Verslag Gemeenteraad 11.11.2024

Gelukkig hoorde hij bij het college in de uitwerking van de woonvisie realisme in de aanpak. Een ‘10’ is niet overal haalbaar. Soms moet men dan concessies doen. De VVD staat achter dat realisme, maar hij doet geen concessies op de aantallen en de kwaliteit. Verder ziet hij in de bebouwde omgeving een aantal initiatieven waarvan de details nog wel door de raad besproken moeten worden. Te denken valt aan de lokale bouwimpuls, de parkeerhub in Tilburg-Noord, de nieuwe busbaan in het centrum en de parkeergarage Stappegoor. De Tilburgse VVD kijkt uit naar de behandeling van deze onderwerpen door de raad, maar wil wel benadrukken dat een akkoord op deze begroting niet zonder meer een akkoord op deze initiatieven is. Om prima leven in Tilburg verder mogelijk te maken is het belangrijk dat je vlot van A naar B kunt, met de fiets, de auto, het OV of te voet. En over die vlotheid maakt hij zich wel zorgen. Zo ziet hij nog geen vooruitgang in het aanbod van deelmobiliteit en de OV-verbinding naar de dorpen en wijken. Buslijn 9 doortrekken naar Biezenmortel is niet mogelijk. Ook de aanpak van de Ringbaan-West met o.a. het vervangen van het spoorviaduct maakt hem bezorgd. Er moet een goed alternatief zijn voor te gaan knijpen en in een verkeersinfarct terecht te komen. Graag hoort hij daarover een reactie van het college. De VVD staat ook voor een Tilburg waar mensen zich veilig voelen.

In de begroting leest hij investeringen in het voorkomen dat jongeren de criminelen van de toekomst worden met programma’s als ‘Preventie met gezag’ en het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. De gemeente investeert in zichtbare handhaving, ook in de weekenden en avonduren. Overlast wordt aangepakt en wat de VVD betreft blijft de gemeente daar vol op inzetten.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 16

De heer Van Aarle (LT) deelt de zorg over handhaving, gezien de verschuiving van de inzetbare capaciteit van de boa’s van doordeweekse dagen naar de weekenden. Boa’s gaan ook verkeershufters aanpakken en hij vraagt of de VVD een motie wil ondersteunen om extra boa-capaciteit vrij te maken om dat te kunnen doen. Hij zal daarbij voor dekking zorgen. De heer Van Stappershoef (VVD) deelt de conclusie nog niet dat de handhavingscapaciteit te klein is om overlast door verkeershufters aan te pakken en is benieuwd naar de reactie van het college daarop. Bij geen voldoende capaciteit gaat hij er van uit door de portefeuillehouder te worden geïnformeerd en dat de raad keuzes kan maken. De VVD zal goede voorstellen op de inhoud beoordelen. Het gaat om 5% minder boa-capaciteit doordeweeks, die hij meer in de piekmomenten in de weekenden en ’s avonds wil inzetten, zodat meer overlastgericht en hotspotgericht te werken is. De heer Van Aarle (LT) wijst erop dat allerlei instanties zich zorgen maken over de aanpak van de criminaliteit en overlast, zoals de directeur van Interpolis. De heer Smolders (LST) vindt het effect van een wijkagent belangrijk, die niet alleen handhavend aanwezig is, maar ook moet investeren in de wijk en op diens sociale vaardigheden. Dat mist hij bij boa’s. Men heeft meer aan een goede handhaver dan aan een ME-peloton.

De heer Van Stappershoef (VVD) herkent zich in het betoog om te investeren in de wijk. Uit het programma ‘Preventie met gezag’ zijn middelen beschikbaar gesteld om de politie aan de voorkant signalen te laten opvangen. Hij is enthousiast over het invullen van het werk van de wijkboa’s. De VVD ziet graag een Tilburg waar iedereen meedoet. De VVD gelooft in eigen verantwoordelijkheid en ziet werk als de sleutel tot zelfredzaamheid. De vraag is hoe onbenut arbeidspotentieel echt in te zetten is. Al eens eerder heeft de wethouder aangegeven dat ongeveer de helft van de mensen in de bijstand naar een betaalde baan zou kunnen doorstromen. De vraag is hoe dat te doen. Men moet zorgen ook breder talent te kunnen behouden. Hij is erg benieuwd naar de resultaten voor het Talent in Beeldprogramma voor 2025. Deze initiatieven moeten eraan bijdragen dat er voldoende banen zijn te vullen en samen hard gewerkt kan worden voor Tilburg. In zijn beschouwing heeft hij het VVD-verhaal naast de begroting gehouden. Daarin ziet hij een Tilburg waar het prima leven is, waar er ruimte is voor initiatief, waar iedereen meedoet, waar je je veilig voelt en waar de overheid zinnig en zuinig met belastinggeld omgaat. In dat Tilburg wil hij wel wonen. 3.7

Algemene beschouwing Partij voor de Dieren

Mevrouw Vlasveld (PvdD) constateert dat te veel stroom wordt verbruikt, zodat er netcongestie is. Mensen fokken, houden, slachten en eten te veel dieren, dus zijn er te veel mest en stikstof. Mensen denken boven de natuurlijke processen te staan van de planeet, zodat er klimaatproblematiek is. De arbeidsmarkt ligt overhoop, doordat essentiële beroepen, zoals in het onderwijs en de zorg, worden ondergewaardeerd en er te veel bullshitbanen zijn. Daardoor is er een krapte op de arbeidsmarkt bij essentiële branches. Mensen willen te veel spullen, het liefst nieuwe en zo goedkoop mogelijk. Ook gooien ze te veel spullen weg. Daardoor nemen zij meer dan dat de aarde hen kan geven en is er een grondstoffenprobleem. Mensen gebruiken te veel water voor de dieren die ze fokken en de productieprocessen voor de spullen die ze eigenlijk niet nodig hebben. Een kilo biefstuk kost 15.000 liter water, een spijkerbroek 8.000 liter en daardoor is er een watertekort. Het gevolg van het menselijke gedrag en overconsumptie raakt het ecosysteem enorm. Dat is uit balans, de temperatuur stijgt, het weer wordt extremer en een leefbare planeet voor toekomstige generaties is geen garantie meer. Kort samengevat: te veel en meer en dat gaat zo niet langer. De Partij voor de Dieren roept dan ook op om te stoppen met meer. De Tilburgse politiek zou zich kunnen focussen op genoeg.

Tilburg is een rijke gemeente met de financiën op orde. Zelfs het naderende ravijnjaar raakt haar minder. Al met al kan men zeggen dat de gemeente goed is in begroten. Hoe kan het dan dat de gemeente naast koploper begroten ook koploper

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 17

armoede is? Nergens in Brabant wonen procentueel zoveel mensen, maar vooral kinderen in armoede. Hoe kan het dat een rijke gemeente als Tilburg toch haar zaken met betrekking tot de dieren in de stad niet op orde heeft? Daar voldoet de gemeente niet aan het wettelijke minimum. De gemeente kent geen officieel actueel dierenbeleid , terwijl dieren voor zoveel mensen belangrijk zijn. Dat betekent dat in een welvarende gemeente geld niet het probleem is, maar prioritering. Enkele partijen moeten bijna op jaarbasis aanhalen dat er niet voldoende openbare toiletten zijn. De binnenstad kent ze eigenlijk niet echt, maar ook bijvoorbeeld het Wagnerplein niet. Wel staat er in de begroting 100.000 euro extra om voor grote evenementen genoeg tijdelijke toiletten te bouwen. Een ander doel van de begroting is Tilburgers in beweging te brengen. Dat is een supermooi doel. Dat daarvoor sportfaciliteiten worden opgeknapt vindt zij niet meer dan logisch. Zij vraagt echter hoe kijken naar schaatsen eraan bijdraagt om Tilburgers te laten bewegen. Het doel is immers Tilburgers laten bewegen en niet Tilburgers te laten kijken naar schaatsen. En daar geeft de gemeente juist veel geld aan uit, ook omdat zij haar faciliteiten nog niet op orde heeft. Van het geld dat zij aan dit sportevenement uit had kunnen geven, had zij meer sportfaciliteiten in orde kunnen maken.

