Impact taaltrajecten Midden-Brabant 2021 M.de.Greef

Impact educatietrajecten voor inwoners van Midden-Brabant op verschillende levensdomeinen in 2021 Resultaten monitor educatietrajecten regio Midden-Brabant als onderdeel van de Nederlandse Monitor Volwasseneneducatie door Prof. Dr. Maurice de Greef Jaarlijks faciliteert de regio Midden-Brabant (bestaande uit de gemeenten Alphen-Chaam, BaarleNassau, Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Heusden, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk, Tilburg en Waalwijk) educatietrajecten voor haar volwassen inwoners met als doel, dat zij een betere plek in de regio krijgen. Vraag is wat de impact van deze trajecten is en ook op de verschillende levensdomeinen. De gemeenten van de regio Midden-Brabant hebben ook in 2021 in samenwerking met het Taalnetwerk Midden-Brabant (bestaande uit: Bibliotheek MiddenBrabant, ContourdeTwern, MST en ROC Tilburg School voor Educatie en Inburgering) trajecten volwasseneneducatie gefaciliteerd. Deze rapportage beschrijft de uiteindelijke impact van de educatieve trajecten uit 2021 voor de regio. Investeren in taal loont Volgens het CBS (2014a) kent Nederland nog steeds een groot percentage inwoners, dat uitgesloten is van sociale deelname aan de samenleving, te weten 15%. Dit zijn mensen, die in de meeste gevallen niet kunnen meedoen aan activiteiten, werk, maar ook minder contacten hebben in hun eigen omgeving. Volgens Bijl et al.

(2011) komt het probleem van sociale ongelijkheid door het verschil in opleiding. Het verschil in opleidingsniveau veroorzaakt namelijk een kloof tussen hoog- en laagopgeleiden (Bijl et al., 2011). Dit effect zien we ook terug in onze werkloosheidscijfers. Volgens het CBS (2014b) is circa 77% van de werklozen laag- of middelbaar opgeleid. Een bijkomend probleem van mensen die sociale uitsluiting of uitsluiting van de arbeidsmarkt ervaren, is dat deze mensen onder andere de taal vaak niet voldoende meester zijn. Investering in educatietrajecten voor deze laag- en middelbaar opgeleiden zou deze problematiek en de bijbehorende kosten kunnen tegengaan. Met de trajecten volwasseneneducatie in de regio Midden-Brabant bieden de gemeenten zoveel mogelijk inwoners in deze regio die nog niet of onvoldoende (kunnen) participeren, een educatief aanbod. Een aanbod dat gekoppeld is aan de maatschappelijke context en dat bijdraagt aan het beoogde maatschappelijk effect. In deze rapportage leest u de uitkomsten van het onderzoek naar de impact van deze trajecten in 2021. 1 © Artéduc, Vught

Onderzoeksmethodiek In 2021 is onder een groot aantal deelnemers aan educatieve trajecten in de regio MiddenBrabant een vragenlijst afgenomen. Er zijn in principe 2 meetmomenten geweest, te weten: T0 en na circa 15 weken T1. Dit is verspreid over het voor- en najaar van 2021 daar niet alle trajecten een gelijktijdig startmoment hadden. Uiteindelijk is een analyse gedaan onder de deelnemers die zowel vragenlijst 1 als 2 hadden ingevuld. Tijdens de metingen zijn allereerst de socio-demografische kenmerken, zoals geslacht, nationaliteit, leeftijd, hoogste vooropleiding, aantal opleidingsjaren, het hebben van een diploma of een (vrijwilligers)baan in kaart gebracht (gebaseerd op onderzoek van Verté et al., 2007). Bij de meting is daarnaast gebruik gemaakt van de gevalideerde SIT-vragenlijst (Sociale Inclusie na Transfer) van De Greef, Segers en Verté (2010). Van het SIT-instrument (Sociale Inclusie na Transfer) van De Greef, Segers en Verté (2010) zijn zeven verschillende variabelen gebruikt. Allereerst de variabele ‘Nationale Taalvaardigheden’. Deze variabele bestaat uit negen items met een Likertschaal van 1 - 10. Voorbeelden van items zijn: §

Ik kan schrijven wat ik bedoel.

§

Ik kan de krant, een boek of iets anders lezen.

Ten tweede is gebruikt gemaakt van de variabele ‘Digitale vaardigheden’ (bestaande uit drie items met een Likertschaal van 1 - 10). Voorbeelden van items zijn: §

Ik kan de computer gebruiken.

§

Ik kan internet gebruiken.

