Raadsbrief tussenantwoord Motie Iedereen een (t)huis aanpak dak- en thuisloosheid intensiveren

Onderwerp Motie 51 Iedereen een (t)huis

Datum 10 september 2024

Portefeuillehouder Marcelle Hendrickx

Aan de leden van de gemeenteraad

Behandelend ambtenaar E. Schoenmakers Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg

Beste raadsleden, Via deze raadsbrief stellen we u op de hoogte over de stand van zaken van motie 51 Iedereen een (t)huis. In de afgelopen maanden hebben we hard gewerkt met de betrokken partijen om meer mensen een (t)huis te geven in onze regio. Het is een urgente, maar geen eenvoudige opgave. In deze brief geven we u graag een update van onze inspanningen en de uitdagingen waar we de komende tijd op inzetten en een financiële doorkijk die hiermee gepaard gaat. Update uitvoering motie Uw raad verzocht ons om (Dictum Motie 51) 1) De aanpak om dak- en thuisloosheid in de gemeente Tilburg waar nodig te intensiveren op basis van vernieuwde inzichten en resultaten van de ETHOS-telling 2) De gestelde prioritaire groepen uit te breiden met kinderen als ook (alleenstaande) vrouwen en hier het beleid en de acties op af te stemmen. 3) Binnen deze intensivering onderzoek te doen naar een volwaardige tussenvoorziening waar dak- en thuislozen zichzelf (en eventuele kinderen) kunnen douchen en verzorgen. 4) Binnen deze intensivering te onderzoeken hoe de kortdurende opvang via SMO Traverse voor kwetsbare arbeidsmigranten sneller uitgebreid kan worden dan wel te onderzoeken onder welke voorwaarden permanente opvang voor ‘niet-rechthebbenden’ te realiseren is.

5) Tevens te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een (verdere) uitbreiding van de opdracht van Stichting Barka bij het begeleiden van dak- en thuisloze arbeidsmigranten naar land van herkomst 6) Voorafgaand aan de begrotingsbehandeling 2025 met een voorstel naar de gemeenteraad te komen om de benodigde middelen voor uitvoering van het actieplan en eventuele intensiveringen meerjarig te borgen In de afgelopen maanden is hier intensief aan gewerkt. Hieronder geven wij puntsgewijs aan wat de stand van zaken is. Ad 1) Intensiveren op basis van vernieuwde inzichten en resultaten van de Ethostelling De uitkomsten van de Ethostelling worden in oktober aanstaande landelijk en regionaal gepresenteerd. Aan de hand van de cijfers en ontwikkelingen die hier naar voren komen, wordt regionaal besloten welke extra interventies nodig zijn, of om uitbreiding/ aanpassingen vragen. De verwachting is dat de eventuele extra kosten die hiermee gepaard gaan, passen binnen de begroting van 2025 en verder. De begroting wordt jaarlijks bijgesteld.

Afdeling Sociaal Bezoekadres Stadhuisplein 130

Ad 2) Gezinnen en (alleenstaande) vrouwen benoemen als prioritaire groepen en beleid en acties op afstemmen Binnen de huidige aanpak zijn gezinnen en (alleenstaande) vrouwen al een prioritaire groep waar we specifiek op inzetten. We zetten bijvoorbeeld extra in op gezinnen met de verschillende opvanghuizen van Traverse en een snelle doorstroom naar een woning. Daarnaast vangen we gezinnen in nood tijdelijk áltijd op. Als er geen plek is in de gezinshuizen, doen we dit in hotels en vakantiehuisjes. Uit een recente analyse over oorzaken van dakloosheid bij de toegenomen instroom van gezinnen, zien we dat er in het voorkomen van dakloosheid bijvoorbeeld bij huisuitzetting nog veel te winnen is wanneer er op tijd ondersteund wordt. Op dit moment worden bij Traverse voorbereidingen getroffen (o.a. met een reorganisatie) om vanaf 1 januari aanstaande meer capaciteit vrij te spelen om dakloosheid te voorkomen. Los daarvan wachten we de resultaten van de Ethostelling af en gaan we naar aanleiding van de cijfers in gesprek met ervaringsdeskundigen en partners in de stad over mogelijk extra maatregelen.

Ad 3) Onderzoek naar een volwaardige tussenvoorziening waar dak- en thuislozen zichzelf (en eventuele kinderen) kunnen douchen en verzorgen Vanaf april jongstleden biedt Traverse dakloze arbeidsmigranten, die geen recht hebben op reguliere opvang, dagelijks de mogelijkheid om te wassen en douchen. Vanaf 1 januari aanstaande opent Traverse een zogenoemde inloopvoorziening en zijn deze voorzieningen laagdrempelig toegankelijk voor íedereen die dak/ thuisloos is. Door de was en douchevoorziening te positioneren binnen de inloopvoorziening, is er de mogelijkheid laagdrempelig contact te leggen. Zo houden we beter contact met en een beeld van de dakloze inwoners in onze stad. Ook voorkom je mogelijke overlast op andere plekken. Centreren geldt overigens niet voor openbare toiletvoorzieningen. Hier sluiten we aan bij het lopend onderzoek van Ruimte hieromtrent, waarbij om de 500 meter een openbaar/ opgesteld toilet beschikbaar moet zijn. Ad 4) Onderzoeken hoe de kortdurende opvang via SMO Traverse voor kwetsbare arbeidsmigranten sneller uitgebreid kan worden dan wel te onderzoeken onder welke voorwaarden permanente opvang voor ‘niet-rechthebbenden’ te realiseren is We zien helaas het aantal kwetsbare arbeidsmigranten op straat toenemen. In het eerste halfjaar van 2023 ondersteunde Barka 173 mensen. In het eerste kwartaal van dit jaar waren dit er al 152.

