Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier

Voorblad Raadsvoorstel Sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

1 juli 2025, nr. 47 Wethouder Çelik Directie M. Paulissen

Samenvatting Kenniskwartier is een integrale gebiedsontwikkeling waarbij we de bestaande stad verdichten met zo’n 7500 nieuwe woningen en ca. 90.000 m2 maatschappelijke voorzieningen en ruimte voor werk. In het gebied zijn nu al zo’n 11.000 woningen aanwezig in de bestaande voorraad, waarvan een groot deel in bezit van woningcorporaties. Ook zijn er veel maatschappelijke organisaties, zoals onderwijsinstellingen, gevestigd. In Kenniskwartier zal daardoor een grote vraag naar warmte, koude en elektriciteit ontstaan. We hebben een studie verricht naar een collectieve warmte-koude-oplossing die beperkt beslag legt op warmtebronnen, elektriciteit en ruimte. Warmtebronnen, elektriciteit en ruimte zijn namelijk schaars in Kenniskwartier door de verdichtingsopgave. De voorkeursvariant is een warmte-koude-net, dat zowel kan verwarmen als koelen met energie uit de bodem. Om een haalbaar en betaalbaar warmte-koude-net met voldoende inzet van bodemenergie te borgen moet de gemeente regie nemen. In het Ontwerp-omgevingsprogramma gebiedsontwikkeling Kenniskwartier hebben we aangekondigd dat we bodemenergie gaan ordenen, een energieprestatie-eis opnemen en een verplichte aansluiting op het collectief net gaan vastleggen, zoals eerder ook voor warmte-koude-net Tilburg-Zuid is gedaan.

Het college heeft op 1 juli het bodemenergieplan Kenniskwartier Tilburg vastgesteld om te borgen dat er voldoende inzet van bodemenergie mogelijk is. We stellen de raad voor om het instrument ‘warmteplan Kenniskwartier’ (bijlagen 1 en 2) in te zetten, waardoor aansluitplicht voor nieuwbouw en renovatieprojecten gaat gelden. Tenzij het project een betere alternatieve warmtevoorziening heeft, dan geldt de aansluitplicht niet. Zo kunnen we sturen op een haalbaar en betaalbaar warmte-koude-net.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor om: 1. het warmteplan Kenniskwartier Tilburg en het daarin opgenomen gebied vast te stellen, zoals opgenomen in bijlagen 1 en 2; 2. het college te mandateren om de in het warmteplan opgenomen energieprestatiewaarden en het aantal geplande aansluitingen aan te passen, indien zich tijdens de looptijd van het plan wijzigingen voordoen.

Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier_college

1

Raadsvoorstel Sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier Aanleiding Kenniskwartier is een integrale gebiedsontwikkeling waarbij we de bestaande stad verdichten met zo’n 7500 nieuwe woningen en ca. 90.000 m2 maatschappelijke voorzieningen en ruimte voor werk. In het gebied zijn nu al zo’n 11.000 woningen aanwezig in de bestaande voorraad, waarvan een groot deel in bezit van woningcorporaties. Ook zijn er veel maatschappelijke organisaties, zoals onderwijsinstellingen, gevestigd. In Kenniskwartier zal daardoor een grote vraag naar warmte, koude en elektriciteit ontstaan. In de Transitievisie Warmte (raadsbesluit december 2021) is opgenomen dat in Kenniskwartier een collectief warmte-koude-net als duurzaam en betaalbaar warmtesysteem kansrijk is. We hebben een studie verricht naar een collectieve warmte-koude-oplossing die niet te veel beslag legt op warmtebronnen, elektriciteit en ruimte. Warmtebronnen, elektriciteit en ruimte zijn namelijk schaars in Kenniskwartier door de verdichtingsopgave. De voorkeursvariant is een warmte-koude-net, dat zowel kan verwarmen en koelen. Dit net heeft een lage temperatuur en maakt in of nabij het gebouw met warmtepompen de benodigde temperatuur voor ruimteverwarming en tapwater. Om een haalbaar en betaalbaar warmte-koude-net met voldoende inzet van bodemenergie te borgen moeten we regie nemen.

