Raadsbrief Oekraïne 1 april 2022

Vertrouwelijkheidsniveau: Openbaar

Aan de leden van de gemeenteraad

Onderwerp Oekraïne Update

Datum 1 april 2022

Ons kenmerk

Uw kenmerk

Afdeling Sociaal E-mail maud.homan@tilburg.nl

Doorkiesnummer 013 542 85 24 Fax

Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg

Bezoekadres Stadhuisplein 130

Beste raadsleden, Met deze brief informeer ik u over een aantal zaken rondom de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Hierin leest u zowel de voortgang vanuit onze veiligheidsregio als de lokale aanpak in Tilburg. Stand van zaken opvangplekken De 24 gemeenten van onze veiligheidsregio hebben een grote inspanning verricht. De taakstelling hield in dat er op 28 maart 2.000 opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen beschikbaar moesten zijn. Hoewel dat aantal niet exact is gehaald per 28 maart, is het gelukt om in de drie districten (Baronie, Markiezaten en Hart van Brabant) ruim voldoende plekken te realiseren. Bovendien voorzien we dat er op korte termijn meer dan de benodigde 2.000 plekken beschikbaar zullen zijn. Voor Tilburg gaat het, uitgaande van de verdeling op basis van inwoneraantallen, om indicatief 390 opvangplaatsen. De bezettingsgraad van al de plekken in de veiligheidsregio bedraagt (gesaldeerd) per 30 maart 2022 51% en loopt gestaag op. In onderstaande tabel (peildatum 31 maart 2022) ziet u de aantallen en bezetting per district.

Figuur 1. Registratie en verdeling vluchtelingen

In onderstaande schema (peildatum 31 maart 2022) ziet u de aantallen en bezetting per locatie in Tilburg: Locatie: Locatienaam

Plaats

Totaal aantal bedden

Aantal bezette bedden

Sterk huis Tilburg

Tilburg

8

8

Druiventros - Woonhuis

Tilburg

12

12

Trappistenklooster Poortgebouw

Tilburg

4

0

In de alinea ‘Locaties en financiën in Tilburg’ leest u meer over de ontwikkelingen rondom de opvanglocaties in Tilburg. Doorstroomvoorziening Zoals eerder beschreven, is voor de gehele veiligheidsregio in Breda een zo genoemde doorstroomvoorziening gerealiseerd. Vluchtelingen die niet per direct geplaatst kunnen worden in één van de drie districten, worden hier tijdelijk opgevangen. Van daaruit worden vluchtelingen door de regionale coördinator vluchtelingen spreiding (RCVS) verdeeld over de drie districten. Dit functioneerde de afgelopen weken goed. In totaal hebben 160 vluchtelingen van deze voorziening gebruik gemaakt en zijn doorgestroomd. Screening en registratie Elke vluchteling wordt geregistreerd en samen met de GGD wordt voorzien in een screening van de vluchteling. Aan de hand van deze screening kan worden bepaald of er geneeskundige hulp nodig is en waar de vluchteling het beste opgevangen kan worden. De gemeentelijke registratie is in alle districten operationeel. De geneeskundige screening op hulp wordt verzorgd door de GGD. Deze screening is zowel bij de doorstoomvoorziening als in de districten Baronie en Hart van Brabant operationeel. Dat is komende week ook in de Markiezaten het geval zal. Meer dan 50.000 vluchtelingen Nu 25 veiligheidsregio’s voorzien in 2.000 opvangplekken, komen er landelijk in totaal 50.000 plekken beschikbaar.

