Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena Hart van Brabant

Voorblad Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld/Filomena Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

28 januari 2025, nr. 24 Wethouder Hendrickx Sociaal D. Kwint

Samenvatting Wij hebben de mogelijkheid onderzocht van een inloop- en steunpunt voor Hart van Brabant in Tilburg, zoals in Rotterdam-Rijnmond waar vijf jaar geleden een laagdrempelige inloopvoorziening genaamd Filomena is geopend. Een inloop- en steunpunt wat zich richt op laagdrempelige inloop voor slachtoffers en plegers van huiselijk geweld en niet op crisissituaties. Voor situaties van acute nood is in Hart van Brabant een crisisaanpak beschikbaar vanuit o.m. politie en het Crisis Interventie Team (CIT). Het onderzoek naar een laagdrempelige inloopvoorziening is in oktober 2024 afgerond en bevat een aantal scenario’s voor de inrichting van een inloop- en steunpunt. In de motie Opening Centrum Huiselijk Geweld van 14 november 2024 (nr. 24/170, 24-170Nieuw+Opening+Centrum+Huiselijk+Geweld+en+Kindermishandeling) vraagt uw raad verschillende scenario’s te presenteren, waarvan één scenario 24/7 toegankelijk is. Om tot de scenario's te komen is tijdens het onderzoek gesproken met ervaringsdeskundigen, professionals en bestuurders uit zowel Hart van Brabant als van Filomena Rotterdam. Op 20 januari 2025 is er voor u een expertbijeenkomst gehouden. De informatie van de experts tijdens het onderzoek en die tijdens de raadsbijeenkomst is meegenomen in dit Raadsvoorstel.

We stellen voor om in Hart van Brabant een Filomena te openen in Tilburg gedurende twee dagdelen per week met een steun- en hulpfunctie tijdens kantooruren. Daarnaast verbeteren we, daar waar nodig, de samenwerking buiten kantoortijden in crisissituaties tussen Veilig Thuis, Crisis Interventie Team (CIT), politie en Sterk Huis. Met een Filomena in Tilburg bieden we slachtoffers en plegers een veilige plek waar zij zonder dwang multidisciplinaire ondersteuning kunnen ontvangen. Door twee dagdelen per week geopend te zijn, kunnen we de specifieke expertise leveren waar slachtoffers en plegers op dat moment behoefte aan hebben. Door met verschillende expertises samen te werken binnen Filomena, werken we met de betrokkenen aan één gezamenlijk plan. Die manier van werken wordt ook in crisissituaties buiten kantoortijden gehanteerd. De naam Filomena is passend omdat het een neutrale naam is zonder negatieve associaties. De opstartperiode tot 1 januari 2027 wordt gebruikt om praktijkervaring op te doen met deze aanpak.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor: 1. Filomena Hart van Brabant te openen met een inloopfunctie gedurende twee dagdelen per week, steunen hulpfunctie tijdens kantooruren en samenwerking met Veilig Thuis Midden Brabant, politie en Crisis Interventie Team buiten de kantooruren. 2. de kosten voor de periode 1 juli 2025 tot 1 januari 2027 van € 615.000 te dekken uit de investeringsreserve sociaal domein en op basis van de evaluatie bij de begroting 2027 te komen met een voorstel voor structurele dekking.

