Raadsvoorstel renoveren en vervangen hoofdriolering Kraaiven

Voorblad Raadsvoorstel Renoveren/vervangen hoofdriolering Kraaiven (IJpelareweg, Swaardvenstraat en Grootvenstraat) Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

31 maart 2026, nr. 25 Rik Grashoff RUV W. Adriaansen en R. Nota

Samenvatting De rioolleidingen in onze gemeente worden periodiek gecontroleerd op de fysieke staat (lekkages/aantasting). Bij de laatste onderzoeken in 2025 werd duidelijk dat de rioolleidingen aan de IJpelareweg en Swaardvenstraat/ Grootvenstraat zo verzwakt zijn door lekkage en biochemische aantasting, dat ze met spoed vervangen of gerenoveerd moeten worden. Hierover is de raad eerder geïnformeerd met een raadsbrief op 16 december 2025 (link) en een informatiebijeenkomst op 9 februari 2026 (link). Het gaat in totaal over 7.400 meter zeer grote rioolbuizen van verschillende diameters (1500, 2000 en 2250 mm). Deze rioolleidingen zijn de laatste leidingen voordat het afvalwater de rioolwaterzuivering bereikt en zijn dus van cruciaal belang voor de afvoer van afvalwater in onze stad. In de raadsbrief van 16 december 2025 is aangegeven dat op basis van grove inschattingen tot op dat moment het totale investeringsbedrag uitkomt op € 60-90 miljoen (link). Afgelopen maanden is gewerkt aan een plan voor het herstellen van de rioolleidingen. Hiervoor zijn onder andere variantenstudies uitgevoerd om een keuze te kunnen maken welke aanpassingen nodig zijn, zodat het riool weer een lange tijd zonder verdere ingrepen kan functioneren. Nog niet alle onderzoeken zijn afgerond. Maar om op korte termijn aan de slag te kunnen gaan, is een investeringskrediet nodig.

Dit raadsvoorstel is de 1e tranche voor de vraag voor investeringskrediet. In juli 2026 volgt een 2e (en laatste) tranche wanneer alle onderzoeken zijn afgerond en duidelijk is hoeveel krediet in totaal nodig is.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor om: 1. een investeringskrediet van € 30 miljoen beschikbaar te stellen voor de start van de vervanging/renovatie van de hoofdriolering Kraaiven. 2. de voorbereidingen af te ronden en uiterlijk in juli 2026 een totaal voorstel aan de raad voor te leggen, inclusief afweging van varianten en het daarbij behorende totale investeringskrediet.

Raadsvoorstel renoveren vervangen hoofdriolering Kraaiven voor college

1

Raadsvoorstel Renoveren/vervangen hoofdriolering Kraaiven (IJpelareweg, Swaardvenstraat en Grootvenstraat) Aanleiding De rioolleidingen in onze gemeente worden periodiek gecontroleerd op de fysieke staat (lekkages/aantasting). Bij de laatste onderzoeken in 2025 werd duidelijk dat de rioolleidingen aan de IJpelareweg en Swaardvenstraat /Grootvenstraat zo verzwakt zijn door lekkage en biochemische aantasting, dat ze met spoed vervangen of gerenoveerd moeten worden. Hierover is de raad eerder geïnformeerd op 16 december 2025 en 9 februari 2026. Het gaat in totaal over 7.400 meter zeer grote rioolbuizen van verschillende diameters (1500, 2000 en 2250 mm). Deze rioolleidingen zijn de laatste leidingen voordat het afvalwater de rioolwaterzuivering bereikt en zijn dus van cruciaal belang voor de afvoer van afvalwater in onze stad. Op beide plekken zien we wel een andere aanleiding voor de slechte staat van de rioolleidingen. In de raadsinformatiebrief van 16 december 2025 is aangegeven dat op basis van grove inschattingen tot op dat moment het totale investeringsbedrag uitkomt op € 60-90 miljoen. IJpelareweg In delen van de vier rioolleidingen die in de IJpelareweg liggen, heeft in 2024 een verzakking plaatsgevonden. Hierdoor zijn er kieren ontstaan in de voegverbindingen van de rioolleidingen. De rioolleidingen bestaan uit losse korte buizen die met voegen aan elkaar vastzitten.

