Verslag Gemeente Tilburg Gemeenteraad 3 Juli 2023

Hij heeft juist het idee dat het bredere plaatje prima staat en dat er in uiteindelijke keuzes verschillen kunnen zitten.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 15

De heer Kokke (SP) is het ermee eens dat er soms verschillen kunnen zijn tussen wat de gemeente wil en wat de coöperatie zei. De coöperatie zei dat er helemaal niet wordt geluisterd naar alternatieven. Hij vraagt vervolgens of de gemeente alle opgaven kan uitvoeren en hoe het met de uitvoeringstoets is gesteld. Die mist hij namelijk. Tot slot leest hij in de perspectiefnota dat er mogelijk financieel zware tijden aankomen. Zaken kosten geld en je kunt niet alles doen. Daarom moet men ook goed kijken waaraan men het geld uitgeeft. Voor de SP ligt het zwaartepunt bij de meest kwetsbare mensen, zoals kinderen in armoede of mensen die zorg en/of ondersteuning nodig hebben. Om hen een perspectief te blijven geven moet de gemeente daarvoor geld beschikbaar houden en zelfs nog wat extra geld investeren. Dat geldt ook voor het geld dat nu wordt ingezet in de wijken en voor de basisbanen, zodat iedereen mee kan blijven doen en Tilburg en haar dorpen nog groener en socialer kunnen worden. De heer Van Stappershoef (VVD) verneemt dat de SP heel veel extra geld wil uitgeven en vraagt hoeveel extra structurele middelen nodig zijn als alles wat de heer Kokke heeft opgenoemd wordt uitgevoerd. De heer Kokke (SP) denkt daarvoor mogelijk structureel 3 tot 4 miljoen euro nodig te hebben. Hij noemt dat juist investeren, wat totaal iets anders is dan geld uitgeven.

Men moet juist investeren om later rendement te verkrijgen. Er zijn zat fondsen die anders in te zetten zijn om daarvan mogelijk een investeringsfonds te maken. De heer Van Stappershoef (VVD) stelt dat de door de heer Kokke genoemde zaken meer zullen kosten dan 3 tot 4 miljoen euro. Hij wil niet vooruit lopen op een onderzoek naar het meer geld geven van mensen in de bijstand. De heer Kokke (SP) stelt dat mensen niets aan zo’n onderzoek hebben en kan zelf wel vertellen dat mensen in geval van geldzorgen stress hebben en dat ze dan minder aandacht kunnen besteden aan de dingen die ze graag willen doen. Het bevreemdt hem dat de VVD het niet mogelijk maakt om alle Tilburgse kinderen gratis te laten sporten. Investeren in jeugd en mensen vindt hij belangrijk, zodat allen mee kunnen doen. Hij is blij van D66 te horen dat de gemeente belastingcapaciteit over heeft, zodat daarvandaan geld kan komen. De heer Van Stappershoef (VVD) stelt vast dat de SP het inwoners nog moeilijker gaat maken in de portemonnee. Als ze een eigen huis hebben gaan de woonlasten omhoog. Voor sport is er een jeugdfonds. Financieel gezien kan hij de heer Kokke niet volgen. Er zijn al investeringen, zodat de laagste inkomensgroep kan meedoen. Hij is daarom benieuwd naar de SP-moties en het daarvoor benodigde geld. De heer Kokke (SP) wil de mensen helpen die het moeilijk hebben.

Als dat investeringen vraagt wil hij die graag doen. Er kunnen diverse zaken mogelijk anders. Hij wil niet mensen keihard in de portemonnee treffen, maar hen helpen. Het is volgens hem heel goed dat er reuring tussen de partijen komt. De heer Jansen (PvdA) citeert uit een marsliedje uit 1906, dat vooral populair is op schoolkampen: “De paden op de lanen in, vooruit met flinke pas, met stralend oog en blijde zin en een goed gevulde tas.” Deze dichtregels zijn wat hem betreft exemplarisch voor de voorliggende perspectiefnota. De Partij van de Arbeid Tilburg staat voor een sociaal en duurzaam Tilburg, dat dichtbij de inwoners staat. Hij is daarom blij dat de gemeentelijke organisatie meer en meer de paden op gaat, de wijken in en gaat werken vanuit nabijheid en vertrouwen. Hij juicht dan ook de extra inzet van jongerenwerkers en wijkboa’s toe. Tegelijkertijd is te zien dat de verdichting, het gemengd wonen en de toename van de maatschappelijke problematiek leiden tot meer irritaties tussen mensen en meer spanningen in buurten. Zoals een vrouw tijdens het wijkbezoek aan een buurtje in De Hasselt zei: “Ik zou blij zijn als hier weer een keer iemand zonder rugzakje komt te wonen.“ De extra aangekondigde buurtondersteuning is daarom hard nodig. De PvdA zal blijven toetsen of die voldoende is. Het is immers de taak van de lokale overheid

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 16

om daar waar mensen tegenover elkaar komen te staan de gemeenschap juist bij elkaar te houden. Een positieve ontwikkeling is dat op buurtniveau weer een ouderwets netwerk van ontmoetingsplekken ontstaat, zoals het huis van de wijk in Goirke Hasselt en Zorgvlied-Zuid, de Buurthoeve in de Reeshof of de Reitse Plint in De Reit. De openingen van deze locaties waren een echt feestje voor de buurt. Wat opvalt is dat sommige wijken vijf ontmoetingsplaatsen hebben, terwijl er in andere wijken nog nauwelijks ontmoetingsplekken zijn. De PvdA ziet dan ook graag een duidelijke visie van het college op deze buurtontmoetingsplaatsen. Waar bevinden zich nog meer vlekken en missen er nog ontmoetingsplaatsen? Hoe zorgen we overal voor goed beheer en voldoende programmering van activiteiten? En zijn deze wijk- en buurtcentra wel voldoende open? Gunt de gemeente het de huiskamers van de buurten dat zij net zo toegankelijk, goed gevuld en ruim geopend zijn als de huiskamers van de stad, de LocHal? Vooruit met flinke pas! De PvdA Tilburg is trots op de flinke pas die de gemeente erin heeft bij de bouw van nieuwe woningen. Er zijn echter wel zorgen over de toekomst. Het is belangrijk scherp te blijven op de betaalbaarheid van woningen.

Bovendien vraagt de verdichting van de stad dat men ook scherp blijft op de ruimte voor publieke voorzieningen, zoals kinderopvang, onderwijslocaties, groen, buitenspeelruimten en sport- en cultuurvoorzieningen. De PvdA zal nieuwe inbreidingslocaties hierop blijven toetsen en vraagt het college ook met een heldere visie te komen op de borging van deze maatschappelijke voorzieningen in verdichtings- en uitbreidingslocaties. Vooruit gaan met flinke pas wil hij ook op het gebied van de klimaattopgave. Tilburg zet al grote stappen, maar met het huidige tempo haalt zij de klimaatdoelen in 2030 en 2045 niet. En daarom vraagt de PvdA zich af hoe de gemeente komt tot de versnelling waarmee de gestelde doelen wel te halen zijn. Hij is benieuwd wat er voor het college nog mogelijk is en ziet graag een concreet meerjarig actieplan op weg naar 2030. Om de klimaatambitie en andere grote ambities uit het akkoord en de perspectiefnota aan te kunnen is uitvoeringskracht nog. Een stevige, professionele en uitvoeringsgerichte gemeentelijke organisatie. Hij ziet dan ook uit naar de aangekondigde strategische personeelsplanning en het gesprek met de raad over de verhouding tussen ambities en de beschikbare interne en externe uitvoeringskracht. Met stralend oog en blijde zin! Tilburg is een stad waarin iedereen geluk moet kunnen ervaren, gezien mag worden en mee moet kunnen doen.