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena

1

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld/Filomena Aanleiding Op 25 juni 2019 heeft uw raad de motie Totstandkoming fysieke locatie Centrum Huiselijk Geweld aangenomen (raad 2019_874). Op dat moment nam Tilburg evenals Rotterdam deel aan de landelijke pilot Centrum Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Vanuit die pilot zijn wij in Tilburg gestart met het Regionaal Expertisecentrum Huiselijk Geweld en Kindermishandeling om de deskundigheid en kennis te verbeteren op alle plekken waar slachtoffers en plegers zich kunnen melden. Het Regionaal Expertisecentrum biedt een breed aanbod aan training, workshops en andere manieren van kennisoverdracht. De gemeente Rotterdam heeft binnen die pilot het laagdrempelige inlooppunt ‘Filomena’ opgericht, dat inmiddels vijf jaar bestaat. Zowel ons Expertisecentrum als Filomena genieten landelijk veel interesse. De gemeente Groningen heeft bijvoorbeeld recent ook een Filomena geopend. Wij hebben de mogelijkheid onderzocht van een inloop- en steunpunt voor Hart van Brabant in Tilburg, zoals Filomena Rotterdam-Rijnmond. Dat onderzoek is in oktober 2024 afgerond en bevat een aantal scenario’s voor de inrichting van een inloop- en steunpunt. In de motie Opening Centrum Huiselijk Geweld van 14 november 2024 (nr.

24/170, 24-170Nieuw+Opening+Centrum+Huiselijk+Geweld+en+Kindermishandeling) vraagt uw raad verschillende scenario’s te presenteren, waarvan één scenario 24/7 toegankelijk is. Op 20 januari 2025 is er voor u een expertbijeenkomst georganiseerd over het Centrum Huiselijk Geweld.

Beoogd effect De aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling uit onze Kadernota Crisis en Onveiligheid heeft tot doel om vroegtijdig huiselijk geweld en kindermishandeling te signaleren en daartegen actie te ondernemen, zodat verdere escalatie wordt voorkomen. Een inloop- en steunpunt draagt bij aan dat doel.

Voorstel 1. 2.

Filomena Hart van Brabant openen met een inloopfunctie gedurende twee dagdelen per week, steun- en hulpfunctie tijdens kantooruren en samenwerking met Veilig Thuis Midden Brabant, politie en Crisis Interventie Team buiten de kantooruren. De kosten voor de periode 1 juli 2025 tot 1 januari 2027 van € 615.000,- dekken uit de Investeringsreserve Sociaal Domein en op basis van de evaluatie bij de begroting 2027 te komen met een voorstel voor structurele dekking.

Argumenten 1.1 Het Filomena-concept biedt slachtoffers en plegers van huiselijk geweld een veilige plek waar zij zonder dwang multidisciplinaire, professionele hulp kunnen krijgen. In 2024 hebben wij een onderzoek uitgevoerd naar de haalbaarheid en locatie van een Filomena in Hart van Brabant. Dat onderzoek is als bijlage toegevoegd aan dit raadsvoorstel. Tijdens het onderzoek ontstond draagvlak onder professionals, ervaringsdeskundigen en bestuurders voor een zo breed mogelijke aanpak voor slachtoffers en plegers van huiselijk geweld. Dat houdt in dat eenieder binnen kan lopen voor een praatje, ondersteuning of hulp. Daarvoor richten we een plek in waar professionals werkzaam zijn met verschillende expertises en achtergrond zodat er goed kan worden gehandeld op de hulpvraag. De professionals worden tijdens de openingstijden terzijde gestaan door ervaringsdeskundigen. De professionals zijn afkomstig vanuit Sterk Huis, Veilig Thuis Midden Brabant, Toegang Tilburg en/of Blauwe Maan. Specifieke expertise van politie en forensische zorg wordt, indien nodig, ingezet. Om deze multidisciplinaire en professionele hulp aan te kunnen bieden is een veilige plek nodig.

Uit het onderzoek onder ervaringsdeskundigen en andere experts werden de volgende eisen gesteld aan een locatie: a) centraal gelegen op een druk punt b) de locatie moet goed bereikbaar zijn, c) je moet uit kunnen leggen aan je partner waarom je op die plek was als je partner je (digitaal) volgt, d) de locatie moet makkelijk toegankelijk en laagdrempelig zijn en e) de locatie moet de benodigde faciliteiten hebben zoals een onderzoekstafel. Een

