38

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

Rond 1920 werd Springendal aangekocht door de Enschedese textielbaron Jannink. Hij gaf het eeuwenoude landbouwgebied het aanzicht van een landgoed met kenmerken uit de Engelse landschapsstijl. De Middeleeuwse essen zijn, vriendelijk omzoomd door bomen, opgenomen in het geheel evenals enkele fantastische Twentse boerderijen. Naast de monumentale Mosbeeklaan waarop een aantal zijlanen uitkomen, wordt het karakter van het landgoed bepaald door bronnen en beken. Opborrelend water vormt een drietal vijvers, die op hun beurt de Springendalse Beek voeden. Anno nu is de beslotenheid alleen nog maar toegenomen. Het areaal heide is verder ingekrompen ten gunste van bos, veldakkers en graslanden. Verschillende veldontginningen zijn inmiddels teruggegeven aan de natuur. Een intensief netwerk van wegen en paden biedt volop gelegenheid om te wandelen en te fietsen.

De afwisseling in openheid en beslotenheid, de kleinschaligheid en het vele reliëf worden door de bezoekers zeer gewaardeerd. Het landschap bestaat uit lagen, waarvan geologie, geomorfologie, hydrologie en bodem de natuurlijke basis vormen, en de menselijke invloed in verschillende perioden de toegevoegde dimensie is. De kenmerkende kleinschaligheid vraagt om inrichtingsmaatregelen die passen bij die kleine schaal. Het streefbeeld van de beken is stromende waterlopen met een zo continue mogelijk natuurlijk beeld. Waar de beken nu soms in slootprofielen zijn gedwongen krijgen zij een natuurlijker verloop. Maatregelen die verdroging, vernatting of overbemesting moeten voorkomen worden zoveel mogelijk kleinschalig, passend bij de situatie vormgegeven.

5 Kansen, inspiratie en ontwerpaanleidingen

39

De molen van Bels in de Mosbeek

Knuppelpad in het brongebied van de

Zichtbaar verleden De eeuwenoude cultuurhistorie van het gebied heeft zijn sporen nagelaten in de vorm van tal van relicten, van grafheuvels en Celtic fields die op verschillende oude bewoningsplekken in de buurt van de beken zijn aangetroffen tot de Cirkels van Mander, een overblijfsel van een agrarisch experiment uit een meer recent verleden. In het gebied zijn tal van historische agrarische gebouwen te vinden en langs de beeklopen zelf spreken vooral de watermolens tot de verbeelding. De Molen van Frans en de Molen van Bels langs de Mosbeek en Molen de Mast langs de Hazelbeek, zijn unieke bakens in de tijd. De bakens vertellen het verhaal van Springendal en Dal van de Mosbeek.

Recreatielandschap Het kleinschalige heuvelachtige landschap van Springendal en Dal van de Mosbeek is een bijzonder aantrekkelijk recreatielandschap. De aanwezige verblijfsaccommodaties zijn net als het landschap kleinschalig en soms experimenteel van opzet. Er is een fijnmazig netwerk van wegen en paden dat het gebied goed ontsluit. Zorg ervoor dat de inrichtingsmaatregelen bijdragen aan de recreatieve aantrekkelijkheid van het gebied, bijvoorbeeld bij de vormgeving van routes langs of kruisend met een beek en door variatie aan te brengen in de verschillende routes, dus zowel comfortabele fietsroutes als struinpaden. Bij het markeren van routes, rustplaatsen, TOP’s, etc. moet worden voorkomen dat een ‘woud van paaltjes, borden en vlaggen’ ontstaat door een eenduidige, terughoudend vormgegeven bewegwijzering en informatievoorzieningen.

Springendalse beek

40

Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015

6 Andere ruimtelijke beleidsaspecten

jke laag

sub-titel

Natuurlijke laag aanduidingen

sub-titel

ie legenda 150229_4)

legenda (zie legenda 150229_4)

aanduidingen

Legend B6.buisleiding_arc

legenda (zie legenda 150229_4)

VERKLAAR regionale gastransportleiding overige buisleiding

B7.archeologisch_mon_polyg

Natuurlijke laag Natuurlijke laag

WAARDE_OMSCHR

Terrein van archeologische beteke

sub-titel

Terrein van archeologische waarde

sub-titel

Terrein van hoge archeologische w

Terrein van zeer hoge archeologis

Terrein van zeer hoge archeologis

aanduidingen legenda (zie legenda 150229_4)

B3.waterwin_polygon

Luchtfoto aanduidingen

B3.grwbes_polygon B3.intrek_polygon

sub-titel

legenda (zie legenda 150229_4) sub-titel

B7.archeol_verwacht_polygon

Agrarisch cultuur landschap

VERWACHTING hoge verwachting

aanduidingen

sub-titel Agrarische cultuur

aanduidingen

sub-titel

legenda (zie legenda 150229_4)

Luchtfoto

middelhoge verwachting B4.natlands_polygon

sub-titel aanduidingen

B6.buisleiding_arc

Waterlopen

aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

legenda (zie legenda 150229_4)