En zo kan spreekster nog even doorgaan. Zo zijn er te veel afval en te weinig prullenbakken. Er zijn te veel auto’s en er is te weinig plek om te lopen, te fietsen en voor het OV. Er zijn te veel dak- en thuisloze mensen en te weinig empathie voor onbegrepen gedrag. Er is te veel ruimte voor het grote geld en te weinig voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Er is te veel plek voor steen en te weinig plek voor dieren. Een ander onderwerp dat haar na aan het hart gaat is talentontwikkeling. De Dikke Van Dale zegt over talent dat het een aangeboren vermogen is om iets goed te kunnen. Talent heeft men dus niet voor het kiezen. Je hebt het of je hebt het niet. Als men het geluk heeft om talent te hebben, kan men dat stimuleren en verbeteren. In beantwoording op een set technische vragen van haar fractie ziet de gemeente talent als het volgende: “Talent staat voor alle kennis en vaardigheden die bedrijven, organisaties, werknemers en ondernemers nodig hebben voor hun bedrijfsvoering om bij te kunnen dragen aan een brede welvaart.” Men zoekt dus mensen met talent voor ouderen te verzorgen, voor kleuterruzies te begeleiden, voor branden te blussen, voor het installeren van zonnepanelen en voor het isoleren van huizen.

Maar keert men die focus op talent niet toe naar al die mensen die de pech hebben om zonder of met het verkeerde talent geboren te zijn, terwijl zij minstens zoveel bijdragen aan een brede welvaart, misschien niet door hun talent, maar wel door hun passie? De Dikke Van Dale zegt over passie dat het een hartstocht of een drift is. Passie is niet aangeboren. Iedereen kan een passie hebben of die ontwikkelen. Er zijn veel Tilburgers die een passie hebben voor ouderenzorg , techniek of het onderwijs. Zij wil zich niet laten blind staren op talent, maar oog hebben voor passie en mensen met passie aanmoedigen, ontwikkelen, de ruimte geven, opzoeken en koppelen. Zij vraagt waarom in het boekje van de Try Out staat dat je door mee te doen misschien wel ontdekt dat je een verborgen talent hebt voor wedstrijdzwemmen en dat je misschien wel de nieuwe Olympische kampioen wordt. Die focus op talent zorgt alleen maar voor onvrede. De kans op Olympisch goud is minimaal. De kans op veel gepassioneerde Tilburgers die lekker bewegen, lekker zwemmen en daardoor goed in hun vel zitten, is vele malen groter. En die mensen dragen bij aan een breed en welvarend Tilburg. En gelukkige Tilburgers lijkt haar het allerbeste doel om na te streven. Want je krijgt pas meer voor elkaar als er genoeg is voor iedereen. 3.8

Algemene beschouwing PvdA

De heer Jansen (PvdA) spreekt zijn eerste zorg over de benodigde gelden uit om het tempo van fysieke en maatschappelijke investeringen te kunnen vasthouden. Voor de PvdA is het aangaan van meer schulden op termijn onhoudbaar. Investeringen moeten dus worden betaald door weer te gaan sparen. Om niet vast te lopen moet men knopen doorhakken over een andere financiering. Wat hem betreft horen hogere inkomsten in lijn met de andere grote gemeenten daar zeker bij. Zijn tweede zorg zit in Den Haag. De landelijke coalitie van NSC, BBB, PVV en de VVD beweegt in precies de tegenovergestelde richting van wat Tilburg doet. Waar Tilburg

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 18

investeert in het tegengaan van segregatie in het onderwijs en talentontwikkeling, schaft Den Haag de brede brugklas af. Waar Tilburg investeert in cultuur en leesvaardigheid, verhoogt Den Haag de btw op cultuur en boeken. Waar Tilburg een doorbouwstrategie ontwikkelt en investeert in natuur, negeert Den Haag de stikstofproblematiek en gaat het land straks weer op slot. De heer Kokke (SP) vindt het heel knap dat als de PvdA niet in de regering zit die heel veel kritiek heeft op het landelijke beleid. Hij wil weten wat de heer Jansen bedoelt met hogere inkomsten. De heer Jansen (PvdA) gaat het daarbij niet om de verkoop van vastgoed, omdat het college heeft afgesproken juist maatschappelijk vastgoed bij te kopen, gezien de krapte op de vastgoedmarkt, wat ook in de begroting is terug te zien. Inkomsten gaan zeker ook over de ozb, maar die is niet het enige. Ozb is een belangrijk onderdeel om bij te dragen aan de fysieke en maatschappelijke investeringen in de stad. De heer Kokke (SP) vraagt welke andere inkomsten de PvdA dan de ozb ziet. De heer Van Tilborg (50PLUS) vraagt of de PvdA ook iets met de uitgaven wil doen en hoe die kijkt naar realistisch begroten. De heer Jansen (PvdA) kijkt naar het doorberekenen van kosten aan partijen waarvoor de gemeente die kosten maakt. Wellicht zijn nog meer inkomsten te halen uit het dekkend maken van leges.

Ook wil de PvdA naar uitgaven kijken, zoals met zaken stoppen. Mevrouw Couwenberg (CDA) wijst erop dat niet alleen rijke mensen ozb betalen. De PvdA gaat er gemakshalve van uit dat iemand die een huis bezit ook voldoende geld heeft om uit te geven en leuke dingen mee te doen, zodat een ozb-verhoging niet zo erg is. Het gaat ook om mensen met middeninkomens die een ozb-verhoging niet kunnen betalen. De heer Jansen (PvdA) realiseert zich dat. Realistisch begroten moet men ongeacht het ambitieniveau altijd doen. Men moet zorgen dat uitgaven daadwerkelijk te doen zijn, waarbij de realiteit soms weerbarstig is. Bij onderwijshuisvesting is sprake van een flinke onderbesteding, zodat realistisch begroten nodig is. De heer Smolders (LST) is heel blij met de opmerking van de PvdA dat de gemeentelijke schulden op termijn niet houdbaar zijn. Hij kijkt daarom uit naar het gesprek daarover. De heer Jansen (PvdA) wijst erop dat de PvdA dat in de twee voorgaande jaren ook al aangaf bij de begrotingsbehandeling. Waar Tilburg er is voor iedereen, met goede inburgering en goede opvang, daar zet Den Haag letterlijk de mensen in de kou op straat. Kortom, zolang dit kabinet er zit, roeit Tilburg deels tegen de stroom in. De PvdA in Tilburg zal heel hard mee blijven roeien, maar met de zorg over het Haagse beleid.

Dat Tilburg het anders doet laten de voorliggende begroting en de gemeenteraad heel goed zien, als eerste met de sociale investeringen in de begroting. Hij ziet een aantal nieuwe posten die op zijn instemming kunnen rekenen, zoals de grote slagen in de onderwijshuisvesting, de uitrol van de jongerenfondsen over heel Tilburg, de inspanningen rondom arbeidsmigranten en het structureel ruimte bieden voor organisaties die werken aan bestaanszekerheid. De PvdA verwacht van het college ook ambitieus te blijven, zeker in de aankomende update van het beleid op het gebied van bestaanszekerheid. De gemeenteraad heeft eerder in de volle breedte getoond het niet te accepteren dat 1.500 inwoners in Tilburg en omgeving dak- en thuisloos zijn, ongeacht van welke partij het initiatief hiertoe kwam. Hij is dan ook blij dat de Tilburgse menselijke aanpak van dakloosheid met het nieuwe actieplan in de begroting terugkomt. Hij benadrukt ook graag het forse aantal betaalbare woningen dat Tilburg erbij gaat bouwen. In het coalitieakkoord is 35% betaalbare woningen afgesproken. Ondertussen ziet hij bij projecten veel hogere percentages terugkomen. Met sociale huur-, middenhuur- en betaalbare koopwoningen laat Tilburg dus echt haar sociale

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 19

gezicht zien. Daarmee doet zij weer aan volkshuisvesting in plaats van wonen aan de markt over te laten. Ook de aanpak van leegstand past daarbij. Het afgelopen jaar heeft de PvdA bijzondere aandacht gevraagd voor toegankelijkheid. Op het gebied van fysieke toegankelijkheid ziet hij grote stappen bij gemeentelijke gebouwen, evenementen en speelplekken. De PvdA is trots op de flinke verlaging van de kosten voor gehandicaptenparkeerplaatsen in de begroting. Er moeten wel nog stappen worden gezet bij toegankelijke toiletten, bushaltes en digitale toegankelijkheid. Op het gebied van onderwijs mist hij nog de stip op de horizon. Er staan veel losse maatregelen in de begroting, maar onduidelijk zijn de einddoelen en de lokale visie op onderwijs. Daar moet men gestructureerd naartoe werken. De Lokale Educatieve Agenda (LEA) biedt wat hem betreft daar nog onvoldoende basis voor. Hij is blij dat de 25 meest kwetsbare scholen een breed buitenschools talentprogramma krijgen, maar hoe werkt men toe naar een verlengde en rijke schooldag op alle basisscholen en hoe zorgt men naast de bestaande pilot, dat kinderopvang echt breed beschikbaar wordt overal in de stad? Hij ziet veel nieuwe natuur rondom de stad en nieuw groen in de stad. De PvdA is blij met de gestelde tussendoelen voor de energietransitie naar 2030.

