Raadsvoorstel bindend adviesrecht BOPA Kalverstraat 48

Voorblad Raadsvoorstel bindend adviesrecht BOPA Kalverstraat 48 Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

1 juli 2025, nr. 43 wethouder Grashoff Betrokken portefeuillehouder: wethouder Van der Pol Ruimte - Dienstverlening A. Dunlop

Samenvatting TenneT TSO B.V. (hierna Tennet) heeft een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor het uitbreiden van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat 48 te Tilburg. Deze aanvraag omgevingsvergunning past niet binnen het omgevingsplan. TenneT en Enexis netbeheer b.v. breiden gezamenlijk het hoogspanningsstation uit. De ruimtelijke procedure hiervoor loopt gefaseerd. De raad heeft op 1 juli 2024 gevallen aangewezen waarvoor de raad een bindend advies dient uit te brengen ten aanzien van afwijking van het omgevingsplan. Het uitbreiden van het hoogspanningsstation valt onder het uitbreiden van een bedrijf in milieucategorie 3.1 of hoger (zie Vergadering Raadsvergadering 01-07-2024 Gemeente Tilburg en Gemeenteblad 2024, 328437 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen). Op grond van de in het voorstel opgenomen argumenten wordt er daarom aan de raad gevraagd om positief advies uit te brengen over de aanvraag omgevingsvergunning voor het uitbreiden van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat 48 te Tilburg.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor om positief te adviseren over de aanvraag omgevingsvergunning voor het uitbreiden van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat 48 te Tilburg.

Raadsvoorstel adviesrecht hoogspanningsstation Tilburg Noord

1

Raadsvoorstel bindend adviesrecht BOPA Kalverstraat 48 Aanleiding Enexis en TenneT werken samen aan het vernieuwen en uitbreiden van het bestaande 150kV hoogspanningsstation aan de Kalverstraat. Dit is noodzakelijk omdat het einde van de technische levensduur van het station nadert en omdat het nodig is om de toenemende vraag en het toenemende aanbod aan elektriciteit op te vangen en hiermee het netwerk klaar te maken voor de toekomst. Tennet is hierin verantwoordelijk voor het hoogspanningsnet en Enexis beheert het laag- en middenspanningsnet. Het station wordt via ondergrondse kabels verbonden met het nieuwe 380kV-hoogspanningsstation Tilburg en de nieuw aangelegde ondergrondse hoogspanningsverbinding Tilburg Noord-Best. Als die verbinding klaar is kunnen de hoogspanningsmasten op het tracé naar Best worden verwijderd. Ten behoeve van de uitbreiding is ook een landschappelijke inpassing opgesteld. Speciale aandacht is daarbij verleend aan de inpassing van de openbare ruimte tussen het station en de huizen aan de Sibeliusstraat, omdat deze in de huidige en toekomstige situatie dicht op het station staan. Zie bijlage 1 voor de ingediende aanvraag met relevante bijlagen.

Beoogd effect Het instandhouden van de leveringszekerheid van elektriciteit en een cruciale bijdrage leveren aan het verminderen van netcongestie.

Voorstel Positief adviseren, op grond van artikel 16.15a van de Omgevingswet, over de aanvraag omgevingsvergunning voor het uitbreiden van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat 48 te Tilburg.

Argumenten 1.1. De renovatie en uitbreiding is noodzakelijk vanuit meerdere perspectieven Het huidige hoogspanningsstation is gedateerd en nadert het einde van de levensduur. Ook is er sprake van een steeds grotere vraag naar elektriciteit en is er sprake van netcongestie. Om beide problemen aan te pakken moet het huidige hoogspanningsstation worden gemoderniseerd en moet het station worden uitgebreid. De uitbreiding is een essentiële schakel om netcongestie in Tilburg tegen te gaan. De ontwikkeling past ook binnen het landelijke actieprogramma netcongestie waarin wordt gestreefd om de problemen inzake netcongestie gezamenlijk aan te pakken. Zie bijlage 1 voor een nadere toelichting en beschrijving van het plan. 1.2. Uitbreiding aan de oostzijde is de enige mogelijke uitvoering In het kader van het traject is gekeken of de uitbreiding ook op een andere plek kan. Zowel in de regio als op een andere plek rond het bestaande hoogspanningsstation. Uitbreiding naar het zuiden en westen van het bestaande hoogspanningsstation is niet mogelijk vanwege de daar aanwezige bebouwing. De uitbreiding van het hoogspanningsstation haaks aanleggen (verspringen naar het noorden) of het hele hoogspanningsstation naar het noorden verplaatsen of spiegelen is veiligheidstechnisch onwenselijk. Een hoogspanningsstation moet worden opgebouwd in rechte lijnen en hierop haakse lijnen, de velden.