Natuurlijke laag

Legend

VERKLAAR

Luchtfoto

B7.archeologisch_mon_polygon WAARDE_OMSCHR

aanduidingen

Terrein van archeologische betekenis Terrein van hoge archeologische waarde

regionale gastransportleiding overige buisleiding

aanduidingen

sub-titel

B7.archeologisch_mon_polygon

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

legenda (zie legenda 150229_4)

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Sprin

sub-titel WAARDE_OMSCHR sub-titel Terrein van archeologische betekenis

B6.buisleiding_arc

0 100200300400

sub-titel VERKLAAR Agrarische cultuur sub-titel sub-titel B6.buisleiding_arc regionale gastransportleiding kaart 6 aanduidingen Terrein van archeologische waarde overige buisleiding VERKLAAR nationaal landschap Terrein van hoge archeologische waarde sub-titel B7.archeol_verwacht_polygon Legend aanduidingenaanduidingen gebiedscan_plangebied1 regionaleTwente gastransportleiding nationaal landschap Noordoost Terrein van zeer hoge archeologische waarde aanduidingen B4.natlands_polygon Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B6.buisleiding_arc overige buisleiding drinkwaterwinning legenda (zie legenda legenda150229_4) (zie legenda 150229_4) legenda (zie legenda 150229 Agrarische legenda (zie legenda 150229_4) Waterlopen cultuur legenda (zie legenda 1 B3.waterwin_polygon waterwingebied VERKLAAR 0 100 200 300 400Meters B7.archeologisch_mon_polygon aanduidingen B7.archeologisch_mon_polygon B3.grwbes_polygon grondwaterbeschermingsgebied regionale gastransportleiding gebiedscan_plangebied1 WAARDE_OMSCHR WAARDE_OMSCHR sub-titel legenda (zie legenda 150229_4) Legend LegendB3.intrek_polygon Legend intrekgebied buisleiding B4.natlands_polygon Terrein van archeologische betekenis Terrein van archeologische betekenis overige Legend B7.archeol_verwacht_polygon B6.buisleiding_arc Waterlopen B6.buisleiding_arc B6.buisleiding_arc archeologie Terrein van hoge archeologische waarde

B7.archeologisch_mon_polygon Terrein van archeologische waarde VERWACHTING B6.buisleiding_arc VERKLAAR VERKLAAR B7.archeologisch_mon_polygon VERKLAAR terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd hoge verwachting VERKLAAR WAARDE_OMSCHR Terrein van hoge archeologische waarde aanduidingen regionale gastransportleiding regionaleWAARDE_OMSCHR gastransportleiding regionale gastransportleiding terrein van zeer hoge archeologische waarde B6.buisleiding_arc middelhoge verwachting regionale gastransportle Terrein van archeologische Terrein betekenis van archeologische betekenis Terrein van zeer hoge archeologische waarde overige buisleiding overige buisleiding overige buisleiding legenda (zie legenda 150229_4) B4.natlands_polygon VERKLAAR terrein van hoge archeologische waarde overige buisleiding Terrein van hoge archeologische waarde Terrein van archeologische waarde B7.archeologisch_mon_polygon B7.archeologisch_mon_p Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B7.archeologisch_mon_polygon regionale gastransportleiding terrein van archeologische betekenis Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermdB7.archeologisch_mon WAARDE_OMSCHR WAARDE_OMSCHR WAARDE_OMSCHR Terrein van hoge archeologische waarde B3.waterwin_polygon overige buisleiding WAARDE_OMSCHR B6.buisleiding_arc hoge verwachting Terrein van

archeologische betekenis betekenis Terrein van archeologische b Terrein van archeologische Terrein van zeerVERKLAAR hoge archeologische waarde B7.archeol_verwacht_polygon Terrein van archeologisc middelhoge verwachting B3.grwbes_polygon Terrein van archeologische waarde Terrein van archeologische w Terrein van archeologische waarde gastransportleiding Terrein van archeologisc Terrein van zeer hoge regionale archeologische waarde, beschermd B3.intrek_polygon Terrein van hoge archeologische waarde Terrein van hoge archeologis externe veiligheid 0 100200300400Meters Terrein van hoge archeologische waarde overige buisleiding Terrein van hoge archeo B3.waterwin_polygon Terrein van zeer hoge archeologische waarde Terrein van zeer hoge arche B7.archeol_verwacht_polygon Terrein van zeer hoge archeologische waarde overige buisleiding 0 100 200 300 400Meters B7.archeol_verwacht_polygon

cember 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

0 100200300400Meters

Legend sub-titel

sub-titelgebiedscan_plangebied1 B4.natlands_polygon aanduidingen

legenda (zie legenda 150229_4)

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

0

100 200 300 400Meters

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_1

slandschap

sub-titel

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd B3.grwbes_polygon Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