Laat sommige partijen het klimaatprobleem maar ontkennen, in Tilburg mag en kan men op dat gebied niet verslappen. De PvdA staat daarbij ook voor een eerlijke klimaattransitie, waarbij iedereen mee kan doen. Ook de vele duurzame investeringen in sport en gezondheid doen hem goed, met name de cultuursensitieve zorg en het actieplan voor mentale gezondheid. Hij ziet nog ruimte om de topsport beter te verbinden aan de breedtesport en komt op dat punt nog met een motie. Ook het Speelbos in de Reeshof kan wat de PvdA betreft beter en daarvoor zal zij in een motie om investeringen vragen. Op het gebied van mobiliteit is er wat de PvdA betreft nog een extra slag nodig. Het college kondigt terecht een nieuwe fietsagenda aan. De PvdA hamert al enkele jaren op extra investeringen in de fiets. Hij ziet de investeringen in fietsrotondes en fietssnelwegen, maar tegelijkertijd ook veel fietspaden en fietsvoorzieningen die achterblijven. De slechte notering op de ranglijst van fietsgemeenten ondersteunt dit beeld. De vraag is wat hier de komende jaren concreet aan zal worden gedaan. Als laatste gaat hij in op de investeringen die de overheid dichtbij de burgers brengt. De PvdA is erg blij met de extra gelden voor dienstverlening. De basis moet op orde zijn en dat begint met een overheid die bereikbaar is: per e-mail, social media en telefonisch.

Ook de volgende slag op het gebied van wijkgericht werken ondersteunt de PvdA van harte. Ook hier kan de gemeente echt anders opereren dan Den Haag. Tilburg werkt vanuit vertrouwen, dichtbij, laagdrempelig en benaderbaar. De gemeenteraad is onderdeel van de goed functionerende overheid. De PvdA heeft daarom extra gekeken naar hoe hierin nog slagen zijn te maken. Zij komt daarom met moties over de uitvoeringstoets, de regeling grote projecten en de doelen en bevoegdhedenverdeling van de reserves. De PvdA is trots op de begroting, op Tilburg en de Tilburgers. De gemeente laat zien dat investeringen vanuit het uitgangspunt van brede welvaart mogelijk zijn. Er wordt geïnvesteerd in werk en wonen, Tilburg is een sociale gemeente en doet dat op een duurzame manier, dichtbij inwoners. De PvdA staat dan ook volledig voor de voorliggende begroting. De heer Van Tilborg (50PLUS) verrast het dat de PvdA het niet had over ouderen of senioren. De heer Jansen (PvdA) sluit zich wat dat betreft aan bij de heer Smolders en wijst op de beperkte spreektijd. Bij alle beleidspunten, zoals groen, wonen en bestaanszekerheid gaat het ook over ouderen. Hij wil geen onderverdeling in type mensen, maar heeft het beleid in algemene zin op papier gezet. De heer Kokke (SP) vraagt hoe de PvdA denkt over de werkende armen. De heer Jansen (PvdA) heeft zijn verhaal niet in doelgroepen willen vertellen.

De grootste groeiende groep zijn de werkende armen en daarover maakt de PvdA zich

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 20

ook zorgen. Het is eigenlijk te belachelijk voor woorden dat als men werkt men niet rond kan komen in Nederland. 3.9

Algemene beschouwing CDA

Mevrouw Couwenberg (CDA) citeert het Brabants Dagblad van dit weekend: ‘De wereld staat in brand. De Europese Commissie pleit voor een permanente staat van paraatheid’. Stadshoogleraar Ton Wilthagen vertaalde dat naar Nederland. Die liet in de krant optekenen dat dat betekent dat men moet investeren in de samenhang in buurten en wijken, wat nog niet genoeg gebeurt. Als men vrijheid zodanig invult dat men meer leeft voor zichzelf en minder voor elkaar, als men alleen eigen idealen nastreeft, dan wordt het een langs elkaarleving, in plaats van een samenleving. Alleen als mensen elkaar ontmoeten houden ze elkaar in balans en zien ze naar elkaar om. De gemeente kan meer ruimte geven aan initiatieven in de samenleving. Tilburg is niet van de politiek, maar van de inwoners zelf. Dat gevoel moet bestaan, waardoor mensen verantwoordelijkheid willen nemen. Wat het CDA betreft heeft iedereen verantwoordelijkheid voor de samenleving, wat rechten en plichten geeft. Mensen moeten een bijdrage leveren en hun maatschappelijke plicht vervullen. Tilburg doet men samen en dat gebeurt niet door mensen mee te laten praten over hoe de stad er in 2050 uit zal zien. Dat moet men doen door de samenleving van vandaag samen te maken. Je moet weten wie er achter de voordeur woont, wie je kunt aanspreken en wie geholpen moet worden.

Mensen die weer samenleven moet je het makkelijker maken, in plaats van moeilijker door te professionaliseren en er allemaal regels op los te laten. In de praktijk leidt dat er toe dat het anders gaat en anders moet dan zoals de inwoners zelf hadden gedacht. Er komen dan meer regels en mensen en sturing van buiten de wijk. Het gevolg is dat het niet beter wordt, maar dat mensen afhaken. Het is niet meer van hen, maar van de overheid. Dat wil het CDA juist voorkomen, zodat men moet oppassen met efficiënter en effectiever in de wijk door daarop te bezuinigen. De samenleving versterken vindt zij het allerbelangrijkst. Mevrouw Spinnewijn (D66) puzzelt het verhaal van mevrouw Couwenberg een beetje en vraagt of het nodig is zowel naar het Tilburg van nu als naar het Tilburg van 2050 te kijken. Mevrouw Couwenberg (CDA) is het er niet mee eens dat het goed is om tijd en energie te besteden aan Tilburg 2050, terwijl er nog een Tilburg 2040 ligt en nog een heleboel problemen oplossing behoeven. Zij wil mensen laten participeren in plannen die de gemeente maakt. Dat gebeurt al met gebiedsplannen in de wijken, waar ook een scope is van tien tot vijftien jaar vooruit. Tien tot vijftien jaar vooruit kijken is mooi en ver genoeg. Mevrouw Spinnewijn (D66) maakt een analogie met het vooruit kijken naar de toekomst van kinderen, waarbij men dat ook langer dan tien tot vijftien jaar doet.

