Raadsvoorstel beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning 2025

Voorblad Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

11 maart 2025, nr. 31 Wethouder Kok Sociaal S. Boland

Betrokken portefeuillehouder: Kostermans

Samenvatting Tilburg wil een inclusieve stad zijn waar iedereen mee kan doen en goede zorg en ondersteuning krijgt. Dit is verwoord in de reeds door u vastgestelde kadernota's ‘Bieden van passende ondersteuning’ en ‘Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg’ , daarop gebaseerde beleidsnota’s én regionale uitgangspunten en strategieën van de regionale inkoop Wmo. Daarin ontbreekt echter de context van schaarste, waardoor we keuzes moeten maken, en het gedachtengoed van positieve gezondheid als kern van de Tilburgse aanpak, die richting kan geven aan deze keuzes. Deze elementen zijn in deze beleidsnota samengevoegd. De beleidsnota geeft daardoor richting aan onze inzet op het versterken van de veerkracht van inwoners, de gemeenschapskracht in stad en dorpen, en de organisatiekracht van instellingen in onze gemeente. In de nota zijn aandachtspunten verwerkt die uw raad tijdens een koffiekamergesprek op 2 december 2024 heeft aangegeven, zoals het belang van de ondersteuning van mantelzorgers en de noodzaak om maatwerk in te blijven zetten als dat nodig is. De Sociale Raad Tilburg (SRT) heeft advies uitgebracht over de inhoud van de nota. In de huidige bestuursperiode hebben wij u de toezegging gedaan om een beleidsnota Wmo op te stellen. De besprekingen rond hulp bij het huishouden hebben ons aanleiding gegeven om deze beleidsnota snel in bestuurlijke besluitvorming te brengen.

Wij stellen voor de beleidsnota vast te stellen.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor: 1. om de Beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning 2025 vast te stellen, die richting biedt bij het maken van keuzes in de toekomst: a. Die nodig zijn om inwoners blijvend te ondersteunen bij schaarste aan middelen en menskracht. b. Waarbij we enkele belemmerende veronderstellingen doorbreken. c. Waarbij we uitgaan van mogelijkheden van inwoners vanuit de brede blik van positieve gezondheid. d. Waarbij we inzetten op de veerkracht, gemeenschapskracht, organisatiekracht. 2. kennis te nemen van het advies van de Sociale Raad Tilburg en de bestuurlijke reactie hierop.

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 - def

1

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 Aanleiding In de huidige bestuursperiode hebben wij u de toezegging gedaan om een beleidsnota Wmo op te stellen. De besprekingen rond hulp bij het huishouden hebben ons aanleiding gegeven om deze beleidsnota snel in bestuurlijke besluitvorming te brengen. Onze missie – wat we willen bereiken - is duidelijk en onveranderd. We willen een stad zijn waar iedereen mee kan doen en erbij hoort. Tilburg moet van en voor iedereen zijn. Inwoners die dat nodig hebben kunnen, nu en in de toekomst, rekenen op goede zorg en ondersteuning. Dit is verwoord in de reeds door u vastgestelde kadernota's ‘Bieden van passende ondersteuning’ en ‘Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg’ , daarop gebaseerde beleidsnota’s én regionale uitgangspunten en strategieën van de regionale inkoop Wmo. De huidige context – die van schaarste – ontbreekt hier nog in. Door dubbele vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt groeit de vraag naar zorg en ondersteuning, terwijl de middelen en het personeel afnemen. Zorg en ondersteuning worden steeds schaarser. Dit zet de toegankelijkheid en kwaliteit onder druk. Dit geldt voor maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en medische zorg. De krapte op de arbeidsmarkt vraagt om optimaliseren van professionele capaciteit en zoeken naar andere oplossingen, zowel door onszelf als door het Rijk.

Wat ook ontbreekt is het gedachtengoed van positieve gezondheid als kern van de Tilburgse aanpak. De brede blik van positieve gezondheid benadrukt het vermogen van mensen om zich aan te passen en de regie te voeren over hun eigen leven. Het helpt ons verder te kijken dan beperkingen van mensen en geeft richting aan onze ondersteuning. Deze elementen zijn in de beleidsnota uitgewerkt. Daarmee geeft de beleidsnota richting aan de opgaven waar we voor staan; het versterken van de veerkracht van onze inwoners, de gemeenschapskracht in onze stad en dorpen en de organisatiekracht van de gemeentelijke organisatie en die van de organisaties die zich inzetten voor onze inwoners. Door vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid te handelen, kunnen we onze inwoners beter uitrusten om zelf oplossingen te vinden. In de beleidsnota zijn de aandachtspunten meegenomen die u heeft aangegeven tijdens een koffiekamergesprek op 2 december 2024, zoals het belang van de ondersteuning van mantelzorgers en de noodzaak om maatwerk in te blijven zetten als dat nodig is. De Sociale Raad Tilburg (SRT) heeft advies uitgebracht bij de inhoud van deze beleidsnota. Dit advies en de bestuurlijke reactie op het advies, zijn als bijlagen bij het raadsvoorstel gevoegd.