Ten derde is gebruikt gemaakt van de variabele ‘Assertiviteit’ (bestaande uit vijf items met een Likertschaal van 1 - 10). Voorbeelden van items zijn: §

Ik kan voor mezelf opkomen.

§

Ik kan problemen oplossen.

De vierde variabele is ‘Financiële vaardigheden’ (bestaande uit zeven items met een Likertschaal van 1 - 10). Voorbeelden van items zijn: §

Ik woon op een fijne manier in de wijk.

§

Ik heb een goed contact met belangrijke organisaties (gemeenten, huisarts, tandarts, school van de kinderen).

De vijfde variabele is ‘Ontmoeten & ondernemen’ (bestaande uit vier items met een Likertschaal van 1 - 10). Voorbeelden van items zijn: §

Ik ontmoet voldoende mensen.

§

Ik doe nieuwe contacten op.

2 © Artéduc, Vught

De zesde variabele bracht in kaart of men is gaan deelnemen aan natuur- en sportactiviteiten middels de variabele ‘Natuur- en sportactiviteiten’ (bestaande uit vier items met een Likertschaal van 1 - 10). Voorbeelden van items zijn: §

Ik ga de natuur in.

§

Ik neem deel aan sportactiviteiten.

Om de impact van het educatietraject in kaart te brengen, zijn middels SPSS 27.0 verschilvariabelen gemaakt en is per variabele het percentage deelnemers, dat een groei heeft doorgemaakt, bepaald. Goede impact van het leertraject op de plek in de samenleving Uit tabel 1 wordt duidelijk, dat in 2021 de trajecten er allereerst voor zorgen, dat een meerderheid van de deelnemers beter zijn of haar taalvaardigheden kan toepassen in de praktijk (circa 57%). In vergelijking met de landelijke benchmark van 2012 (De Greef et al., 2012) is deze score vrijwel gelijk en geeft het aan, dat door de meeste deelnemers het doel van de georganiseerde taaltrajecten behaald wordt, namelijk het beter toepassen van de taal in de praktijk. Daarnaast ervaart meer dan circa 45% tot circa 55% een betere plek in de samenleving in vrijwel alle variabelen van sociale inclusie, wat zich onder andere vertaalt in het feit dat men bijvoorbeeld meer mensen ontmoet en dat men meer onderneemt, assertiever is geworden en meer deelneemt aan natuur- en sportactiviteiten (zie tabel 1). Vanwege het feit dat de meerderheid van de deelnemers in de steekproef autochtoon is, zijn de percentages iets lager gezien het feit dat zij sommige onderdelen van de Nederlandse taal reeds beheersen (waaronder spreekvaardigheid) en dus een veel minder grote vooruitgang boeken.

Deze regio is één van de weinige regio’s in het land die deze doelgroep goed bereikt! Daarnaast zal de vooruitgang iets lager zijn door naar alle waarschijnlijkheid de beperkingen als gevolg van de maatregelen van de COVID-19. Vooral nu blijkt dat door de gevolgen van COVID-19 dat met name de doelgroep van de educatietrajecten (en dan met name laagopgeleiden) worden getroffen door het virus (RIVM, 2020).

3 © Artéduc, Vught

Tabel 1: Percentage deelnemers met betrekking tot toename mate van sociale inclusie in de regio Midden-Brabant in 2021 Leercontext →

Trajecten Midden-Brabant 2021

Landelijk onderzoek 2012

Aantal deelnemers met toename sociale inclusie per variabele van sociale inclusie in % ↓ Sociale inclusie Nationale Taalvaardigheden Digitale Vaardigheden Assertiviteit Financiële vaardigheden