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena

2

aantal ervaringsdeskundigen geeft aan dat een inlooppunt voor hen toegevoegde waarde heeft als ze er meermaals binnen kunnen lopen1. En als ze niet direct worden ‘gevangen’ door de hulpverlening. Het moet bij voorkeur dus geen hulpverleningslocatie zijn. Er zijn meerdere locaties onderzocht, namelijk de LocHal, GGD, Sterk Huis, ETZ, Stadswinkel en Blauwe Maan. In dit raadsvoorstel hebben wij een afwegingsmatrix opgenomen waarin de diverse locaties tegen elkaar zijn afgezet. Wij stellen de raad voor om te kiezen voor scenario 2 met als voorkeurslocatie de Stadswinkel. De Stadswinkel voldoet aan alle voorwaarden, zeker door de nabijheid van het Zorg- en Veiligheidshuis Midden Brabant. Het moet in de komende periode blijken of dat daadwerkelijk te realiseren valt. Het moet passen binnen de klantstromen die een beroep doen op de Stadswinkel. Belangrijk om te vermelden is dat we in 2025 toewerken naar scenario 2 en we allereerst van start willen met de basisvariant zoals dat in de bijlage beschreven is als scenario 1. Dat betekent dat we allereest zorgen voor een laagdrempelige inloopfunctie en daarna ook zorgen voor een one-stop-shop manier van werken zoals in scenario 2 is omschreven. Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) viel op dit moment af als mogelijke locatie. Het ETZ richt zich enkel op slachtoffers met letsel.

1.2 Opening gedurende twee dagdelen per week zorgt dat de verschillende expertises beschikbaar en betaalbaar zijn. Filomena werd zo'n vijf jaar geleden opgericht in Rotterdam. En sinds oktober 2024 heeft ook Groningen een inlooppunt genaamd Filomena. Beide kiezen bewust voor beperkte openingstijden voor de laagdrempelige inloop gedurende twee dagdelen per week en telefonische bereikbaarheid gedurende kantoortijden. Tijdens de expertbijeenkomst op 20 januari 2025 werden de redenen door Filomena Rotterdam specifiek toegelicht. Door twee dagdelen per week geopend te zijn, kan de inzet van de verschillende expertises tijdens de openingstijden gewaarborgd worden. Ruimere openingstijden zorgen voor minder directe beschikbaarheid van specifieke expertises omdat die gewoonweg niet voor langere tijd stand-by kunnen staan. Een tweede reden is dat de inloop- en steunfunctie op deze manier ook betaalbaar blijft. Ruimere openingstijden betekent meer formatie en dus hogere kosten. Tot slot is de ervaring vanuit Filomena Rotterdam dat het werken in crisissituaties buiten kantoortijden vraagt om andere kwaliteiten en vaardigheden van professionals dan dat nodig is voor een laagdrempelig inlooppunt als Filomena. Een kenmerk van de inwoners die in Rotterdam een beroep doen op Filomena is dat het vaak een bewuste stap is. Niet uit een opwelling of crisissituatie.

De verhouding van het aantal inlopers in Rotterdam versus het aantal mensen die via verwijzing binnenkomen is ongeveer 80:20. In 2024 waren er in Rotterdam 99 inlopers. 1.3 De multidisciplinaire samenwerking binnen het Filomena-concept zorgt voor snellere, passende ondersteuning door één gezamenlijk plan Filomena Hart van Brabant werkt met professionals die een multidisciplinair team vormen. Zij zijn afkomstig van Veilig Thuis, Blauwe Maan, Sterk Huis en/of Toegang Tilburg (team Coördinatie en Veiligheid) en werken nauw samen met politie, GGD en ETZ (zie afbeelding). Zij bundelen hun expertises om te komen tot één plan samen met het slachtoffer of pleger en zorgen tegelijkertijd voor een warme overdracht naar een van de moederorganisaties. Filomena staat voor multidisciplinaire netwerksamenwerking. Het moet conform het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming onderdeel zijn van de multi disciplinaire aanpak van huishoudens met complexe problemen. Filomena is een plek, net zoals bijvoorbeeld het wijkteam dat is, waar huishoudens terecht kunnen en van waaruit de multi disciplinaire aanpak start tussen zorg en veiligheid, zoals dat in het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming reeds wordt georganiseerd.

