Coalitie akkoord Tilburg 2026-2030-LR

Aandacht Ambitie Actie Coalitieakkoord Tilburg 2026 - 2030

foto beeldbank gemeente Tilburg Gerdien Wolthaus Paauw

-2-

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Samenwerken

3 6

In de wijken en dorpen Met inwoners In onze netwerken In een digitale samenleving

6 8 10 11

3. Sociaal Tilburg

12

Sterke gemeenschappen Ondersteuning en zorg Bestaanszekerheid Inclusie en diversiteit Europa en internationalisering Sport en bewegen Veiligheid Asiel en migratie Senioren Onderwijs Dierenwelzijn Kunst en cultuur

4. Fysiek Tilburg Wonen Stedelijke ontwikkeling Omgevingskwaliteit Groen en water Economie Arbeidsmarkt Erfgoed Mobiliteit Evenementen, horeca en citymarketing Klimaat en energie Afval en circulair

5. Raad en organisatie Vertrouwen in de overheid Samenwerken binnen de gemeenteraad Robuuste, flexibele en diverse organisatie

6. Financiën

13 14 15 16 17 18 20 23 25 27 31 32

34 34 37 40 42 45 50 52 53 56 58 61

64 64 65 65

68

Portefeuilleverdeling 72 Bijlage 74

Rij boven: Kristel Scheffers (CDA), Maarten van Asten (VVD), Jort Molenaar (D66), Sofia Schampers (D66), Joost van Puijenbroek (CDA), Yusuf Çelik (PRO), Frank Kriellaars (VVD), Rij onder: Niels van Stappershoef (VVD), Anne Veldhoven (CDA), Bas van der Pol (D66), Evelien Kostermans (PRO), Stefan Jansen (PRO) foto beeldbank gemeente Tilburg Dolph Cantrijn

1. Inleiding Tilburg is een sociale, ambitieuze en eigenwijze gemeente. Een plek waar mensen zich thuis voelen, waar dorpen en wijken hun eigen karakter hebben en waar vele initiatieven van onderop ontstaan. Tilburg is rijk aan diverse gemeenschappen, met een sterk verenigingsleven, betrokken inwoners, creatieve makers, innovatieve en ambitieuze ondernemers en omringd door waardevolle natuur. De afgelopen jaren is Tilburg zichtbaar vernieuwd, met ontwikkelingen zoals de Spoorzone, de Piushaven en nieuwe voorzieningen voor cultuur, sport en onderwijs. Onze Stadsregionale Parken Stadsbos013, Moerenburg-Koningshoeven en Pauwels zijn volop in ontwikkeling en zijn steeds meer in trek om te ontspannen en te recreëren. Bedrijven zorgen voor werkgelegenheid, innovatie en ondernemerschap. Wij zijn een bruisende gemeente met prachtige evenementen zoals Kaapstad, de Tilburgse Kermis en met actieve en betrokken verenigingen. De komende jaren staan we voor grote opgaven waarvoor we met elkaar de handen uit de mouwen steken. We bouwen voort op wat goed gaat, sturen bij waar dat nodig is en investeren in een sterke toekomst voor Tilburg, Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel. We pakken de uitdagingen aan die spelen op het gebied van het sociaal domein, wonen, economie, veiligheid, mobiliteit en klimaat. Daarnaast werken we samen met Tilburgers aan de stad en dorpen van morgen.

We leggen het fundament voor een groeiende, sterke en gezonde gemeente. Dat doen we met aandacht, ambitie en actie! -3-

-4-

Aandacht

Als gemeentebestuur zijn we nabij en zichtbaar, dat is hoe we werken. We pakken de uitdagingen en opgaven samen met inwoners, partners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties op. We luisteren naar wat er leeft en speelt en geven ruimte aan initiatieven uit de samenleving. Niet iedere wijk of ieder dorp vraagt hetzelfde. We investeren daarom verschillend, in wat het beste aansluit bij de behoefte.