Wanneer blijkt dat er meer plekken zijn, zal het Rijk eerst ander oplossingen overwegen dan het uitbreiden van de huidige vraag aan de veiligheidsregio’s. Daarbij wordt nu gedacht aan minder, maar grotere opvangplekken op verschillende plekken in het land. Asielzoekers – acuut verzoek om bijstand Vanwege de schrijnende situatie in het aanmeldcentrum in Ter Apel (Gr) heeft de voorzitter van de veiligheidsregio Groningen een bijstandsverzoek ingediend bij het veiligheidsberaad. Door een tekort aan opvangplekken in het land lukt het COA niet goed om asielzoekers uit Ter Apel door te plaatsen naar andere locaties. Er verblijven hierdoor teveel asielzoekers op het terrein van het aanmeldcentrum en met name in de nachtopvang. Dit heeft grote impact op de veiligheid en leefbaarheid voor de asielzoekers, de medewerkers en de inwoners van Ter Apel. In het veiligheidsberaad van 28 maart 2022 is hierover gesproken. Daarbij is afgesproken dat elke veiligheidsregio tijdelijk ruimte dient te maken voor de opvang van 100 asielzoekers. In het bestuurlijke overleg (RBT) van 24 maart 2022 is afgesproken dat binnen onze veiligheidsregio het district de Markiezaten 80 plekken voor zijn rekening neemt.

Ook heeft het COA gevraagd om het aantal statushouders op AZC-locaties te verminderen door hen, rekening houdend met de omvang per gemeente en de gerealiseerde taakstelling, voorlopig te huisvesten in hotels of accommodaties in de gemeente waar al een koppeling is gemaakt en in bestaande tussenvoorzieningen. Het Rijk/COA bekostigt dit. Daarbij zullen per gemeente (afhankelijk van omvang en gerealiseerde taakstelling) tussen de 0 en 15 statushouders tijdelijk worden gehuisvest. Locaties en financiën

De eerder aangewezen gemeentelijke opvanglocatie aan de Ringbaan-West 227 (voormalige GGD locatie) is vanaf vrijdag 1 april 2022 in gebruik. Hier is met hulp van veel vrijwilligers en met bijdragen van particulieren en bedrijven een goede opvanglocatie ingericht voor in eerste instantie 80 vluchtelingen. Na een verdere aanpassing van het gebouw kunnen tot 150 vluchtelingen een bed krijgen in het gebouw. Verder brengen we de komende weken drie nieuwe locaties in gereedheid: Bredaseweg 568 (voormalige klooster Mariahof), De Schans 123m (Noord) en de locatie van de voormalige basisschool De Heerevelden aan de Giekerkstraat 57 (Reeshof) . Met deze locaties voorziet Tilburg binnen een korte periode in ongeveer 400 opvangplaatsen. Het gaat bij alle locaties om panden waarvoor een herontwikkeling in voorbereiding is. Herontwikkeling kost veel tijd en in de tussentijd is tijdelijk wonen (behalve leegstandsbeheer) niet mogelijk vanwege strijdigheid met het bestemmingsplan. De opvang van vluchtelingen op deze locaties vormt daarmee geen concurrentie voor andere doelgroepen die ook naarstig op zoek zijn naar huisvesting in de gespannen woningmarkt. De gebouwen zijn tijdelijk beschikbaar en het gaat over onzelfstandige eenheden. Beheer en omgevingsmanagement opvanglocaties Voor beheer van het voormalig GGD-gebouw is Monoma aangesteld. Zij verzorgen het huismeesterschap (o.a.

ontvangst vluchtelingen, toedelen kamer en wegwijs maken in gebouw, uitleg huisregels en registreren bezoekers), de beveiliging, de schoonmaak en het eten. Over de invulling van het sociale beheer (activiteiten, zorg, taal, onderwijs e.d.) volgt meer informatie in een volgende brief. Naast het beheer is de interactie met de omgeving en de stad van groot belang. Op de Oekraïne-pagina op www.tilburg.nl wordt regelmatig de informatie geactualiseerd We delen daarnaast informatie via de gemeentepagina in Stadsnieuws en via de wijkkranten. Ook vinden er informatiebijeenkomsten plaatsen voor omwonenden van een opvangvoorziening. Omwonenden bieden zich inmiddels aan als vrijwilliger voor het meehelpen om een gebouw geschikt te maken. Daardoor kunnen zij ook van dichtbij meemaken hoe het gaat. Kosten opvang en vergoeding Rijk De gemeente Tilburg maakt kosten om de opvang van vluchtelingen te realiseren. Dat zijn momenteel met name kosten voor noodopvang, de verbouwing/inrichting en het beheer van de opvanglocaties en de kosten van gemeentelijke personele inzet. Het Rijk heeft aangegeven dat alle kosten vergoed gaan worden met als uitgangspunt ‘…dat gemeenten als gevolg van de opvang er niet slechter voor komen te staan dan voorheen’.