De PvdA is daarom gelukkig met het experiment basisbanen als eerste uitgewerkt spoor van het aangekondigde arbeidsmarktoffensief. De PvdA kijkt uit naar de uitwerking van de overige sporen binnen het programma Arbeidsmarkt en hoort graag van het college wanneer voorstellen hiervoor te verwacht zijn. Voor blijde zin is het ook nodig dat de gezondheid van bewoners op peil is. De Kankeratlas heeft hem daarbij laten schrikken. Ook andere cijfers verslechteren jaar na jaar op het gebied van bewegen en sportparticipatie, voeding en gewicht, financiën, mentaal welzijn en eenzaamheid. In gesprekken met studenten en ouderen heeft hij gezien dat het de maatschappij in de volle breedte raakt. Bij de dak- en thuislozen en kwetsbare burgers werd zijn fractie in het hart geraakt. Gesprekken met Stichting Barka, Traverse en de Straatdokter tonen aan dat er niet voor iedereen voldoende goede opvang is en er niet voor iedereen toegang tot een huisarts of de benodigde zorg is. Dat deed hem veel. De PvdA concludeert dan ook dat de gezondheidsopgave steeds groter wordt, dat die meer zal vragen van de lokale overheid. Deze uitdaging vraagt om een fundamenteel gesprek van de raad op het thema gezondheid. Hij hoort graag hoe het college naar de grote opgave op het gebied van gezondheid kijkt en of op dat vlak meer moet gebeuren dan nu.

Met een goed gevulde tas! Uiteraard wordt hier allereerst de schooltas bedoeld. De PvdA ziet onderwijs als een van de motoren voor de aanpak van kansenongelijkheid. Kansengelijkheid komt weer een stap dichterbij door het toegankelijk maken van voorschoolse educatie, het uitrollen van de rijke schooldag en het structureel maken van de nu nog incidenteel uit NPO gelden betaalde activiteiten. En de PvdA leest

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 17

daarmee stevige sociale onderwijsambities in de perspectiefnota en ziet uit naar de concrete plannen die daarbij horen. Een goed gevulde tas staat daarnaast voor de financiën. Met veel inwoners gaat het op dat gebied nog steeds niet goed. De PvdA staat achter de inspanning op het gebied van bestaanszekerheid en kijkt uit naar uitvoering van de motie over de bomen en het bos, de zelfevaluatie bestaanszekerheid, het onderzoek naar de bijzondere bijstand en het rapport van de Rekenkamer. Dit allemaal om te zorgen dat er rondom bestaanszekerheid in Tilburg het maximale gedaan blijft worden en dat de gemeente blijft denken en handelen vanuit de inwoners en niet vanuit de ingewikkelde systeemwereld. De heer Kokke (SP) vraagt de heer Jansen te benoemen of er nog noodzakelijke maatregelen nodig zijn om bestaanszekerheid te verstevigen om nog meer mensen te helpen. De heer Jansen (PvdA) herinnert aan de bomen- en het bos-motie, waarin is gevraagd om alles wat de gemeente doet op een rij te zetten. Het moet simpeler en eenvoudiger en hij wil ook zien wat effectief is en wat er eventueel nog mist. De PvdA voelt urgentie, ziet dat de stad het gewenste niveau nog niet heeft en vraagt op welke vlakken nog meer inzet nodig is.

De heer Kokke (SP) bevreemdt het dat de PvdA concrete maatregelen wil en wil aanpakken, terwijl het enige antwoord aan mensen is naar zichzelf te kijken en te evalueren. Wellicht is dat een beetje te laat. De heer Jansen (PvdA) stelt dat het precies op tijd is. Het beleid is ingezet en resultaten zijn duidelijk geworden. Uit de zelfevaluatie wordt duidelijk welke zaken nog meer kunnen gebeuren. Dat is precies de goede timing. De heer Kokke (SP) vindt dat in tegenspraak met mensen helpen, omdat men niet kan zeggen pas over een half jaar te helpen. De heer Jansen (PvdA) noemt als voorbeeld de vraag of de bijzondere bijstand al dan niet medische kosten hoort te dekken en op welke manier dat moet gebeuren. De SP komt daar telkens op terug. Er zijn steeds allerlei manieren geprobeerd en dat is hoe men zaken voor inwoners voor elkaar krijgt en niet door telkens radicaal naar de ene of andere kant te switchen. Het gaat erom de uitvoering simpel en doeltreffend te maken, zodat inwoners er echt iets aan hebben. De heer Kokke (SP) meent dat de medische kosten niet uit de bijzondere bijstand zijn gehaald omdat het te gecompliceerd was, maar omdat het te duur was. Dat het nu makkelijker is waagt hij te betwijfelen. Daarom stelt de SP voor medische kosten weer onder de bijzondere bijstand te brengen.

De heer Jansen (PvdA) kan zich vinden in het doel van de SP om zaken zo simpel mogelijk te maken voor inwoners en zoveel mogelijk mensen te helpen. Beide partijen bewandelen daartoe echter een andere weg. De toekomst voor de gemeente blijft ongewis, met name door de voortdurende onduidelijkheid vanuit het Rijk. En het kabinet moet duidelijkheid bieden en gemeenten niet in een wurggreep houden. En daarom roept hij de fracties die in de landelijk coalitie zitten op om via hun partijlijn aan te geven dat het kabinet verantwoordelijkheid moet nemen en niet de hete aardappel voor zich uit moet blijven schuiven. Inwoners merken dat de gemeente aan de slag is. Het afgelopen jaar is ingezet op een nog socialere stad, de aanpak van energiearmoede, een eerlijke energietransitie en meer aandacht voor de wijken en buurten. Hij ziet mooie zaken geregeld worden in de perspectiefnota voor een sociaal en duurzaam Tilburg en een overheid die dicht bij de inwoners staat. De PvdA blijft vanuit deze uitgangspunten het college volgen en komt waar nodig als fractie met eigen voorstellen. Voor nu gaat hij de paden op, de lanen in, vooruit met flinke pas, met stralend oog en blijde zin en een goed gevulde tas. De heer Van Aarle (LT) herinnert aan de vorig jaar ingediende PvdA motie om een deel van de transferinkomsten van Willem II te gebruiken om versneld een lening af

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 18

te lossen. Hij vraagt of de PvdA zich ook zorgen maakt over de mentale gezondheid van tienduizend Tilburgers die inmiddels een seizoenkaart van Willem II gekocht hebben en zich enigszins zorgen maken over de kwaliteit van de selectie die komend seizoen op het veld zal staan. De heer Jansen (PvdA) heeft geen zorgen over de stand van Willem II op de ranglijst, de samenstelling van de selectie daarvan en alles wat daarbij hoort. Mevrouw Vlasveld (PvdD) laat weten dat elke keer dat zij Tilburger noemt men ook Udenhouter, Berkel-Enschotter of Biezenmortelaar kan horen. In een tijd van crisis lijkt het zo makkelijk om aan symptoombestrijding te doen. Een quick win en laaghangend fruit zijn misschien klein bier. Dat is een verwijt dat de Partij voor de Dieren vaak krijgt. De Partij voor de Dieren hoort vaak dat zij te veel, te snel, te ingewikkeld en te anders wil. Bij het debat over het evenementenbeleid leerde de heer Van den Hoven haar dat overal waar ‘te’ voor staat niet goed is. Haar oma leerde haar gelukkig dat dit niet geldt voor ‘te koop’, ‘te huur’ en ‘tevreden’. En haar studiegenoten leerden haar dat dit ook geldt voor tequila. Een crisis bezweer je natuurlijk door het probleem bij de bron aan te pakken en niet door symptoombestrijding. Als de waterleiding klapt ga je tenslotte niet aan de slag met doekjes, emmers en een dweil, maar draai je de hoofdkraan dicht.

Wat hier frustreert is dat de toegang tot de hoofdkraan in Den Haag ligt, waardoor de gemeente zich soms tevreden moet houden met het laaghangend fruit. Gelukkig kon haar fractie afgelopen jaar op steun rekenen van de raad bij voor haar een aantal grote thema 's, zoals dieren op evenementen. De grote lijnen zijn voor haar nu heel even uitgezet. Daarom gaat zij bij deze perspectiefnota aan de slag met het kleine bier. Bij het een crisis aanpakken aan de bron moet je je niet blind staren op het formaat van de bron. Niet elk stroompje verandert uiteindelijk in de Rijn, maar dat maakt dat stroompje niet minder belangrijk of waardevol. Bij elke gelegenheid die zich ook maar enigszins voordoet komen sommige partijen aan met de lelijkheid van het onkruid dat zich in bermen verzamelt. Schande wordt ervan gesproken: niet alleen lelijk, maar ook nog eens onveilig. Gelukkig heeft de gemeente voor bermen besloten om uitkijkhoeken te maaien. Veel mensen houden van een bosje bloemen op tafel. Bloemen in de tuin of een bloemrijke akkerrand met zoemende hommels tijdens een fietstocht of wandeling. Het college wil graag de stad verbinden met de natuur aan de buitenranden. Gelukkig kan dat met simpele methodes. Dat is niet alleen goed voor de natuur, maar ook voor het bloemengeluk van alle collega's die zich ergeren aan de onkruidbermen.