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

We investeren in groene en gezonde buurten met voorzieningen om de hoek. We staan voor bestaanszekerheid, een betaalbare woning en de kans om jezelf te ontwikkelen. Iedereen in Tilburg moet veilig en zichtbaar zichzelf kunnen zijn ongeacht achtergrond, overtuigingen of inkomen. Dit is in Tilburg nog niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom zetten we ons hier maximaal voor in. We hebben aandacht voor wie ondersteuning nodig heeft en organiseren onze zorg dichtbij in de buurt, preventief en collectief. We staan voor een inclusief Tilburg waar iedereen ertoe doet. We staan voor ondernemers die willen investeren en een Tilburg waar we hen de ruimte geven dat te doen, voor vrijwilligers die buurten sterker maken, voor voldoende ontmoetingsplekken en voor jongeren die bouwen aan hun toekomst.

Ambitie

We hebben de ambitie om Tilburg te laten uitgroeien tot de meest aantrekkelijke en vernieuwende gemeente om te wonen, werken, ondernemen, studeren en recreëren. We bouwen tot 2050 zo’n 35.000 woningen, investeren in sterke wijken en dorpen inclusief onderwijs, gelijke kansen, talentontwikkeling en een rijk aanbod aan kunst, cultuur en sport. We versterken onze economie, maken onze stad en buitengebied duurzamer en groener, zorgen dat de stad en dorpen bereikbaar blijven en zorgen ervoor dat inwoners zich veilig voelen en mee kunnen doen. Dit doen we bovendien op een financieel verantwoorde manier. De keuzes die we vandaag maken, moeten ook over tien en twintig jaar bijdragen aan een sterke, gezonde, toekomstbestendige en leefbare gemeente. We werken daarom met ambitie, kwaliteit en lef door aan onze stedelijke ontwikkeling. Voor slimme ruimtelijke oplossingen om de bereikbaarheid en betaalbaarheid van onze stad, de zorg, woningbouw, natuur, maatschappelijke voorzieningen en duurzame energiesystemen ook in de toekomst te borgen. Ook lastige keuzes horen bij deze grote opgave. Dit vraagt om goede participatie, open dialoog, luisteren én duidelijke communicatie.

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

foto beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

Actie

Ambitie krijgt waarde als zij wordt omgezet in resultaten. Daarom kiezen we voor een bestuur dat denkt én doet en dat durft te vernieuwen. We versnellen waar mogelijk, verlagen drempels en vereenvoudigen regels waar dat kan en helpt. We werken samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en andere overheden aan concrete oplossingen. Processen organiseren we eenvoudig en we communiceren duidelijk. We houden elkaar aan afspraken, helpen elkaar, werken samen en sturen op uitvoering. Daarbij houden we oog voor een goede balans in de ontwikkeling van verschillende opgaven en sturen op oplossingen die werken. Niet alles kan tegelijk, maar wat we afspreken, voeren we ook uit. We stropen onze mouwen op, zetten de schouders eronder en gaan vol overtuiging aan de slag. Zodat Tilburg, Berkel-Enschot, Udenhout en Biezenmortel nu en in de toekomst plekken zijn waar het prettig wonen, werken en leven is voor iedereen.

-5-

-6foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

2. Samenwerken In de komende bestuursperiode zetten we ons in om Tilburg verder te ontwikkelen, tot een nog mooiere gemeente om in te wonen, werken en verblijven. Hierin pakken we de regie waar dat van ons verwacht kan worden. Ook willen we vooral gebruik maken van de kracht van onze inwoners, ondernemers en organisaties. In dit hoofdstuk staan we stil bij diverse vormen van samenwerking, die cruciaal zijn om onze doelen te halen.

