Raadsbrief Septembercirculaire 2024

Onderwerp Septembercirculaire 2024 Portefeuillehouder Maarten van Asten

Aan de leden van de gemeenteraad

Datum 29 oktober 2024 Uw kenmerk

Behandelend ambtenaar M. Muller

Afdeling Planning & Control

Postadres Postbus 90155

Bezoekadres Stadhuisplein 130

5000 LH Tilburg

Beste raadsleden, De grootste inkomstenbron van gemeenten is de uitkering uit het gemeentefonds. De ontwikkeling ervan heeft daarom grote invloed op de financiële ruimte van gemeenten. Deze brief gaat over de gevolgen voor Tilburg van de Septembercirculaire 2024, die op 17 september jl. is gepubliceerd. In deze circulaire zijn de financiële gevolgen van bezuinigingen uit het Regeerprogramma van het nieuwe kabinet nog niet meegenomen. Naar verwachting zijn deze effecten pas op zijn vroegst bekend bij de Meicirculaire 2025. Dit zorgt ervoor dat het effect van voorliggende Septembercirculaire 2024 beperkt is. In 2024 en 2025 heeft de Septembercirculaire 2024 een positief effect op het financieel beeld ten opzichte van de Programmabegroting 2025 en Najaarsbijstelling 2024. Dit komt vooral door een positieve bijstelling van de maatstafaantallen en de afrekening van het BTW compensatiefonds in 2024. In 2026 en verder zien we echter een structureel nadeel in verband met een bijstelling van de verwachte loon- en prijsontwikkeling. Na de publicatie is duidelijk geworden dat het volume-accres voor de jaren 2025-2029 te laag in de Septembercirculaire is opgenomen. Dit wordt hersteld bij de Decembercirculaire 2024. Indicatief betekent dit dat Tilburg op een hogere uitkering van € 0,7 miljoen in 2025 oplopend tot € 3,0 miljoen in 2029 kan rekenen.

Deze bedragen zijn nodig om de stijging van kosten in onze begroting te compenseren en reserveren wij bij de decembercirculaire daarom als dekking voor toenemende kosten in onze eigen begroting. In deze brief is met deze correctie nog geen rekening gehouden. Verder staat nog ter discussie of gemeenten met de overgang naar de nieuwe bbp-systematiek voldoende compensatie voor loon- en prijsontwikkeling krijgen. Gevolgen Septembercirculaire Maatstaven Door wijzigingen in de maatstaven (zoals aantal inwoners en woningen) en de uitkeringsfactor (een rekenkundige eenheid) wijzigt de uitkering uit het gemeentefonds. Dit leidt tot een voordeel van € 5,1 miljoen in 2025 en structureel € 4,9 miljoen voordeel. Dit wordt met name veroorzaakt door het actualiseren van de zogenaamde centrummaatstaven. Definitieve vaststelling van deze maatstaven werkt door in 2025 e.v. jaren. Accressen De raming voor het loon-/prijsaccres (LPO) in 2025 is omhoog bijgesteld. De uitkering stijgt daardoor met € 2,6 miljoen. Dit bedrag wordt gereserveerd om de gemeentelijke budgetten te kunnen compenseren. In de circulaire is het volumeaccres voor het jaar 2025 en verder geactualiseerd op basis van nieuwe ramingen van het CPB. Dit leidt er toe dat het accres neerwaarts is bijgesteld. Dit geeft voor 2025 een

nadeel van € 0,4 miljoen, oplopend tot een nadeel van € 2,2 miljoen in 2028. In 2027 en 2028 verrekenen we dit nadeel met de stelpost die voor volumeontwikkeling in de begroting is opgenomen. Daarnaast is vanaf 2026 een correctie van € 6 miljoen negatief verwerkt omdat rekening werd gehouden met een te laag bedrag als reservering voor loon- en prijsstijging. Plafond BTW compensatiefonds In de circulaire is de afrekening voor het BTW compensatiefonds over 2024 opgenomen. De ruimte onder het plafond voor gemeenten is voor 2024 geraamd op € 447 miljoen. Voor Tilburg een hogere uitkering van € 5,9 miljoen. In de huidige begroting is rekening gehouden met een voordeel van € 3,5 miljoen, zodat nog een voordeel van € 2,4 miljoen resteert. Indexatie Wmo demografie (taakmutatie) Afgesproken is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo via een aparte financiering gaat. Vooruitlopend op de uitwerking wordt een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 300 miljoen in 2029 aan het gemeentefonds toegevoegd. Dit betekent een hogere uitkering van € 1,1 miljoen in 2026 oplopend naar € 4,1 miljoen in 2029. Deze post wordt in zijn geheel gereserveerd voor toekomstige ontwikkelingen in het veld. Overige taakmutaties Taakmutaties zijn de financiële gevolgen van wijzigingen in gemeentelijke taken.