Zij wil het verbloemen van de bermen zien als een boeket voor de inwoners. Roken is ongezond voor de roker zelf, maar ook voor zijn omgeving. Het wordt als betutteling gezien als je roken aan banden wilt leggen. Van een JOVD’er leerde zij dat de vrijheid van de een eindigt waar de vrijheid van iemand anders begint. En zo is het maar net, dus waarom zou men iets als betutteling zien als men daarmee de burgers van de gemeente een betere gezondheid kan geven? Een ander fenomeen dat wel gezond is, maar waar men niet voor kiest, is menstrueren. 50% van de wereldbevolking menstrueert op een gegeven moment in diens leven. Een steeds groter wordende groep kan de producten die hierbij horen helaas niet meer betalen. Gelukkig zijn er in de gemeente uitgiftepunten voor menstruatieproducten aanwezig, ondersteund door onder andere het Armoedefonds. Wat haar fractie betreft mogen deze punten uitgebreid worden in aantallen. Daarnaast mag het aanbod in deze punten meer bestaan uit duurzaam herbruikbare producten. Dat is op de lange termijn goedkoper voor de aanbieders en gebruikers en beter voor het milieu. Er is volgens haar gelukkig steeds meer aandacht voor dieren in de gemeente en ook in het beleid. Het is dan ook aan de raad om zorg te dragen en bescherming te bieden aan de meest kwetsbaren.

Zorg voor dieren gaat vaak hand in hand met zorg voor mensen, zo blijkt het bijvoorbeeld nog lastiger voor vrouwen die te maken hebben met huiselijk geweld om hun thuissituatie te ontvluchten wanneer er huisdieren aanwezig zijn. Deze dieren mogen namelijk doorgaans niet mee naar de vrouwenopvang en van alternatieve oplossingen, waar de vluchtende vrouw

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 19

vertrouwen in heeft, is onvoldoende sprake. Zo blijven zij helaas onnodig lang in een gevaarlijke situatie uit liefde en bescherming voor hun dier. Zij wil hen die al een boel zorgen hebben deze uit handen nemen. Als de gemeente richting inwoners communiceert over de klimaatuitdagingen dient zij naar haar mening het complete verhaal te vertellen. In de landelijke campagne ‘Iedereen doet wat’ wordt burgers onder meer geadviseerd om hun zolder te isoleren of hun banden op spanning te brengen. Dat zijn allemaal mooie voorbeelden, maar genegeerd wordt dat Nederlanders te veel dierlijke eiwitten consumeren. Dat is niet goed voor hun gezondheid en al helemaal niet voor de gezondheid van de aarde. In de Tilburgse versie van deze campagne wil zij dan ook niet censureren op de vleesconsumptie. Bij het tegengaan van klimaatverandering wil zij de verantwoordelijkheid leggen waar die hoort. In de perspectiefnota staat dat het afhangt van het gedrag van de consument of de klimaatdoelen zullen worden gehaald. Het gaat echter ook om het gedrag van de bedrijven in de gemeente. Wat duizenden consumenten besparen met hun goedbedoelde maatregelen valt soms in het niet bij de lekken in de leidingen van grote bedrijven. De verantwoordelijkheid hoort naar rato genomen te worden. De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.

Zo gebeurt dat op het gebied van het sociaal domein en zo zou het ook voor duurzaamheid moeten gelden. Zij heeft zojuist een voorproefje gegeven van een deel van haar moties. Het zijn allemaal kleine stapjes, die wat haar betreft bij gaan dragen aan een schoner, gezonder en prettiger Tilburg. Een Tilburg waar ieder mens mee kan doen en iedereen ertoe doet, inclusief de dieren. Mevrouw Couwenberg (CDA) ziet een heleboel goede dingen in de perspectiefnota staan. Ze herkent de prioriteiten. Er staan ook een heleboel mooie woorden in. Als je nog niet in Tilburg woont, dan is het een goede brochure om die keuze alsnog te maken. Zij citeert: “We zetten onze inwoners in de buurten en wijken voorop en we verrijken, verdiepen en versnellen de uitvoering waar nodig. Vertrouwen, nabijheid en maatwerk zijn sleutelwoorden in al ons handelen.” Dat is een Tilburg waar je wilt wonen, maar de realiteit is ook anders. De medewerkers van de afdeling Wijken maken een wijk- of een dorpsplan, organiseren bijeenkomsten om inwoners mee te laten praten. Maar de medewerkers van de afdeling Veiligheid plempen een coffeeshop in de wijk zonder overleg, niet met collega's en niet met de inwoners. De wijkraad Berkel-Enschot had anders verwacht.

Zij citeert uit de brief van het Gebiedsteam Noord: “We willen daarom diepgaandere gesprekken met het stadsbestuur over hoeveel beslis- en invloedruimte we mogen verwachten op de verschillende thema 's, om te voorkomen dat we in de toekomst geconfronteerd worden met voldongen feiten waarvan we dachten dat we er iets over te zeggen hadden. En om te bereiken dat wijkgericht werken, echte gedeelde zeggenschap en eigenaarschap kan gaan betekenen.“ Wat deze partners in de dorpen en wijken betreft, zijn vertrouwen en nabijheid nog ver te zoeken. Het college schrijft in de perspectiefnota: “Vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid werken we langjarig aan kansengelijkheid door middel van een gebiedsgerichte inzet in Tilburg Noordwest.” De werkelijkheid is dat de wijkraad geen idee heeft waar de miljoenen voor gebruikt zijn. In de praktijk is de Mascagnistraat 9 nog steeds niet open, kunnen inwoners met hun eigen initiatieven nergens terecht en gaat Forward vanwege onveiligheid verhuizen vanaf het Verdiplein. De realiteit is anders. De gemeente maakt een plan voor nieuwbouw in Lijnsheike, waarbij zij haars inziens niet luistert naar inwoners. Er worden besluiten genomen zonder dat iemand op de situatie ter plekke geweest is. De realiteit is dat de Parkring afgesloten wordt tijdens de herinrichting, terwijl de belofte was dat dit nooit zou gebeuren.

En dat moeten de ondernemers aan de Korvelseweg in de krant lezen. Je kunt vertrouwen, nabijheid en maatwerk wel opschrijven, maar daarmee zijn ze nog niet gerealiseerd. Zij citeert vervolgens uit het bestuursakkoord over de uitvoeringstoets: “De beweging naar de uitvoering voorop vraagt om anders werken en denken en terughoudendheid als het gaat over nieuw beleid. Hierbij zal gekeken worden naar geld, capaciteit, processen, planning en samenwerking met partners.” Anderhalf jaar

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 20

verder heeft zij nog niets gezien van deze uitvoeringstoets. Er is bij geen enkel beleidsvoorstel over gerapporteerd. Er is geen terughoudendheid bij nieuw beleid. Er is nog nooit vooraf geconcludeerd dat iets niet haalbaar is, dat dingen niet op tijd gerealiseerd gaan worden. Niet door gebrek aan geld of medewerkers. De praktijk is dat het piept en kraakt in de samenleving. Er is tekort aan een heleboel zaken: woningen, huisartsen, wijkverpleging, jeugdhulpen en huishoudelijke hulp. Dat tekort is niet op te lossen en dat betekent dat inwoners elkaars concurrenten worden. Dat wil men niet, maar dat is wel de praktijk. Mensen concurreren met elkaar om een woning, een huisarts en een plek in een verzorgingstehuis. Dat doet wat in de samenleving. Mensen staan steeds vaker tegenover elkaar in plaats van naast elkaar. Niet omdat ze een hekel hebben aan de ander of willen discrimineren, maar omdat het bij zichzelf pijn doet. Zij wil laten erkennen dat dat geluid er is, dat Tilburg een mooie stad is, waar men het beste probeert te doen en waar dat verhoudingsgewijs nog best lukt. Maar zij zou dat dan niet omschrijven als de ideale samenleving. Er zijn problemen en begrip voor de mensen die elke dag met die problemen moeten dealen. Daar heeft zij oog voor en dat wil zij in de beleidsstukken ook durven benoemen. Inwoners willen weten waarvoor zij terecht kunnen bij de overheid.

