Samenleven in een wereld die digitaliseert - Beleidsnota Digitalisering 2026

SAMENLEVEN IN EEN WERELD DIE DIGITALISEERT Een houvast voor menselijke waarden en groei binnen de digitale transformatie Beleidsnota Digitalisering 2026 voor Tilburgse stad & dorpen Foto beeldbank gemeente Tilburg | Joris Buijs

1

VOORWOORD Digitalisering verandert onze samenleving in een razendsnel tempo. De ontwikkelingen volgen elkaar in een duizelingwekkend tempo op. En die technologische ontwikkelingen hebben impact. Ze bieden kansen om het leven van mensen te verbeteren. Om de processen bij bedrijven te versnellen en te versimpelen. Maar met die kansen komen ook uitdagingen: hoe zorgen we ervoor dat iedereen gelijke kansen heeft om mee te kunnen doen in deze beweging? Dat privacy en veiligheid niet ondergesneeuwd raken? Met deze beleidsnota willen we in deze tijd van grote veranderingen richting en houvast bieden waar het gaat om digitalisering. In deze aanpak staan menselijke waarden centraal. Digitalisering moet geen doel op zich zijn, maar een middel dat we inzetten om het leven van mensen te verbeteren, op alle vlakken. Dat vraagt om lef, creativiteit en samenwerking – met inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) partners en kennisinstellingen.

Deze beleidsnota is het resultaat van een nauwe samenwerking met inwoners, ondernemers en vele partners in de stad. Ik ben trots op de betrokkenheid en het enthousiasme waarmee zoveel mensen hebben meegedacht en meegewerkt. Samen maken we Tilburg digitaal sterker, inclusiever en toekomstbestendig. Laten we samen blijven leren, vernieuwen en verbinden. Voor een Tilburg waarin iedereen mee kan doen, nu en in de toekomst. Namens het college van burgemeester en wethouders, Maarten van Asten Wethouder Digitalisering

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Merel van Dooren

We bouwen aan een digitaal Tilburg waarin iedereen gelijke toegang heeft tot de kansen die de digitale samenleving biedt. We investeren in digitale vaardigheden, stimuleren innovatie en zorgen voor een veilige, betrouwbare en duurzame digitale infrastructuur. Daarbij nemen we onze verantwoordelijkheid om ethisch te handelen en publieke waarden zoals betrouwbaarheid en transparantie te beschermen.

2

LEESWIJZER In deze beleidsnota beschrijven we hoe we samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken aan een digitale stad. Waar we stad of Tilburg gebruiken, bedoelen we steeds de stad en de dorpen Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel. In de inleiding staan we stil bij het proces en hoe deze beleidsnota past binnen de Digital Decade en Nederlandse Digitaliseringsstrategie. We beschrijven de digitaliseringsopgaven waaraan we willen werken.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Ton van Rooij

LEESWIJZER

We hebben dit samengebracht in twee onderdelen: Samen Leven en Samen Werken. De twee hoofdstukken hebben elk hun eigen thema’s. De vijf grote thema’s binnen digitalisering zijn: • Samen groeien • Samen verkennen en afwegen • Samen delen • Samen leren en innoveren • Samen veilig en vooruitkijken Vervolgens staan we in de roadmap stil bij het realiseren van deze digitaliseringsopgaven. We sluiten af met de laatste twee hoofdstukken. In hoofdstuk 5 noemen we onze partners en betrokkenen. In hoofdstuk 6 geven we een toelichting op de belangrijkste begrippen uit deze beleidsnota.

1 INLEIDING

4

2 SAMEN LEVEN

9

2.1

Samen groeien

10

2.2

Samen verkennen en afwegen

13

3 SAMEN WERKEN

16

3.1

Samen delen

17

3.2

Samen leren en innoveren

20

3.3

Samen veilig en vooruitkijken

22

4 ROADMAP

24

5 PARTNERS EN BETROKKENEN

25

6 WOORDENLIJST

26

INHOUDSOPGAVE

3

4

1 INLEIDING Tilburg zit middenin een transformatiefase. Van een stad van migratie en vernieuwing ontwikkelt Tilburg zich nu tot een slimme en duurzame stad van makers. Digitalisering speelt hierbij een cruciale rol. De technologische ontwikkelingen gaan razendsnel en bieden ons ongekende mogelijkheden. Mogelijkheden om de kwaliteit van leven en de leefomgeving voor al onze inwoners en ondernemers te verbeteren. Er is echter ook een schaduwkant. Dit roept vragen op als: • Welke digitale instrumenten zetten we in om evenementen in de stad veiliger te laten verlopen? • Hoe behouden we onze soevereiniteit tegenover de grote technologiebedrijven? • Welke kansen kunnen ondernemers benutten om succesvoller te worden? • Hoe beschermen we onze privacy? • Hoe vergroten we de weerbaarheid van Tilburgers, zowel in de fysieke, als de online wereld? • Hoe vergroten we de online en fysieke toegankelijkheid van Tilburg?

| Europese en landelijke visies Op Europees niveau is het programma Digital Decade gelanceerd. Landelijk is een Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) opgesteld (zie kaders). Nederlandse gemeenten ontwikkelden samen de Digitale Agenda Gemeenten 2028. Deze beleidsnota ligt in het verlengde van deze Europese en landelijke, richtinggevende visies.

| Transities en concernopgaven Digitalisering verandert wereldwijd economieën en maatschappijen in een rap tempo. Voor Tilburg betekent dit, dat we niet alleen moeten inzetten op de economische en maatschappelijke kansen. Het vraagt ook inzet op de uitdagingen, die digitalisering biedt. Het is essentieel om iedereen binnen boord te houden. Zowel op de arbeidsmarkt, als in de samenleving als geheel. In de Perspectiefnota 2026 is de focus gelegd op twee belangrijke transities: de ruimtelijke transitie en de transitie van het sociaal domein. Digitalisering speelt hierin een doorslaggevende rol. Brede welvaart is de richtlijn in het handelen van gemeente Tilburg. Deze lijn heeft als doel een hoge levenskwaliteit te creëren. Deze mag niet ten koste gaat van anderen of toekomstige generaties.

Digital Decade: Europese digitale transformatie richting 2030 De Europese Commissie heeft met het Digital Decade-programma een ambitieuze routekaart uitgezet voor de digitale transformatie van Europa richting 2030. Het programma richt zich op vier pijlers: 1. digitale vaardigheden; 2. digitale transformatie van bedrijven; 3. digitale infrastructuur; 4. digitalisering van publieke diensten. Als gemeente moeten we ons houden aan Europese wet- en regelgeving zoals de AI Act, Data Act, eIDAS 2.0 en de NIS2. Deze doelstellingen en wetten vragen om ingrijpende veranderingen in onze gemeentelijke organisatie. Zo moeten medewerkers digitaal ethische vraagstukken kunnen herkennen en hanteren. Daarnaast zetten we in op het versterken van de informatiepositie van inwoners, transparantie over besluitvorming en technologiegebruik, en het formaliseren van datagedreven werken binnen de gemeentelijke infrastructuur. De veranderingen zijn niet alleen technisch van aard. Ze raken ook aan cultuur, competenties en governance. Het vraagt om een strategische en integrale aanpak waarbij we digitalisering inzetten als middel voor inclusieve, transparante en toekomstbestendige publieke dienstverlening.