Beoogd effect In het bestuursakkoord ‘Meer voor elkaar, 2022-2026’ geven we aan dat we er meer voor elkaar willen zijn en dat iedereen gelijke kansen verdient om te zorgen dat er geen tweedeling in de samenleving ontstaat tussen de minder- en beterbedeelden. We zetten ons in voor een Tilburg waar we goed voor elkaar zorgen. De beleidsnota creëert overzicht en maakt het mogelijk voor uw raad om samenhangende keuzes te maken die in dienst staan van de doelstellingen uit het bestuursakkoord.

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 - def

2

Voorstel 1.

2.

De Beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning 2025 vaststellen die richting biedt bij het maken van keuzes in de toekomst: a. Die nodig zijn om inwoners blijvend te ondersteunen bij schaarste aan middelen en menskracht. b. Waarbij we enkele belemmerende veronderstellingen doorbreken. c. Waarbij we uitgaan van mogelijkheden van inwoners vanuit de brede blik van positieve gezondheid. d. Waarbij we inzetten op de veerkracht, gemeenschapskracht, organisatiekracht. Kennisnemen van het advies van de Sociale Raad Tilburg en de bestuurlijke reactie hierop.

Argumenten 1.1 De beleidsnota geeft richting aan de toekomstige keuzes inzake de Tilburgse Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wmo is een algemene wet die overal in Nederland toegepast wordt. In ons Tilburgs beleid kunnen we sturen op de aanpak en inrichting van de Wmo. Hoe we dat doen, is vastgelegd in de reeds door u vastgestelde kadernota's ‘Bieden van passende ondersteuning’ en ‘Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg’ , daarop gebaseerde beleidsnota’s én regionale uitgangspunten en strategieën van de regionale inkoop Wmo. De beleidsnota Wmo 2025 bundelt deze uitgangspunten en voegt hieraan enkele elementen toe. Hierdoor beschikken we over één document dat richting geeft bij het maken van keuzes waarvoor de raad staat. Denk hierbij dus bijvoorbeeld aan het visietraject hulp bij het huishouden dat we dit jaar ingaan. 1.2 Het is belangrijk om enkele veronderstellingen over ondersteuning te doorbreken Om in de toekomst zorg en ondersteuning te garanderen, is het noodzakelijk dat we enkele veronderstellingen in de maatschappelijke ondersteuning doorbreken. Dit denken domineert het sociaal domein en mist belangrijke nuances. De vernieuwing in aanpak zit hem niet in grootschalige ideeën. Het gaat over het loslaten van het ‘oude denken’ en samenhang brengen in dingen die ons verder kunnen helpen.

Deze veronderstellingen zijn aan de beleidsnota toegevoegd, omdat ze van invloed zijn op beleidskeuzes en nog niet eerder geëxpliciteerd zijn in al vastgestelde beleidsnota’s of kadernota’s. De veronderstellingen zijn: 1. Ondersteuning lost alle problemen op. Als er een probleem is willen we graag dat dit zo snel mogelijk wordt opgelost. Het effect van ondersteuning op een losstaand probleem wordt daarbij overschat. Dat inwoners steun ervaren in hun eigen omgeving, een maatschappelijke rol hebben en onderdeel uitmaken van een gemeenschap is belangrijker. 2. Mensen vragen altijd om de juiste ondersteuning. We gaan ervan uit dat alle inwoners aan kunnen geven wat hun problemen zijn en waarop ze ondersteuning willen. Dat ligt genuanceerder; we zien dat het voor inwoners niet altijd even makkelijk is om hun problemen onder ogen te zien en de verstandigste oplossing te kiezen. Daarom willen we naast mensen staan en samen naar oplossingen zoeken. Door niet de eerste impuls te volgen maar samen te kijken naar wat er nodig is kom je tot betere duurzame oplossingen. 3. Inwoners hebben recht op (individuele) zorg. Inwoners hebben recht op zorg voor hun gezondheid, maar er zijn beperkingen aan dit recht. Het betekent vooral dat er preventieve maatregelen en toegankelijke voorzieningen moet zijn voor inwoners die het nodig hebben.