De mate waarin de gemeente hun problemen op kan lossen geeft vertrouwen in de overheid. Een perspectiefnota gaat ook over geld. Zij ziet de financiële ontwikkelingen op de lange termijn en die baren haar best zorgen. Tegelijkertijd begrijpt het CDA de keuze om niet op dit moment, maar bij de begroting beslissingen te nemen. Het gaat om een integrale afweging tussen het verhogen van de woonlasten voor inwoners of het snijden in fondsen om de ambities van de wethouders uit te voeren. Zij voorziet een interessante discussie in de coalitie. Vooral omdat de heer Van Stappershoef al aangegeven heeft dat het verhogen van de loonlasten wel kan als wat hem betreft het geld goed besteed wordt. Ingeval van keuzes kiest het CDA ervoor om te snijden in projecten, zoals gratis geld voor iedereen à la het Wandelbos, een praktijkinstrument met een handjevol basisbanen of 4 miljoen euro om de lokale democratie te versterken. Zij kiest ervoor om te accepteren dat niet alles kan, dat niet alle ambities uitgevoerd hoeven te worden en dat deze lasten niet bij de inwoners terecht moeten komen. Na anderhalf jaar zijn de wittebroodsweken voor het college voorbij. De heer Zieleman (D66) vraagt waar het CDA met Tilburg naartoe wil. Mevrouw Couwenberg (CDA) antwoordt dat wijkgericht betekent in de wijk aanwezig zijn, naast de inwoner te gaan staan en zijn problemen oplossen.

Daarbij moet de gemeente van onderop aan de slag gaan in plaats van vanuit het stadhuis een wirwar van programma’s van bovenop te creëren, die niet aansluiten bij hetgeen voor de inwoner aangepakt moet worden. De heer Zieleman (D66) herhaalt waar het CDA naartoe wil in 2050. Mevrouw Couwenberg (CDA) durft prioriteiten te stellen. De visie 2050 vernieuwen hoeft voor haar niet. De visie 2040 houdt de goede dingen in, maar men kan niet alles tegelijk. In deze periode wil zij blijven werken aan de visies die voorliggen, die prima zijn. Wel is er de noodzaak om nu eerst problemen op te lossen, omdat inwoners iets anders aan hun hoofd hebben dan dromen over 2050. Daarom vertaalt zij uitvoering voorop net iets anders dan de coalitie. Uitvoering voorop probeert naast de inwoners te staan en hun problemen op te lossen. Daarbij moet de prioriteit gelegd worden. De heer Kokke (SP) vraagt of het CDA een medestander van hem is in het pleidooi om de korting op de huishoudelijke hulp te repareren en of zij het sociaal minimumloon wil laten verhogen. Mevrouw Couwenberg (CDA) antwoordt dat het staan naast de inwoner om problemen op te lossen niet altijd geld geven hoeft te betekenen. Men kijkt naar de individuele inwoner en wat er aan de hand is. Vaak zijn er in de sociale basis andere manieren om problemen op te lossen. Geld is dus geen doel op zich.

Uit onderzoek blijkt dat mensen met een bijstandsuitkering geld tekort komen, waarop dus

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 21

landelijke actie nodig is. Ook pijn doet dat er ook een heleboel mensen zijn die nog armer zijn dan mensen met een bijstandsuitkering. Hen mist zij in het onderzoek. Zij komen niet in aanmerking voor bijzondere regelingen. Hen mag men niet vergeten en zij zijn zeker zo belangrijk als bijstandsgerechtigden. De heer Kokke (SP) is het daarmee eens en is daarom voor het verhogen van de norm van 120% naar 130% van het minimuminkomen om in aanmerking voor bijdragen vanuit regelingen te komen. Ook is hij het ermee eens dat geld niet altijd de oplossing is. Mensen die bij huishoudelijke hulp een limiet qua uren opgelegd krijgen worden nu in de steek gelaten. Hij is blij dat het CDA dat met hem eens is en concludeert dat het CDA nog steeds een sociale partij is die kijkt naar wat mensen nodig hebben. Mevrouw Couwenberg (CDA) vindt het fijn dat het CDA de samenleving centraal stellen deelt met een andere partij in de raad. Het is volgens haar tijd om te laten zien dat uitvoering centraal meer is dan een mooie titel. Zij wil een eerlijk verhaal aan inwoners vertellen. En als het college de uitvoering vooropstelt, dan verwacht het CDA na 1,5 jaar dat ook wel terug te zien in de perspectiefnota en straks in de begroting. De heer Van Aarle (LT) kwam bij het opruimen van zijn zolder bij toeval stukken tegen over de stad uit zijn tienerjaren.

Zo kwam hij ook het document ‘Tilburg, Hart van Brabant, overzicht in cijfers 1970’ tegen, de voorloper van het hedendaagse ‘Tilburg in cijfers’. Dat was voor hem een reden om te reflecteren of vroeger alles beter was in de stad. In 1970 telde Tilburg 153.000 inwoners en was 8,8% daarvan 65 jaar of ouder. Nu is dat 17,2%. In 1970 had Tilburg 1.137 ziekenhuisbedden en nu is dat 797 bedden. De begroting had destijds een omvang van 86,7 miljoen gulden. Nu is dat ruim 1 miljard euro. In 1970 had de gemeente een vaste schuld van 573 miljoen gulden. Dat kan men afzetten tegen de huidige schuld op een begroting van 1 miljard euro. De grootste partij in 1970 was de KVP met maar liefst 53% van het aantal stemmen. In 1970 had de BBA zes buslijnen, maar wel 5,6 miljoen passagiers. Er waren twee openluchtzwembaden met 481.000 bezoekers. Nu tellen alle zwembaden, inclusief de overdekte zwembaden, 497.000 bezoekers. In 1970 werden er 1.474 nieuwe woningen gebouwd. Het afgelopen jaar waren dat er amper duizend. In 1970 verbruikte Tilburg 108 miljoen kubieke meter aardgas. Afgelopen jaar was dat 920 m³. In 1970 gebruikten de Tilburgers 256 miljoen kilowatt elektra, in 2021 2.770 kilowatt. Dat vroeger niet alles beter was, maar misschien wel veel meer blijkt uit enkele andere cijfers. In 1970 ontving het Textielmuseum 19.300 bezoekers, nu is dat aantal ruim 58.000.

Het Natuurmuseum ontving in 1970 17.500 bezoekers, dat bezoekersaantal bedraagt nu ruim 70.000. En de Katholieke Hogeschool had in 1970 ruim 3.000 studenten en nu zijn dat er bijna 20.000. Er waren in 1970 34 verkeersdoden in Tilburg te betreuren, terwijl er dat in het afgelopen jaar 11 waren. Met 75.000 minder inwoners had de gemeente dus in 1970 dus wel meer schuld, meer buspassagiers, ziekenhuisbedden, zwembaden en nieuwe woningen. Maar anno nu is er meer aandacht voor cultuur, hebben musea en theaters meer bezoekers, zijn er minder verkeersdoden en veel meer studenten. Spijkers met koppen slaan en doen waar het om gaat was tot zijn verrassing de titel op de gemeentepagina over de perspectiefnota. Na een korte reflectie hoe het vroeger was, is hij ook verrast door de onverwachte zelfreflectie van het college in het Stadsnieuws van vorige week. Op de gemeentepagina was letterlijk te lezen: “Perspectiefnota, spijkers met koppen slaan.” Even gingen de gedachten terug naar vorige burgemeesters, zoals Opstelten en Noordanus, die persoonlijk een hamerslag gaven op het moment dat er een raadsbesluit was genomen. Met de hamerslag van Jan van Esch vorige week bij de voordracht van burgemeester Weterings is misschien een oude traditie in ere hersteld.

