Raadsbrief Toezegging correlatie gezondheid leefbaarheid

Onderwerp Toezegging 1927 gezondheid-leefbaarheid aan de natuur de natuurus va Portefeuillehouder Rik Grashoff/Bas van der Pol

Aan de leden van de gemeenteraad

Behandelend ambtenaar N. van de Goor Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg

Beste raadsleden, Tijdens de informatiebijeenkomst “Raadsvoorstel Omgevingsvisie deel A” op 5 januari 2026 zijn door de raad vragen gesteld over het verband tussen de thema’s gezondheid en leefbaarheid in de ‘Foto van de leefomgeving’ die in het OER in Ontwikkeling is opgenomen, en waarnaar in de ambtelijke presentatie verwezen werd. Daarbij is specifiek gevraagd naar het nader duiden van het mogelijke verband tussen de thema’s gezondheid en leefbaarheid. De wethouder heeft daarop toegezegd om een mogelijk verband tussen scores ten aanzien van de thema’s gezondheid en leefbaarheid nader te duiden en inzichtelijk te maken in hoeverre er sprake is van correlatie (toezegging 1927). Deze raadsbrief geeft hier inzicht in. Wat zien we in Tilburg? Gezondheid • Huidig: negatief Deze score is ingegeven door veel overgewicht en te weinig beweging bij onze inwoners, loopafstand tot voorzieningen is vaak groot, hittestress, luchtverontreiniging en geluid. • Autonome ontwikkeling1: positief Richting 2050 verwachten we verbetering van de gezondheid door het stimuleren van gezond gedrag en actieve mobiliteit (lopen, fietsen, OV), een gezondere inrichting van de openbare ruimte (beweeggroen, sport- en speelvoorzieningen, toegankelijkheid voor ouderen en mensen met een beperking), robuuste klimaatadaptieve inrichting en het verminderen van hittestress en luchtverontreiniging.

Leefbaarheid • Huidig: neutraal Deze score is ingegeven door sterke voorzieningenstructuur, maar in enkele wijken (o.a. Gesworen Hoek, Wandelbos, Noord en Stokhasselt) drukt sociale veiligheid de ervaring. • Autonome ontwikkeling: positief Richting 2050 verwachten we verbetering op leefbaarheid via investeringen in omgevingskwaliteit en het bijsturen van sociale voorzieningen op wijkniveau. Sociaaleconomische menging wordt actief ingezet als principe om de kwaliteit van leefbaarheid, veiligheid en welzijn per wijk te versterken.

1

Autonome ontwikkeling is op basis van vastgesteld beleid en externe ontwikkelingen.

Datum 27 januari 2026 Uw kenmerk Afdeling Ruimte Bezoekadres Stadhuisplein 130

Hoe hangen gezondheid en leefbaarheid samen? Gezondheid en leefbaarheid worden door dezelfde zaken beïnvloed. Investeren we in die zaken, dan gaan beide meestal vooruit: • Meer groen en water: minder hitte en stress, meer bewegen, en een prettiger beleving van de buurt. • Voorzieningen nabij: kortere afstanden, meer lopen en fietsen, meer ontmoeting. • Duurzame mobiliteit (lopen, fietsen, OV): schonere lucht, minder lawaai en meer ruimte voor verblijfskwaliteit. • Schone lucht en minder hinder: goed voor de gezondheid én voor woontevredenheid. Belangrijke kanttekeningen • Sociale veiligheid: is heel belangrijk voor de leefbaarheid, maar kunnen we maar deels met fysieke maatregelen op niveau brengen. De invloed die we uit kunnen oefenen is beperkt. Zo kunnen we sociale veiligheid in een wijk verbeteren door goede verlichting en overzichtelijke openbare ruimtes aan te leggen, maar daarmee lossen we niet alle problemen op. Als er sprake is van intimidatie of groepsdruk, zijn fysieke maatregelen zoals verlichting slechts een deel van de oplossing; sociale interventies zoals buurtcoaches, jongerenwerk en het versterken van sociale cohesie zijn minstens zo belangrijk. • Geluid (door evenementen, voorzieningen etc.): kan de ervaring verslechteren, ondanks winst op andere punten zoals nabijheid van voorzieningen.

• Verschillen tussen wijken (economische en demografische factoren): inkomen, werk, vergrijzing beïnvloeden zowel gezondheid als leefbaarheid en kunnen de relatie kleuren. Dit vraagt om een gebiedsgerichte aanpak op zowel fysieke als sociale aspecten. Zo kan elke wijk op een passende manier worden ondersteund om vooruitgang te boeken. Dit betekent echter niet dat verschillen tussen wijken volledig verdwijnen. Waar zetten we met de omgevingsvisie deel A extra op in? Het Rad van de Leefomgeving was een belangrijke bron voor het opstellen van de Omgevingsvisie deel A. Het laat zien dat we met het vastgestelde beleid al goede stappen zetten om gezondheid en leefbaarheid te verbeteren. Dit willen we verder versterken. In het hoofdstuk ombouwen van Omgevingsvisie deel A gaan we daar uitgebreid op in via de thema’s ‘inclusief verstedelijken’ en ‘voorzieningen en bedrijven nabij’. Specifiek staat in Omgevingsvisie deel A het volgende: 1. • • •

2. • • •

Inclusief verstedelijken Nabijheid en bereikbaarheid van wijk- en buurtvoorzieningen. Publieke, uitnodigende straten, pleinen en parken die veilig, groen en toegankelijk zijn en uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en ontspannen. In wijken waar de veerkracht onder druk staat, zetten we extra middelen in om de leefomgeving te verbeteren. Voorzieningen en bedrijven nabij Fysieke nabijheid van maatschappelijke voorzieningen bij de verdere ontwikkeling van wijken en dorpen. Nieuwe woningen bij bestaande voorzieningen, zodat functies elkaar versterken. Bedrijven op passende locaties: bedrijven met lage milieubelasting (milieucategorieën 1 en 2) verplaatsen naar stedelijke locaties; zware milieucategorieën krijgen ruimte op bedrijventerreinen.

• •

Voldoende betaalbare vestigingsruimte bij herontwikkeling en verdichting, zodat voorzieningen en bedrijvigheid mee kunnen groeien. Goede verbindingen tussen woonbuurten en belangrijke voorzieningen (zoals ziekenhuizen en hogescholen) via snelfietsroutes en snel, frequent OV.

Conclusie Gezondheid en leefbaarheid verbeteren of verslechteren door dezelfde interventie of het gebrek eraan. Met groen, voorzieningen dichtbij en ruimte voor lopen en fietsen maken we Tilburg tegelijk gezonder én prettiger. Met deze nadere duiding van de correlatie tussen gezondheid en leefbaarheid beschouwen wij toezegging 1927 als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Het college,

mr. A. van Berckel, MBA gemeentesecretaris

mevr. F.Q. Gräper-van Koolwijk burgemeester