Het Rijk werkt hiervoor momenteel een financiële regeling uit die uitgaat van een hybride financieringssystematiek met als vertrekpunt: vergoeding van normkosten waar mogelijk, vergoeding van feitelijke kosten waar nodig. Hoewel een specifiek budget voor deze uitgaven ontbreekt, heeft dit als gevolg van de compensatie door het Rijk geen financiële rechtmatigheidsgevolgen. Op basis van de nu bekende informatie ga ik er van uit dat de vergoeding vanuit het Rijk onze kosten volledig dekt. Hoe de kosten voor de opvang zich gaan ontwikkelen en hoe de vergoedingsregeling zich hiertoe verhoudt, zal de komende periode duidelijker worden. Ik houd u van deze ontwikkelingen op de hoogte en het college rapporteert hier ook over via onze reguliere planning & control cyclus. Registratie in de basisregistratie personen (BRP) Inmiddels hebben we al een groot aantal personen ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP) envoorzien van een Burger Service Nummer(BNS). We zijn ook gestart met het verstrekken van een voor de doelgroep speciale verblijfstitel. Instructies voor de inschrijving zijn opgesteld en veel vragen van gemeenten over de registratie zijn inmiddels beantwoord en beschikbaar op de website van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (www.rvig.nl).

Ongedocumenteerde vluchtelingen waarvan zowel de identiteit als nationaliteit niet kan worden vastgesteld, moeten zich eerst melden op een nog nader

aan te wijzen locatie. Een deel ervan kan vervolgens, na vaststelling van de identiteit en nationaliteit, alsnog worden ingeschreven. Alleenreizende minderjarige vluchtelingen Een extra kwetsbare groep vluchtelingen zijn de alleenreizende minderjarige vluchtelingen. Zij hebben een bijzondere positie en vallen, als zij tot Nederland zijn toegelaten, onder verantwoordelijkheid van het Nidos. Het Nidos heeft een appèl gedaan op elke veiligheidsregio om ook voor hen aparte opvangplekken te realiseren, zodat deze minderjarigen de juiste zorg geboden kan worden. Voor onze veiligheidsregio zijn hiervoor 40 opvangplekken gevraagd. In het bestuurlijke overleg (RBT) van 24 maart 2022 is afgesproken dat het district de Baronie deze 40 opvangplekken voor zijn rekening neemt. Mensenhandel en mensensmokkel Veel organisaties uiten zorgen over het risico op mensenhandel en mensensmokkel van vluchtelingen uit Oekraïne. De kwetsbare positie van de vluchtelingenstroom, die voor een belangrijk deel bestaat uit vrouwen en kinderen, maakt het risico immers groter dat zij worden benaderd door mensensmokkelaars en dat zij slachtoffer worden van mensenhandelaren. Hoewel er in Nederland nog geen meldingen zijn gemaakt van mensenhandel, blijven de zorgen en geruchten bestaan.