Als die er niet genoeg zijn, kan de gemeente besluiten om individuele ondersteuning te bieden aan mensen die dat nodig hebben. De wet zegt echter niet precies hoe deze hulp eruit moet zien. 1.3 Het gedachtengoed van positieve gezondheid draagt bij aan beter passende ondersteuning van de inwoners De Wet maatschappelijke ondersteuning ondersteunt inwoners bij hun zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Onze gemeente heeft in de beleidsnota ‘Positieve gezondheid’ en Agenda Sociaal 013 de brede kijk van positieve gezondheid omarmd en past dit al toe. Nu wordt het de kern van onze Tilburgse aanpak. Positieve gezondheid helpt ons bij het maken van flexibel beleid, biedt ruimte voor maatwerk en dient als

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 - def

3

inspirerend kader om burgers en professionals te betrekken. Door deze benadering kunnen we in een context van schaarste effectievere en duurzamere zorg bieden. 1.4 We hebben drie pijlers geformuleerd die de samenhang van de Tilburgse aanpak laten zien. De afgelopen jaren hebben we in Tilburg samen met maatschappelijke partners en inwoners een koers uitgezet voor de transformatie van het sociaal domein. Onze Tilburgse aanpak is vastgelegd in de kadernota's ‘Bieden van passende ondersteuning’ en ‘Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg’, vier kader nota’s, uitgewerkt in beleidsnota’s en strategische allianties. In de recent vastgestelde Woonzorgvisie en de daarbij horende lokale Tilburgse paragraaf hebben we aangegeven dat we uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid en de mogelijkheden van onze inwoners. Dit betekent dat inwoners zelf regie voeren op hun welzijn, gezondheid en wonen. We bieden ondersteuning aan de groep die dit het hardst nodig heeft. Bij de start van de huidige collegeperiode (2022 –2026) hebben we vastgesteld dat ‘het huis stáát’. Onze missie – wat we willen bereiken - is duidelijk en onveranderd. We willen een stad zijn waar iedereen mee kan doen en erbij hoort. Tilburg moet van en voor iedereen zijn. Inwoners die dat nodig hebben kunnen, nu en in de toekomst, rekenen op goede zorg en ondersteuning.

Om de samenhang in de Tilburgse aanpak vorm te geven, hebben we 3 pijlers geformuleerd die richting geven aan alle opgaven waar we voor staan. De kern gaat over het versterken van: 1. de veerkracht van onze inwoners. Veerkracht gaat om wat in het vermogen van de inwoner en diens omgeving ligt om zelf (of samen) tot verbetering en oplossingen te komen. Bijvoorbeeld bij stress en tegenslag of bij het omgaan met moeilijke situaties. Als iemand veerkrachtig is, kan dat helpen om problemen aan te pakken en oplossingen te vinden. We zien het als onze primaire opgave om inwoners te helpen om hun veerkracht te vergroten en hen in staat te stellen om op een gezonde manier met uitdagingen om te gaan. Dat doen we door inwoners te steunen in hun persoonlijke ontwikkeling en in te zetten op preventie. 2.

de gemeenschapskracht in onze stad en dorpen. Gemeenschapskracht gaat over de sterkte en samenhang van een gemeenschap en de manier waarop inwoners met elkaar samenleven, elkaar ondersteunen en met elkaar samenwerken. Wij stimuleren inwoners om van betekenis te kunnen zijn voor elkaar en netwerken op te bouwen. We zien de sociale basis als het middel om gemeenschapskracht te versterken. Wij geloven dat er veel kansen liggen om van betekenis te zijn voor elkaar waardoor je je gelukkiger voelt. Mensen zijn in principe vaak bereid iets voor elkaar te doen. Onze rol is om inwoners te stimuleren om netwerken te vormen met mensen die er voor elkaar willen zijn, op welke manier dan ook. Een kop koffie drinken. Meedoen met een club. Een praatje maken op straat. Betekenisvol zijn heeft vele vormen.

3.

de organisatiekracht van de gemeentelijke organisatie en die van de organisaties die zich inzetten voor onze inwoners. Organisatiekracht gaat over de manier waarop organisaties zorg en ondersteuning bieden. We hebben het dan over onze eigen organisatie, zoals de toegang, maar ook over organisaties die we subsidiëren of waar we ondersteuning inkopen, en over organisaties waar we mee samenwerken. Een voorbeeld van het versterken van organisatiekracht is ontwikkeling naar stevige lokale teams in de Toegang Tilburg. In een stevig lokaal team wordt er nog nauwer samengewerkt met specialistische hulp en de sociale basis. Een ander voorbeeld is de inzet op wijkgericht werken. We zien dat veel van onze partners zich wijkgericht hebben georganiseerd. Dat helpt in de samenwerking. Zo wordt bijvoorbeeld de samenwerking tussen de Toegang, Siem en ContourdeTwern steeds hechter. Het helpt daarbij ook dat deze partijen allemaal werken vanuit de uitgangspunten van positieve gezondheid.