Deze opgaven zijn nauw verweven met de digitale transformatie. Ze vragen bij beleidsvorming om een integrale aanpak. We werken daarom intensief samen met inwoners, maatschappelijke partners, woningcorporaties, het bedrijfsleven en kennisinstellingen. Dit geldt ook voor het ontwerpen van nieuwe digitale diensten of dienstverlening. De stad vraagt van ons als gemeente daarin een verbindende en faciliterende rol te vervullen. Wij zorgen voor richtinggevende beleidsuitspraken, brengen partijen samen en bundelen krachten. Daarnaast speelt de gemeente een rol in het delen van kennis en het voorop blijven stellen van het belang van de betreffende doelgroepen in onze samenleving.

| Impact van digitalisering op de samenleving De impact van digitalisering op mens en samenleving is groot. Digitalisering biedt kansen om de zelfen samenredzaamheid van onze inwoners te vergroten. Ze kan de zorg ontlasten en jongeren helpen met mentale of leerproblemen beter te begeleiden. Denk aan werken op afstand of tekenen van huidkanker herkennen. Robots die met grote precisie een chirurg ondersteunen bij operaties of het snel signaleren van cyberaanvallen. Tegelijkertijd wordt digitalisering steeds vaker benoemd als veroorzaker van maatschappelijke problemen, zoals deepfakes en desinformatie. Online haat op sociale media beïnvloedt het democratische debat en de politieke besluitvorming. Dit zet de rechtstaat onder druk. Ook heeft het invloed op het welzijn van jongeren. Bovendien kan een grote groep mensen in Nederland niet meekomen in de digitale samenleving. Deze ontwikkelingen maken het des te belangrijker en urgent, dat wij veel meer aandacht hebben voor de bescherming van privacy, cybersecurity en het versterken van digitale vaardigheden. Van iedereen die in Tilburg woont, werkt, onderneemt of onderwijs volgt. Ook denken we aan de mensen die naar Tilburg komen om te recreëren. In onze (digitale) dienstverlening hebben wij aandacht voor persoonlijk contact en zorgen we ervoor dat die mogelijkheid altijd aanwezig is en blijft.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Dolph Cantrijn

5

Digitale transformatie De digitale transformatie is de verandering van organisaties door het gebruik en de gevolgen van digitale technologieën. Deze verandering heeft directe impact op mensen, zowel binnen de organisaties, als degenen die ermee in contact staan. Wij vinden het in Tilburg belangrijk de verandering samen met inwoners en ondernemers vorm te geven.

6

Door de jaren heen hebben we ervaring kunnen opdoen. We weten dat we voor zo’n mooiere wereld hard moeten werken. Naast technologische innovatie vraagt het ook om sociale innovatie. Technologie heeft immers ook invloed op sociale processen: • de manier waarop we wonen; • hoe we met elkaar communiceren; • hoe onze democratie werkt; • hoe ons werk er uit ziet; • en hoe de economie functioneert. Het internet heeft het straatbeeld in het centrum enorm veranderd. Je ziet minder reisbureaus, banken en cd-zaken, en meer restaurants met afhaalpunten. Vervoer van pakketten heeft een enorme vlucht genomen. Flirten doe je online via datingapps. Digitale platformen vormen het nieuwe economische organisatiemodel van de 21ste eeuw.

| Digitalisering: samen leven en samen werken In deze beleidsnota beschrijven we hoe we als gemeente koers houden in een tijd van onzekerheden. Dat vraagt om een flexibele houding. Tegelijkertijd kennen we de digitaliseringsopgaven waaraan we moeten werken. We doen dit samen met de stad, net zoals we dat als voorbereiding van deze beleidsnota gedaan hebben. We hebben deze samengebracht in Samen Leven en Samen Werken. De vijf grote thema’s binnen digitalisering zijn daarom: • Samen groeien • Samen verkennen en afwegen • Samen delen • Samen leren en innoveren • Samen veilig en vooruitkijken

SAMEN DIGITAAL

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Dolph Cantrijn

| Technologisch en sociaal innoveren

7 We geven onder andere weer hoe we in de stad: • digitale vaardigheid kunnen verbeteren; • keuzes maken over de inzet van (nieuwe) techniek; • met wie we data delen; • en hoe we onze eigen IT mogelijk duurzamer kunnen gebruiken. We blijven ambitieus werken aan het met digitalisering verbeteren van het leven van onze inwoners en ondernemers. Als het toch verslechtert, dan proberen we dat zoveel mogelijk te beperken.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Dolph Cantrijn

We pakken hierin onze rol in het richting geven, verbinden en dingen mogelijk maken waar dat kan. Een rol waarin we blijven groeien en meebewegen met de stad en onze organisatie. Dit vraagt om keuzes met lef, creativiteit en samenwerking. Met onze inwoners, partners en ondernemers. We kunnen digitalisering in onze samenleving alleen laten slagen als we het samen doen. Samen Leven en Samen Werken.

8

De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) De digitale transformatie voltrekt zich in een hoog tempo. Daarom is het van groot belang dat de overheid en de samenleving zicht krijgen op deze ontwikkelingen. Ze moeten zich op de toekomst kunnen voorbereiden en, waar nodig en mogelijk, ontwikkelingen ook bijsturen. De NDS is onderdeel van het kabinetsbeleid op het gebied van digitalisering. Daarin staan centraal: • digitale inclusie; • onze systemen zo inrichten dat ze - makkelijk samenwerken; - gegevens uit kunnen wisselen met andere partijen; • grensoverstijgende samenwerking. De Nederlandse Digitaliseringstrategie biedt een houvast voor de landelijke ontwikkelingen waar Tilburg de komende jaren naar toewerkt. Wij: • herontwerpen waar nodig bestaande processen. We benutten de kansen van digitalisering, in plaats van papieren processen digitaal te maken. • treden collectief op als opdrachtgever en eigenaar richting marktpartijen. We stellen gezamenlijk kaders, dwingen standaardisatie af en maken afspraken over beheer. Als gemeente ontwikkelen wij niet zelf. • richten onze IT-systemen in met de nadruk op beschikbaarheid, vertrouwelijkheid, veiligheid en continuïteit. Wij voeren dit alles uit in het kader van wetgeving op informatieveiligheid.