Mevrouw Couwenberg (CDA) kijkt voor haar kinderen ook niet meer dan tien tot vijftien jaar vooruit. Voor hen heeft zij geen plannen gemaakt voor langer dan die periode. De heer Spieringhs (GroenLinks) is blij dat het CDA een langselkaarleving wil voorkomen en informeert of dat ermee eens is dat de kwaliteit van wat men doet in wijken voorop staat en overeind moet blijven. De exercitie in de wijken zou ook in de regio en de eigen gemeentelijke organisatie moeten gebeuren. Bij alles wat men doet moet de kwaliteit dus overeind blijven. Mevrouw Couwenberg (CDA) is het ermee eens dat er in de wijken meer moet gebeuren en de kwaliteit belangrijk is. Het gaat om de kwaliteit waarop inwoners wachten, dat geen gemeentelijke procedures zijn. In zoverre verschilt zij wellicht van mening wat kwaliteit betekent. Inwoners is met het Stadsforum een plein beloofd waar wat te beleven is, waar men kan aanklooien en waar men elkaar kan ontmoeten. De uitvoering is echter anders. Als men naar buiten kijkt is te zien dat het Stadsforum een stenen en zielloos plein is. Als de motie wordt uitgevoerd om de kwaliteit van het plein te verbeteren door de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 21

ramen van de leegstaande verdieping van het stadhuis erbij te betrekken door een paar foeilelijke stickers erop te plakken, dan kan uitvoering voorop nog wel verbeteren. De begroting bevat geld om nog meer te investeren in de gebouwen rondom het plein. Wat het CDA betreft is er eerst aandacht voor de uitvoering nodig. Daarom wil zij meer aandacht zien om het Stadsforum bruisend te maken. Het plein moet namelijk gaan leven in de harten van de Tilburgers en dat zit niet in stenen. Het CDA wil de begroting bijsturen met moties die de samenleving versterken. Zij kiest voor meer zeggenschap in de wijken via een wijkbegroting. Het moet niet alleen meepraten zijn over gebiedsplannen voor de lange termijn of budgetten voor een straatfeest, maar inwoners moeten kunnen meebeslissen over het deel van het gemeentebudget dat aan hun wijk wordt toegewezen. Spreekster ziet de noodzaak voor meer boa-inzet in het weekend, maar is niet blij met minder uren in de rest van de week. Daarom komt het CDA met een alternatief: een proef waarbij vrijwilligers worden opgeleid tot stadsreservist, om naast de boa de openbare ruimte te verbeteren. Men kan niet meer langs elkaar heen leven dan door drugsgebruik. Vrijheid is het hoogste goed, maar als vrijheid betekent dat men kan doen wat men wil als men de ander niet belemmert, dan maakt dat de samenleving kwetsbaar.

Drugsgebruik wordt normaal gevonden, maar dat vindt het CDA niet. Vapen onder jongeren geeft een enorme problematiek. Illegale handel uit een kofferbak wordt al bijna normaal gevonden. De overheid is er om kwetsbaren te beschermen. Het college intensiveert de samenwerking in het kader van de drugspreventie, hetgeen zij waardeert. Maar door te kiezen voor het uitgaansleven bereikt men alleen 18-plussers. Zij vraagt de burgemeester ook in te zetten op scholen en vapen daarbij mee te nemen. Bij de behandeling van de perspectiefnota heeft zij het drukke leven van de Tilburgse familie Bertens geschetst en het college meegegeven dat die familie niet alle ballen in de lucht kan houden en keuzen moet maken, wat volgens het CDA het college ook kan doen. Niet alles kan en moet namelijk in 2025. De investeringen in dat jaar zijn onrealistisch hoog. Op zoek naar geld voor ambitieuze plannen die toch niet gerealiseerd worden kiest het college weer voor het verhogen van de ozb, wat het CDA niet zou doen. 3.10

Algemene beschouwing Lokaal Tilburg

De heer Van Aarle (LT) zag bij het inwonersdiner een geslaagd optreden van een Tilburgse stand-up comedian, die hem inspireerde om de bijdrage van Lokaal Tilburg vandaag anders te leveren. In het afgelopen jaar heeft hij daarom met zijn fractie een tour door de gemeente gemaakt, waarvan hij een video-impressie laat zien. Daarbij is de mening in wijken en dorpen van de inwoners opgehaald, waarbij is verteld wat goed gaat en wat er beter kan. Wat hem tijdens die tour opviel is dat veel inwoners over het algemeen naar tevredenheid wonen in de gemeente Tilburg. Wellicht is dat dus een compliment voor het lokale bestuur, maar als men doorvraagt zijn er ook veel herkenbare zorgen en irritaties over de eigen leefomgeving. Namens Lokaal Tilburg laat hij zien wat inwoners vooral opgemerkt hebben. Op het Wagnerplein in Tilburg-Noord zijn de mensen vooral onder de indruk van de indrukwekkende berg aan afvalbijplaatsingen die bij de kringloop nog een tweede leven krijgen. Op het Korvelplein attendeerden omwonenden hem op het feit dat alcoholische drankjes lekker voordelig zijn, gezien alle gebruikte flesjes bier, wodka en rum. De lege flessen geven een glinsterend schouwspel als het zonnetje erop schijnt.

In het Fokkerpark hoeven geen afvalbakken meer geplaatst te worden, de bezoekers gooien het afval gewoon in het groen, daar kan veel meer in en daar kunnen ze ook de overtallige huisraad kwijt. Het voetbalveldje heeft een metamorfose ondergaan tot modderbadje, veel leuker voor de kindjes en de loslopende honden. Via de Bredaseweg vervolgde hij zijn route naar de Reeshof. Onderweg wierp hij een blik op de levendige internationale handel in geestverruimende producten. Goed voor de lokale economie en het welzijn van de mens! Ook nog eens mooi hygiënisch verpakt in rood plastic. Hoewel, Lokaal Tilburg moet misschien maar eens een motie indienen om die rode kleur te vervangen door groen/oranje, speciaal voor de carnavalsvierende Kruikezeikers.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 22

In de Reeshof zijn de fietsers erg blij met de onlangs aangelegde fietsvoorrangrotondes. Niet alleen de voorrang is prettig, ook ervaren ze de keuzevrijheid om vanuit elke kant een rotonde op te knallen op hun opgevoerde fatbikes. Lekker stoer met het mobieltje in de hand om ook een bijdrage te leveren aan de Tilburgse verkeersveiligheid en kans te maken op een gratis ritje in een echte ambulance. De inwoners zijn ook erg te spreken over het grote Reeshofpark, waar jong en oud het hele jaar interactie met elkaar hebben dankzij het knalvuurwerk. Tijdens de hete zomers kan men bovendien volop van de zon genieten, want grote schaduwrijke bomen zijn daar niet te vinden. In het centrum zijn de bewoners onder de indruk van de doorstroming op de Cityring. De verkeersregelaars zorgen voor volop vermaak en de automobilisten krijgen ruim voldoende tijd om de markante gebouwen langs de route eens goed te bestuderen. In de avonduren geven deze nauwelijks verlichte iconen zelfs het gevoel aan de “Ghost-tour” deel te nemen. Wie van spanning houdt, wordt door bewoners van de Bredaseweg en Korvelseweg uitgenodigd om in de avond eens samen de hond uit te laten. Race-liefhebbers die fan zijn van Max Verstappen vliegen met regelmaat aan je voorbij, zelfs met speciale geluidseffecten, een ware beleving.

Via de ringbaan reed hij weer richting huis en hoorde hij op de radio een nieuwsbericht over Tilburg. Een verslaggever vertelde over het besluit om een bijdrage te leveren aan de energietransitie door de aanleg van een warmte-koudenet in Tilburg-Zuid. Aanhaken bij het provinciaal warmtebedrijf ziet de gemeente niet zitten, Tilburg gaat het lekker zelf doen. Het kost wel wat, 40 miljoen euro, maar dan heb je ook wat. En de gemeente hoeft niet met haar inwoners te participeren, want daar hebben ze toch geen verstand van! Hij sluit out-of-the-box denkend met de opmerking af dat een burgerberaad over de energietransitie slechts 1 % van die 40 miljoen euro had gekost. De heer Kokke (SP) vraagt welke actie Lokaal Tilburg heeft ondernomen om zelf met inwoners iets aan de opgenomen problemen te doen. De heer Van Aarle (LT) heeft de in een jaar verkregen input van de ruim 750 gesproken inwoners in de raadzaal verwoord. Ook verwijst hij naar de ingediende moties, amendementen en initiatieven. Lokaal Tilburg is nog steeds trots op het Actieplan Inwonersparticipatie, dat de raad heeft aangenomen. De heer Kokke (SP) vraagt wat Lokaal Tilburg heeft gedaan om de rotonde in de Reeshof op de agenda te krijgen, dit omdat bewoners direct actie willen. De heer Van Aarle (LT) vraagt in dat opzicht zijn moties af te wachten.