1

Dit correspondeert met het onderzoek wat Verwey jonker in 2023 gedaan heeft naar laagdrempelige hulp voor slachtoffers en plegers van geweld in afhankelijkheidsrelaties.

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena

3

1.4 Buiten kantoortijden is er reeds een crisisaanpak georganiseerd Filomena is gedurende kantoortijden bereikbaar. In de avonduren, nacht en weekenden wordt gebruik gemaakt van crisisdiensten van de politie, Veilig Thuis Midden Brabant en het Crisis Interventie Team. Een slachtoffer kan buiten kantoortijden altijd contact opnemen met één van deze organisaties. Zij zorgen dan gezamenlijk voor de benodigde zorg en ondersteuning en een opvangplek als dat nodig is. Sterk Huis heeft crisisbedden beschikbaar en als die vol zijn, wordt in de regio gezocht naar een ander bed. 1.5 De naam Filomena heeft geen associatie met de ernst van de problematiek waardoor de toegankelijkheid wordt versterkt. We willen graag de naam Filomena gebruiken. De neutrale naam Filomena zorgt voor veel minder weerstand dan bijvoorbeeld Veilig Thuis. We streven naar een regionale functie voor Filomena Hart van Brabant. De vraag is in hoeverre het inloop- en steunpunt een aantrekkingskracht heeft op slachtoffers/plegers buiten Tilburg. Dat wordt gemonitord zodat we, afhankelijk van de bevindingen, met regiogemeenten samenwerkings- en financiële afspraken kunnen maken. Mogelijk kunnen we ook satellietlocaties (in de stad en regio) openen voor slachtoffers en plegers. De naam Filomena wordt nu gebruikt in Rotterdam en Groningen.

Amsterdam is bezig met het organiseren van een Filomena en ook andere regio's zijn geïnteresseerd. Het is logisch om bij die landelijke naam aan te sluiten. 2.1 In de opstartperiode wordt gebruikt om praktijkervaring te doen met dit voor Tilburg en regio nieuwe concept. We starten medio 2025 met Filomena Hart van Brabant. De opstartperiode loopt tot eind 2026. Met de begroting van 2027 komen we op basis van de evaluatie met een structurele financieringsvraag. De kosten voor een Filomena Hart van Brabant bedragen naar schatting ca € 0,4 mln per jaar. Een 24/7 inloopvoorziening is 3 tot 4 keer duurder.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven In bijlage 2 treft u de afwegingsmatrix aan waarin wij de verschillende scenario’s uit het onderzoeksrapport ten opzichte van elkaar hebben gewogen.

Niet beïnvloedbare risico’s Wij voorzien geen niet beïnvloedbare risico's.

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena

4

Kosten en dekking De geprognosticeerde kosten zijn: Kosten overzicht scenario 2 (per jaar) Locatie Stadswinkel Personeel Casemanagement 1,5 fte + GW Ervaringsdeskundigen 0,22 fte Receptie 0,22 fte (Programma)management 0,2 fte Training, deskundigheid

€ 200.000 € 20.000 € 20.000 € 40.000 € 10.000

Forensische zorg (verpleegkundige en arts) Politie Locatiekosten Communicatie Onvoorzien 10%

€ 30.000 € 10.000 PM € 50.000 € 30.000

Totaal

€ 410.000

Dekking van de kosten van in totaal € 615.000,- over de periode 1 juli 2025 tot 1 januari 2027 uit de Investeringsreserve Sociaal Domein, vanwege het innovatieve karakter van Filomena voor de regio Hart van Brabant. Met Filomena trachten we slachtoffers en plegers sneller ondersteuning te bieden door op maat specifieke expertise in te zetten. Door deze nieuwe laagdrempelige aanpak en manier van multidisciplinair samenwerken is de verwachting zowel op korte als lange termijn impact te hebben. Met als verwacht resultaat passende ondersteuning aan slachtoffers en daders en minder dure zorg- en begeleidingskosten. Indien over dit voorstel positief wordt besloten, resteert er in de Investeringsreserve Sociaal Domein nog een bedrag van € 500.000,-. Op basis van de eerste bevindingen zal een eventuele structurele borging betrokken worden bij de integrale afweging van de programmabegroting 2027 in het volgende bestuursakkoord.

