Spreektekst Algemene Beschouwingen PPN - Lokaal Tilburg

Spreektekst Lokaal Tilburg – Debat Perspectiefnota 2026 Voorzitter, Het zal niemand in deze zaal zijn ontgaan: de landelijke politiek staat opnieuw stil. Het vertrouwen in de politiek wankelt - opnieuw - fors. En juist daarom moet de lokale politiek in beweging blijven – sterker nog: méér dan ooit. Lokaal Tilburg voelt dan ook de plicht om verbindend en constructief te zijn. Want dáár ligt volgens ons de kracht van de lokale democratie: mensen verbinden, niet verdelen. Zodat op 18 maart 2026, bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen, niet slechts 40%, maar álle Tilburgers – uit stad én dorpen – zich hier vertegenwoordigd voelen. Voorzitter, De perspectiefnota barst van de ambitie. Die koersvastheid waarderen wij. Lokaal Tilburg herkent zich in veel van de voorgestelde richtingen, zoals de ruimtelijke en sociale transities. Het college laat koersvastheid zien in een tijd waarin dat zeldzaam is. We lezen bovendien dat het betrekken van inwoners en bedrijven essentieel is. Dat klinkt ons als muziek in de oren en lijkt rechtstreeks uit ons partijprogramma te komen: Beleid maken mét mensen, niet over hen. Tegelijk zien we dat inwonersparticipatie nog te vaak neerkomt op ‘meepraten’ in plaats van daadwerkelijk ‘meebeslissen’. Lokaal Tilburg is trots dat het burgerberaad eindelijk als serieus instrument wordt ingezet, maar het kan – het moet - nog beter.

We zullen ons dan ook blijven inzetten voor betere participatie van inwoners bij de vaak ingrijpende besluiten die wij nemen. Een mooi voorbeeld van zo’n participatie moment was vorige week, toen 12 insprekers de moeite namen om hier hun ideeën en opvattingen met ons te delen. De door ons opgestelde motie “passende zaal” is daarvan ook een rechtstreeks resultaat, en in nauwe samenspraak met de inspreker en de Tilburgse harmonieorkesten tot stand gekomen. Voorzitter, De perspectiefnota benoemt dat we op een kantelpunt staan, (letterlijk kantelmoment) – een treffend woord, dat vraagt om verantwoordelijkheid. Want de besluiten van vandaag reiken verder dan deze bestuursperiode. Ze moeten passen bij deze tijd én ruimte laten voor een gezonde toekomst. Mede daarom maken wij ons zorgen over de financiële onderbouwing van de ambities. Het realiseren van de huidige stedelijke ontwikkelingsstrategie vraagt honderden miljoenen. Maar ondertussen zien we de netto schuldquote oplopen naar 110% in 2028. En de solvabiliteitsnratio holt achteruit van 62% in 2023 naar 31% in 2028. Voorzitter, dat zijn geen cijfers die ons gerust stellen.

Wij vragen het college: deelt u deze zorgen? En zo niet, hoe denkt u deze ambities financieel houdbaar te houden, niet alleen nu maar ook in de toekomst? Onze inwoners verdienen ambities die realistisch zijn en financieel houdbaar blijven – geen luchtkastelen op krediet.

Voorzitter, Onze zorgen raken ook het hart van de samenleving: het sociaal domein. We maken ons in het bijzonder zorgen over de jeugd. Jeugdzorg is in 2024 vastgelopen – deels door toegenomen hulpvragen, deels door falend beleid. Jongeren wachten te lang, het systeem kraakt. Binnen Crossroads en de gemeente wordt hard gewerkt aan oplossingen, maar fundamentele knelpunten blijven. Te veel jongeren die vastlopen, te weinig tijdige hulp, en een steeds grotere druk op het zorgstelsel. Wat ziet het college als effectieve oplossingen? En belangrijker: wat kunnen we wél lokaal doen? De perspectiefnota noemt het wegvallen van Rijksfinanciering voor het Toekomstscenario Kind en Gezin. Ook is onlangs de Onderwijskansenregeling geschrapt– 177 miljoen minder voor kinderen die die hulp keihard nodig hebben. Landelijke keuzes, zeker. Maar de gevolgen landen hier – in Tilburg. In onze klaslokalen, onze buurten en onze zorginstellingen. Gelukkig wordt in de perspectiefnota het belang van preventie en vroegsignalering en het tegengaan van schooluitval onderstreept. Maar wij vragen het college: welke concrete stappen kunnen we met scholen en maatschappelijke organisaties zetten om jongeren tóch perspectief te bieden? Wijs niet alleen naar Den Haag – maar ga voorop in slimme, lokale oplossingen.

Wij zullen daarom met een amendement komen om gelden uit de najaarsbijstelling van het Rijk specifiek te bestemmen voor preventieve jeugdaanpak. Voorzitter, De perspectiefnota bevat ingrijpende keuzes – begrijpelijk, zo aan het eind van een bestuursperiode. Maar wij waarschuwen voor teveel onomkeerbare besluiten op de valreep. Neem de ruimtelijke transitie: de bouw van duizenden appartementen, met parkeerhubs in plaats van ‘gewone’ parkeerplaatsen. Of het afsluiten van wegen voor radicale mobiliteitsveranderingen. Dat zijn geen kleine ingrepen – dat zij keuzes die mensen direct raken. Ook in het sociaal domein zien we dit: van individuele zorg naar collectieve aanpak, van ondersteuning naar zelfredzaamheid. De noodzaak van deze ontwikkelingen begrijpen we, maar het is geen simpel omschakelen. Er zijn mensen die nú al moeite hebben om het hoofd boven water te houden en enkel bezig zijn met overleven – die pas kunnen meedoen als ze eerst wat ademruimte krijgen. Voorzitter, De perspectiefnota 2026 toont richting en ambitie. Maar er is ook behoedzaamheid nodig. Want het kantelpunt waarover wordt gesproken, vraagt niet alleen om vooruitkijken en doorduwen, maar ook om reflectie.

Waar staan we met de realisatie van eerdere beloftes? Wat is er bijvoorbeeld gebeurd met de motie voor het revolverend fonds bedrijventerreinen uit 2024? Of de moties Niet zweten maar zwemmen uit 2021 en 2023 – waarover we gisteren pas iets lazen in de krant?

Of de motie Avondbeleving op het stadsforum, waarvan maar onduidelijk blijft wanneer de spotlights op het Stadsforum eindelijk echt eens gaan branden? Dit college heeft de uitvoering voorop staan. Maar bevinden we ons ook daar op een kantelpunt van resultaat? Wat Lokaal Tilburg betreft moet ook dit een tandje beter. En om dit voor bijvoorbeeld de Avondbeleving Stadsforum te onderstrepen, in een komend jaar waarin de Van Gogh Homeland Biënnale voor de deur staat, zullen we opnieuw met een motie komen waarin we vragen dit uiterlijk april 2026 te realiseren. Tot slot, voorzitter, Niet alles hoeft nu. Niet alles hoeft in beton. Wat nú telt, is een koers die toekomstbestendig is – financieel én sociaal – en die wordt gedragen door álle Tilburgers. Met die blik zal Lokaal Tilburg deze perspectiefnota, en de vele moties en amendementen die volgen, beoordelen. Dank u wel.