Mevrouw Spinnewijn (D66) roept Lokaal Tilburg op om de rode draad toe te voegen aan zijn betoog. De heer Spieringhs (GroenLinks) memoreert dat de gemeente bij de uitwerking van het warmte-koudenet en andere projecten volop bezig is geweest met burgerparticipatie en vraagt of de heer Van Aarle zich dat kan herinneren. De heer Van Aarle (LT) verwijst naar de tekst van het Actieplan Inwonersparticipatie, namelijk de opdracht om inwoners met name bij grote en majeure projecten aan de voorkant te betrekken, wat niet is gebeurd. Bij grote en majeure projecten is het college dus in staat om inwoners buitenspel te zetten. Bij de evaluatie van alle inwonerinterviews werd de rode draad al snel zichtbaar: de teleurstelling en zorgen over de kwaliteit van hun eigen woon- en leefomgeving en zorgen over de veiligheid, overlast en teleurstelling over de verslonzing van de openbare ruimte. De indicatoren hierover in de Programmabegroting 2025 bevestigen dit beeld. Zijn eerste vraag aan het college is dan ook hoe het deze negatieve trend wil gaan doorbreken en de ambities uit het bestuursakkoord met betrekking tot een aantrekkelijkere leefomgeving wil gaan realiseren. Ook de stedelijke verdichting, meer dan 25.000 woningen erbij, nog meer mensen op dezelfde vierkante kilometer, vergroot deze zorgen.

Het college zegt “de kwaliteit voorop te stellen en ervoor te zorgen dat Tilburg een fijne plek blijft om te wonen, te werken en te verblijven”. De kernvraag hierbij blijft of deze bevolkingsgroei, waarvan 94% bestaat uit buitenlandse migratie, kan bijdragen aan de kwaliteit van leven voor de huidige inwoners. De vraag aan het college is ook of het blijft inzetten op de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 23

logistieke sector en bedrijven waar hoofdzakelijk laagbetaalde arbeidsmigranten werkzaam zijn, of dat het beter gaat reguleren. Mevrouw Spinnewijn (D66) is blij met de komst van een rode draad in het betoog van de heer Van Aarle en vraagt wat volgens hem de grootste bedreiging is van de komst van internationale medewerkers. De heer Van Aarle (LT) erkent dat de gemeente inderdaad arbeidsmigranten nodig heeft, maar dan wel in de zorg en de hoogwaardige industrie, maar geen dozenpakkers in logistieke hallen. Men zou moeten kijken op een andere manier te consumeren, namelijk lokaal, wat een heleboel arbeidsmigranten en woningen zou besparen. Mevrouw Spinnewijn (D66) concludeert dat Lokaal Tilburg ontkent dat Tilburg internationale medewerkers op alle fronten nodig heeft, ook op fronten die de heer Van Aarle wenst uit te sluiten. Ook D66 vindt dat de economie anders moet worden opgebouwd. De omgeving ziet er nu en de komende jaren echter op een bepaalde manier uit. Daarom zou men op dat punt niet selectief kunnen zijn, omdat men anders niet weet waar men de broodnodige arbeidscapaciteit vandaan moet halen. De heer Van Aarle (LT) meent dat het gros van de groei van arbeidsmigranten zit in banen waarop men niet zit te wachten. De gemeente moet daarom veel beter gaan selecteren welke mensen zij naar Tilburg haalt, in zijn ogen geen dozenschuivers.

Mevrouw Spinnewijn (D66) is het ermee eens een uitdaging te hebben om te bouwen aan een inclusieve stad, maar dat zit hem niet alleen in het weren van mensen die overlast veroorzaken. Zij verwacht op dat punt van Lokaal Tilburg een helder en goed onderbouwd verhaal, anders dan allerlei algemeenheden dat dat de stad zoveel kost. De heer Spieringhs (GroenLinks) vraagt welke economie Lokaal Tilburg wil zijn en of consuminderen belangrijk is. De heer Van Aarle (LT) wil niet online tien T-shirts laten bestellen en de meeste daarvan terug laten sturen en pleit voor een gericht arbeidsmarktbeleid, waar ook Tilburg een keuze kan maken, door selectiever te zijn in bedrijven die men naar Tilburg haalt. Lokaal Tilburg wil constructief meedenken richting toekomst, maar blijft de (huidige) inwoners centraal stellen. Aantasting van de woon- en leefomgeving en alleen participeren als het niet te moeilijk wordt zijn voor hem dan ook onacceptabel, die waarschuwende boodschap zendt hij hierbij duidelijk uit. 3.11

Algemene beschouwing ONS Tilburg

Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) probeert ook vandaag haar verhaal over de begroting te verduidelijken aan de hand van portretten van Tilburgers. Voor ONS Tilburg staan namelijk de mensen centraal. Dit jaar gaat zij terug naar de kern van het magazine Buitengewoon: de verhalen en gezichten delen van buitengewone Tilburgers en hoe zij samen elke dag het verschil maken. Haar vraag is wat men van hen kan leren en welke keuzes dan moeten worden gemaakt. Martijn heeft een duidelijke keuze gemaakt in zijn leven: hij drinkt niet meer en kiest voor een gelukkige en gezonde leefstijl. Ook het college maakt een gezonde keuze door te investeren in sport en cultuur. Dat vindt zij goed, maar de nadruk mag wat ONS Tilburg betreft nog meer liggen op het activeren van mensen om gezonder en gelukkiger te leven door middel van sport en cultuur. Haar eerste en grootste inspiratiebron is Nel uit de Veestraat, die voor haar symbool staat voor wat iedereen nodig heeft: een zorgzame buurvrouw die er voor je is wanneer het nodig is en moeilijke dingen durft uit te spreken. Het college mag wat leren van de directheid van Nel: het gaat niet goed met de zorg in de stad. Dat mag best wat duidelijker worden benoemd. En dat kan samen gaan met zorgzaamheid: door de problemen te erkennen voelen mensen ook direct hun betrokkenheid. Dat mag het college wat ONS Tilburg betreft ook wat vaker laten zien.

Voor directheid en het toegeven van fouten is lef nodig. Dat geldt ook voor het opzoeken van grenzen. In die zin is Dieuwertje een inspiratiebron. Met haar free

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 24

fashion store kleurt zij helemaal buiten de lijntjes. Gratis kleding weggeven om mensen bewust te maken van de effecten van de kledingindustrie op het milieu. Het was een groot succes, dat Tilburg veel positieve aandacht heeft gegeven. Zij gunt het college dat het ook het lef heeft om buiten de lijntjes te kleuren. Door kunst en cultuur meer vrije plaatsen te gunnen, waar kunstenaars de ruimte hebben en regels ondergeschikt zijn aan creativiteit. Kim en Marie creëren zulke evenementen, maar voelen zich toch begrensd in hun creativiteit. En de grens opzoeken hoort juist bij kunst. Dat de mens uitgedaagd wordt, door met de grenzen te spelen en dat mensen daardoor in staat zijn om zaken vanuit een ander perspectief te zien of jezelf op een andere manier uit te drukken. Dat is volgens haar hard nodig in deze tijden. En creativiteit kan de zorg ook gebruiken, zoals Mirja Kivits, oprichter van de Huiskamer voor pleegouders en zelf pleegouder, haar vertelde. Als je het kind centraal stelt, vertrouwen geeft en samen met ouders en hulpverleners werkt én gezamenlijk beslist in de oplossingen die je biedt, dan kun je veel meer bereiken. Dat vergt wel dat men bestaande structuren los durft te laten. Dat vergt niet meer investeren in nog meer controleren, maar direct in de groep waarvoor het bedoeld is: de kinderen.