Spijkers met koppen slaan slaat natuurlijk op het realiseren van beloftes uit het bestuursakkoord “Meer voor elkaar”, maar ook op beloftes in de vorm van

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 22

toezeggingen en aangenomen moties. Verrast was hij dan ook dat op de gemeentepagina te lezen viel dat er spijkers met koppen geslagen moesten worden. Hij geeft vervolgens een overzicht van wat toezeggingen en moties uit de afgelopen jaren die nog openstaan. Hij vraagt daarover meteen aan het college hoe de stand van zaken is bij deze onderwerpen. In november 2017 is een CDA-en LT-amendement aangenomen over de verlichting van de onderdoorgangen bij het spoor op het NS plein en de Gasthuisring. De vraag is hoe het daarmee staat. In februari 2022 is een belofte gedaan over de vervanging van een speeltoestel in het Kromhoutpark. Dat het speeltoestel terugkomt op de plek werd als zeker aangegeven. Dat is tot op heden echter niet gebeurd. Er is besloten om een fietsenstalling aan de Schouwburgring 135 te realiseren. Dat is gebeurd op 18 mei 2021. Inmiddels is ruim twee jaar huur betaald, maar is er nog geen fiets gestald. In mei 2017 heeft de wethouder toegezegd handhavend te gaan optreden tegen de blinde gevels van de Zara in de Willem II straat. De voormalige brandweerkazerne is in 2015 verkocht voor 2 euro op voorwaarde van herontwikkeling met woningen en bedrijfsruimtes. Dat is nog niet opgepakt. Verder informeert hij hoe het staat met de weerbaarheidstraining aan ouderen, een toezegging gedaan in november 2022.

Verder wil hij weten hoe het staat de motie ‘Wegbestemmen kansarme winkellocaties’, die meerdere malen voorbij is gekomen in de raad, voor de eerste maal in september 2016. Vervolgens stelt hij het raadsvoorstel ‘Verminderen planologische mogelijkheden detailhandel’ aan de orde, uit maart 2018, dat een bijdrage zou leveren aan het verminderen van de leegstand. Er zijn daarnaast toezeggingen gedaan rondom het verplaatsen van een glascontainer bij mfa De Nieuwe Stede op verzoek van de wijkraad en de medewerkers van het wijkcentrum De Nieuwe Stede. Hij wil vervolgens weten hoe het staat het met de upgrade van de fietsstraat aan de Trouwlaan, waartoe is besloten middels een motie van 21 oktober 2019. Voorts is hij benieuwd naar de stand van zaken betreffende het transferium van de toekomst, een motie uit november 2021. Tot slot herinnert hij aan de toezegging gedaan op de motie uit juni 2021 ‘Niet zweten maar zwemmen’, over het faciliteren van open zwemwater op fietsafstand van de binnenstad. Lokaal Tilburg wil luisteren naar de inwoners, hun zorgen delen en hun stem laten horen in de raadzaal, maar vooral ook samen werken aan de stad en dorpen waar het aangenaam is om te wonen, te werken, te studeren of te verblijven. Afgelopen maand was hij op het Wagnerplein aanwezig om te horen wat er speelt in deze wijk.

Er waren zorgen over afvalbijplaatsingen, verslonzing van de openbare ruimte, leegstand in het winkelcentrum, parkeerproblemen en het gebrek aan handhaving op normen en waarden. Maar er was ook waardering voor de gezellige markt, de sociale contacten en het fijne zwembad waarvoor men zelfs uit Oisterwijk naar Tilburg komt. Hij blijft de komende maanden de stad en de dorpen opzoeken om te horen wat de Tilburger daarvan vindt. Tot slot dankt hij organisatie voor de vlotte en uitvoerige beantwoording van vragen rondom de perspectiefnota. Hij uit zijn waardering voor de vaak gedetailleerde antwoorden die daardoor duidelijkheid verschaften en zelfs moties overbodig maakt. Spijkers met koppen slaan wil hij samen doen. Hij roept alle partijen dan ook op om tijdens de behandeling van de verschillende moties niet steeds met een ‘ja maar’, maar met een ‘ja en’ te komen die wat oplevert voor de stad en de inwoners. Schorsing 12.40 – 13.45 uur Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) vraagt zich af waar het perspectief is van de Tilburgers. ONS Tilburg heeft het afgelopen jaar gewerkt aan haar magazine Buitengewoon, waarin mensen die iets buitengewoons doen een podium wordt gegeven. Zij zijn nog te vaak onzichtbaar. Foto’s van hen vertoont zij op het grote scherm in de zaal. Die mensen en hun verhalen wegen wat haar betreft het zwaarst.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 23

Perspectief betekent wat haar betreft niet alleen vooruitkijken, maar ook naast zich kijken. De uitvoering centraal stellen is prima, maar daarbij moet de mens centraal staan in de uitvoering. Betekent maatwerk nog steeds dat er kaders zijn, of mag een professional ook buiten die kaders denken? En voelen de medewerkers zich verantwoordelijk voor het beleid of voor de mensen achter het beleid? Theo van La Poubelle voelt zich vooral verantwoordelijk voor de mensen. Hij biedt hen met minder kansen op de arbeidsmarkt een plek om te werken en te leren en levert daardoor een waardevolle bijdrage voor het welzijn van mensen in de stad. Wendy en Linda namen het initiatief om een pumptrack in Udenhout te organiseren. En niemand in de organisatie voelde zich vrij genoeg om die op te pakken. Een jaar later is men nog steeds niet veel verder dan een voorgenomen onderzoek. Op 10 juli a.s. dient zij een motie in om die pumptrack concreet te maken, zodat het fantastische initiatief gedragen door honderden inwoners dichterbij realisatie komt. Luisteren naar inwoners zou voorop moeten staan. Blijkbaar is dat echter niet zo, wat blijkt uit het protest dat Gert elke dag doet tegen de plannen van Wijkevoort. De plannen werden toch doorgezet en wellicht geeft de rechter de inwoners wel gelijk en zet men zo het welzijn van de mensen in de stad weer centraal.

Veel mensen dragen een steentje bij aan het mooier maken van de stad, allemaal op hun eigen unieke manier. Marion coördineert bijvoorbeeld het G-voetbal, waardoor ze zorgt dat Sarto een unieke plek is van beweging en verbinding, waar iedereen kan werken aan zijn of haar gezondheid. Kees zorgt door middel van het koor, de Vergeet-Me-Nietjes, voor ontspanning voor mensen met of zonder dementie. Samen zingen ze en zo werken ze aan een inclusieve samenleving zonder eenzaamheid. Adriaan zorgt met zijn Stichting Dovy dat minder valide Tilburgers drempelloos op vakantie kunnen gaan. Malou blijft zich inzetten voor een toegankelijker Tilburg. Judith van Stichting Uit een goed Hart zorgt voor mensen in de stad die het financieel moeilijk hebben. Er zijn zoveel mensen die willen helpen. Deze mensen zou de gemeente volgens haar moeten faciliteren. Dat is ook de uitvoering voorop zetten. Ruimtegebrek is dan iets dat telkens terugkomt in de verhalen. Zij kondigt een motie aan voor onderzoek naar hoe het maatschappelijke vastgoed beter is in te zetten voor deze initiatieven. Zij vindt het goed mensen te eren die buitengewone dingen doen voor de stad en de Tilburgers. Spreekster wil echter vooral niet vergeten om naast mensen te gaan staan als ze het moeilijk hebben. Zoals Elise van 21 jaar, die jong, ambitieus, slim, maar ook dakloos is.

Een jaar geleden kwam er een noodoproep van haar moeder bij de raadsleden binnen. Ondanks dat toen de alarmbellen binnen de organisatie echt wel zijn afgegaan heeft het nog een half jaar geduurd voordat ze terecht kon bij Traverse. Na een half jaar had ze nog steeds geen uitkering. Bij de begrotingsbehandeling vroeg zij al om extra ambitie op het gebied van dak- en thuisloosheid. Het jonge leven van Elise staat stil. Wat heeft het college nog meer nodig om Elise of de Elises van de toekomst te helpen? Gea Godwaldt werd op 15 mei 2020 om het leven gebracht door haar partner. De nabestaanden willen niks liever dan voorkomen dat er nog meer vrouwen slachtoffer worden van dit soort geweld, femicide, vrouwenmoord. Iedere acht dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord. Zij sprak met Silvana van Ginneken, een goede vriendin van het slachtoffer en met de zus van Gea, Barbara Godtwaldt. Hun oproep is indringend: ga over tot actie. Dat is precies waartoe zij het college oproept in een motie. De gemeente kan helpen, bijvoorbeeld door geld vrij te maken tegen femicide of door eerder in te grijpen bij huiselijk geweld. Vaak blijkt na femicide namelijk dat de politie al meerdere keren is ingeschakeld. Hoe kan men het dan verantwoorden vrouwen in zo’n onveilige situatie te laten? Het draait om elkaar zien. Alle mensen uit de stad zijn uniek. Verschillen zijn zichtbaar of onzichtbaar.