Doordat het grondwater in de winter van 2023-2024 heel hoog heeft gestaan, kon er water en zand in het riool spoelen via openstaande kieren. Hierdoor spoelde het zand rond de buizen in het riool en ontstonden holle ruimtes rond de riolen. Dit zorgde er boven de grond vervolgens voor dat ‘sinkholes’ (gaten) zijn ontstaan door het inzakken van de holle ruimtes. In 2024 en 2025 is dit probleem lokaal aangepakt door over een gedeelte van 35 meter de buizen te vervangen. Uit vervolgonderzoek bleek echter dat de problemen met de voegverbindingen ook op de rest van de IJpelareweg voorkomen. Swaardvenstraat en Grootvenstraat De twee rioolleidingen in deze twee straten zijn aangetast door H2S gas, dat hier in grote mate aanwezig is vanwege de persleidingen die onder grote druk op het riool uitkomen. Deze aantasting is zo ernstig, dat actie op zeer korte termijn nodig is om het gebruik van dit deel van de rioolleidingen te garanderen. Afgelopen maanden is gewerkt aan een plan voor het herstellen van de rioolleidingen. Hiervoor zijn onder andere variantenstudies uitgevoerd, om een keuze te kunnen maken welke aanpassingen nodig zijn, zodat het riool weer een lange tijd zonder verdere ingrepen kan functioneren. In de bijlage is kort beschreven welke varianten onderzocht zijn op het totale tracé en (deels) nog in onderzoek zijn.

Om op korte termijn aan de slag te kunnen gaan, is een investeringskrediet nodig. Dit raadsvoorstel is de 1e tranche voor de vraag voor investeringskrediet. In juli 2026 volgt een 2e (en laatste) tranche wanneer alle onderzoeken zijn afgerond en duidelijk is hoeveel krediet in totaal nodig is.

Beoogd effect Met dit voorstel dragen we bij aan onze wettelijke verplichting tot het inzamelen van stedelijk afvalwater en zorgen we voor een toekomstbestendig riool zodat de afvoer van het afvalwater vanuit de stad naar de waterzuivering gewaarborgd is.

Raadsvoorstel renoveren vervangen hoofdriolering Kraaiven voor college

2

Voorstel 1. 2.

Een investeringskrediet van € 30 miljoen beschikbaar stellen voor de start van de vervanging/renovatie van de hoofdriolering Kraaiven. De voorbereidingen afronden en uiterlijk in juli 2026 een totaal voorstel aan de raad voorleggen, inclusief afweging van varianten en het daarbij behorende totale investeringskrediet.

Argumenten 1.1 Vanwege de staat van de rioolleidingen is actie op korte termijn vereist. Uit onderzoek komt naar voren dat de levensduur van de huidige rioolbuizen nog 0-3 jaar is. Dit betekent dat we zo spoedig mogelijk aan de slag moeten om de functie van het riool op deze plek te behouden. De locatie vlak voor de rioolwaterzuivering maakt deze plek extra belangrijk: hier komt het rioolwater vanuit een groot gedeelte van de stad bij elkaar. Om op korte termijn te kunnen starten met de uitvoering is het nodig om alvast materialen te kunnen bestellen. Denk aan bijvoorbeeld rioolbuizen en putten. Daarnaast moet er ook al capaciteit worden ingekocht voor onder andere bemalen van grondwater en grondkeringsconstructies zoals damwanden, die nodig zijn om het werk uit te kunnen voeren. Gezien de levertijd en drukte op de markt is het belangrijk om nu deze bestellingen en reserveringen van capaciteit te doen, omdat anders deze onderdelen niet tijdig beschikbaar zijn. Dit betekent een vertraging van maanden op de uitvoering van de werkzaamheden, met een grotere kans op het bezwijken van het huidige riool dat zich in slechte staat bevindt. 1.2 Er is op dit moment geen investeringskrediet beschikbaar. De gebreken aan de rioleringen op deze plek zijn pas recent aan het licht gekomen. Daarom zijn de investeringen niet opgenomen in het huidige PWR (Programma Water en Riolering).

Ook is er geen dekking uit vrijval van kapitaallasten beschikbaar. Gezien de staat van het huidige riool is het nodig om op zo kort mogelijke termijn de werkzaamheden te kunnen starten. Daarom is het nodig om aan de raad zo spoedig mogelijk een voorstel voor aanvraag van krediet (1e tranche) voor te leggen. 2.1 Vanwege de hoge tijdsdruk op dit project, moeten voor de locatie Swaardvenstraat/Grootvenstraat nog zaken worden uitgezocht. IJpelareweg Uit onderzoek komt naar voren dat de situatie van de rioolleidingen aan de IJpelareweg zo is, dat alleen vervanging van de rioolleidingen een optie is. De varianten "herstellen", “relinen”, “buis -in – buis" zijn geen toekomstbestendige oplossingen omdat het huidige riool niet stabiel is. Er treden immers verzakkingen op. Doordat het riool niet stabiel is, kunnen de herstellingen, reliner en buis (in buis) later opnieuw breken. Enkel met het vervangen van de rioolleidingen is dit te voorkomen. De optie “vervangen Optimalisatie” is daarbij de beste toekomstbestendige oplossing tegen de laagste kosten (variant 5). Hierbij worden de huidige 4 rioolleidingen vervangen door 2 nieuwe met daarnaast een (ondergrondse) waterbergingsbassin. Deze variant is goedkoper dan de 4 huidige rioolleidingen vervangen door 4 nieuwe leidingen op dezelfde plek.