Daarover dient zij een motie in, omdat er haars inziens nog te weinig is gedaan met haar motie over de structurele inzet van NPO-gelden, die bij de behandeling van de perspectiefnota is ingediend. Zorgstructuren op scholen zorgen er voor dat men echt preventief kan werken. Dichtbij kinderen, helpen op maat, waarbij het netwerk wordt betrokken. In “Meer voor elkaar” staan maatwerk en uitvoering voorop. De ambitie is goed, maar zij denkt dat inwoners dit verschil in de praktijk nog te weinig ervaren. Want men moet het toch samen doen. En die doeners zijn er heel veel in Tilburg. Frans staat middenin zijn wijk klaar voor anderen; bovendien activeert hij ook anderen om zich in te zetten voor de wijk. Daar heeft hij geen plannen of onderzoeken voor nodig, hij is gewoon aan de slag gegaan. Van die proactieve houding mag het college wat haar betreft leren. Uitvoeringstoetsen die allemaal concluderen dat de plannen uitgevoerd kunnen worden en onderzoeken hoe je woningen kunt splitsen kosten allemaal tijd en capaciteit, die zij veel liever inzet om doelen te behalen. Want bijstellen kan altijd nog. Het gaat namelijk over mensen, die men in Tilburg een plek wil geven, waarin iedereen zichzelf kan zijn, dezelfde kansen krijgt en waar de overheid naast hen gaat staan. Zij gelooft namelijk dat men het samen altijd voor elkaar krijgt. 3.12

Algemene beschouwing Voor Tilburg 013

De heer Otten (VT013) ziet een begroting met veel ambities en een gezond resultaat voor zich liggen, wat perspectief voor de toekomst geeft. Hij las onlangs de volgende tekst: “Brede welvaart betekent dat elke Tilburger zich gehoord en gezien voelt. Dat we samen bouwen aan een toekomst waarin welzijn, duurzaamheid en verbondenheid centraal staan.” Deze tekst is een zin uit een bericht op het gemeentelijke Instagramaccount van 5 november jl. Hij citeert het college: “Brede welvaart betekent dat elke Tilburger zich gehoord en gezien voelt”. Op dat punt is de maatschappij nog nooit aangekomen en die gaat er volgens hem met deze begroting ook niet komen. Wachtlijsten lopen op binnen de Wmo en de Wlz. Bij schuldhulpverlening zijn de wachtlijsten naar verluid ingelopen, maar de problemen bij jeugdzorg zijn groot. De zorg doet al decennialang niet wat ze belooft en haalt keer op keer de resultaten niet die ze belooft te halen, zoals te lezen viel in het Brabants Dagblad op 6 november. Ook in de gemeente Tilburg. Met als gevolg dat zelfs zorgmedewerkers vertrekken, omdat ze hun motivatie verliezen door het bureaucratische beleid. Onzeker is ook nog hoe het Rijk omgaat met zzp’ers in de zorg in 2025 en de enorm stijgende kosten binnen Jeugdzorg. In het systeem gaat er dus iets structureel mis.

En natuurlijk weet hij ook dat er ongelooflijk veel goed werk wordt geleverd in de zorg, maar hij wil wel graag een oplossing bespreekbaar maken die de druk bij zowel huisartsen als bij de Toegang eraf kan halen. Systemen werken niet mensgericht, alleen mensen doen dat. Hier lopen hulpverleners dagelijks tegenaan. Toch gaat iedereen weer door met wat men al jaren deed en zal er daardoor niets tot weinig veranderen. Hij gelooft echt in mensen en in hun intenties en ambities, maar zorg bied je niet van achter een bureau of vanuit een vergaderruimte, maar naast mensen en daarom twijfelt VT013

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 25

aan de extra investeringen in Crossroads. Niet omdat hij geen hulp wil bieden aan kinderen, ouders, verzorgers of jeugd, maar omdat hij gelooft dat je geen problemen kunt oplossen met hetzelfde niveau van denken als toen je ze creëerde. Een toekomst met een grote investering in schuldhulpverlening ziet hij daarom wel zitten. Gezinsproblemen beginnen vaak met schuldenproblematieken. Meer stress, meer aanmeldingen bij de Toegang, vaker naar de huisarts, minder gezond voedsel, minder sporten en een dalend IQ. Met meer mogelijkheden voor schuldhulpverlening pakt men het probleem beter bij de wortels aan en voorkomt men problemen binnen de algehele zorg. De heer Kokke (SP) noemt dat betoog helder, maar vraagt welke oplossing VT013 voor de jeugdzorg en de Wmo heeft. De heer Otten (VT013) wil meer inzetten op schuldhulpverlening. Als men problemen met vroegsignalering kan aanvliegen is dat volgens hem beter. Schulden hebben zoveel oorzaken, waardoor mensen later bij de jeugdzorg, de Wmo of de Toegang uitkomen. De heer Kokke (SP) vraagt of er volgens VT013 geen extra geld naar Crossroads toe moet. De heer Otten (VT013) twijfelt daaraan en twijfelt ook over het beleid en het op dezelfde manier doorzetten daarvan. Bij vroegsignalering kan men beter problemen oplossen en voorkomt men druk bij Crossroads, huisartsen en de Toegang.

VoorTilburg013 heeft in juni 2024 een motie ingediend om jeugd met schulden een kans te geven. Hij vraagt het college, door de enorme druk op Crossroads, deze motie per direct weer op te pakken, contact te zoeken met de gemeente Helmond en de jeugd met schulden middels een maatschappelijke tegenprestatie een positief toekomstperspectief te bieden. Het aantal woningen dat gebouwd wordt gaat ondanks een heel strakke regelgeving goed. De vraag is groter dan het aanbod in de gemeente, maar men bouwt hard door. Vol trots presenteerde de wethouder nog de cijfers van het eerste kwartaal van 2024, waarin 630 woningen aan de woningvoorraad werden toegevoegd. De vraag blijft natuurlijk wat er netto overblijft van de aantallen woningen om de resultaten van de stedelijke ontwikkelstrategie van 25.000 extra woningen tot 2040 te halen. Hoeveel woningen worden er gebouwd minus het aantal gesloopte woningen? VT013 wil graag geïnformeerd worden over het netto behaalde resultaat en komt hier indien nodig 14 november a.s. op terug. Eenzaamheid vormt een steeds grotere uitdaging, zoals blijkt uit de cijfers van de afgelopen jaren. VoorTilburg013 benadrukt het belang van een structurele aanpak om de groeiende eenzaamheid effectief te bestrijden.

Hoewel de inzet van de GALAmiddelen tot 2025 cruciaal is geweest om initiatieven te ondersteunen en de samenwerking tussen partners te stimuleren, is het gebrek aan zicht op extra budget na 2025 zorgwekkend. Hij pleit ervoor dat er blijvende middelen en nieuwe initiatieven worden geïmplementeerd om ervoor te zorgen dat kwetsbare inwoners kunnen blijven meedoen in de samenleving. Hij hoopt dat er in 2025 meer duidelijkheid komt over de toekomstige financiering, zodat eenzaamheid niet verder toeneemt, maar actief wordt bestreden. Eerder dit jaar is er door een onafhankelijke commissie een advies voor de meerjarige subsidies voor de professionele kunsten opgesteld. Deze subsidies bieden kansen voor Tilburg als stad van makers, maar blijken niet voldoende om alle initiatieven te voorzien. Onder de kunstenaars die net vallen onder de zaaglijn, is er veel onrust. Gelukkig wordt er einde dit jaar een projectregeling geopend waarbij er een tweejarige ondersteuning aangevraagd kan worden. Voor een deel van de aanvragers onder de zaaglijn kan dit betekenen dat ze alsnog subsidie kunnen ontvangen. Voor de makers die zich al decennia lang inzetten voor de stad is deze aanvulling enorm belangrijk. En andersom is de aanvulling van deze makers voor de stad weer enorm belangrijk. VoorTilburg013 waardeert de inzet van de gemeente voor de nieuwe antidiscriminatieagenda.