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 - def

4

2.1 De Sociale Raad Tilburg heeft positief advies uitgebracht en stemt in met de beleidsnota. De Sociale Raad Tilburg heeft een advies uitgebracht op een eerdere versie van de beleidsnota. Dit advies is bijgevoegd. De Sociale Raad Tilburg staat positief ten opzichte van de beleidsnota. Enkele opmerkingen en adviezen zijn meegenomen in de eindversie. Andere zijn dat niet. In de beantwoording door het college op het uitgebrachte advies is te lezen wat met welk advies is gedaan.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven Een alternatief voor een lokale nota is een regionale nota. We werken namelijk nauw samen in de regio Hart van Brabant om inwoners passende kwalitatief goede en innovatieve hulp te bieden. Regionaal hebben we, in nauwe afstemming met uw raad, een inkoopproces doorlopen voor Wmo begeleiding, beschermd wonen en dagbesteding. Het lag daarom voor de hand om te kiezen voor een regionale beleidsnota. Het opstellen van zo’n nota vraagt echter om een uitgebreid en lang traject waar alle deelnemende gemeenten in de regio Hart van Brabant bij betrokken zijn. Bovendien vroeg uw raad om een document dat richting geeft bij het maken van keuzes zoals bij het visietraject ‘hulp bij het huishouden’. Omdat we dat onderdeel niet regionaal inkopen, hebben we gekozen voor een lokale, Tilburgse nota.

Niet beïnvloedbare risico’s Wij voorzien geen niet ‘beïnvloedbare risico’s’.

Kosten en dekking Voor zover er sprake is van uitvoeringskosten dekken we die binnen de bestaande uitvoering van kader- en beleidsnota’s die in deze beleidsnota Wmo worden gebundeld. Met dit besluit zijn geen extra uitvoeringskosten gemoeid. In de begroting 2025 zijn de onderstaande budgetten opgenomen voor de Wmo. Begroting 2025 Wmo begeleiding, beschermd wonen, dagopvang, ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding Wmo hulp bij het huishouden, woningaanpassingen, hulpmiddelen, vraagafhankelijk vervoer

Ca € 80 mln. Ca € 42 mln.

Uitvoering In de beleidsnota Wmo 2025 bouwen we voort op onze Tilburgse aanpak zoals uitgewerkt in eerder vastgestelde stukken. Dit zijn niet alleen de kadernota's ‘Bieden van passende ondersteuning’ en ‘Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg’, maar ook de regionale inkoop strategieën en de (regionale) woonzorgvisie. De beleidsnota voegt hier enkele elementen aan toe. Dit geeft richting en versterkt de kern van de aanpak. De uitvoering past hierdoor binnen de bestaande en beschikbare capaciteit.

Participatie Uw raad heeft input geleverd tijdens een koffiekamergesprek op 2 december 2024. Deze input, zoals het belang van de ondersteuning van mantelzorgers en de noodzaak om maatwerk in te blijven zetten als dat nodig is, is in het beleidsplan verwerkt. Daarnaast was de SRT als adviesorgaan betrokken bij de opstartfase van dit beleidsplan. De SRT heeft ons geadviseerd op basis van een eindversie van het beleidsplan. Dit heeft geleid tot enkele verbeteringen. Welke dat zijn, staat in onze reactie op het advies.

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 - def

5

Communicatie Wij informeren uw raad over de voortgang van de kadernota's ‘Bieden van passende ondersteuning’ en ‘Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg’ en de stand van zaken van de regionale inkoop.

Evaluatie Op het moment dat de beleidsnota 2025 wordt herzien, zullen we de wijze waarop deze richting heeft gegeven aan keuzes in de Wmo evalueren, zodat we de uitgangspunten indien nodig kunnen bijstellen.

Bijlagen 1. 2. 3.

Beleidsnota Wmo 2025 Advies Sociale Raad Tilburg Beantwoording college advies Sociale Raad Tilburg

Ter inzage gelegde stukken Geen.

Tilburg, 11 maart 2025 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

Raadsvoorstel Beleidsnota Wmo 2025 - def

6

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1.

De Beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning 2025 vast te stellen, die richting biedt bij het maken van keuzes in de toekomst: a. Die nodig zijn om inwoners blijvend te ondersteunen bij schaarste aan middelen en menskracht. b. Waarbij we enkele belemmerende veronderstellingen doorbreken. c. Waarbij we uitgaan van mogelijkheden van inwoners vanuit de brede blik van positieve gezondheid. d. Waarbij we inzetten op de veerkracht, gemeenschapskracht, organisatiekracht. 2. Kennis te nemen van het advies van de Sociale Raad Tilburg en de bestuurlijke reactie hierop.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

19-05-2025

de griffier, ValidSigned door Noor Kanters op 21-05-2025

In overeenstemming met het ondertekeningsmandaat raadsstukken worden raadsbesluiten alleen door de griffier ondertekend.