Bij “vervanging” scoort het toekomstig beheer (en onderhoud) ook hoger omdat in het stelsel putten geplaatst kunnen worden zodat delen afgesloten kunnen worden en afvalwater omgeleid kan worden voor inspecties, reinigen en eventueel reparaties.

Raadsvoorstel renoveren vervangen hoofdriolering Kraaiven voor college

3

Samengevat IJpelareweg: IJpelareweg

1 (herstellen)

2 (relinen)

3 (buis in buis)

4 (vervangen 1 op 1)

5 (vervangen optimalisatie)

Toekomstbestendig

--

--

-

++

++

Beheerbaarheid

--

--

+

++

++

Risico (bij aanleg)

--

--

--

+

+

Kosten in € miljoen

nb

nb

nb

€ 75

€ 65

Omdat de varianten 1 t/m 3 geen toekomstbestendige oplossingen zijn voor de IJpelareweg (omdat geen sprake is van een stabiel riool) , zijn de kosten hiervan niet doorgerekend. Omdat we kiezen voor variant 5 bij de IJpelareweg en we weten wat nodig is, kan hiervoor ook al materialen besteld worden en capaciteit worden ingekocht. Swaardvenstraat/Grootvenstraat Voor de Swaardvenstraat en Grootvenstraat lijken er nog andere opties te zijn dan “vervangen”, maar die moeten verder worden uitgezocht. Zo zijn er nog varianten die hier mogelijk kosten kunnen besparen, maar waarvoor verder onderzoek nodig is om te weten in hoeverre het technisch ook daadwerkelijk haalbaar is en of het tot het gewenste resultaat leidt: dat het riool weer een lange tijd zonder verdere ingrepen kan functioneren. Momenteel bevindt het project zich nog in de ontwerpfase. Op basis van de globale berekeningen kunnen de kosten uitkomen op € 105 miljoen (uitgangspunt bij dit bedrag is alles vervangen). Pas als alle onderdelen bekend en gespecifieerd zijn, kunnen de daadwerkelijke kosten in beeld worden gebracht. Dit onderzoek is in volle gang en zorgt ervoor dat de precieze kosten nog niet in beeld zijn. De komende maanden zal dit duidelijk worden.

Ook voor de Swaardvenstraat /Grootvenstraat kan al capaciteit (bv bemalen grondwater etc.) worden ingekocht, waarvan we zeker weten dat we deze nodig hebben (no-regret). 2.2 Binnen enkele maanden zijn de onderzoeken/berekeningen volledig en kan het resterend benodigde krediet worden aangevraagd. Binnen enkele maanden zijn alle berekeningen en onderzoeken volledig. Dan kan een kostenberekening worden gemaakt voor het totale project. Naar verwachting kan het raadsvoorstel op 12 mei aan het college worden voorgelegd, waarbij agendering op de raad van 6 juli haalbaar is.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven Uitstellen besluitvorming en terugkomen wanneer alle keuzes en bijbehorende kosten duidelijk zijn. Er is gekeken naar de mogelijkheid om eerst alle onderdelen van het project uit te zoeken en dan met een totaalvoorstel te komen. Dat zou betekenen, dat we tot aan het zomerreces geen bestellingen kunnen plaatsen of capaciteit kunnen reserveren. Dan zijn de onderdelen en capaciteit niet op tijd beschikbaar en kunnen we pas eind vierde kwartaal 2026 of begin 2027 starten met de uitvoering van het project. Dit leidt tot een grotere kans op bezwijken van het riool.