Dit is in lijn met het landelijke beeld waar ook een stijgende lijn zichtbaar is. Hoe langer (kwetsbare) arbeidsmigranten op straat verblijven hoe erger de problemen worden. Door snel en kortdurend opvang te bieden, voorkomen we dat ze verder afglijden. De eerste ervaringen met de kortdurende opvangplekken zijn dan ook positief. Mensen komen in de opvang uit hun ‘overlevingsstand’ en kunnen werken aan hun herstel. Ze krijgen tijd en ruimte om nieuw werk en een woonruimte te vinden of terug te keren naar land van herkomst. Tegelijkertijd worden ze ondersteund bij zorgvragen en wordt administratieve hulp geboden. Sinds de maatwerkplekken bekend zijn, melden mensen zich zelf bij Barka. Dat geeft aan dat er behoefte is aan intensievere ondersteuning. Ook de rechtentool die door het ministerie is ontwikkeld, wordt door Barka veel gebruikt voor de mensen op straat en dit heeft er ook al toe geleid dat er meer mensen regulier worden toegelaten binnen de Maatschappelijke Opvang. Deze pilot vormt de basis voor structurele opvang, die na de winteropvang in 2025 van start gaat.

Daarnaast kregen er buiten de opvang, ruim 350 arbeidsmigranten advies, informatie of hulp via het Brabants Migratie Informatie Punt (geopend per 1 januari 2024) Ad 5) onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een (verdere) uitbreiding van de opdracht van Stichting Barka bij het begeleiden van dak- en thuisloze arbeidsmigranten naar land van herkomst Ook is sinds april de inzet van Stichting Barka uitgebreid naar 4 dagen per week, inclusief bereikbaarheid in avonden en weekenden en ook beschikbaar voor vragen en ondersteuning in de regio. Barka is succesvol, bij de mensen die ondersteuning accepteren, op het gebied van begeleiding naar werk en terugkeer naar het land van herkomst. Voor de meest kwetsbare groep, zoals de zwaar verslaafden, biedt de huidige begeleiding niet wat nodig is. De grootste zorg hier is dat mensen zelf niet willen

meewerken. In Tilburg kennen we een vaste groep van 12 a 16 daklozen zeer kwetsbare dakloze arbeidsmigranten. We blijven hier samen met Barka, Traverse en Novadic op zoek naar een passendere oplossing. Een ander punt van zorg is in welke mate we de toenemende instroom van dakloze arbeidsmigranten in de stad het hoofd kunnen bieden. De toename van deze groep op straat hangt samen met wet en regelgeving, sociale en economische omstandigheden hier en in landen van herkomst, arbeidsvoorwaarden, etc. en laat zich in zeer beperkte mate sturen door het aantal beschikbare plekken en capaciteit in de opvang. Door de integrale en intensieve samenwerking tussen Traverse, Barka, Toezicht en Handhaving, politie en AVIM doen we ons uiterste best om de mensen op straat perspectief te blijven bieden en de overlast in de stad zo goed mogelijk aan te pakken. Ad 6) Begroting 2025 De lopende actielijnen en eventuele aanpassingen/ intensivering naar aanleiding van de Ethostelling verwachten we binnen de begroting van het actieplan uit te kunnen voeren. Echter, de transformatie van de Maatschappelijke Opvang naar een 24 uursvoorziening en openstelling voor iedereen, vraagt om een flinke beweging, vooral naar de voorkant. De Maatschappelijke Opvang wordt een plek waar onder andere economisch daklozen, arbeidsmigranten verder geholpen worden met zaken die (dreigende) dakloosheid voorkomen.

En ook een tijdelijke slaapplek krijgen als het nodig is. We zetten daarom in 2025 tijdelijk extra capaciteit (€ 400.000,-) in bij Traverse om de mensen die zich melden beter en sneller te helpen. Dit is in eerste instantie incidenteel. We monitoren de interventies die werken (dakloosheid voorkomen) en zetten deze vaker en effectiever in. Hiermee hopen we een rem te zetten op de groeiende instroom. De werkende interventies breiden we verder uit, waar kan nieuw voor oud, en deze dekken we zover mogelijk uit de begroting van 2025. Mocht dit niet passend zijn komen we hier bij de perspectiefnota van 2025 en de begroting van 2026 op terug. De twee belangrijkste ontwikkelingen We zijn blij dat er meer aandacht en capaciteit is om onze dakloze inwoners te helpen naar een (t)huis. Toch zijn er ook zorgen. Het aantal daklozen groeit helaas nog steeds. Het aantal dakloze inwoners in het eerste half jaar steeg met 57 naar 430, ten opzichte van 373 in het eerste half jaar van 2023. Dakloze arbeidsmigranten worden hier niet meegerekend. Zoals bij ad 4 vermeld nam ook dit aantal toe. Beiden in lijn met het landelijke beeld. Het blijkt met de huidige inzet niet mogelijk om de groeiende instroom af te remmen.