In het Ontwerp-omgevingsprogramma gebiedsontwikkeling Kenniskwartier hebben we aangekondigd dat we bodemenergie gaan ordenen, een energieprestatie-eis opnemen en een verplichte aansluiting op het collectief net gaan vaststellen, zoals eerder ook voor warmte-koude-net Tilburg-Zuid is gedaan. Het college heeft op 1 juli het bodemenergieplan Kenniskwartier Tilburg vastgesteld. Met het bodemenergieplan stellen we gebruiksregels aan de aanleg en het gebruik van bodemenergiesystemen. We stellen de raad voor om het instrument ‘warmteplan Kenniskwartier’ (bijlagen 1 en 2) in te zetten. Het warmteplan verplicht aansluiting van nieuwbouw en renovatieprojecten op een warmte-koude-net in Kenniskwartier, tenzij de warmteoplossing van het project een betere energieprestatie kan leveren. Op deze manier wordt aansluiting op een collectief warmte-koude-net gestimuleerd. Dat helpt om het net op termijn rendabel te krijgen (hoe meer aansluitingen, des te beter dat lukt). Met het warmteplan bieden we duidelijkheid over waar in het gebied de aansluitplicht gaat gelden. Voor de bestaande bouw geldt de verplichting niet. Samen met inwoners, ondernemers en organisaties in het gebied werken we de komende jaren aan wijkuitvoeringsplannen voor de energievoorziening.

We kijken dan samen met inwoners óf en hoe het mogelijk is om de woningen in de toekomst ook te kunnen aansluiten op het collectieve warmte-koude-net.

Beoogd effect De sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier dragen bij aan de volgende doelen uit de doelenboom energietransitie: 1. Tilburg is CO2-neutraal in 2050. 2. In 2030 beschikt de gemeente Tilburg over een meer robuust energiesysteem. 3. In 2030 zijn 38.900 woningen op een collectieve warmtevoorziening aangesloten. 4. In 2030 heeft de gemeente Tilburg een meer rechtvaardig energiesysteem.

Voorstel 1. 2.

het warmteplan Kenniskwartier Tilburg en het daarin opgenomen gebied vaststellen, zoals opgenomen in bijlagen 1 en 2; het college te mandateren om de in het warmteplan opgenomen energieprestatiewaarden en het aantal geplande aansluitingen aan te passen, indien zich tijdens de looptijd van het plan wijzigingen voordoen.

Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier_college

2

Argumenten 1.1 Het warmteplan en de energieprestatie stuurt op duurzaam energiegebruik wat de kern is van ons energiebeleid. Het warmteplan Kenniskwartier en het gebied kunnen we op grond van artikel 22.10 van het (tijdelijk deel van het) omgevingsplan (de zogenaamde bruidsschat) Tilburg vaststellen. Met een warmteplan stuurt de gemeente op duurzaam energiegebruik doordat de energieprestatie stuurt op een collectief energie-efficiënte warmte oplossing. In de Transitievisie Warmte is een collectief warmte-koude-net aangewezen als voorkeursoptie voor Kenniskwartier. Ook in het duurzaamheidsbeleid voor nieuwbouw is aangegeven dat een collectieve energievoorziening, die gebruik maakt van bodemenergie met warmte en koudeopslag, efficiënter is dan toepassing van lucht-water warmtepompen. Het warmte-koude-net is voor Kenniskwartier de meest efficiënte en meest duurzame oplossing en is het referentiesysteem (energieprestatie norm) voor het warmteplan. 1.2 Door collectief aan te sluiten op het warmte-koude-net Kenniskwartier wordt de warmte en koude in de bodem optimaal (duurzaam en economisch) benut én worden ook de warmte en koude overschotten tussen de gebouwen uitgewisseld, zodat deze niet verloren gaan.