Raadsvoorstel renoveren vervangen hoofdriolering Kraaiven voor college

Niet beïnvloedbare risico’s Excessieve kostenstijgingen door mondiale ontwikkelingen Bij de kostenramingen wordt uitgegaan van normale bouwkostenstijgingen de komende jaren. Afgelopen jaren zien we door mondiale ontwikkelingen soms excessieve kostenstijgingen. Zo zijn de afgelopen tijd de kosten voor betonnen rioolbuizen fors gestegen, waardoor de projectkosten nu hoger liggen dan eerder geraamd. Als zich de komende tijd vergelijkbare situaties voordoen, kunnen de kosten van het project nog stijgen. Bezwijken van de huidige rioolleidingen De staat van de rioolleidingen is slecht. Daarom is het noodzakelijk om zo snel mogelijk te starten met de vervanging. Ook zijn er o.a. in de Swaardvenstraat al maatregelen genomen zoals het aanleggen van rijplaten. Toch is het mogelijk dat de huidige rioolleidingen bezwijken, nog voordat we deze hebben kunnen vervangen. Dan zullen we extra kosten moeten maken om de situatie veilig te stellen, door bijvoorbeeld alsnog grote kostbare ompompvoorzieningen te plaatsen. Bodemverontreiniging Verder is de kans aanwezig dat tijdens de werkzaamheden bodemverontreinigingen worden aangetroffen. Hiervoor lopen momenteel nog onderzoeken. Inzet van emissieloos materieel Het kan zijn dat de aannemers als gevolg van stikstofwetgeving extra maatregelen moeten nemen, zoals werken met emissieloos materieel. Ook dit kan een kostenverhogend effect hebben.

Kosten en dekking De verwachte kosten bedragen op dit moment ongeveer € 105 miljoen: -

€ 65 miljoen voor de IJpelareweg (variant vervanging “met optimalisatie”) € 40 miljoen voor Swaardvenstraat / Grootvenstraat (uitgaande van “vervanging”)

Dit is op basis van eerste berekeningen en tekeningen. Zoals aangegeven moeten er nog onderdelen nader uitgewerkt en berekend worden. De uiteindelijke kosten kunnen daardoor mogelijk hoger (20%) of lager (10%) uitvallen. Zoals aangegeven kunnen de kosten voor de Swaardvenstraat en Grootvenstraat mogelijk ook lager uitvallen als later gekozen wordt voor een andere variant dan "vervangen”. Zoals aangegeven zijn de investeringen niet opgenomen in het huidige PWR (Programma Water en Riolering). Ook is geen dekking uit vrijvallende kapitaallasten beschikbaar, omdat de aanleg destijds geheel ten laste is gebracht van de grondexploitatie en de investering niet is geactiveerd. Daarom dienen de kosten gedekt te worden uit de rioolheffing. Dit leidt onvermijdelijk tot verhoging van de tarieven vanaf 2027 van € 12,- tot € 18,- per huishouden per jaar. Totaal voorstel voor dekking volgt bij de 2e tranche, als de totale kosten voor het gehele project duidelijk zijn.

Uitvoering De genoemde riolering is in zo’n slechte conditie dat zo snel mogelijk moet worden ingegrepen. Aannemers en adviesbureaus zijn al gecontracteerd (bouwteamovereenkomst). Wanneer uiterlijk medio april 2026 budget beschikbaar is om materialen te bestellen, kan na de zomervakantie 2026 gestart worden met de werkzaamheden. De totale werkzaamheden lopen door tot eind 2028.

4

Raadsvoorstel renoveren vervangen hoofdriolering Kraaiven voor college

5

Participatie/Communicatie Afstemming met Waterschap De Dommel (de beheerder van de waterzuivering) heeft plaatsgevonden. Verder zijn het BORT (Bedrijven Overleg Regio Tilburg), Vitaal Kraaiven, alle bedrijven op Kraaiven en de bewoners en verenigingen aan de IJpelareweg geïnformeerd over de aanstaande werkzaamheden. Uiteraard zal voor en tijdens de werkzaamheden preciezer worden afgestemd met alle stakeholders (bedrijven, weggebruikers, etc.). Zeker voor de Swaardvenstraat/Grootvenstraat is dat van cruciaal belang omdat deze straten mogelijk (in delen) afgesloten moeten worden als ervoor gekozen wordt om een nieuwe riool in de rijbaan te leggen. De nutsbedrijven hebben we eerder reeds in kennis gesteld i.v.m. een mogelijke calamiteit en we blijven met hen in overleg i.v.m. de werkzaamheden.

Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen Onderzochte varianten en locatie riolen

Ter inzage gelegde stukken Geen.

Tilburg, 31 maart 2026 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

Raadsvoorstel renoveren vervangen hoofdriolering Kraaiven voor college

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1. 2.

Een investeringskrediet van 30 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de start van de vervanging/renovatie van de hoofdriolering Kraaiven. De voorbereidingen af te ronden en uiterlijk in juli 2026 een totaal voorstel aan de raad voor te leggen, inclusief afweging van varianten en het daarbij behorende totale investeringskrediet.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de griffier,

In overeenstemming met het ondertekeningsmandaat raadsstukken worden raadsbesluiten alleen door de griffier ondertekend.

6