VERWACHTING

aanduidingen

B3.waterwin_polygon B3.waterwin_polygon B3.intrek_polygon

hoge verwachting

zie legenda 150229_4)

aanduidingen

B3.grwbes_polygon B3.grwbes_polygon

middelhoge verwachting

B7.archeol_verwacht_polygon

B4.natlands_polygon

VERWACHTING B7.archeol_verwacht_polygon

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6

B3.intrek_polygon B3.intrek_polygon

legenda (zie legenda 150229_4)

ge-afstand wandelpad (LAW)

middelhoge verwachting middelhoge verwachting B4.natlands_polygon

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_2

ub-titel

sroutenetwerk Overijssel

0 100200300400Meters

B7.archeol_verwacht_polygon

hoge verwachting VERWACHTING VERWACHTING hoge verwachting middelhoge hogeverwachting verwachting

B4.natlands_polygon B4.natlands_polygon

0 100200300400Meters

Terrein van zeer hoge a Terrein van zeer hoge arche Terrein van zeer hoge a B3.waterwin_polygon B3.waterwin_polygon B3.grwbes_polygon B3.grwbes_polygon B3.intrek_polygon B3.intrek_polygon

B7.archeol_verwacht_poly B7.archeol_verwacht_ VERWACHTING VERWACHTING hoge verwachting

hoge verwachting middelhoge verwachting middelhoge verwachting B4.natlands_polygon B4.natlands_polygon

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

ndelnetwerk Twente 0 100 200 300 400Meters lange-afstandaanduidingen wandelpad (LAW) reatieve vaarroutes legenda (zie legenda 150229_4) fietsroutenetwerk Overijssel Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6 wegen_arc angswegen wandelnetwerk Twente 0 100 200 300 400Meters as_prov_vaarwegen Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6 recreatieve vaarroutes 0 100 200 300 400Meters 42 Gebiedsscan ruimtelijke kwaliteit Springendal en Dal van de Mosbeek - december 2015 bouwing_buiten 0 100200300400Meters B2.wegen_arc lange-afstand wandelpad (LAW) Beleidsinformatie, Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6 december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6 B2.as_prov_vaarwegen 100200300 Beleidsinformatie, december02015, nr.400Meters 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_6 fietsroutenetwerk Overijssel 0 100200300400Meters 0 100200300400Meters leisure bebouwing_buiten 0 100200300400Meters

Beleidsinformatie, november 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_6

!

!

!

!

!

!

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 150246_Springendal_Dal_Mosbeek_1

! (

Beleidsinformatie, september 2015, nr. 150246_Achter_de_Voort_2

Beleidsinformatie, december 2015, nr. 1502

Beleidsinformatie, december 2015, n 0 10020

0

Nationaal landschap Noordoost Twente Springendal en Dal van de Mosbeek ligt in Nationaal landschap Noordoost Twente. Het Rijk heeft het beleid hiervoor gedelegeerd naar de provincies. De kernkwaliteiten zijn door Provinciale Staten van Overijssel vastgelegd in het Ontwikkelingsperspectief Noordoost Twente (2006). Dit zijn: • Het samenhangende complex van beken, essen, kampen en moderne ontginningen; • De grote mate van kleinschaligheid; • Het groene karakter. In de Omgevingsverordening is bepaald dat nieuwe ontwikkelingen binnen het Nationaal landschap moeten bijdragen aan het behoud of de ontwikkeling van deze kernkwaliteiten (titel 2.6). Drinkwaterwinning Bij Manderveen ligt een drinkwaterwinning. In de Omgevingsverordening zijn

hiervoor beschermende bepalingen opgenomen, te onderscheiden in waterwingebied, grondwaterbeschermingsgebied en intrekgebied (titel 2.13). Een deel van de uitwerkingsgebieden van Springendal en Dal van de Mosbeek liggen in deze beschermingszones. Voor de grondwaterbeschermingsen intrekgebieden geldt dat de functies moeten harmoniëren met de functie drinkwatervoorziening. Nieuwe niet-risicovolle functies moeten voldoen aan het stand still-principe. Extensivering van het landbouwkundig gebruik is in het algemeen gunstig voor de drinkwaterwinning. Archeologie In Springendal en Dal van de Mosbeek is de archeologische verwachtingswaarde over het algemeen hoog. Wanneer hier vergravingen nodig zijn, is het raadzaam om vroegtijdig in overleg te treden met de gemeente over eventueel benodigd archeologisch

onderzoek. Door het hele gebied heen liggen terreinen van (zeer) hoge archeologische waarde en terreinen van archeologische betekenis. Voor dergelijke gebieden wordt het volgende beheeradvies gegeven: geen verandering van de grondwaterstand; geen grondwerkzaamheden die dieper reiken dan de huidige bouwvoor (zoals woelen, draineren, diepploegen) of grondverzet of aantasting van de reliëfkenmerken inhouden. Externe veiligheid Er lopen enkele buisleidingen voor gevaarlijke stoffen door Springendal en Dal van de Mosbeek. Binnen de belemmeringenstrook van deze buisleidingen zijn bouwwerken alleen toegestaan (in overleg met de exploitant) wanneer de buisleiding niet wordt geschaad en geen kwetsbare objecten worden toegelaten (titel 2.18).

6 Andere ruimtelijke beleidsaspecten

43

2015 - ? ??

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://bestuur.tubbergen.nl/api/v1/meetings/776/documents/14987