De Network and Information Security Directive (NIS2-richtlijn) wordt op dit moment in Nederland vertaald via de Cyberbeveiligingswet (Cbw). • boeten niet in op veiligheid van onze informatie. We proberen daarbij zoveel mogelijk het gebruikersgemak te borgen. We richten ons IT-landschap zowel robuust als duurzaam in. We maken zo goed mogelijk gebruik van de enorme toename van informatie en de mogelijkheden op het gebied van (data)toepassingen. • letten op de bescherming van de privacy van onze inwoners. We volgen de uitgangspunten van privacywetgeving, zoals de AVG. We verwerken persoonsgegevens rechtmatig en behoorlijk, en zijn daar transparant over. We verwerken persoonsgegevens alleen voor een vooraf bepaald en omschreven doel. We verwerken niet méér gegevens dan noodzakelijk om dat doel te bereiken.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Joan Villalon

9

2 SAMEN LEVEN Ons dagelijks leven is doordrenkt met het gebruik van digitale middelen en we doen steeds meer online: • Kinderen die grote delen van hun dag online spelen, communiceren en verbinding maken met anderen. • Werken, leren, kunnen blijven ondernemen, vervoer en mobiliteit, de energietransitie, als burger participeren in besluitvorming van overheden. • Bankzaken regelen, vakanties boeken of een nieuwe zorgverzekering zoeken. Onze leefwereld is daarmee steeds meer digitaal en steeds minder (alleen maar) fysiek. Samen leven doen wij door samen te groeien. Door te blijven leren. De mogelijkheid te hebben en de kans te krijgen om te kunnen werken, te ondernemen. Om mee te doen in een maatschappij die digitaal in beweging is. We bouwen aan een stad die digitaal inclusief is. Samen leven betekent ook samen verkennen en afwegen van nieuwe mogelijkheden. Om onze stad te verbeteren en daarin bewuste keuzes te maken voor Tilburg. Een stad die verantwoorde beslissingen neemt.

SAMEN LEVEN

10

2.1 Samen groeien Leren, werken, ondernemen en meedoen in een wereld die digitaal in beweging is “Digitale toegang is een levensbehoefte zoals de toegang tot schoon drinkwater.”1 Deze quote geeft op een heldere manier weer dat kunnen meedoen in de digitale samenleving van levensbelang is.

Samen groeien als onderdeel van inclusiebeleid Volgens het Tilburgse inclusiebeleid moet je ‘jezelf kunnen zijn, mee kunnen doen en veilig kunnen zijn’. Met samen groeien naar een digitaal inclusief Tilburg stellen we Tilburgse inwoners, ondernemers en medewerkers in staat om: • veilig mee te kunnen doen; • toegang te hebben tot de digitale samenleving; • te begrijpen wat de gevolgen zijn als je meedoet in die digitale samenleving; • te weten wat er mogelijk is; • daarnaast de risico’s in te zien bij het gebruik van digitale middelen; • te beschikken over de benodigde begeleiding, vaardigheden, apparatuur en infrastructuur. Als gemeente kunnen we niet alle problemen oplossen. Iedere Tilburger heeft ook zelf de verantwoordelijkheid om actief te werken aan digivaardig worden en blijven. Je moet vaardigheden en kennis van digitale middelen hebben en weten hoe de digitale samenleving werkt. Daarnaast is het belangrijk als organisatie aandacht te hebben voor de onverwachte effecten van digitalisering op het gebruik van onze publieke voorzieningen. We zorgen er daarnaast voor, dat digitale informatie en diensten toegankelijk2 zijn. We willen daarmee voorkomen dat digitalisering leidt tot het onbedoeld uitsluiten van verschillende doelgroepen.

Toegang tot ondersteuning voor alle Tilburgers Niet iedereen kan op dit moment op een gelijkwaardige manier meedoen in de digitale samenleving. Voor Tilburg betekent dat, dat we de nodige moeite doen om iedereen die woont, werkt of recreëert in Tilburg passende ondersteuning te bieden. Doelgroepen baseren we op onderzoek en signalen van partners in de stad. Deze kunnen van alle leeftijden, opleidingsniveaus en mate van geletterdheid zijn. Dit geldt ook voor onze eigen medewerkers. Wij stimuleren dat iedereen zelfstandig digivaardig wordt en blijft. Zo kan iedereen mee blijven doen. 1

‘Dichterbij door digitalisering’, manifest voor digitalisering van het ministerie van BZK en de VNG.

2

Volgens het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid (BDTO) dat sinds 1 juli 2018 van kracht is.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Margo van de Pas

11

Samen met inwoners Uit onderzoeken van Universiteit Twente en het Tilburgse Centerdata, blijkt dat digitale ongelijkheid de bestaande sociale ongelijkheid vergroot. Tijdens een werksessie met inwoners en maatschappelijke partners kwamen schrijnende voorbeelden naar voren. Er zijn inwoners die niet (meer) zelfstandig hun persoonlijke en financiële zaken kunnen regelen.

Ambitie: We groeien naar een digitaal inclusief Tilburg

Daarnaast blijkt dat meer dan de helft van de Tilburgers behoefte heeft aan meer kennis en ondersteuning. Dit zijn Tilburgers van alle leeftijden. Het gaat dan om online criminaliteit herkennen en hun privacy beschermen. Dit bevestigt de noodzaak om op specifieke digitale onderwerpen alle inwoners te ondersteunen.

Wij willen dat iedereen kan meedoen, voldoende weerbaar is en mee kan groeien in de digitale leefwereld van onze stad. We investeren daarom in digitale vaardigheden van onze inwoners, ondernemers én eigen medewerkers.

Kaders voor een digitaal inclusief Tilburg

Samen groeien in onze digivaardigheid, naar de behoefte en het kunnen van eenieder. We kijken samen met partners in de stad naar doelgroepen en welke vorm van ondersteuning zij nodig hebben.

Om iedereen digitaal mee te kunnen laten doen, hebben we in Tilburg al de nodige aandacht voor specifieke doelgroepen. Digitaal inclusief zijn raakt alle beleidsterreinen en dus alle andere opgaven van de stad. Daarom hebben wij samen met collega’s en maatschappelijke instellingen kaders opgesteld over hoe we Tilburg digitaal inclusief maken. Deze kaders zetten we in bij beleid maken, diensten ontwerpen en ondersteuning vormgeven. We doen dit altijd met de stad.

GROEIEN

Wij voegen klantwaarde toe door te zorgen dat alle inwoners toegang hebben tot onze digitale diensten. We houden daarbij rekening met mensen die minder digitaal vaardig zijn, functionele beperkingen hebben of geen toegang tot digitale middelen.

12

1. ONTWERPEN Digitaal inclusief is onze norm bij het ontwerpen van digitale diensten.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Jostijn Ligtvoet

WERKWIJZE We ontwerpen onze digitale dienstverlening op een inclusieve manier en betrekken daar altijd onze inwoners bij. Ook wie digitaal niet of minder vaardig is.

2. MEEDOEN Onze collectieve voorzieningen in de stad bieden de mogelijkheid om zoveel mogelijk kosteloos digitaal mee te kunnen doen.

Op plekken als wijkcentra, stadswinkel of bibliotheek moet het voor iedereen mogelijk zijn om digitaal mee te kunnen doen. Je kunt er vrij gebruik maken van een apparaat met internetverbinding.

3. ALTERNATIEVEN Wij maken onze diensten digitaal toegankelijk, en bieden, samen met onze partners in stad en dorpen, altijd fysieke contactmogelijkheden.