Daarom zetten we in op 2 grote ontwikkelingen vanaf 1 januari 2025: ▪ Vanaf 1 januari 2025 opent Traverse haar deuren voor alle dakloze inwoners, inclusief inloop, ook voor niet rechthebbenden. Hiermee bieden we een oplossing voor de vele mensen die op dit moment niet in aanmerking komen voor opvang vanwege de landelijke toegankelijkheidsregels, maar dit juist tijdelijk nodig hebben om de regie op het leven terug te pakken en verder afglijden te voorkomen. Daarnaast wordt preventief een grote slag gemaakt door bij dreigende dakloosheid mensen te ondersteunen en te helpen de eigen regie te herpakken. De opvang blijft op maat (zo kort als kan en lang als nodig) én onder voorwaarden. De inwoner dient zelf actief mee te werken aan de afspraken. ▪ Deze inloop (vanaf 1-1-2025) - samen met de LocHal, MST, wijkcentra - vormen de steunpunten in de stad. De dienstverlening maakt onderdeel uit van de aanpak/ team economisch daklozen. De geplande taskforce heeft het afgelopen half jaar meer voorbereiding gevraagd dan verwacht en wordt ingezet om de preventieve interventies vanuit de 24 uurs opvang samen met de partners in de regio stevig vorm te geven. ▪ In september 2024 start een reeks van vijf werksessies om met de woningcorporaties en Traverse het proces van Wonen Eerst in te richten per 1 januari 2025.

Dit vanuit de gedachte dat het hebben van een dak boven je hoofd, de belangrijkste vereiste is om dakloosheid uit te bannen.

Extra inzet op huisvesting, jongeren, cijfers en beeldvorming Naast de extra inzet die we pleegden op dakloze arbeidsmigranten en het verder vormgeven van de 24 uursvoorziening en Wonen Eerst, hebben we het afgelopen half jaar ook succes geboekt in de focus op huisvesting van dakloze jongeren en besteden we veel aandacht het destigmatiseren van dakloosheid. 1.

Weer thuis Voor 2024 zijn voor het eerst regionale afspraken gemaakt over het beschikbaar hebben van zelfstandige woningen voor de cliënten die uitstromen uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Op dit moment vindt de inventarisatie plaats bij de zorgaanbieders om afspraken te maken voor 2025.

2.

Wonen voor jongeren Het project Wonen Eerst voor jongeren (project 013) gaat in het najaar van start. Er zijn woonplekken beschikbaar voor jongeren inclusief individueel keuzebudget en een netwerk van formele en informele begeleiders en we bereiden nog eens 12 plekken voor. Kamers met Aandacht is in het tweede halfjaar van 2024 in Tilburg gestart. Met deze aanpak wordt ingezet op het verhuren van kamers uit de particuliere sector aan kwetsbare jongeren op weg naar hun zelfstandigheid. Op dit moment wordt de campagne uitgezet en vinden de eerste matches plaats. We zijn samen met de corporaties en het MOM actief op zoek naar een hostel waar jongeren tijdelijk kunnen verblijven, een voorziening vóór de opvang. Ethostelling De Ethos-telling is in de regio Hart van Brabant uitgevoerd. Op 11 april 2024 hebben in totaal 68 organisaties meegeteld hoeveel daklozen er in de regio zijn. De uitkomsten van deze telling worden op 9 oktober a.s. bekend gemaakt. Op basis hiervan bezien we op welke punten het regionale actieplan moet worden aangescherpt en wat de regionale prioriteiten worden in 2025 en verder.

3.

4.

Werelddaklozendag Op 10 oktober wordt – op Werelddaklozendag – in Tilburg aandacht besteed aan het thema dakloosheid. Een dag waar dakloze inwoners centraal staan, een gezicht krijgen en we ons richten op professionals en inwoners. Het programma bestaat onder andere uit ontbijt op verschillende plekken in de stad, met dakloze en niet dakloze inwoners, om elkaar te ontmoeten, een fototentoonstelling waar de vele gezichten van dakloosheid worden getoond en een conferentie met partners uit de regio over de uitkomsten van de Ethos-telling en de nodige follow up. De expertgroep Jongeren die meedenkt op ons beleid rondom dakloosheid, krijgen een ambassadeursrol tijdens de dag. Uw raad wordt uitgenodigd voor het programma van 10 oktober.

Met vriendelijke groet, Het college,

mr. A. van Berckel, MBA gemeentesecretaris

drs. Th.L.N. Weterings burgemeester