Om zo goed mogelijk op de situatie in te kunnen spelen, heeft het Ondersteunend Keten Crisisteam Migratie (OKCM) aan het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) gevraagd om maandelijks een Europees intelligencebeeld op te stellen over mensenhandel en mensensmokkel van vluchtelingen uit Oekraïne, zodat het OKCM waar mogelijk tot landelijke ketenbrede interventies kan komen. Vanuit Tilburg volg ik dit Strategisch Intelligence Beeld voortdurend. Voor de lokale situatie screenen de zorgcoördinator Mensenhandel, het team Toezicht en Handhaving en de wijkteams van de politie meldingen en signalen voortdurend. Inzet derden (bijvoorbeeld Nederlandse Rode Kruis) In de vorige brief heb ik al enige informatie met u gedeeld over het Nederlandse Rode Kruis. In reactie daarop zijn er enkele vragen binnengekomen over onder andere de inzet van het Rode Kruis, de menukaart en het landelijk advies om vrijwilligers aan te melen bij het NRK. In het contact met Het Nederlandse Rode Kruis hebben zij aangegeven dat vrijwilligers bij hen aanmelden een landelijk advies is, maar dat dit zeker geen verplichting is. Het kan zijn dat gemeenten zaken zelf willen regelen door middel van het omarmen van burgerinitiatieven of vrijwilligers vanuit verenigingen en/of stichtingen. Dit kan voordelen opleveren ten aanzien van de integratie en lokale betrokkenheid.

Geadviseerd wordt in dat geval tijdig juridisch advies in te winnen ten aanzien van verantwoordelijkheden, verzekeringen en andere juridische aspecten. Dit ter voorkoming van claims of andere juridische discussies. Als een gemeente bij het Rode Kruis capaciteit inkoopt, dan betaalt de gemeente naar gelang hetgeen zij afneemt. Voordeel van het via NRK regelen is wel dat de juridische aspecten met betrekking tot vrijwilligers dus al wel geregeld is. Maatschappelijke initiatieven Op dit moment zijn we in gesprek met ContourdeTwern om de stedelijke uitvoering van Ruimhartig Tilburg nieuw leven in te blazen. Ruimhartig Tilburg is een stedelijk samenwerkingsverband van alle Tilburgse organisaties en bedrijven die betrokken zijn bij de opvang en begeleiding van vluchtelingen. Via een stedelijk samenwerkingsverband coördineren we de inzet van vrijwilligers en maatschappelijke initiatieven voor de opvang en de begeleiding van vluchtelingen vanuit de behoefte op de opvanglocaties en particuliere opvang. Hiermee versterken we de basisstructuur in de stad. Ruimhartig Tilburg heeft een helicopterview op de inzet rondom vluchtelingen en organiseert één stedelijk informatiepunt. Onderwijs

De opvang van Oekraïense vluchtelingen in de stad betekent ook dat het onderwijs aan kinderen en jeugd op korte termijn georganiseerd moet worden. Zij hebben namelijk niet alleen een leerrecht, maar ook een leerplicht. Hoewel er nog veel onzeker is, zijn de voorbereidingen echter in volle gang. De gemeente heeft taken op het gebied van huisvesting, vervoer, leerplicht. Voor de regio voert de gemeente Tilburg taken uit voor de leerplicht en de regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC) . Op dit moment kunnen de Oekraïense kinderen nog net opgevangen worden in de taalklassen van het primair onderwijs, terwijl de Internationale schakelklassen al een wachtlijst hebben. Uitgaande van de wetenschap dat wij geen zicht hebben op aantallen, maar wel de aanname doen dat het om grote aantallen kinderen en jeugdigen gaat, kunnen we echter vaststellen dat er weinig opvang mogelijk is in de reguliere taalklassen. Wij voorzien dan ook dat we op een centrale plek onderwijs moeten organiseren voor deze Oekraïense doelgroep. We zoeken inmiddels dan ook actief naar een geschikte locatie hiervoor. We werken voor de korte termijn aan een basisstructuur die voldoende flexibel is, maar houden de tijdelijkheid wel voor ogen. Hierbij is vanzelfsprekend aandacht voor de personeelsproblemen. Inclusie is en blijft natuurlijk een aandachtspunt.