We zorgen ervoor dat onze diensten digitaal toegankelijk zijn voor alle inwoners, ook voor diegene die digitaal minder of niet vaardig zijn. Onze diensten houden we ook fysiek toegankelijk, zoals een balie in de stadswinkel of contact via de telefoon.

4. ONDERSTEUNEN We ondersteunen zoveel mogelijk onze inwoners om digitaal vaardig of digitaal zelfredzaam te worden en te blijven

Vaardigheden zoals informatie zoeken, online veiligheid en privacy zijn belangrijk om digitaal mee te kunnen doen. Wie daar behoefte aan heeft, helpen we dit te leren, onderhouden en verbeteren, zodat ze digitaal zelfredzaam zijn.

5. SIGNALEREN We zorgen samen met onze partners in de stad We organiseren en intensiveren ons sterke ondersteuningsnetwerk voor voor een ondersteuningsnetwerk en zetten in op inwoners die daar behoefte aan hebben. Door samen met onze partners bewustwording en vroegsignalering tijdig signalen te herkennen kunnen we onze inwoners proactief en op tijd ondersteunen.

2.2 Samen verkennen en afwegen Ontdekken van nieuwe mogelijkheden en bewuste keuzes maken voor Tilburg Digitalisering is geen toekomstvisie meer. Het is dagelijkse realiteit. Van slimme sensoren tot algoritmische besluitvorming, technologie beïnvloedt hoe we beleid maken, diensten verlenen en met inwoners communiceren. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het gebruik van data, digitale diensten en technologieën, die we inzetten voor inwoners en ondernemers. Ethische afwegingen zorgen ervoor dat digitale toepassingen op een inclusieve manier worden ontwikkeld en gebruikt. Het voorkomt dat bepaalde groepen in de samenleving worden uitgesloten of benadeeld. Bijvoorbeeld door ongelijke toegang tot digitale middelen. Door transparant te communiceren over onze ethische afwegingen, kunnen wij onze werkwijze en beslissingen op een begrijpelijke manier uitleggen aan onze inwoners en ondernemers. Het is dan ook ons doel om hiermee bij te dragen aan een groeiend vertrouwen.

Voorbeeld: Met inwoners en partners vormen van ondersteuning bedenken We hebben een werksessie gehouden met inwoners die goed Nederlands spreken, maar die moeite hebben met lezen en schrijven. Tijdens deze sessie hebben we in kaart gebracht waar zij behoefte aan hebben. Dit leverde veel bruikbare inzichten op. Men heeft onder andere behoefte aan: • stap voor stap kunnen oefenen met een geduldig iemand, zonder je te hoeven schamen; • een toegankelijk gemeentehuis waar het mogelijk is iemand persoonlijk te spreken. Waar iemand je helpt, zoals een gastheer of gastvrouw; • telefonische bereikbaarheid van de gemeente, zonder digitale tussenkomst; • lessen in de buurt, op meerdere momenten beschikbaar.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Angeline Swinkels

13

14

Het Tilburgs waardekader De gemeente Tilburg neemt haar verantwoordelijkheid door een eigen waardekader voor digitale ethiek toe te passen. We willen hiermee digitale ethiek structureel verankeren in het gemeentelijk beleid. Het doel hiervan is niet alleen om digitaliseringsprojecten en initiatieven op téchnische haalbaarheid te toetsen. We willen ook toetsen op maatschappelijke wenselijkheid, rechtvaardigheid en transparantie. Het Tilburgs waardenkader biedt hiervoor een concreet en toepasbaar instrument. In samenwerking met raadsleden, deskundigen en ambtenaren is het waardekader ontwikkeld. Het waardekader bestaat uit zeven kernwaarden. Deze bepalen de ethische lat voor digitalisering binnen Tilburg:

Agenda Digitale Grondrechten en Ethiek van de VNG De VNG heeft de Agenda Digitale Grondrechten en Ethiek (DGE) opgesteld. In de DGE is de ambitie vastgelegd om bij inzet van technologie zowel ethische reflectie te versterken, als publieke waarden en grondrechten te beschermen.

VERKENNEN EN AFWEGEN

15

DUURZAAMHEID

HET TILBURGS WAARDEKADER ZELFBESCHIKKING De gemeente laat en maakt ruimte voor de keuzevrijheid van inwoners om hun leven naar eigen invulling vorm te geven.

GELIJKWAARDIGHEID De gemeente stelt iedereen in staat om mee te doen en behandelt iedereen gelijk (digitaal inclusief), tenzij het voor de kansengelijkheid nodig is om bepaalde inwoners iets extra’s te geven.

SOCIALE COHESIE

De gemeente kiest voor oplossingen die een positieve impact hebben op de leefomgeving en het klimaat.

GRIP OP TECHNOLOGIE De gemeente kiest voor technologie die betrouwbaar, beheersbaar en controleerbaar is en communiceert hier transparant over naar inwoners.

PRIVACY & GEGEVENSBESCHERMING De gemeente verzamelt, verwerkt en gebruikt gegevens van inwoners zorgvuldig, doelgericht en proportioneel en kiest voor technologie die de privacy van inwoners waarborgt.

De gemeente kiest voor oplossingen die de saamhorigheid en het gemeenschapsgevoel van inwoners bevorderen.

VEILIGHEID & VERTROUWEN De gemeente kiest voor technologie die de fysieke en digitale veiligheid waarborgt. De gemeente draagt bij aan het vertrouwen in de overheid.

16 Het Tilburgse integriteitsbeleid vult dit waardekader aan, waar het gaat om ethisch handelen binnen de organisatie.

Ambitie: We zetten data, digitale diensten en technologieën verantwoord in met richtinggevende kaders

De gemeente Tilburg kiest bewust voor een digitale koers waarin ethiek centraal staat. Met dit kader en de Brabantse commissie bouwen we aan een digitale samenleving die recht doet aan haar inwoners. Vandaag én morgen.

Wij dragen als organisatie bij aan een ethisch verantwoorde en inclusieve digitale samenleving. Dit doen we door gebruik te maken van een ethisch waardekader en beleid, dat richtlijnen biedt voor het gebruik van data en technologie.

3 SAMEN WERKEN

We communiceren en handhaven deze richtlijnen continu. We organiseren daardoor voldoende aandacht op de juiste afweging van belangen. We verzamelen en leggen de afwegingen zorgvuldig vast. Daarmee kunnen we inzichten uit eerdere ethische afwegingen raadplegen bij toekomstige, vergelijkbare vraagstukken.

We maken steeds onderdeel uit van een netwerk. Als gemeente zijn we daarin het meest succesvol door met anderen samen te werken. Of het nou gaat om: • inzicht krijgen in de meest gekozen looproutes van bezoekers van de Tilburgse musea; • samen werken aan meer digitale onafhankelijkheid met de VNG en andere gemeenten; • Tilburgse ondernemers die graag aansluiten bij innovaties en ons voeden met goede ideeën; • of aansluiting vinden bij de landelijke ontwikkeling Common Ground. Alleen samen maken we het verschil.