Zij sprak veel mensen uit de stad die deze verschillen bespreekbaar willen maken. Zoals de Mensen van Speels Collectief, die door middel van theater maatschappelijke vraagstukken bespreekbaar maken. En Moon, die erg veel raadsleden inspireerde tijdens de laatste meeting van haar platform Full Colour, en daarbij mensen met een bi-culturele achtergrond een stem gaf. En Laurien, mede initiatiefnemer van QULT, zorgt dat alle initiatieven op het gebied van de lhbtiq+-community een podium krijgen. En dat is hard nodig, zo vertelde Lidam Borens. “Ik ben bang dat ik nooit

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 24

volledig geaccepteerd zal worden, ook al is de wetenschap er gewoon over uit: niet iedereen is biologisch gezien man of vrouw en/of voelt zich zo.“ Het is tijd voor Tilburg om stappen te zetten, om het proces rondom een ‘x’ in hun paspoort te versnellen. Zij kondigt op 10 juli a.s. een voorstel hierover aan. Veel van deze mensen voelen zich onzichtbaar in de stad. Het is aan de raad om ook naar hen te luisteren en te zorgen dat Tilburg ook hen een perspectief biedt. En dat kan alleen maar samen, want zij gelooft dat je het samen altijd voor elkaar krijgt. De heer Otten (VT) wil de menselijke maat voor de mens weer terugbrengen. Niet wachten tot er tien formulieren ingevuld zijn, maar meteen in actie kunnen komen. Niet handelen vanuit wantrouwen, maar met vertrouwen. Niet verstrikt raken in regels en protocollen, maar werken vanuit het hart. Persoonlijk heeft hij bijna tien jaar geleden mogen ervaren hoe het is om alles kwijt te raken: bedrijven, woonhuis, schuldsanering en een burn-out krijgen in een stukgelopen relatie met een zoon van zes maanden oud. Hij vond dat een perfect moment om alles op een rijtje te zetten en daarin de kracht te vinden om zijn schouders eronder te zetten en er sterker uit te komen. Gelukkig lukte hem dat, maar dat is helaas niet voor iedereen het geval. Wel heeft hij in al die jaren van trajecten het gevoel gehad dat hij enorm buitenspel werd gezet.

Door maatwerk van het systeem kon hij minder participeren. Daarom gaat Voor Tilburg vol voor het terugbrengen van de menselijke maat om ervoor te zorgen dat inwoners sneller kunnen deelnemen aan de samenleving, zodat ze beter kunnen solliciteren, studeren, werken en ondernemen. In plaats van lange kostbare hulpverleningstrajecten inzetten op de talenten van mensen, zodat ze kunnen bijdragen aan een mooiere gemeente, zowel qua talent als uiteindelijk financieel. Mensen in hulpverleningstrajecten kosten nu eenmaal veel geld ten opzichte van mensen die participeren. Voor Tilburg weet dat raad, college en de ambtelijke organisatie allemaal dezelfde ambities hebben qua maatwerk. Althans in theorie, want het woord ‘maatwerk’ heeft voor mensen met een hulpvraag vaak een heel andere betekenis dan binnen de wet- en regelgeving. Denk bijvoorbeeld aan ondernemers die nu vastlopen of dreigen om te vallen door de deurwaarder die op ze af wordt gestuurd door de Belastingdienst. Veel van deze mensen zouden vanuit vertrouwen meteen weer kunnen ondernemen zonder lange hulpverleningstrajecten en hun talenten kunnen inzetten. Hier ziet Voor Tilburg mogelijkheden. Vaak ligt de oplossing voor de hand, terwijl de bureaucratie zorgt voor een veel te lang traject, wat kapitalen kost. De afgelopen vijftien maanden heeft hij mee mogen kijken met de organisatie.

Meerdere werkbezoeken hebben hem een andere kant van het systeem laten zien. Hij heeft er meer dan ooit respect voor gekregen. Zoveel leuke, hardwerkende en kundige mensen die elke dag klaar staan om de gemeente mooier te maken. Al deze mensen hebben er mede voor gezorgd dat er nu een ijzersterk en financieel gezond systeem is waarop men verder kan bouwen. De fundering is sterk, maar er moet bij worden vermeld dat ook deze ambtenaren vaak vastlopen in allerlei bureaucratische regels. Ook zij willen met de menselijke maat meten en de juiste snelle hulp verlenen. Daarom zullen de voorstellen van Voor Tilburg de komende week en in de toekomst over de menselijke maat gaan betreffende mensen met een hulpvraag. Om ondernemers met schulden sneller en het liefst zonder faillissement te kunnen ondersteunen, particulieren met een hulpvraag sneller te laten participeren en ambtenaren te laten doen waar ze voor zijn aangenomen en hebben gestudeerd. En dat vanuit het hart. Voor Tilburg zweert bij de menselijke maat. Die geeft inwoners de hulp die ze verdienen. En die geeft ambtenaren de vrijheid om die hulp te verlenen. Daar heeft Iedereen baat bij: voor jou, voor ons, voor tilburg. De heer Kooke (FvD) constateert dat veel partijen vandaag hun bijdrage hebben uitgesproken over de perspectiefnota.

Dat is natuurlijk vanzelfsprekend, aangezien het onder andere om een financiële terugblik gaat van het uitgevoerde beleid van het afgelopen jaar. En bij de begroting zijn de ambities van het college vertaald naar doelen, projecten, middelen en mensen. Een aantal zaken is hem positief opgevallen. In de perspectiefnota staat onder andere dat er extra investeringen komen voor de sociale basis en dat er extra geld

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 25

beschikbaar komt voor de uitvoering van GGoud voor ouderen. En tevens worden er volgens de nota investeringen gedaan in sport- en beweegvoorzieningen. In eerste instantie is hij daarover positief, maar hij vraagt zich wel af wat de doeltreffendheid zal zijn van de sportparkmanagers. Komen deze uit de buurt of worden ze van buitenaf ingehuurd? Tegelijkertijd deelt hij de in de nota geschetste zorgen. Het betreft zorgen over een aantal landelijke ontwikkelingen die direct of indirect invloed uitoefenen op de gemeente en de Tilburgers. Het gaat bijvoorbeeld om de hoge inflatie, de daling van de koopkracht, de groei van het aantal nieuwkomers en de samenhangende druk op huisvesting en het woonaanbod. Ook gaat het om stikstofregels die de bouw van woningen belemmeren en lam leggen en druk uitoefenen op de agrarische sector. Er is ook een aantal zaken waarin hij zich niet kan vinden en waarop hij nog steeds kritisch is, zoals de ontwikkelingen van de circulaire economie en de samenleving, het experiment van de basisbanen, het autoluw maken van de stad, de fifteen minute cities, woningen van het gas af halen en het overal maar willen plaatsen van niet rendabele en niet duurzame zonnepanelen en windturbines. Dat is een aantal van zijn zorgen, die hij ook al had aangestipt bij de begroting. De heer Kokke (SP) vraagt wat de heer Kooke bedoelt met een fifteen minutes city.

De heer Kooke (FvD) gaat het om een vijftienminutenstad, binnen welke tijdsperiode iemand die in de gemeente woont bij een bepaalde voorziening kan komen. De heer Zieleman (D66) vraagt wat het probleem is met vijftienminutensteden, waarin men lopend en fietsend binnen dat tijdsbestek bij een voorziening kan komen. Hij las vorige week in de krant dat nu acht van de negen Tilburgse voorzieningen binnen die periode te bereiken zijn, zodat Tilburg min of meer een vijftienminutenstad is. De heer Kooke gaf aan daartegen te zijn en in die zin deelt hij de verontwaardiging daarover van de heer Kokke. De heer Kooke (FvD) gaat het om de bevoorrading van supermarkten bij het autoluw maken van de stad. Meer voorrang van voetgangers en fietsers doet bij hem de vraag rijzen of dat invloed heeft op het vervoer van middelen, autobezit en de bereikbaarheid van hulpdiensten. Mevrouw Vlasveld (PvdD) vraagt of Forum voor Democratie er zich sterk voor maakt dat het normaal is dat men twintig minuten in een auto moet zitten om bij een huisarts of een supermarkt te kunnen komen. Zij vraagt wat het probleem is voor burgers dat men binnen vijftien minuten bij basisvoorzieningen is. Heel veel burgers vinden het volgens haar heel fijn dat ze snel bij een supermarkt, huisarts of een sportschool zijn.