Per saldo leiden de taakmutaties tot een lagere uitkering van € 0,1 miljoen in 2024 oplopend tot € 0,3 miljoen. Betreffende middelen hebben we gereserveerd, op basis van onze financiële spelregels. Pas later beoordelen we of het nodig is ze in te zetten. De belangrijkste taakmutaties zijn: Besparingsverlies Jeugdzorg; de geraamde besparing (hervormingsagenda jeugd) oplopend naar structureel € 511 miljoen in 2027 vervalt. Dit betekent een hogere uitkering van € 7,6 miljoen in 2026 en structureel € 7,7 miljoen. In de huidige begroting was hier al rekening mee gehouden. Gemeentelijke bijdrage voor de kosten van beheer en doorontwikkeling van het Digitaal Stelsel Omgevingswet, € 0,1 miljoen in 2024 oplopend tot € 0,3 miljoen in 2028; Verhoging budget Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie (SMI), € 0,1 miljoen vanaf 2025; Bijstand jongerennorm; met het wetsvoorstel Participatiewet in balans wordt de bijzondere bijstand met ingang van 1 januari 2026 overgeheveld naar de algemene bijstand, de uitname bedraagt € 0,15 miljoen vanaf 2026. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen (DU/IU) In de septembercirculaire is hierin een aantal wijzigingen opgenomen. Ook voor deze middelen geldt in principe dat we deze vooralsnog reserveren en later beoordelen of inzet nodig is.

Enkele opvallende mutaties ten opzichte van de voorgaande circulaire zijn: Toekenning volumegroei 2025 Beschermd wonen, structureel € 0,6 miljoen; Alleenverdienersproblematiek 2023-2024, incidenteel € 0,3 miljoen voor 2024; Toekomstbestendig maken energiebeleid, € 0,4 miljoen voor 2024 en 2025; Openbare bibliotheken, € 0,7 miljoen voor 2025 en 2026. Compensatie via de IU Participatie vanaf 2025 voor de afschaffing van het lage-inkomensvoordeel in de sociale werkvoorziening, € 0,3 miljoen, De effecten van de Septembercirculaire 2024 ten opzichte van het beeld in de Programmabegroting 2025 en Najaarsbijstelling 2024 zijn samengevat in onderstaande tabel.

N = Nadeel, V = Voordeel (bedragen x € 1 miljoen) Maatstaven LPO accres Correctie LPO accres Volume accres BTW-compensatiefonds Indexatie Wmo demografie (taakmutatie) Overige taakmutaties Decentralisatie - en integratieuitkeringen Toename uitkering gemeentefonds Reservering volume -accres Reservering LPO accres Reservering budgetten (indexatie Wmo, overige taakmutaties en DU/IU’s) Financieel effect septembercirculaire 2024

2022 t/m 2024 5,6 V -

2025

2026

2027

2028

5,1 V 2,6 V

4,9 V 2,6 V 6,0 N

4,9 V 2,6 V 6,0 N

4,9 V 2,6 V 6,0 N

2,4 V -

0,4 N -

1,2 N 1,1 V

1,7 N 2,1 V

2,2 N 3,1 V

0,1 N 1,1 V

0,1 N 2,0 V

0,3 N 1,8 V

0,3 N 1,0 V

0,3 N 1,0 V

9,0 V 0,9 N

9,2 V 2,6 N 1,9 N

2,9 V 2,6 N 2,6 N

2,6 V 1,7 V 2,6 N 2,8 N

3,1 V 2,2 V 2,6 N 3,8 N

8,1 V

4,7 V

2,3 N

1,1 N

1,1 N

Actualisatie van het begrotingsbeeld in de Programmabegroting Op 11 en 14 november a.s. behandelt de raad de Programmabegroting 2025. De effecten vanuit de Septembercirculaire 2024 zijn niet in het financieel beeld van de Programmabegroting 2025 verwerkt. In onderstaande tabel ziet u de impact van de circulaire op het beeld van de Programmabegroting en het lopende jaar 2024. De tabel laat zien dat het tekort in de laatste jaarschijf oploopt tot € 4,7 miljoen. Dit tekort past nog steeds binnen het financieel kader uit de Perspectiefnota 2025. Daarin is namelijk afgesproken om, gezien de lopende discussie over taken en middelen met het Rijk, een maximaal tekort van € 5 miljoen structureel te accepteren. N = nadeel, V = Voordeel (x € 1 miljoen)

2024

2025

2026

2027

2028

0,0

0,0

1,9 V

3,6 N

Financieel beeld Programmabegroting 2025 Resultaat t/m Najaarsbijstelling 2024

0,4 V

Effect septembercirculaire 2024

8,1 V

4,7 V

2,3 N

1,1 N

1,1 N

Actualisatie van het financieel beeld

8,5 V

4,7 V

2,3 N

0,8 V

4,7 N

Bovenstaande effecten inclusief de uitkomsten van de nadere beoordeling van de reserveringen en de bijstelling van het volumeaccres bij de Decembercirculaire 2024 worden verwerkt in de Jaarstukken 2024.

Met vriendelijke groet, Het college,

mr. A. van Berckel, MBA gemeentesecretaris

drs. Th.L.N. Weterings burgemeester