Daarnaast kunnen onze inwoners en andere belanghebbenden zo zien hoe wij data, digitale diensten en technologieën inzetten. We sluiten aan bij een Brabantse commissie voor digitale ethiek. Zo kunnen we de schaarse kennis en expertise delen.

Samen werken doen wij door het beste uit gegevens te halen in een ecosysteem van informatie. Gegevens die wij mogen delen stellen wij beschikbaar in een groot netwerk, zodat belanghebbenden het kunnen gebruiken. Zekerheden laten wij, waar het kan en mag, los en met lef proberen wij (nieuwe) technologie uit. Wij geloven dat samen succesvol zijn alleen kan als je blijft leren en innoveren. Dit vereist een vooruitkijkende blik, waarbij we toewerken naar een toekomstbestendige digitale infrastructuur. Een infrastructuur die robuust, betrouwbaar, veilig en duurzaam is. Wij streven naar het versterken van onze rol als publieke organisatie in een digitaal verbonden Europa. Onze aanpak sluit daarom naadloos aan bij de ambities vanuit het Europese Digital Decade-programma en de NDS.

SAMEN WERKEN

3.1 Samen delen

Het beste uit gegevens halen in een ecosysteem van informatie Maatschappelijke opgaven worden complexer en de verwachtingen van onze inwoners nemen toe. In deze tijd is het essentieel om te handelen op basis van feiten, inzichten en transparantie. Gegevens vormen daarbij een onmisbare bouwsteen.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Wilfried Scholten

17

DELEN

Ambitie: We groeien naar een ecosysteem waarin gegevensdeling centraal staat We werken toe naar een ecosysteem waarin gegevens en informatie gedeeld en toegepast kunnen worden, om zo de toenemende complexiteit van maatschappelijke vraagstukken het hoofd te bieden. We benutten de kennis van partners en zetten kunstmatige intelligentie verantwoord in om betere inzichten te krijgen. Zo garanderen we beleid en diensten die effectief, transparant en efficiënt zijn, voor onze stad en haar inwoners.

18

Van versnippering naar collectiviteit Informatie is niet langer iets dat vooral binnen de muren van de gemeente aanwezig is. Steeds vaker bevindt cruciale informatie zich buiten onze organisatie, bij maatschappelijke partners, bedrijven en inwoners. Tegelijkertijd neemt de hoeveelheid informatie in omloop enorm toe. Dat biedt kansen, maar vergroot tegelijk het risico op verkeerde of misleidende informatie. Omdat de uitdagingen in de stad steeds complexer worden, kunnen we die niet meer alleen oplossen. We hebben partners nodig. We moeten informatie delen en benutten over de grenzen van organisaties heen. Zowel samen als collectief richting marktpartijen als bij de ontwikkeling van onze digitale infrastructuur. Alleen zo maken we beleid dat aansluit bij de werkelijkheid en kunnen we goed onder-bouwde en transparante beslissingen nemen.

Kunstmatige intelligentie als kans en als verantwoordelijkheid Tegelijkertijd maken we een technologische ontwikkeling door waarin kunstmatige intelligentie (AI) een steeds grotere rol speelt. Voor een gemeente als Tilburg biedt AI veelbelovende kansen om data en kennis beter te benutten en biedt toegevoegde maatschappelijke waarde, zoals: • eerder signaleren van hulpvragen in het sociaal domein; • verbeteren van onze dienstverlening met chatbots die altijd en in meerdere talen beschikbaar zijn; • verminderen van administratieve last, zodat de burger in een gesprek persoonlijker contact ervaart met de gemeente. Maar AI brengt ook uitdagingen met zich mee. We moeten ervoor zorgen dat inzet van technologie of het gebruik van algoritmen eerlijk, transparant en mensgericht blijft. De Europese AI-wetgeving 3, stelt duidelijke regels voor het gebruik van AI door overheidsorganisaties. Zo moeten wij aantonen dat we de inzet van AI-systemen of algoritmen zorgvuldig hebben beoordeeld op risico’s en transparantie. Bovendien moet het gebruik onder menselijk toezicht staan. Gemeente Tilburg maakt sinds juni 2024 inzichtelijk welke algoritmen we gebruiken. Dit doen we transparant met het landelijke algoritmeregister. Dit overzicht is voor iedereen online in te zien.

De Europese AI Act stelt ook verplicht om binnen de organisatie te werken aan AI-geletterdheid en om systemen met onaanvaardbare risico’s uit te sluiten. Deze wetgeving vraagt om een doordachte en verantwoorde inzet van de technologie. Gemeente Tilburg ziet hierin een kans om maatschappelijke opgaven en haar digitale dienstverlening beter aan te pakken. 3

De zogeheten AI Act, van kracht sinds augustus 2024.

Ambitie: We groeien naar een open en verantwoord AI-landschap We zetten in op een integrale aanpak waarin samenwerking, kennisdeling en transparantie centraal staan. We investeren in AI-geletterdheid bij medewerkers. Zodat zij de kansen en risico’s van AI begrijpen en verantwoord kunnen toepassen in hun werk. Daarbij versterken we onze interne governance door duidelijke kaders en toetsingsmechanismen in te richten. Algoritmen voldoen dan niet alleen aan de AI Act, maar sluiten ook aan bij onze waarden van inclusie, privacy en menselijke maat. Actieve samenwerking met maatschappelijke partners, kennisinstellingen en inwoners, zorgt ervoor dat technologische innovatie bijdraagt aan betrouwbare, toekomstbestendige en proactieve beleidsvorming en dienstverlening.

19 De eigen AI-volwassenheid meten, borgen én laten groeien, zorgt voor grip op deze snel ontwikkelende technologische innovatie. Hierbij kijken we naar zowel financiële als maatschappelijke toegevoegde waarde. Zo kunnen we deze digitale technologie op een zorgvuldige en mensgerichte manier inzetten, met blijvende aandacht voor ethiek, privacy en inclusie.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Mascha van Kleef

Voorbeeld: Smart Start - Samen kansen creëren voor kinderen Voorbeeld: Kermis Digital Twin - Slimme veiligheid voor een bruisende stad Tilburg groeit als evenementenstad, met een divers aanbod van evenementen, sportwedstrijden en culturele bijeenkomsten. Deze groei vraagt om innovatieve oplossingen voor veiligheid en mobiliteit. Daarom is tijdens de Tilburgse kermis geëxperimenteerd met een Digital Twin. Dit is een digitale kopie van de stad die realtime, dus direct, informatie verzamelt en visualiseert. De Kermis Digital Twin bracht live data samen over drukte, veiligheid, weer en bereikbaarheid. Dankzij slimme koppelingen tussen sensoren, hulpdiensten en mobiliteitsinformatie kon het controlecentrum direct inspelen op situaties. Denk aan interactieve kaarten, onweerwaarschuwingen en actuele OV-informatie. Technologie draaide mee in het hart van het evenement. Het resultaat? Een veiliger en beter georganiseerde kermis, én een solide basis voor toekomstige toepassingen bij andere evenementen zoals Pride, Tilburg Zingt en Koningsdag. Deze aanpak toont hoe digitalisering bijdraagt aan een stad die meebeweegt met haar inwoners en bezoekers. Technologie is hierbij geen doel op zich, maar een krachtig middel voor een prettige, veilige en slimme leefomgeving.