Het warmte-koude-net Kenniskwartier creëert de mogelijkheid om niet alleen heel duurzaam zoveel mogelijk lokale bodemenergie op te wekken, maar ook om de warmte en koude overschotten tussen gebouwen te gebruiken. In het plangebied kan hiermee circa 15% van de totale energiebehoefte worden ingevuld, zonder dat hiervoor extra energie hoeft te worden opgewekt. Dit maakt het systeem zowel duurzaam als kostenefficiënt. 1.3 Het warmteplan draagt bij aan een rendabel collectief warmte-koude-net. Een collectief warmte-koude-net is pas rendabel als er voldoende aansluitingen zijn. Met het vaststellen van het warmteplan geldt in dat gebied een verplichting tot aansluiting voor nieuwbouw en grootschalige renovatie van bestaand vastgoed. Bestaand vastgoed in particulier eigendom is niet verplicht om aan te sluiten. Zie de tabel in de bijlage A aan het einde van dit raadsvoorstel voor een nadere precisering. Deze verplichting tot aansluiting geldt totdat het geplande aantal aansluitingen op het warmte-koude-net is bereikt en binnen de geldigheidsduur van maximaal 10 jaar. Uitzondering van de aansluitplicht is mogelijk voor een warmtesysteem dat een gelijke of nog betere energie- en milieuprestatie heeft. 1.4 Aan het vaststellen van een warmteplan zitten geen risico's.

Het vaststellen van het warmteplan brengt geen risico's met zich mee, omdat er pas een aansluitplicht geldt als er een warmte-koude-net ligt. Daarnaast hebben we met projectontwikkelaars het gesprek over het collectief warmte-koude-net en het aansluiten daarop. En hebben we het collectief warmte-koude-net als uitgangspunt in het concept Omgevingsprogramma Kenniskwartier opgenomen. In het vervolg zal het Warmtebedrijf Tilburg BV (WBT) deze gesprekken voeren en afspraken maken met de projectontwikkelaars. 2.1 Door het college te mandateren is het actualiseren van het warmteplan sneller en eenvoudiger. De raad kan de bevoegdheid om de energieprestatiewaarden en wijzigingen in het aantal aansluitingen aan te passen, mandateren aan het college. De energieprestatiewaarde geeft de prestatie van de energiezuinigheid van het warmte-koude-net aan, op het moment dat het aantal aansluitingen is bereikt. Het warmteplan gaat uit van een bepaalde geplande hoeveelheid woningen waarop het ontwerp van het warmtesysteem gebaseerd is. De energieprestatie van het warmtesysteem is weer gebaseerd op dit ontwerp. Indien het aantal woningen wijzigt, kan een wijziging van het ontwerp en de energieprestatie nodig zijn. Het is aannemelijk dat een aanpassing van het warmteplan nodig is, in de loop van de 10 jaar dat het plan geldt.

Behandeling door het college verkort en vereenvoudigt het proces van aanpassing.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven Het alternatief is geen warmteplan vaststellen, maar dan bereiken we niet de doelen zoals beschreven in de argumenten 1.1 en 1.3.

Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier_college

3

Niet beïnvloedbare risico’s We hebben geen niet beïnvloedbare risico's kunnen identificeren.

Kosten en dekking Deze besluiten brengen geen extra kosten met zich mee. De beoordeling van de aansluitplicht is onderdeel bij de aanvraag omgevingsvergunning bouw. Als bij de omgevingsvergunning bouw een alternatief ingediend wordt voor de warmtevoorziening dan wordt dit alternatief beoordeeld. We schatten in dat deze beoordelingen nauwelijks voor zullen komen omdat het WBT in vroeg stadium in gesprek gaat met de projectontwikkelaars en woningcorporaties.

Uitvoering Het warmteplan treedt in werking de dag na publicatie in het Gemeenteblad. Het warmteplan Kenniskwartier nemen we op in het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). Op deze manier kunnen initiatiefnemers, waaronder projectontwikkelaars en WBT, kennisnemen van de aansluitplicht en energieprestatie van het warmteplan. In Kenniskwartier is energie en ruimte schaars en kan het voorkomen dat we onderbouwd afwijken van de regels zoals in de sturingsinstrumenten is opgenomen. Als dit van toepassing is dan beslist het college hierover.