Uitvoering We hebben een projectleider aangesteld die de opdracht heeft om Filomena Hart van Brabant medio 2025 te openen. Het project loopt tot het najaar 2025. De governance van Filomena moet de komende periode uitgewerkt worden, zodat vanaf de start de aansturing duidelijk is. Voor de governance richten we ons op de goede voorbeelden uit Rotterdam en Groningen. De Stadswinkel heeft onze voorkeur als locatie. Met de Stadswinkel wordt onder meer nog bepaald hoe de huidige klantstromen kunnen worden gecombineerd met een laagdrempelige inloopfunctie voor slachtoffers en plegers huiselijk geweld gedurende twee dagdelen per week en welke deskundigheidsbevordering er nodig is voor aanwezig personeel. We starten medio 2025 met een basisformatie van professionals en uitvoeringsdeskundigen. Gedurende 2025 blijkt welke formatie er nodig zal zijn en in hoeverre er een beroep wordt gedaan op forensische expertise, politie en de verbinding met het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ). Wij gaan starten met de kwalitatieve en kwantitatieve monitoring. Begin januari 2025 is hier reeds een eerste voorschot op genomen doordat we een inwonersonderzoek zijn gestart over het thema huiselijk geweld en kindermishandeling.

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena

5

Participatie Aan het onderzoek hebben zowel ervaringsdeskundigen als organisaties meegewerkt. We hebben zes ervaringsdeskundigen gesproken en hun input is meegenomen in het onderzoek en voorstel. Daarnaast zijn Veilig Thuis Midden Brabant, Toegang Tilburg, GGD Hart voor Brabant, Blauwe Maan, Sterk Huis, ETZ, Filomena Rotterdam Rijnmond en politie betrokken geweest. In de komende periode werkt het projectteam samen met bovenstaande partners en binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming vaan de realisatie van het Centrum Huiselijk Geweld.

Communicatie Wij hebben voor alle scenario’s een ruim budget voor communicatie begroot. Communicatie is van groot belang om Filomena tot een succes te maken. Vanuit de voorbeelden van Filomena Rotterdam Rijnmond en Groningen gaat de projectleider met het projectteam aan de slag met een communicatieplan.

Evaluatie Wij evalueren Filomena Hart van Brabant in het voorjaar van 2026. Deze evaluatie zal de basis vormen voor de wijze van voortzetting van Filomena.

Bijlagen 1. 2.

Onderzoeksrapport scenario’s Centrum Huiselijk Geweld naar aanleiding van het voorbeeld van Filomena Rotterdam Rijnmond Afwegingsmatrix gewogen alternatieven

Ter inzage gelegde stukken Geen

Tilburg, 28 januari 2025 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

Raadsvoorstel Centrum Huiselijk Geweld - Filomena

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1. 2.

Filomena Hart van Brabant te openen met een inloopfunctie gedurende twee dagdelen per week, steunen hulpfunctie tijdens kantooruren en samenwerking met Veilig Thuis Midden Brabant, politie en Crisis Interventie Team buiten de kantooruren. de kosten voor de periode 1 juli 2025 tot 1 januari 2027 van € 615.000 te dekken uit de investeringsreserve sociaal domein en op basis van de evaluatie bij de begroting 2027 te komen met een voorstel voor structurele dekking.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 07-04-2025 de griffier, ValidSigned door Noor Kanters op 08-04-2025

In overeenstemming met het ondertekeningsmandaat raadsstukken worden raadsbesluiten alleen door de griffier ondertekend.

6