Voor de bedrijfsvoering, het uitvoeren van onderhoud en het verhelpen van storingen, moet in één oogopslag kunnen worden gezien welke velden met elkaar zijn gekoppeld. De belangrijkste reden om een hoogspanningsstation in rechte en haakse lijnen op te bouwen is overzicht creëren en daarmee menselijke fouten tot een minimum te beperken. Veiligheid en leveringszekerheid staan hoog in het vaandel.

Raadsvoorstel adviesrecht hoogspanningsstation Tilburg Noord

2

Een alternatieve oplossing weegt planning- en kostentechnisch niet op tegen de urgentie van het oplossen vanetcongestie en het voordeel van de al aanwezige bouwmogelijkheden (vanuit publiek- en privaatrecht). De impact van het verplaatsen van de enorme hoeveelheid bestaande boven- en ondergrondse infrastructuur is groot, raakt veel andere perceeleigenaren en zorgt voor aanzienlijke vertraging en een aanzienlijke toename van kosten. Iedere andere oplossing leidt tot een vertraging van ten minste meerdere jaren. Zie ook de toelichting op nut en noodzaak en locatiekeuze in bijlage 2. 1.3. Er is gemotiveerd dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties Door aanvrager is een motivering opgesteld waarmee in voldoende mate is aangetoond dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Hierin is ook aangetoond dat het plan pas in het vigerend beleid en wet- en regelgeving. Specifiek is gekeken naar volksgezondheid in relatie tot magneetvelden. Want één van de doelen van de Omgevingswet is een gezonde fysieke leefomgeving (art. 1.3 Ow).Wanneer stroom door een geleider loopt ontstaat er een electomagnetisch veld (EMV). Hiervan is sprake bij boven- en ondergrondse hoogspanningslijnen, hoogspanningsstations en transformatorhuisjes.

Magneetvelden kunnen acute, direct optredende effecten hebben bij een sterkte van 100 mT (microTesla) of hoger. Ook zijn er aanwijzingen op gezondheidseffecten bij langdurige blootstelling aan 0,4 mT of hoger. Er is een statistisch verband aangetoond dat kinderen in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen een geringe verhoogde kans lopen op leukemie. Er is echter vooralsnog geen sprake van een causaal of oorzakelijk verband. Met andere woorden, het is niet bekend wat de oorzaak is van de extra leukemiegevallen. Ook zijn er aanwijzingen dat kinderen in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen een geringe verhoogde kans lopen op hersentumoren en ook bij volwassenen zijn er aanwijzingen voor een verband tussen een blootstelling aan magneetvelden en een verhoogd risico op leukemie. Er is nog veel onbekend over de (langdurige) blootstelling aan magneetvelden tussen 0,4 en 100 mT. Daarom is er door het Rijk gekozen voor een voorzorgbeleid[1]. Hierin wordt aangegeven om voor bovengrondse hoogspanningslijnen zo mogelijk afstand te houden tot bestemmingen waarin mensen langdurig verblijven. Deze afstandsgrens wordt gelegd op 0,4mT. Binnen deze zone moet er extra afgewogen worden of een gevoelige functie is toegestaan.