Gezondheid en zorg De GGD is op een aantal terreinen betrokken. Zij zijn verantwoordelijk voor de technische hygiëne op nieuwe opvanglocaties. Daarnaast werken zij aan infectieziektebestrijding (o.a. Corona) en het rijksvaccinatieprogramma via de jeugdgezondheidszorg (JGZ) bij kinderen die worden geregistreerd. Om deze zorg te ontvangen is het belangrijk dat kinderen worden geregistreerd via de gemeente. Bij alle mensen die worden aangemeld op de opvanglocatie willen we een algemene medische intake afnemen, waarmee hun fysieke en mentale gezondheid wordt onderzocht. De huisartsen in Tilburg staan in contact met de GGD en de gemeente. Zij kunnen op dit moment de Oekraïners die bij hen in de praktijk komen, helpen door middel van het “passantentarief” dat wordt betaald door het Centraal Administratie Kantoor (CAK). Het aantal Oekraïners dat zorgt vraagt bij huisartsen is op dit moment nog te overzien. We overleggen met de huisartsen op welke manier vluchtelingen die een extra hulpvraag hebben het beste doorverwezen kunnen worden. Leefgeld De rijksoverheid werkt aan een regeling voor leefgeld voor Oekraïense vluchtelingen. Deze sluit aan bij de regeling van het COA. Zoals het er nu naar uitziet, gaat het hier om een aparte regeling en niet om bijstand op grond van de Participatiewet.

Omdat er nu al overal Oekraïners worden gehuisvest, heeft het rijk gemeenten gevraagd om te anticiperen op deze landelijke regeling om daarmee te voorkomen dat gemeenten dit zelf moeten ontwikkelen, maar ook om grote lokale verschillen te voorkomen. De bedragen zijn landelijk vastgesteld. Daar heeft de gemeente geen beleidsruimte in. Op basis van de nu bekende informatie gaan we ervan uit dat de te ontvangen compensatie vanuit het rijk de kosten van het te verstrekken leefgeld volledig dekt. In Tilburg kunnen vanaf 1 april 2022 verzoeken worden ingediend. Particuliere opvang De gemeente volgt de landelijke lijn voor het opvangen van vluchtelingen door particulieren. De gemeente heeft hierin een ondersteunde en registerende rol. Indien inwoners zich melden als particuliere opvang worden zij doorverwezen naar TakeCareBnB. We roepen de particuliere opvanglocaties op om iedereen zich zo snel mogelijk in te laten inschrijven in BRP én TakeCareBnB, zodat de mensen in de particuliere opvang in beeld zijn en gescreend worden. De vluchtelingen in de particulier opvang worden vervolgens meegenomen in de maatschappelijke initiatieven rondom de gemeentelijke opvanglocaties, zodat ze ook geactiveerd en geïnformeerd worden.

Hoe bereiken de inwoners de gemeente Tilburg Inwoners kunnen met vragen, opmerkingen, aanbod goederen of aanbod vrijwilligerswerk contact opnemen met de gemeente via het centrale emailadres oekrainecrisis@tilburg.nl. Het antwoord op veelgestelde vragen is bovendien te vinden op de webpagina www.tilburg.nl/oekraine. Specifiek voor de vluchtelingen zelf is alle relevante informatie beschikbaar op de website en app van Refugeehelp.com. Informatiebijeenkomst Ik kan mij voorstellen dat de complexiteit van dit onderwerp vragen oproept of om extra toelichting vraagt. Ik ben desgewenst dan ook graag bereid om samen met de betrokken collega’s uit onze organisatie met u hierover in gesprek te gaan tijdens een informatiebijeenkomst. Indien u hier behoefte aan heeft, kunt u dit aangeven bij de raadsgriffie. Zij zorgen dan dat zo’n bijeenkomst op korte termijn wordt georganiseerd. Met vriendelijke groet,

drs. Th.L.N. Weterings burgemeester