Wat is dan het probleem? De heer Kooke (FvD) vraagt zich af of de geboden alternatieven wel in balans komen en of men met de auto, bus of fiets nog steeds dezelfde minuten kwijt is. Zijn grootste zorg is nog steeds de staat van de democratie. In de perspectiefnota staat onder andere dat aan vertrouwen gewerkt moet worden tussen burgers en de overheid. In de afgelopen periode zijn er ook moties ingediend die steun konden betuigen aan deze opgave, zoals een motie over een referendum over Wijkevoort en recent nog een motie over een burgerberaad omtrent het vuurwerkverbod. Deze moties hebben het niet gehaald, wat hij ten zeerste betreurt. In de vorige vergadering sprak de burgemeester de volgende woorden uit: “Onze democratie heeft ruimte, licht en zuurstof nodig en aan u allen het lef en de daadkracht om hier gehoor aan te geven.” De heer Kokke (SP) las in het Stadsnieuws dat de heer Kooke de drie woorden haalbaar, betaalbaar en draagvlak wil toevoegen. Hij vraagt wat Forum voor Democratie gaat doen om het draagvlak onder de bevolking toe te laten nemen. De heer Kooke (FvD) kondigt daarover twee moties aan en gaat er van uit dat de SP die zal steunen. De heer Kokke (SP) verwijst naar de partijleider van Forum voor Democratie, die over allerlei complottheorieën roept waarmee men geen draagvlak creëert. Hij vroeg

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 26

daarom wat Forum voor Democratie in Tilburg gaat doen om het draagvlak onder de Tilburgse bevolking te vergroten. De heer Kooke (FvD) vindt het jammer dat de heer Kokke Den Haag erbij haalt. De twee moties hebben te maken met transparantie en een geheimhoudingsregister. De heer Kokke (SP) haalde het landelijke Forum voor Democratie erbij om te weten wat die partij in Tilburg doet. Hij begrijpt nu dat de heer Kooke afstand neemt van diens landelijke partijleider en vindt het fijn te horen dat Forum voor Democratie in Tilburg afstand neemt van de woorden van de heer Baudet. De heer Kooke (Fvd) laat die opmerking voor wat die is. Schorsing 14.10 – 14.35 uur. 4.

Reactie van het college

Wethouder Van Asten vindt de betrokkenheid van de raad bij de gemeentefinanciën mooi. In de perspectiefnota staan de drie opgaven uit het akkoord centraal: Tilburg kansrijk, Tilburg groen en duurzaam en Tilburg groeit, bloeit en bruist. Het college staat naast inwoners, ondernemers en verenigingen en geeft waar nodig een steuntje in de rug. Zeker in deze tijd, waarbij iedere Tilburger de invloed van de ontwikkelingen in de wereld direct voelt. Met deze perspectiefnota zorgt het college ervoor dat het huishoudboekje op orde is. Er gebeuren alleen uitgaven die budgettair verantwoord zijn en die gericht inzetten op impulsen die de ambities uit het akkoord verder brengen. Verder is hij blij met het de komende twee jaar inzetten op een sluitende begroting. Maar voor de lange termijn zijn de financiële verhoudingen met het Rijk onzeker, waarop een aantal raadsleden al wees. Hiervan heeft Tilburg, evenals de rest van de gemeenten in Nederland, helaas last. Voor nu is er geen reden tot paniek, de gemeente staat er goed voor. Raad en college hoeven geen overhaaste beslissingen te nemen. De strategische opgaven staan centraal, waarvoor de strategische fondsen in het leven zijn geroepen. Het is op dit moment tactisch om de eerste twee jaren af te dekken, juist om die strategische opgaven voor de lange termijn te borgen.

Verder zet het college met andere steden in op een actieve lobby om die onduidelijkheid over die financiële verhoudingen met het Rijk op te klaren. Vervolgens gaat hij in op de aan hem gestelde vragen, als eerste de vraag van D66 over de financiële positie. Het college kijkt naar de gehele vermogenspositie, zo ook naar de reserve incidentele opgaven en de algemene reserve. De ambities waarvoor fondsen in het leven zijn geroepen blijven overeind staan. Een stukje terugdraaien kan, omdat fondsen inzetten voor die ambities nu nog niet hoeft. Het college heeft het vertrouwen die fondsen straks weer aangevuld te krijgen, voordat het nodig is aanspraak op die middelen te doen. Mocht het onverhoopt tussentijds toch nodig zijn om die fondsen toch aan te vullen, nog voordat dat bijvoorbeeld al is gebeurd uit het overschot van de jaarrekening, dan zal het college dat niet nalaten, waardoor de ambities ook stand houden. Dat is de collegevisie op die fondsen. Daarna beantwoordt hij de vraag van 50PLUS over evenementen. Die fractie vroeg hoe ervoor kan worden gezorgd dat de evenementen in Tilburg nog goed georganiseerd kunnen worden, met name door vrijwilligers. Het college gaat vrijwilligers helpen bij het opstellen van duurzaamheidsplannen. A.s. 6 juli ligt er nieuw beleid aan de raad ter vaststelling voor. Als de raad dat goedkeurt kan het college daarmee aan de slag gaan.

Een opmerking van de SP raakte zijn portefeuille als wethouder dorpen. De door de SP geschetste lijn over samenwerking tussen dorpen en de gemeente herkent hij niet helemaal. Wat dat betreft kan hij zich beter aansluiten bij het door de heer Zieleman verwoorde, dat dorpen en de gemeente juist wel goed met elkaar in gesprek zijn. Dorpen en gemeente zijn eigenlijk continu met elkaar in gesprek, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Elk stukje Tilburg is hem even lief. De heer Kokke (SP) is benieuwd of de wethouder heeft teruggekeken naar de bijeenkomst met de dorpsraden en de Coöporatie Biezenmortel, waarin is gezegd dat

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 27

er gesprekken zijn met de gemeente en dat men denkt te mogen meepraten. Twee wethouders hebben daarna iets gezegd over wat zij gaan doen en dat daarover verder niet meer te spreken is. Hij vraagt zich af of de wethouder dat herkent. Wethouder Van Asten herkent dat beeld helemaal niet en was bij dat bewuste gesprek aanwezig. Hij verzekert dat mobiliteit wel degelijk wordt meegenomen in de uitwerking. Die toezegging heeft hij in het gesprek van de wethouder gehoord en hij ziet ook de opvolging daarvan bij medewerkers. Als mensen het gesprek aangaan wisselt men standpunten uit. Dat wil niet zeggen niet naar elkaar te luisteren. Er zijn ambities en hij erkent dat er dingen beter kunnen, waarnaar hij ook streeft. De heer Van Stappershoef (VVD) heeft gevraagd naar de haalbaarheid van de financiën en het ravijnjaar. Hij vraagt of het college al bezig is met een plan B en of de raad daarbij wordt betrokken. Daarnaast heeft hij gevraagd naar de status van de uitvoeringstoets en hoe die zich tot de financiën verhoudt. De voorzitter deelt mee dat wethouder Çelik op de uitvoeringstoets zal ingaan. Wethouder Van Asten streeft ernaar om het ravijn van 11 miljoen euro behapbaar te houden. Het college ziet een aantal positieve risico’s, die het toelaten om dat gat op dit moment open te laten.