In de wijken en dorpen

Tilburgers krijgen de komende jaren meer zeggenschap over hun eigen leefomgeving. We werken daarvoor samen met inwoners en partners aan passende oplossingen, sterke gemeenschappen en veerkrachtige en weerbare buurten en wijken. Dat gaat verder dan meedenken, we geven bewoners ook meer invloed en laten ze mee kiezen over en meedoen aan oplossingen voor hun wijk of dorp. De gemaakte keuzes leggen we vast in een gebiedsvisie en een gebiedsagenda. Iedere wijk of dorp heeft eigen uitdagingen. Dat is de reden dat we niet in elke wijk hetzelfde doen, of hetzelfde investeren. Hiervoor maken we gebruik van de gesprekken in de wijk en van de gebiedsfoto (monitor brede welvaart), die ons laat zien hoe een gebied scoort op de verschillende thema’s van brede welvaart. In minimaal twee wijken/dorpen gaan we ervaring opdoen met wijkbegrotingen. Een begroting, die we samen met de inwoners bestemmen en die we vullen vanuit bestaande budgetten. Wijken zijn de plekken waar grote stedelijke opgaven samenkomen: wonen, veiligheid, klimaat en kansengelijkheid raken elkaar op straatniveau en versterken elkaar. Bovendien is de wijk de schaal waarop de samenleving zichzelf kan organiseren. Waar bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners samen iets kunnen opbouwen. Daarom ontwikkelen we het right to challenge en een Tilburgerberaad op wijkniveau.

Daarnaast denken we na over andere vormen van inwonerbetrokkenheid. Deze krijgen een plek in een nieuwe participatieleidraad. De samenwerking met dorps- en wijkraden gaat over het algemeen goed. Binnen dorpsen wijkraden organiseren bewoners zich vrijwillig om de gemeenschappen waarin zij wonen te versterken en de leefbaarheid in de wijk of het dorp te verbeteren.

In minimaal twee wijken/ dorpen gaan we ervaring opdoen met wijkbegrotingen. foto beeldbank gemeente Tilburg Margo van de Pas

De komende periode maken we nieuwe afspraken over hoe we zorgen dat dorps- en wijkraden nog beter samen kunnen werken met de gemeente. Dat doen we ook door nieuwe stappen te zetten met de Verrijk je wijk-subsidie, waarmee bewoners hun wijk leefbaarder en socialer kunnen maken. Elke wijk of dorp heeft een eigen wethouder en een gebiedsteam. Zij zijn herkenbaar en maken samen met de inwoners, betrokken organisaties en ondernemers in het gebied een gebiedsagenda. Zij weten wat er speelt en kunnen helpen om de meest urgente problemen als eerste aan te pakken. Aangezien in ieder gebied andere zaken spelen, zullen de agenda’s in aard en omvang van elkaar verschillen. Sinds de zomer van 2023 zijn Tilburg Noord en West onderdeel van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). We zetten onze inzet in de NPLV wijken Noord- en West met lef voort, en werken daar samen met de kernalliantie en het Rijk aan doorbraakinitiatieven. We gaan daarnaast in twee andere wijken in Tilburg experimenteren met een verdergaande integrale aanpak. Hierbij zetten we het budget Kansrijke wijken gericht in om sociaal-maatschappelijke, economische en fysieke achterstanden te verbeteren en weg te nemen.

foto beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

Wat gaan we doen? • we versterken de zeggenschap van wijken en dorpen bij besluitvorming; • we herijken en formaliseren samen met wijkraden hun rol en positie; • we ontwikkelen nieuwe participatie instrumenten op wijkniveau; • we doen in minimaal twee wijken/dorpen ervaring op met wijkbegrotingen; • we zetten onze inzet voor het NPLV met lef en ambitie voort; • we wijzen minimaal twee andere gebieden aan waar we met een soortgelijke integrale aanpak gaan werken; • we borgen de gebiedsteams die actief zijn in onze wijken structureel in onze begroting; • we versterken de doorontwikkeling van onze organisatie naar gebiedsgericht werken. Veel van onze opgaven vragen gemeentebrede sturing. We verbeteren het samenspel tussen deze lijn en het gebiedsgericht werken, tussen de stad en de wijk.