Voor overige netcomponenten, zoals hoogspanningsstations, adviseert het Rijk om geen specifieke afstanden tot bestemmingen waarin mensen langdurig verblijven te berekenen, maar om proportionele bronmaatregelen[2] te treffen. Alle netbeheerders hebben aangegeven deze proportionele bronmaatregelen uit te voeren. Over de logica van een voorzorgadvies: het mogelijke risico is te hoog om niets te doen, maar omdat het risico onzeker is (geen oorzakelijk verband vastgesteld) is er gekozen voor voorzorg. Voorzorg betekent niet dat ten allen tijde moet worden voorkomen dat mensen worden blootgesteld, maar wel dat er zorgvuldig moet worden gehandeld, afgewogen en gecommuniceerd. Op verzoek van de gemeente is door de aanvrager een studie gedaan naar de gevolgen van de ontwikkeling voor de blootstelling van het magneetveld op gevoelige functies in de omgeving. Hieruit blijkt dat de zone rondom het hoogspanningsstation waarbinnen er sprake kan zijn van blootstelling aan het magneetveld van meer dan 0,4 mT groter zal worden. Zie bijlage 3 voor het rapport met daarin de rekenmethodiek en afbeeldingen met zones. Er is hierbij ‘worst-case’ gerekend met de maximale capaciteit van het station. Deze maximum capaciteit wordt, gezien de aangeleverde informatie, vanwege veiligheidseisen en redundantie in de systemen feitelijk nooit gehaald.

Buiten de piekuren, waar het elektriciteitssysteem te allen tijde op ontworpen móet zijn, is de gemiddelde belasting van het elektriciteitsnet in Tilburg en omgeving zo’n 20-30% van de maximale capaciteit.

Raadsvoorstel adviesrecht hoogspanningsstation Tilburg Noord

3

In onderhavig geval wordt een bestaand hoogspanningsstation uitgebreid. Ook zal een bestaande bovengrondse leiding (van Tilburg noord naar Best) worden verwijderd en vervangen door een ondergrondse leiding. Deze ondergrondse leiding heeft een kleinere magneetveldzone dan een bovengrondse leiding. Zie bijlage 3 voor een tekening met daarop weergegeven de bovengrondse leiding en de ondergrondse leiding. Het is aan het bevoegd gezag om een afweging te maken inzake de toepassing van het voorzorgbeginsel. In dit specifieke geval vindt enerzijds een uitbreiding van het magneetveld plaats bij het hoogspanningsstation. Een uitbreiding die noodzakelijk is voor de aanpak van netcongestie en leveringszekerheid. Anderzijds zal, vanwege het ondergronds maken van de bestaande lijn van het station naar Best een significant aantal bestaande woningen juist buiten een EMV zone komen te liggen. Dit omdat de bestaande bovengrondse leiding wordt verwijderd. Er zullen ongeveer 13 grondgebonden woningen bij komen in de EMV zone. Maar door het verwijderen van de leiding zullen ongeveer 180 grondgebonden woningen binnen de gemeentegrens van Tilburg juist buiten de EMV zone van de huidige bovengrondse leiding komen te liggen. Zie de EMV studie in bijlage 3 voor aanvullende informatie. Ook is een andere realisatie van het station niet mogelijk. Zie hiervoor argument 1.2.

Gelet op het voorgaande en vanwege de noodzaak om netcongestie aan te pakken en urgente problemen op het stroomnet te voorkomen vinden wij dat sprake is van evenwichtige toedeling van functies aan locaties zoals hierboven beschreven en is medewerking aan deze aanvraag mogelijk. [1]

Voorzorgbeleid voor magneetvelden bij elektriciteitsvoorzieningen, ministerie van Economische Zaken en Klimaat, kenmerk DGKE-DRE / 26746813, d.d. 21 april 2023 [2] Staatscourant 2023, 20395 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen 1.4. Het plan past in het gebiedsperspectief Noord Op 16 december 2024 heeft uw gemeenteraad ingestemd met de toekomstvisie voor de wijk met het gebiedsperspectief. In dit plan zijn diverse plannen meegenomen, waaronder ook de uitbreiding van het hoogspanningsstation. Hiermee is het plan passend binnen het toekomstperspectief dat u recent voor dit gebied heeft vastgesteld. 1.5. Ook onze eigen ambities zijn afhankelijk van deze uitbreiding. De gemeente Tilburg, maar ook ons omliggende gemeenten hebben diverse ruimtelijke ontwikkelingen die we de komende jaren willen realiseren en faciliteren in de directe en indirecte omgeving van dit hoogspanningsstation. Al deze nieuwe projecten doen een beroep op de nu al beperkte netcapaciteit. Een goed voorbeeld hiervan is de woningbouwopgave die is opgenomen in het gebiedsperspectief Noord. En de verduurzaming van woningen en bedrijven in de omgeving. Door in te stemmen met dit voorstel kan zo snel mogelijk de netcongestie rondom dit station worden opgelost en wordt verdere vertraging van diverse projecten voorkomen. En is er meer ruimte naar de toekomst.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven 1.1. Weigering van een positief advies betekent dat de leveringszekerheid van elektriciteit onder druk komt. Als de raad negatief adviseert moet de aanvraag worden geweigerd. Aanvrager geeft aan dat het dat een gegeven is dat de leveringszekerheid voor bestaande aansluitingen van elektriciteit in de nabije toekomst onder druk komt te staan en dat nieuwe klanten niet meer aangesloten kunnen worden op het net. 1.2. De aanvraag kan mogelijk om andere redenen geen doorgang vinden Uw besluit betreft enkel de inpasbaarheid van deze functie op deze locatie. Door aanvrager is onderbouwd dat er wordt voldaan aan overige regelgeving (zoals stikstofregels etc), echter of de onderbouwing akkoord is wordt nog getoetst. Vanwege de noodzaak om netcongestie voortvarend aan te pakken is ervoor gekozen om onderhavig besluit, zo spoedig mogelijk aan uw raad voor te leggen. Zodat de toetsing van de onderbouwing parallel loopt aan de besluitvorming door uw raad.