56.5 51.6 58.1 54.8

Ontmoeten & ondernemen Natuur- en sportactiviteiten

45.7 43.5

58.2 51.4 54.2 Niet gemeten tijdens het landelijk onderzoek 48.8 49.3

De zelfperceptiemaat onder de respondenten blijkt een betrouwbare maat te zijn voor deze resultaten aangezien eerder onderzoek van De Greef et al. (2009) heeft aangetoond, dat door het zelf scoren van de beheersing van diverse vaardigheden de verwachte overschatting van de deelnemers uitbleef. Dezelfde scores door docenten (over de betreffende vaardigheden van de deelnemers) bleken namelijk veel hoger te zijn dan die van de deelnemers zelf. Daarnaast tonen Kok en Scholte (2013) door vergelijking van scores op de schalen van het SIT-instrument met scores op objectieve internationale taaltoetsen (Alamprese et al., 2011; Sabatini et al., 2011;, Greenberg et al., 2011; Hock & Mellard, 2011) aan, dat de gemiddelde stijging van de testscores van deelnemers vergelijkbaar zijn. Hierbij is de hoogte van de scores op de objectieve internationale taaltoetsen vergeleken met de hoogte van de scores via het SITinstrument. Leertrajecten voor volwassenen in de regio Midden-Brabant hebben impact Kijkend naar de goede resultaten op de impact blijkt investering in een duurzame infrastructuur voor volwasseneneducatie met een aantal partners haar vruchten af te werpen. Daarnaast is gebleken, dat een groot aantal deelnemers een betere plek in de samenleving heeft gekregen, dankzij deelname aan een traject volwasseneneducatie in 2021. Uit de meting van de wordt duidelijk, dat §

circa 60% van de deelnemers een betere taalbeheersing krijgt;

§

circa 45% tot 55% van de deelnemers een betere plek in de samenleving krijgt;

Als men de resultaten van het landelijk onderzoek vergelijkt, kan men spreken van een goed resultaat. Het aantal deelnemers, dat haar taal verbetert en een betere plek in de samenleving krijgt, is goed in vergelijking met andere trajecten uit het land. Hieruit blijkt, dat investering in 4 © Artéduc, Vught

volwasseneneducatie ervoor zorgt dat de inwoners in de regio Midden-Brabant alsnog een betere plek in de samenleving kunnen krijgen. De deelnemers ervaren beter te gaan functioneren op verschillende levensdomeinen na deelname aan een leertraject mede gefaciliteerd door de gemeenten in de regio Midden-Brabant in samenwerking met Bibliotheek Midden-Brabant, Contour de Twern, MST en ROC Tilburg School voor Educatie en Inburgering. Daarnaast wordt duidelijk dat deze regio ten opzichte van andere regio’s in het land veel meer autochtonen bereikt wat een doelgroep is die men juist lokaal, regionaal maar ook landelijk wil bereiken met deze trajecten.

5 © Artéduc, Vught

Referenties Alamprese, J.A. et al. (2011). Effects of a structured decoding curriculum on adult literacy learners’ reading development. Journal of Research on Educational Effectiveness, 4, (2): pp. 154172. Bijl, R., Boelhouwer, J., Cloïn, M. & Pommer, E. (2011). De sociale staat van Nederland 2011. Den Haag: Sociaal Cultureel Planbureau. CBS. (2014a). Nederland presteert bovengemiddeld op thema’s Europa 2020. 07-06-2014. <http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/dossiers/eu/publicaties/archief/2014/2014-4058wm.htm>. CBS (2014b). Beroepsbevolking; Geslacht en Leeftijd. 07-06-2014. <http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=71738NED&D1=22,26& D2=0&D3=0&D4=a&D5=31,36,41,46,51,60,65,l&HD=1403041009&HDR=T,G4&STB=G2,G1,G3>. De Greef, M., Hanekamp, M., Segers, M., Verté, D. en Lupi, C. (2012). Leren in verschillende contexten. ’s-Hertogenbosch: CINOP. De Greef, M., Segers, M., Verté, D., De Greef, R. & Meulenbrug, J. (2009). Leren voor Leven een eigen plek in het dagelijks leven. Velp: Spectrum CMO Gelderland. De Greef, M., Segers, M. & Verté, D. (2010). Development of the SIT, an instrument to evaluate the transfer effects of adult education programs for social inclusion, Studies in Educational Evaluation (36), 42 - 61. Greenberg, D. et al. (2011). A Randomized Control Study of Instructional Approaches for Struggling Adult Readers.

Journal of Research on Educational Effectiveness, 4, (2): pp. 101-117. Hock, M.F. & Mellard, D.F. (2011). Efficacy of learning strategies instruction in adult education. Journal of Research on Educational Effectiveness, 4, (2): 134-153. Kok, L. & Scholte, R. (2013). Rendement van cursussen voor laaggeletterden. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek. RIVM. (2020). Verder kijken dan corona, over de toekomst van onze gezondheid. E-magazine. Retrieved: 13-04-2021. . Sabatini, J.P. et al. (2011). Relative effectiveness of reading intervention programs for adults with low literacy. Journal of Research on Educational Effectiveness, 4, (2): 118-133. Verté, D., De Witte, N. & De Donder, L. (2007). Schaakmat of aan zet? Monitor voor lokaal ouderenbeleid in Vlaanderen. Brugge: Uitgeverij Van den Broele.

6 © Artéduc, Vught