In de regio Hart van Brabant bundelen elf gemeenten hun krachten met partners als Sterk Huis, Centerdata, Data Science Center Tilburg, Xpect013 en GGD Hart voor Brabant. Samen ontwikkelen zij een vernieuwende manier van kijken en werken: Smart Start. Dit programma is een schoolvoorbeeld van hoe digitalisering en sociale innovatie hand in hand gaan om maatschappelijke impact te realiseren. Het doel van Smart Start is helder: ontwikkelingskansen van kinderen verbeteren. Dat doen we door slim gebruik te maken van beschikbare data én de kennis van ouders, jongeren en professionals. Door deze inzichten te combineren, kunnen we eerder signaleren welke risico’s inwoners lopen en waar ondersteuning nodig is. Met collectieve, preventieve oplossingen voorkomen we dat problemen zich opstapelen en kunnen we op tijd en gericht handelen. Smart Start sluit naadloos aan bij onze ambitie om te groeien naar een digitaal inclusieve stad. Een stad waarin technologie wordt ingezet om mensen te versterken en niet om ze te vervangen. Het programma laat zien hoe data, ethiek en samenwerking kunnen leiden tot een samenleving waarin ieder kind telt, waarin we als gemeente proactief en mensgericht beleid voeren.

20

3.2 Samen leren en innoveren

Zekerheden loslaten en met lef nieuwe technologie uitproberen Het samen leren en innoveren zien wij als de basis voor een toekomstbestendige stad. Ontwikkelingen zoals kunstmatige intelligentie, digitale soevereiniteit en Common Ground veranderen de manier waarop we werken en communiceren. Zonder innovatie wordt het moeilijk om hierop in te spelen. Bovendien dreigen we waardevolle kennis te verliezen, als we de samenwerking met onderwijs- en kennisinstellingen niet actief blijven opzoeken. Tilburg huisvest een sterke innovatiehub. Die kracht willen we benutten en behouden.

LEREN EN INNOVEREN

Wendbaar en soepel inspelen op veranderingen

Innovatie vraagt om zekerheden los te laten en lef te tonen. In elk Tilburgs beleidsstuk zien en lezen wij dat innovatie terugkomt als kernwaarde. Het zit in ons DNA, in onze ambitie als stad en in onze manier van werken. De snelheid waarmee kansen én dreigingen zich aandienen, neemt toe. Ze zijn niet altijd te plannen. Juist daarom is een innovatieve aanpak van groot belang. Het stelt ons als organisatie namelijk in staat om snel te schakelen en oplossingen te testen. We testen op schaalbaarheid en effectiviteit. Door actief samen te werken met inwoners, ondernemers en kennisinstellingen, bouwen we aan een digitaal ecosysteem. Een systeem dat economisch en maatschappelijk zijn vruchten afwerpt. We zetten in op: • samen ontwikkelen; • transparant zijn naar elkaar; • klantwaarde toevoegen bij beleidsvorming en dienstverlening; • digitale competenties versterken binnen en buiten de organisatie.

Samen met ondernemers

Tilburgse ondernemers zien de gemeente als een krachtige kartrekker in innovatie. Dat beeld willen wij niet alleen waarmaken, maar ook vasthouden. Tijdens werksessies met Tilburgse ondernemers kwamen duidelijke signalen naar voren. Uitspraken als “De zeepkist op: vertel waar je mee bezig bent!”, “Act fast!” en “Zoek binnen de ambtelijke grenzen naar de grootste vorm van lef!” onderstrepen het belang van transparantie, snelheid en samenwerking. Ondernemers willen meedenken én meedoen. Ze vragen daarbij van de gemeente duidelijke richting en ruimte om te experimenteren.

Voorbeeld: Dienstverlening verbeteren met analyse van klantsignalen We gebruiken een dashboard dat klantsignalen heet. We ontwikkelen dat samen met andere steden, waaronder Rotterdam. Uit verschillende systemen halen wij meldingen die inwoners online doen en gespreksnotities als inwoners ons bellen. Deze gegevens worden volledig anoniem gemaakt. Het is onbekend wie er gebeld of iets gemeld heeft. Vervolgens brengen we al deze signalen samen om trends of plotselinge ontwikkelingen in de stad te kunnen herkennen. Dat kan over afval gaan of over je veilig voelen op straat. Met deze monitoring, kunnen we in een vroeger stadium problemen of trends zien. Daar kunnen we proactief actie op ondernemen. Zo kunnen we met het dashboard onze processen verbeteren en daarmee onze dienstverlening. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de stad en het zijn van een betrouwbare overheid.

21

Samen Organiseren en Common Ground Tilburg omarmt als ‘Slimme Toepasser’ de landelijke visie van Common Ground en het convenant Samen Organiseren. Samen met andere gemeenten, overheden en ketenpartners werken we aan innovaties en een gedeelde digitale basis. Niet telkens hetzelfde wiel uitvinden, maar collectief ontwikkelen en beheren. Zo versterken we onze digitale ruggengraat en nemen we regie over onze data. Innovatie zien wij daarom niet als luxe. We zien het als een noodzaak voor een toekomstbestendige, digitale overheid met klantwaarde hoog in het vaandel. Zonder voortdurende vernieuwing kunnen we kansen missen en de verbinding met onze stad verliezen. We maken deel uit van een dynamisch ecosysteem, waarin samenwerking en vooruitgang centraal staan. Door mee te bewegen bevestigen we onze rol als actieve partner in dat netwerk.

Ambitie: We zijn verbonden met de leefwereld van Tilburgers We willen blijven aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners, ondernemers en medewerkers. Dat vraagt om een open houding ten opzichte van verandering, waarbij we leren omgaan met onzekerheid en experimenteren met (nieuwe) technologieën.

Tilburg kiest bewust voor een toekomst waarin digitalisering en innovatie hand in hand gaan. Door samen te leren en te innoveren, versterken we onze positie als vooruitstrevende stad. We creëren een klimaat waarin experimenteren, samenwerken en transparantie de norm zijn. Dit vraagt om durf, visie en kunnen schakelen. Zo blijven we als stad wendbaar en benutten we de kansen van morgen.

Voorbeeld: Van digitale innovatie voor democratische participatie We gaan een chatbot inzetten bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. Dit doen we als vorm van vernieuwing en voor meer maatschappelijke betrokkenheid. Met dit initiatief willen we de opkomst bij verkiezingen verhogen. Tegelijkertijd willen we de drempel om te stemmen verlagen. Met name voor doelgroepen die minder snel deelnemen aan het democratisch proces. De chatbot helpt inwoners bij het maken van een keuze op welke partij te stemmen. Behalve de stemhulp krijgen ze extra, gevalideerde informatie. Deze informatie is gebaseerd op de partijprogramma’s van alle deelnemende partijen, waardoor kiezers beter hun keuze kunnen maken. Deze digitale ontwikkeling levert een bijdrage aan een verbeterde relatie tussen de kiezer en de mensen die gekozen worden. Tilburg University heeft het initiatief opgezet in samenwerking met de provincie Noord-Brabant, gemeente Eindhoven en gemeente Tilburg. Het plan is in een vroeg stadium voorgelegd aan een commissie digitale ethiek. Deze commissie heeft advies gegeven over de mogelijke ethische gevolgen van het gebruik van AI in het verkiezingsproces. Na de gemeenteraadsverkiezingen evalueren we de inzet van de chatbot. We kijken of we het beoogde effect bereikt hebben. Bij een positief resultaat willen wij dit verder in de praktijk gaan brengen.