Hij vindt het bewonderenswaardig hoe de gemeente de kwetsbare gesprekken heeft opgehaald om te begrijpen wat er speelt in de stad. Het

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 26

is belangrijk dat er vanaf december 2024 duidelijke acties komen om discriminatie tegen te gaan, zowel in de hele gemeente als in specifieke sectoren. Hij volgt dit op de voet en heeft er vertrouwen in dat de gemeente dit goed verder voortzet. VT013 zal een motie indienen die vraagt om een overzicht binnen de zorgdomeinen en schuldhulpverlening, waarmee inzichtelijk wordt waar de gemeente meer in kan zetten op vroegsignalering bij schuldhulpverlening binnen Crossroads en de Toegang zodat er uiteindelijk minder druk ligt bij huisartsen, Siem en Crossroads om zo wachtlijsten in te korten. De motie ‘Geef Jeugd met schulden een kans’ gaat hij weer met aanpassingen inbrengen. De woningnood is hoog, dus de gemeente Tilburg bouwt hard, maar de vraag is wat het daadwerkelijke netto resultaat is. Die vraag stelt hij in een motie die oproept tot een volledig overzicht van gebouwde en gesloopte woningen. VoorTilburg013 vraagt om minder regels, meer efficiëntie, meer schuldhulpverlening, een reëler beeld van hoeveel extra woningen er nu echt gebouwd zijn en dat allemaal in een brede welvaart waarin elke Tilburger zich gehoord en gezien voelt. Dat men samen bouwt aan een toekomst waarin welzijn, duurzaamheid en verbondenheid centraal staan. 3.13

Algemene beschouwing Forum voor Democratie

De heer Kooke (FvD) beoordeelt de begroting aan de hand van vier kernwaarden van Forum voor Democratie: haalbaarheid en betaalbaarheid van voorstellen en plannen, het waarborgen van draagvlak onder de Tilburgers en in hoeverre transparantie voor de Tilburger duidelijk is. De begroting bevat een aantal ambitieuze plannen, maar de vraag is of die haalbaar zijn. Een ambitie is de energietransitie, waarbij Tilburg zich vastlegt op grootschalige projecten, zoals het warmtenet en de aanleg van het warmte-koudenet in TilburgZuid. Deze grootschalige infrastructuurprojecten gaan vaak gepaard met vertragingen, extra en hoge kosten en krapte op de arbeidsmarkt voor technisch personeel. Hierover dient hij een motie in. Ondanks een lichte verbetering stijgen de uitgaven de komende jaren alsnog fors, waarover hij zich ernstige zorgen maakt. Er is gekozen voor een ozb-verhoging, die hij ziet als een echte druk voor de jongeren, starters, ondernemers en ouderen. Transparantie is naast inwoners ook belangrijk voor raads- en collegeleden. De begroting vermeldt dat de gemeente de Wet open overheid stapsgewijs zal implementeren met een eigen deadline van 2028. Hij dient een motie in om de aanneemsom toe te voegen op borden waar de gemeente publiek geld investeert, zoals ook in Eindhoven.

De begroting benadrukt het belang van buurtparticipatie, het versterken van de relatie tussen de gemeente en inwoners. Het afgelopen jaar waren er een aantal momenten waarbij mensen hun ontevredenheid lieten horen. Inwoners gaven aan dat zij zich vaak onvoldoende betrokken of gehoord voelen en niet meegenomen worden in gemeentelijke beslissingen. De begroting spreekt ook over het stimuleren van platforms, zoals Denk mee Tilburg. De praktijk toont echter aan dat sommige platforms voor veel inwoners moeilijk toegankelijk en te abstract zijn, waaraan de gemeente verder moet werken. Verder maakt hij nog een beschouwing over hoe de raad de begroting behandelt en uitvoert. In de afgelopen begrotingsbehandelingen zijn er telkens tientallen moties en amendementen als een vloedgolf ingediend. Bij het einde van de storm waren vele moties, vooral van de oppositie, ‘verdronken’. Dat vindt hij heel jammer. Daarom vraagt hij of hierin verandering mogelijk is. De heer Kokke (SP) vraagt wat Forum voor Democratie voorstelt voor de volgende begroting. De heer Kooke (FvD) probeert duidelijk te maken hoe bij een volgende agendering van een begroting een andere behandeling mogelijk is. Hij hoopt bij een volgende begroting te kijken naar een andere keuze en een andere verandering. De heer Kokke (SP) vraagt waaraan de heer Kooke dan denkt.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 27

De heer Kooke (FvD) denkt daarbij aan een oppositieoverleg met alle fractievoorzitters van oppositiepartijen. 4. Reactie van het college op de algemene beschouwingen van de raad Wethouder Van Asten vindt het begrotingsdebat dit jaar aardig levendig. De gemeentelijke financiële positie is momenteel stevig. De Begroting 2025 en de jaren 2026 en 2027 zijn structureel sluitend. De schulden en kapitaallasten zijn relatief laag en de financiële buffers zijn groot. Bij de perspectiefnota is afgesproken om in 2028 binnen een bandbreedte van een tekort van 5 miljoen euro te blijven, wat is gelukt. Deze goede uitgangspositie zorgt ervoor dat Tilburg in tegenstelling tot vele andere gemeenten geen zaken hoeft af te breken, maar de komende jaren kan blijven investeren in de stad en de dorpen. Verder vooruitkijkend blijft het financiële kader wat onzeker. De ontvangen rijksmiddelen zijn ontoereikend om de belangrijke taken op een goede manier structureel uit te voeren. Daarnaast heeft het nieuwe kabinet in het regeerprogramma een aantal bezuinigingen opgenomen waarvan de effecten voor de gemeente nog niet altijd duidelijk zijn. Het vertrouwen is echter dat het Rijk samen met de gemeenten taken en middelen meer in balans krijgt. Alleen dan kan Tilburg op de lange termijn op de gewenste snelheid verder gaan met woningbouw, bereikbaarheid, de energietransitie en goede zorg voor inwoners.

Desondanks vraagt de huidige ontwikkeling van getallen voor toekomstige grote investeringskeuzen een zorgvuldige afweging. Vanwege het effect op de lange termijn moeten raad en college ook kijken naar de financiële positie. De heer Kokke (SP) vraagt waarop de wethouder het vertrouwen baseert om met het Rijk tot duidelijke afspraken over budgetten te kunnen komen. De verhouding tussen gemeenten en Den Haag is momenteel namelijk erg stroef. Wethouder Van Asten baseert dat vertrouwen op de gesprekken die de VNG namens gemeenten met het Rijk voert. Er zijn al vele jaren gesprekken over de goede financiële verhoudingen. Hij doelt daarbij ook op de structurele basis voor het uitvoeren van het gemeentelijke beleid. De heer Kokke (SP) vraagt of er het vertrouwen is dat dat met de huidige regering goed zal komen. Wethouder Van Asten spreekt over de verhouding van de gemeente met het Rijk, die al vrij oud is. Het gaat erom welke taken van gemeenten en van het Rijk zijn en welke middelen daartegenover staan. Men kwam bij diverse kabinetten telkens nader tot elkaar, maar men is er nu nog niet. De heer Smolders (LST) bevestigt dat Tilburg het ten opzichte van andere gemeenten goed doet. De vraag is of het vanaf 2028 wel zo kan doorgaan en verwijst naar de gemeente Loon op Zand, waar men te maken krijgt met 17% ozb-stijging.

Wethouder Van Asten herhaalt dat voor toekomstige grote investeringen een zorgvuldige afweging nodig is over de wijze van dekking, waarbij de toekomstige positie betrokken moet worden. Vervolgens gaat hij in op het realistisch begroten. Het college ziet dat de arbeidsmarktkrapte een steeds groter risico vormt voor de uitvoering van de begroting. Elke euro minder uitgeven dan tevoren bedacht is op twee manieren uit te leggen. Enerzijds is dat overblijvend geld, maar anderzijds is dat een niet uitgevoerde ambitie, wat hij jammer vindt. Vaak ziet men dat er meerdere redenen zijn dat er geld overblijft. Soms is het omdat de rijksoverheid pas in december geld beschikbaar stelt. Dan neemt het college de tijd om goed na te denken waaraan dat geld wordt uitgegeven. De heer Van Tilborg (50PLUS) vraagt hoe het college met werk omgaat. Bij te veel werk zou het college namelijk keuzes moeten maken. Wethouder Van Asten vindt de toenemende arbeidsmarktkrapte een steeds groter wordend risico, zodat het des te belangrijker wordt om te kijken naar de beschikbare