Participatie Voor besluit In het participatietraject voor het concept Omgevingsprogramma Kenniskwartier zijn de uitgangspunten voor de warmteoplossing gedeeld. Daarnaast hebben we het warmteplan op 3 juni gepresenteerd aan onze collega's, samenwerkingspartners en andere belanghebbenden. Op 6 juni hebben we op verzoek het concept warmteplan gedeeld. Na besluit Het is belangrijk om een onderscheid te maken in de participatieaanpakken van de gemeente en van het WBT. De gemeentelijke participatieaanpak richt zich op de ontwikkeling van het Warmteprogramma; het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen voor de energievoorziening (WUPe's). Het WBT is, als initiatiefnemer van een warmte-koude-net, verantwoordelijk voor de communicatie en participatie over de realisatie van het warmte-koude-net. Om met maatschappelijk rendement en acceptabele eindgebruikerskosten een warmte-koude-net te realiseren, is het nodig dat per warmtekavel voldoende van de woningen en gebouwen op het net worden aangesloten. Daarom moet het WBT in gesprek met gebouw- en woningeigenaren, zoals inwoners, ondernemers, projectontwikkelaars en woningcorporaties. Deze communicatie en participatie hangt nauw samen met - en bouwt idealiter voort op - de communicatie en participatie over de totstandkoming van de wijkuitvoeringsplannen, waarvoor de gemeente verantwoordelijk is.

Het is nog niet bekend wanneer wijkuitvoeringsplannen energie in het Kenniskwartier starten.

Communicatie Potentiële samenwerkingspartners Voor besluit We hebben de stakeholders in het gebied geïnformeerd over de processtappen. Na besluit Het is aan het WBT om samenwerkingsovereenkomsten af te sluiten met de potentiële samenwerkingspartners, die uiteindelijk moeten leiden tot het aansluiten op het warmte-koude-net Kenniskwartier. Vanuit de gebiedsontwikkeling gaan we samen in gesprek met de ontwikkelaars om de warmtevoorziening en planning van de nieuwbouw op elkaar af te stemmen.

Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier_college

4

Intern Voor besluit Tijdens een ‘rondje langs de velden’ (vanaf juni) zijn de collega's in teamoverleggen bijgepraat over de laatste ontwikkelingen en is besproken wat deze ontwikkelingen betekenen voor het werk, hoe we aan de slag gaan en welke vragen er leven in de verschillende teams. Ook via Intranet hebben we de collega's op de hoogte gesteld van belangrijke processtappen. Toekomstige eindgebruikers Voor besluit We starten met nieuwbouw en grootschalige renovaties, dus nu (komende jaren) komen we nog niet direct bij particuliere woningeigenaren bestaande bouw. We informeren de particuliere woningeigenaren wel over deze ontwikkeling (denk aan een nieuwsbericht op duurzamertilburg.nl, de webpagina van Tilburg West op tilburg.nl, nieuwsbrief West en sociale media). Na besluit Met het vaststellen van het warmteplan stelt de gemeenteraad kaders vast, namelijk het uitgangspunt: er komt een warmte-koude-net in Kenniskwartier. Als gemeente willen we deze doelgroep zoveel als mogelijk duidelijkheid en een handelingsperspectief bieden, zodat zij keuzes kunnen maken in de verduurzaming van de woning. We zorgen voor toegankelijke communicatie over de energietransitie in het algemeen en de ontwikkeling van het warmte-koude-net Kenniskwartier in het bijzonder.

Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen A – Overzicht aansluitplicht (onderaan raadsvoorstel) 1. Warmteplan Kenniskwartier 2. Kaart warmteplan Kenniskwartier 3. Collegenota Sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier

Ter inzage gelegde stukken 1. Warmteplan Kenniskwartier 2. Kaart warmteplan Kenniskwartier

Tilburg, 1 juli 2025 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier_college

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1. 2.

het warmteplan Kenniskwartier Tilburg en het daarin opgenomen gebied vast te stellen, zoals opgenomen in bijlagen 1 en 2; het college te mandateren om de in het warmteplan opgenomen energieprestatiewaarden en het aantal geplande aansluitingen aan te passen, indien zich tijdens de looptijd van het plan wijzigingen voordoen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

15-09-2025

de griffier, ValidSigned door Noor Kanters op 17-09-2025

In overeenstemming met het ondertekeningsmandaat raadsstukken worden raadsbesluiten alleen door de griffier ondertekend.

Raadsvoorstel sturingsinstrumenten warmte-koude-net Kenniskwartier_college

Bijlage A – overzicht aansluitplicht De aansluitplicht geldt voor alle nieuwbouw en grootschalige renovatie, met uitzondering van het vastgoed wat in particulier eigendom is. In onderstaande tabel wordt dit weergegeven.

6