22

3.3 Samen veilig en vooruitkijken

Duurzame inrichting van IT die robuust, betrouwbaar en groen is De digitalisering in Tilburg is niet mogelijk zonder snelle en betrouwbare dataverbindingen. We kunnen daarbij kwetsbaar zijn voor hackers en datalekken door menselijke fouten. Onze dienstverlening kan tijdelijk uitvallen door verstoringen. Veiligheid, continuïteit, robuustheid en de mogelijkheid tot opschaling zijn daarom belangrijke vereisten voor de Tilburgse IT-infrastructuur. Net als bij de meeste nutsvoorzieningen zijn onze inspanningen niet altijd te zien. Het kost echter veel aandacht en tijd om te voldoen aan de verwachting dat alles altijd goed werkt, veilig en beschikbaar is.

Digital Decade

De route van het Europese Digital Decade-programma richting 2030 is ambitieus. De gemeente moet zich aan veel Europese wetgeving houden. Als organisatie hebben we daarnaast aandacht voor: • de informatiehuishouding op orde brengen en houden; • vendor lock-in voorkomen, je kunt als klant anders niet overstappen naar een beter alternatief wanneer je dat wilt; • en een veilige, robuuste infrastructuur realiseren voor digitale systemen in onze stad. De gemeente moet steeds meer regie voeren op onze informatie-infrastructuur. We moeten ons voorbereiden op het makkelijker kunnen koppelen van systemen en het delen van data binnen de EU. Zoals via de Single Digital Gateway. Daarmee kunnen inwoners en bedrijven via één centrale toegangspoort makkelijk toegang krijgen tot digitale overheidsdiensten in alle EU-lidstaten. Of de European Digital Identity Wallet: een digitale portemonnee. Met deze wallet kunnen inwoners en bedrijven hun identiteit veilig opslaan, beheren en delen binnen de EU. Dit zijn ook persoonlijke kenmerken zoals leeftijd, diploma’s of adres.

Common Ground Tilburg neemt actief deel aan Common Ground. Dit is de landelijke ontwikkeling die leidt tot eenmalige, veilige en efficiënte opslag van data. De data zijn centraal toegankelijk voor alle benodigde systemen. IT-systemen en applicaties die werkprocessen ondersteunen, hebben we ingericht volgens onze IT-architectuur. Dit betekent: standaardiseren en structureren volgens componentenarchitectuur.

VEILIG EN VOORUITKIJKEN

Ambitie: We bouwen op een sterke basis Wij volgen de overheid brede ontwikkelingen voor digitale weerbaarheid en digitale autonomie en sluiten waar mogelijk daarop aan. Wij doen actief onderzoek naar alternatieve mogelijkheden bij crises om de stabiliteit te waarborgen en te versterken, zodat verstoringen geen langdurige schade veroorzaken. We zetten daarmee in op het vergroten van onze digitale onafhankelijkheid.

23 Door gebruik te maken van verbeterde techniek verbeteren en vernieuwen we onze digitale diensten. Dit zal ons applicatielandschap vereenvoudigen en de schaalbaarheid verbeteren. Het stimuleert de flexibiliteit en er is minder fysieke infrastructuur ter plaatse nodig.

Voorbeeld: Tilburg Fiber Exchange

Verduurzaming van IT

Tilburg Fiber Exchange (TiFX) is een krachtig voorbeeld van hoe digitalisering op lokaal niveau kan bijdragen aan regionale connectiviteit, technologische innovatie en duurzame infrastructuur. Dankzij TiFX kunnen we het Tilburgse glasvezelnetwerk koppelen aan andere netwerken. Daarmee behoort Tilburg tot de kopgroep van Brabantse gemeenten.

Informatie op orde voor een betrouwbare, transparante en vooruitstrevende dienstverlening

In Tilburg voelen we de noodzaak om te werken aan een goede informatiehuishouding. We zorgen ervoor dat informatie altijd beschikbaar is. Op het juiste moment, voor de juiste persoon en met de juiste betekenis. Zo leggen we een stevige basis onder onze diensten: persoonlijk, proactief en betrouwbaar. Een gemeentelijke organisatie die vertrouwen wekt en bijdraagt aan de vooruitgang van onze stad en haar inwoners.

Voorbeeld: Slimme afvalinzameling - Technologie die vooruitdenkt In Tilburg zetten we digitalisering in om onze stad schoner, efficiënter en duurzamer te maken. Een treffend voorbeeld hiervan is het gebruik van vulgraadsensoren in ondergrondse afvalcontainers. Deze slimme sensoren meten elk uur hoeveel afval zich in een container bevindt. Zodra een container bijna vol is, stuurt het systeem automatisch een melding: tijd om te ledigen. Maar we gaan verder dan alleen meten. Op basis van deze realtime data wordt een dynamische ophaalroute gegenereerd, die direct zichtbaar is op de tablet van de chauffeur. Het resultaat? Minder volle containers, minder bijplaatsingen en een efficiëntere inzet van mensen en middelen. Deze aanpak laat zien hoe technologie ons helpt om vooruit te denken. We voorkomen problemen voordat ze ontstaan en dragen bij aan een schonere leefomgeving.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Joan Villalon

De IT duurzamer maken is een complex vraagstuk. Wat het moeilijk maakt, is het gebruik van datacenters. Deze gebruiken nu nog veel energie en water. Als Tilburg volgen wij landelijke en Europese ontwikkelingen op het gebied van verduurzaming en sluiten aan bij bewezen oplossingen. We wegen de impact op onze ecologische voetafdruk hierbij mee.

24

4 Roadmap De basis voor digitalisering is gelegd met invulling van de activiteiten uit het Uitvoeringsplan digitalisering 2023-2026. We hebben in 2025 met onze inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners vooruit gekeken. Dit deden we als voorbereiding van de nieuwe fase en het opstellen van deze beleidsnota. Begin 2026 komen wij gezamenlijk tot een vernieuwd uitvoeringsplan.

Planning en opstellen van een roadmap

Digitalisering vereist continu aandacht. Ze is niet op een specifiek moment in de toekomst klaar. Sommige dingen zijn voorspelbaar, maar veel ontwikkelingen zorgen plotseling voor de benodigde aandacht. Een goed voorbeeld daarvan was de komst van Kunstmatige Intelligentie. Zoals vermeld in de perspectiefnota 2026 zien we voor de komende jaren allerlei ontwikkelingen, die onze aandacht vereisen. Ontwikkelingen als: • Common Ground, • continue verbetering van de inzet van data, • innovatie, • een duurzame en veilige infrastructuur, • een digitaal inclusief Tilburg, • en ethisch afwegen van de inzet van (nieuwe) technologie. Sommige ontwikkelingen strekken zich uit over meerdere jaren. We kijken echter steeds één jaar vooruit. De werkzaamheden voor ontwikkelingen die het meest actueel en urgent zijn, plannen we voor het volgende kalenderjaar.