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 28

capaciteit en een slimme en doeltreffende inzet daarvan. Om die reden heeft het college op twee opgaven ingezet. Enerzijds een rem op de organisatie en anderzijds efficiency en effectiviteit. Daarbij kijkt het college zowel intern naar de stad als naar de regio. Daarnaast kijkt het college ook naar uitvoering en of hetgeen is bedacht wel past en kan en of de markt dat wel aankan. De heer Kokke (SP) vraagt hoe het met een rem op de organisatie dan toch mogelijk is om een extra bestuursadviseur aan te nemen. Wethouder Van Asten gaat het bij de organisatie om minder hard groeien. De heer Kokke (SP) snapt het besluit niet om bij efficiënter en effectiever te gaan werken toch te kiezen voor het uitbreiden van de ambtelijke organisatie voor 300.000 euro. De voorzitter zal daarop in zijn eigen termijn ingaan. Wethouder Van Asten gaat verder met het ozb-vraagstuk. Hij begrijpt de zoektocht van o.a. 50PLUS om scherp te kijken naar wat er jaarlijks overblijft en of dat geld in te zetten is om ambities te dekken. Daarover spreken raad en college jaarlijks bij het vaststellen van de jaarstukken. Overblijvend geld wordt vaak gebruikt om incidentele investeringsopgaven te dekken. Incidenteel overblijvend geld kan men helaas niet voor structurele kosten gebruiken. Gevraagd is naar de mogelijkheid van het instellen van een sociaal fonds.

Op het sociaal domein zijn uitgaven langjarig gedekt en zo ook de risico’s. Er zijn ook een aantal reserves en fondsen, zoals de reserve investeringsfonds sociaal domein, de reserve talentontwikkeling, de reserve preventie gezondheid en kansengelijkheid, de reserve transitiefonds, het fonds voor wijkgericht werken en inwonersparticipatie en het fonds ‘Welkom in Tilburg’. Er zijn dus een aantal fondsen in het sociaal domein, waardoor zaken al structureel zijn gedekt, in tegenstelling tot het fonds stedelijke ontwikkeling. De gemaakte vergelijking daarmee is dus niet wenselijk. De heer Kokke (SP) blijkt het dat Crossroads te maken heeft met tekorten van een paar miljoen euro. Hij wil ervoor waken straks geen algemene reserve meer over te hebben en te moeten bezuinigen op allerlei andere zaken, zoals het sociaal domein. Daarom pleit hij voor het maken van een buffer, zodat die zaken goed te regelen zijn. Daarnaast kan men dan extra investeren in bijvoorbeeld huishoudelijke hulp of in de jeugdzorg. Wethouder Van Asten herhaalt dat een veelvoud van risico’s in het sociaal domein zelfs al meerdere keren is afgedekt, zodat ze opgevangen kunnen worden via de algemene reserve. De heer Kokke (SP) wil voorkomen dat risico’s worden afgedekt via de algemene reserve, maar wil tekorten juist via een sociaal fonds afdekken en daaruit ook nog extra investeringen doen.

De heer Van Tilborg (50PLUS) stelt voor de ozb voor 2025 niet extra te verhogen en later te kijken hoe het de volgende jaren verder moet. Wethouder Van Asten geeft aan dat het jaarlijks overblijvende geld tot het maximum wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Als er na het bereiken van het maximum nog geld overblijft wordt dat ingezet in de reserve investeringen incidentele opgaven. Het geld komt dus wel degelijk ten goede aan nieuwe ambities. Wat niet kan is over het tekort van 5 miljoen euro heen gaan. Hij kan niet op voorhand al aangeven geld voor de jaren na 2025 over te houden. De heer Van Aarle (LT) memoreert dat het college op vraag 267 over de bezuiniging van 35.000 euro op het ruimtelijk erfgoed heeft geantwoord dat de korting van 10% zonder nadelige gevolgen of bijstelling van ambities kan worden opgevangen. Hij concludeert dat efficiënter kan worden gewerkt en vraagt of dat wellicht op de hele organisatie van toepassing kan zijn. Wellicht kan een extern bureau daar eens naar kijken.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 november 2024

pagina 29

Wethouder Van Asten heeft een aantal richtingen bedacht om eigen kosten omlaag te brengen en om zaken efficiënter en effectiever te doen. Uit die opzet kwam dat antwoord naar voren. De gemeente investeert heel veel in de breedtesport en relatief weinig in topsport. Om ook wat aan topsport te doen is het topsportfonds in het leven geroepen. Enerzijds om van topsport te genieten en anderzijds om te inspireren tot sport en bewegen. Hij breekt graag een lans voor mensen die dagelijks bezig zijn om inwoners te laten sporten via een van de gemeentelijke programma’s. De heer Kokke (SP) vindt het onverstandig om 900.000 euro in een Super EK te investeren, terwijl er ook een taakstelling is voor het sportbedrijf. Hij stelt daarom voor om de investering in topsport niet te doen en de tegenstelling van het sportbedrijf te halen. Hij vraagt de wethouder wat dan de tegenstelling is. Wethouder Van Asten maakt geen keuze voor topsport in plaats van breedtesport. Er wordt namelijk ook in breedtesport geïnvesteerd, zoals in kunstgrasvelden bij Were Di en voetbalclub Biezenmortel. De heer Kokke (SP) bevreemdt de politieke keuze om 900.000 euro in een super EK te stoppen, waarnaast men tegen andere organisaties zegt het minder te moeten doen. Wethouder Van Asten concludeert dat er steun is voor de in de begroting opgenomen initiatieven om te investeren in zowel breedte- als topsport.

Wethouder Hendrickx zegt dank voor de uitgesproken complimenten en zorgen. Die zorgen vindt zij grotendeels herkenbaar, zoals over zorg, ondersteuning en persoonlijke gezondheid. Kunst en cultuur worden ook ingezet ten behoeve van gezondheid en het bestrijden van eenzaamheid. De wereld van het sociaal domein is er niet eenvoudiger op geworden. Bemoedigend is dat de gemeente steeds meer weet, maar die kennis maakt het ook niet eenvoudiger. Integraal werken, het versterken van de sociale basis, normaliseren en terug naar het gewone gaan klinken allemaal heel mooi, maar zijn toch hartstikke ingewikkeld. Een aantal partijen heeft gevraagd om de raad actief te informeren over hoe mogelijke rijksbezuinigingen te dempen zijn met lokale voorstellen. Dat wil het college doen, maar het kan ook niet alles compenseren, wat ook de belangrijkste boodschap naar Den Haag zou moeten zijn. Gemeenten maken dat punt ook gezamenlijk, bijvoorbeeld wat betreft het Integraal Zorg Akkoord. Vervolgens gaat zij in op de discussie over het sociaal domein. Op het gebied van zorg zitten er geen bezuinigingen in de begroting, maar geprobeerd wordt wel om de grip op de uitgaven te versterken. Mevrouw Spinnewijn (D66) maakt zich echt zorgen over de landelijke politiek en wil horen of er ambitie is om ruimhartig te zijn vanuit de gemeente. Wethouder Hendrickx deelt die zorg.

Ingeval iets van tafel valt bij het Rijk en wat essentieel is voor inwoners moet men opnieuw naar prioriteiten kijken. Mevrouw Spinnewijn (D66) vraagt op welke domeinen het college zich het meeste zorgen maakt. Door alle landelijke besluiten over onderwijs moet ook de gemeente zich nu daarvoor hard maken. Voor de heer Jansen (PvdA) begint het met inzicht krijgen in wat er wegvalt en wat de gemeente moet compenseren. Op tal van terreinen gaat er straks minder naar gemeenten toe. Hij wil het college daarover tijdig inzicht laten verschaffen om de raad daarover mee te laten praten om zaken te compenseren. Wethouder Hendrickx heeft de intentie om dat met de raad te doen en herkent de door de heer Jansen benoemde tweetrapsraket. Het college wil zodanig werken dat de uitvoering door een aangekondigde korting niet wordt geschaad en spreekt daarover met de raad. Tegelijk moet er ook een integraal overzicht komen vanuit verschillende portefeuilles, waarbij het ook gaat om interferentie van aangekondigde bezuinigingen, met ook op andere terreinen negatieve effecten voor de gemeente.