Raadsvoorstel adviesrecht hoogspanningsstation Tilburg Noord

4

Niet beïnvloedbare risico’s Niet van toepassing

Kosten en dekking De kosten van deze procedure worden gedekt door de leges die in rekening zijn gebracht bij de aanvraag omgevingsvergunning.

Uitvoering Indien de raad positief adviseert en aan de overige vereisten (zie kanttekening 1.2) wordt voldaan zal het college de omgevingsvergunning verlenen. De vergunning wordt vervolgens gedurende zes weken ter inzage gelegd. Dit wordt op de gebruikelijke wijze bekend gemaakt via www.overheid.nl. Belanghebbenden kunnen bezwaar maken tegen de verleende vergunning. Onderhavige aanvraag betreft enkel de planologische toestemming om het station uit te breiden. In de planologische fase wordt getoetst of het plan voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Aanvrager heeft ook aanvragen ingediend voor de daadwerkelijke technische bouwactiviteiten. Deze worden getoetst aan de landelijke en gemeentelijke bouwtechnische regels. Deze aanvragen kunnen pas verleend worden als onderhavige vergunning is verleend en in werking getreden. Op deze technische vergunningen is geen adviesrecht van toepassing. Dit omdat zij passen binnen onderhavige planologische vergunning.

Participatie Participatie is een belangrijke pijler van de Omgevingswet. De richtlijn Omgevingsdialoog geeft aan in welke mate de omgeving betrokken wordt bij het initiatief. Om de omwonenden te informeren is een omgevingsdialoog opgestart. Op meerdere momenten zijn er bewonersbijeenkomsten georganiseerd. Op deze bijeenkomsten is het plan toegelicht en is de landschappelijke inpassing besproken en waar mogelijk is gekeken hoe het plan aangepast kan worden. Zie bijlage 4 voor het verslag van deze bijeenkomsten en de verdere informatievoorziening naar omwonenden.

Communicatie In de directe omgeving van de locatie wordt een bewonersbrief verspreid. Hierin worden omwonenden gewezen op hun inspreekrecht bij de informatiebijeenkomst van de raad. De vergunning wordt gepubliceerd via www.overheid.nl.

Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen 1.

2. 3. 4.

A Motivering uitbreiding hoogspanningsstation B Landschapsplan C Kwaliteitsverbetering landschap Notitie nut en noodzaak en locatiekeuze Tilburg Noord Magneetveldstudie Verslag omgevingsdialoog

Raadsvoorstel adviesrecht hoogspanningsstation Tilburg Noord

5

Ter inzage gelegde stukken Aanvraag omgevingsvergunning en het rapport motivering ETFAL.

Tilburg, 1 juli 2025 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

Raadsvoorstel adviesrecht hoogspanningsstation Tilburg Noord

6

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit Positief te adviseren, op grond van artikel 16.15a van de Omgevingswet, over de aanvraag omgevingsvergunning voor het uitbreiden van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat 48 te Tilburg.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

15-09-2025

de griffier, ValidSigned door Noor Kanters op 17-09-2025

In overeenstemming met het ondertekeningsmandaat raadsstukken worden raadsbesluiten alleen door de griffier ondertekend.