Kaders en indicatoren Elk thema voor digitalisering kent zijn eigen ambitie. Voor een aantal thema’s zijn deze ambities reeds vertaald naar kaders, voor een aantal niet. Waar mogelijk gaan wij voor alle thema’s een kader opstellen als onderdeel van de roadmap. Waar dat wenselijk is, is de vervolgstap om ook indicatoren aan te wijzen bij de verschillende thema’s.

25

• Toegankelijk Tilburg • Diamant-Groep • Cardan Technobility • Wonen Breburg • Taalhuis en Taalnetwerk • Sterkhuis • KBO-kring Tilburg • Contour de Twern • Biezonderwijs • Bibliotheek MB • Sociale Raad • Seniorenraad • UTF • CZ • Interpolis • Indicia • Mindlabs • Midpoint Brabant • Marketing Tilburg • Olivia Energy

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Anja van Eersel

5 Partners en betrokkenen

26

6 Woordenlijst Artificial Intelligence (AI)

Engelstalige benaming voor Kunstmatige Intelligentie. Is de mogelijkheid van een machine om menselijke vaardigheden te vertonen, zoals redeneren, leren, plannen en creativiteit.

AI Act

Europese wet die regels stelt voor het veilig en verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie.

AI-geletterdheid

Hoe goed iemand begrijpt wat AI is, hoe het werkt en wat de gevolgen kunnen zijn voor de samenleving.

AI-landschap

Geheel van organisaties, systemen en ontwikkelingen op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Brede welvaart

Welvaart die meer is dan geld. Gaat ook om gezondheid, geluk, natuur en sociaal verbonden zijn.

Chatbot

Computerprogramma waarmee je via gesproken of geschreven tekst kunt praten. Alsof je met een echt persoon in gesprek bent.

Common Ground

Aanpak van gemeenten om samen de informatievoorziening eenvoudiger, flexibeler en slimmer in te richten.

Competenties

Kennis, vaardigheden en houding die iemand nodig heeft om een taak goed uit te voeren.

Cybersecurity

Beschermen van computers, netwerken en gegevens tegen digitale aanvallen en misbruik.

Componentenarchitectuur

Een manier om een systeem op te bouwen uit losse, goed gedefinieerde onderdelen (componenten) die elk een specifieke taak uitvoeren. Deze aanpak maakt het makkelijker om systemen te begrijpen, onderhouden en uit te breiden.

26

Situaties waarin persoonlijke of vertrouwelijke gegevens onbedoeld openbaar worden of in verkeerde handen vallen.

Deepfakes

Nepvideo’s of niet echte geluidsfragmenten die met AI zijn gemaakt. Mensen lijken dingen te zeggen of doen, die ze nooit echt hebben gezegd of gedaan.

Desinformatie (gekoppeld aan AI)

Opzettelijk verkeerde informatie verspreiden om mensen te misleiden. Vaak versterkt door AI.

Digitaal inclusief

Acties en oplossingen die nodig zijn om digitale uitsluiting te voorkomen. Om iedereen ten volle te laten deelnemen aan de digitale samenleving.

Digital decade

Europees actieplan dat ervoor moet zorgen dat Europa in 2030 digitaal sterk, eerlijk en toekomstbestendig is. Het gaat dus niet alleen over technologie, maar vooral over hoe we die technologie gebruiken om het leven van mensen beter te maken.

Digitale Agenda Gemeenten

Gezamenlijke planning van Nederlandse gemeenten om digitale diensten te verbeteren en te vernieuwen.

Digitale autonomie

Controle die een gemeente, organisatie of inwoner zélf heeft over digitale technologie. Gaat om technologie zoals data, software en IT-systemen. De organisatie is niet afhankelijk van buitenlandse bedrijven of van systemen die zij niet zelf kunnen beheren of aanpassen.

Digitale soevereiniteit

Recht om het hoogste gezag uit te oefenen over digitale technologie en data binnen Nederland of Europa, zonder hierover verantwoording af te leggen aan buitenlandse bedrijven.

Digivaardig

Iemand die goed overweg kan met digitale middelen zoals computers, apps en websites.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Angeline Swinkels

Datalekken

27

Ecosysteem

Netwerk van samenwerkende organisaties, technologieën en mensen die elkaar versterken. Vooral gericht op het bieden van oplossingen voor complexe (data)vraagstukken.

Energietransitie

Grote verandering van het gebruik van fossiele brandstoffen, zoals aardgas en olie, naar duurzame energie. Energie zoals zon, wind en warmte uit water of de bodem.

Ethiek

Wetenschappelijke of systematische studie van de moraal. Anders gezegd is ethiek ‘kritisch nadenken over wat (moreel) goed is om te doen’.

Ethische afwegingen

Morele afweging welke mogelijkheden gewenst zijn. De morele waarden kunnen tegenstrijdig zijn.

European Digital Identity Wallet (EUDI)

Digitale portemonnee waarmee Europese burgers veilig hun identiteit en documenten kunnen beheren.

Governance

Hoe beslissingen worden genomen en toezicht wordt gehouden binnen een organisatie of project.

Hacker

Dringt digitale systemen binnen, vaak met kwade bedoelingen.

Innovatie

Waarde toevoegen aan ideeën door anders te gaan werken, denken én doen.

Innovatiehub

Plek waar mensen en organisaties samenwerken aan vernieuwende oplossingen.

Interoperabiliteit

Mogelijkheid van verschillende systemen om goed met elkaar samen te werken en gegevens uit te wisselen.

28

Kunstmatige Intelligentie (KI) Zie AI - Artificial Intelligence

Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS)

Plan van de overheid om Nederland digitaal sterker, veiliger en toegankelijker te maken.

Online criminaliteit

Misdaad die via internet plaatsvindt, zoals phishing, hacken of identiteitsfraude.

Open source

Software waarvan de broncode openbaar is, zodat iedereen het kan gebruiken, aanpassen en delen.

Privacy

Recht om persoonlijke informatie privé te houden en zelf te bepalen wat ermee gebeurt.

Phishing

Criminelen proberen je gegevens te stelen via email, sms, whatsapp, QR of een telefoontje. Doen zich vaak met een valse website voor als officiële instantie.

Realtime data

Single Digital Gateway (SDG/OOTS-systeem)

Europees online loket waar burgers en bedrijven grensoverstijgende diensten kunnen regelen.

Smart Start

Aanpak waarbij data en technologie worden ingezet om kinderen in kwetsbare situaties beter te ondersteunen.

Foto beeldbank gemeente Tilburg | Anja van Eersel

Gegevens die direct beschikbaar zijn op het moment dat ze worden verzameld of gemeten.