De gemeente hoeft dus nog niet volop te bezuinigen, ook gelet op de positieve risico’s en om te voorkomen dat door bezuinigingen dingen kapot gaan. Hij gaat uit van een positieve ontwikkeling vanuit het Rijk en lobbyt daarop actief. Hij heeft er vertrouwen in dat het Rijk enigszins naar gemeenten toe beweegt. Bezuinigen sluit hij overigens niet helemaal uit. De heer Zieleman (D66) vraagt wanneer er volgens het college sprake is van oud beleid en welke criteria het college hanteert bij de zoektocht ernaar. Ook wil hij weten hoe de gemeente het klimaatfonds en het fonds stedelijke ontwikkeling voor langjarige ontwikkelingen gaat gebruiken en wat dat betekent voor de gemeentelijke vermogenspositie. Wethouder Van Asten heeft in de raadsbrief naar aanleiding van de meicirculaire aangegeven hoe om te gaan met het huidige financiële beeld richting de Begroting 2024 en verder. Bezien wordt hoe balans is te creëren ten aanzien van het akkoord, de beperkte woonlastenstijging en of de uitgaven aan herijkingen ook kloppen. Het gaat er ook om te durven positieve risico’s in te boeken. Alles in samenhang beziend is een puzzel richting de begroting te leggen. Ook kunnen zaken efficiënter gebeuren. Hij verwacht binnen de bandbreedte geschetst in de perspectiefnota te blijven. Wat betreft het tijdig aanvullen van fondsen wil het college daarvan werk maken.

Reserveringen worden nog niet dit of volgend jaar uitgegeven en dat geeft wat ruimte. Gezien wat de gemeente jaarlijks overhoudt is er ruimte om fondsen tijdig te vullen en anders is er altijd nog de gemeentelijke vermogenspositie om ze tijdig te vullen. De heer Zieleman (D66) kent de opgave op stedelijke ontwikkeling, klimaat en mobiliteit richting 2040. Er is veel cofinanciering nodig om tot 25.000 woningen te komen en ook voor klimaat zijn er de komen twintig jaar veel uitgaven. Hij wil weten wat dat voor de vermogenspositie betekent en hoe die financiën worden georganiseerd. Die opgaven wil hij met elkaar doorleven. Mevrouw Couwenberg (CDA) begrijpt dat de ambities van het college met fondsen tot 2026, het ravijnjaar, niet worden uitgevoerd. Wethouder Van Asten heeft het over het betrekken van de fondsen en het mogelijk terugdraaien van stortingen daaraan de komende twee jaar vanwege een accres vanuit het Rijk. Bedacht is om geld strategisch weg te zetten in de fondsen. Het ravijn vanaf 2026 gaat over structurele tekorten en dat houdt geen verband met fondsen. Voor structurele lasten is een oplossing nodig en daarmee is het college bezig. Hij verwacht dat structurele bijdragen van het Rijk de gemeentelijke kant opvallen, wat zorgt voor ruimte vanaf 2026, 2027 om ambities waar te maken. De heer Kokke (SP) wil weten welke keuzes gemaakt worden wat betreft oud voor nieuw.

Hij wil dan zien wat het oude beleid is en wat nieuw is.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 28

De heer Janssen (LST) komt terug op het contact met wijk- en dorpsraden en vraagt of er daarbij sprake is van miscommunicatie of een verkeerd verwachtingspatroon, omdat zij niet of slecht worden geïnformeerd. De voorzitter kondigt aan dat dat punt nog terugkomt in de reactie van het college. Wethouder Van Asten vervolgt dat bij de begroting altijd de opbouw daarvan wordt uitgelegd. De perspectiefnota geeft daartoe een richting aan. Bij onduidelijkheden kunnen informatieve en technische vragen gesteld worden en anders is er ook nog een debat mogelijk rondom de begroting. Hij hoopt dat tevoren al duidelijk zal zijn hoe de begroting eruit ziet. De heer Kokke (SP) wil bij oud voor nieuw beleid weten wat het oude beleid was en wat het nieuwe beleid precies wordt. Hij wil de toezegging hebben dat dat in kaart komt. Wethouder Van Asten meent dat hetgeen de heer Kokke vraagt al staande praktijk is. Een deel van de onzekerheid op lange termijn onderkent hij en bij de begroting volgt een integrale afweging. De ambities zijn voor nu niet in gevaar, omdat de gemeente er goed voor staat. Het college gaat verstandig om met de financiële positie. Om opgaven op lange termijn te borgen is een goede en passende verhouding met het Rijk te borgen. Bij de begroting hoopt hij daartoe een puzzel gelegd te hebben en als dat niet zo is doet hij dat daarna nog verder.

Wethouder Lahlah memoreert dat iets meer dan een jaar geleden het college aan de slag ging met het coalitieakkoord ‘Meer voor elkaar’. Daarin staat hoe samen wordt vormgegeven aan een solidaire en verbonden stad, met kansen voor iedereen, een verantwoorde groei van de gemeente en een duurzame toekomst voor allen. Het coalitieakkoord is opgesteld in een onstuimige en een snel veranderende wereld. Vandaag zijn de algemene beschouwingen van de gemeenteraad, eigenlijk het moment waarop gezamenlijk wordt vooruitgeblikt op het komende politieke jaar. Ook de perspectiefnota is tot stand gekomen in een lastige periode met financiële onzekerheden in de toekomst, zoals de ontoereikende budgetten van het Rijk. En tegelijkertijd staat de gemeente voor grote uitdagingen. Zeker ook in haar portefeuille wanneer het gaat om bestaanszekerheid, kansengelijkheid en talentontwikkeling in de brede zin. Het gaat niet alleen over een stad in verandering, maar ook over een samenleving in verandering. De samenleving is complex geworden en voor sommigen te complex. Overigens niet alleen voor huishoudens die extra kwetsbaar zijn, maar voor veel inwoners. De perspectiefnota stelt dat dat anders kan, zelfs anders moet. Om wendbaar te zijn wordt nog meer ingezet op preventie en nabijheid en wordt de sociale basis versterkt.

Dat gebeurt vanuit vertrouwen, met aandacht voor alle vraagstukken waar inwoners dagelijks tegenaan lopen. Daarom investeert de gemeente de komende jaren extra in die sociale basis. Dat gebeurt met partners, door inzet op jongerenwerk en kinderwerk, op buurtondersteuning, maar ook door nieuwe of bestaande ontmoetingsplekken of accommodaties. In die zin is er wat haar betreft geen onderscheid tussen sociaal en fysiek. Die twee gaan hand in hand. Samen met partners en inwoners wordt gewerkt vanuit nabijheid en vertrouwen. Die beweging van vertrouwen en nabijheid is ook terug te vinden in het bestaanszekerheidsbeleid, waar het zwaartepunt ligt op het doorbreken van armoede en het bieden van perspectief. En niet slechts op het dempen van de gevolgen van armoede. De LST vroeg in haar inbreng naar de vindbaarheid en bereikbaarheid van regelingen. In het akkoord is opgenomen de bijzondere bijstand te willen verbeteren en te onderzoeken hoe dat kan. Daarbij zijn de vindbaarheid en vereenvoudiging belangrijke uitgangspunten. Daarbij wordt ook de aangenomen motie over het door de bomen het bos van regelingen niet meer zien betrokken, waarin aandacht is gevraagd om een duidelijk overzicht te maken van alle regelingen en voorzieningen die door of namens of met subsidie van de gemeente Tilburg worden uitgevoerd voor gezinnen in lastige financiële omstandigheden.

Het college heeft daarover de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 29

raad onlangs een raadsbrief gestuurd om dit gesprek vooral te faciliteren. Zij kijkt daarnaar uit. In de motie over door de bomen het bos van regelingen niet meer zien is ook opgeroepen om het lopende onderzoek van de Rekenkamer te betrekken bij die twee moties. Zij zou dat onderzoek graag willen betrekken bij de evaluatie van het bestaanszekerheidsbeleid, dat op dit moment wordt geëvalueerd. In dat licht zou het in september te verwachten rapport van de Rekenkamer, evenals de voorlopige conclusies van de Commissie sociaal minimum, kunnen helpen om het goede gesprek te voeren over wat dat zou kunnen betekenen in Tilburg. Dat is ook gevraagd door de GroenLinks-fractie. Mocht het Rijk bijvoorbeeld de duidelijke aanbevelingen van de commissie overnemen of de norm vaststellen wat een huishouden in deze tijd in deze samenleving nodig heeft, dan betekent het dat de lokale overheid zich primair kan bezighouden met kijken naar wat er nodig is om de volgende stap te zetten naar meer perspectief. Het gaat dan om een vooruitzicht voor inwoners schetsen. Meer nog dan pleisters plakken, ook al zijn die helaas af en toe nodig. Vervolgens corrigeert zij het door het SP gemaakte punt over de premiebijdrage van de collectieve ziektenkostenverzekering.