-7-

-8-

Met inwoners

We vinden inwonersparticipatie belangrijk, in Tilburg is het de norm. Onze inwoners, organisaties en ondernemingen zijn de belangrijkste belanghebbenden voor alle ontwikkelingen in de gemeente. De inbreng van inwoners maakt dat onze plannen en besluitvorming verbeteren. Een goed participatietraject zorgt voor draagvlak bij de keuzes die we maken. Inwoners weten het beste wat er leeft en speelt in hun eigen leefomgeving. Er zijn altijd meerdere perspectieven en meningen, wat vraagt om begrip voor elkaar, verantwoordelijkheid nemen voor het grotere geheel en een goede afweging van belangen. We moeten als gemeente helder communiceren wanneer we willen dat inwoners meedenken, meedoen of meebeslissen, zodat aan de voorkant duidelijkheid is wat we van elkaar kunnen verwachten in een project of proces. We zetten de koers van het Actieplan Inwonersparticipatie voort. Het gaat om tijdige communicatie en duidelijke processen. We spannen ons extra in om mensen te bereiken die minder vanzelfsprekend deelnemen, zoals werkenden, jongeren en inwoners met een migratieachtergrond. Daarbij combineren we fysieke en digitale participatie. We nodigen inwoners zo vroeg mogelijk uit om mee te denken over plannen en besluiten die hun omgeving raken. De Richtlijn Omgevingsdialoog geeft onze aanpak weer voor het participatietraject in de ruimtelijke omgeving.

We blijven planteams inzetten en handhaven het budget voor ondersteuning van inwoners bij ruimtelijke plannen. In onze lokale democratie maken we ruimte voor de inbreng van inwoners en ruimte voor initiatief van onderop. Ook nodigen we inwoners actief uit om in te spreken bij de gemeenteraad en in contact te komen met raadsleden. Zo verbeteren we de besluitvorming in de gemeenteraad.

foto beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

Inwoners weten het beste wat er leeft en speelt in hun eigen leefomgeving.

foto beeldbank gemeente Tilburg Dolph Cantrijn

Wat gaan we doen? • we handhaven het budget voor ondersteuning van inwoners bij ruimtelijke plannen; • we gaan door met het Actieplan Inwonersparticipatie; • we hanteren de Richtlijn Omgevingsdialoog; • we experimenteren met nieuwe digitale vormen van participatie; • we zoeken naar nieuwe methoden om inwoners te betrekken die niet vanzelf deelnemen.

-9-

- 10 -

In onze netwerken

Samenwerking met andere overheden blijft essentieel om grote opgaven op het gebied van veiligheid, (jeugd)zorg, asiel, economie en ruimte effectief aan te pakken. We kiezen deze bestuursperiode voor een meer gerichte en strategische inzet in de netwerken. Dit werken we uit in een doelgerichte netwerkstrategie, waarin samenwerking bijdraagt aan concrete resultaten voor Tilburg en de regio. Als centrumgemeente van de regio Hart van Brabant nemen we onze verantwoordelijkheid. We zetten in op een effectieve regionale samenwerking. Er zijn veel samenwerkingsverbanden en gemeenschappelijke regelingen. Vanuit de opgaven van Tilburg brengen we daar meer focus in aan. We versterken en verscherpen onze positie in bovenregionale netwerken, zoals de stedelijke regio BredaTilburg (SRBT), Brabantstad en landelijke netwerken (G40, VNG). We intensiveren de samenwerking met de Brainportregio vanuit onze eigen koers. De lobby richting Rijk en Europa geven we steviger vorm. Dit doen we onder meer door beter uit te dragen waar we voor staan. Als achtste gemeente van Nederland, die volop in ontwikkeling is, mogen we ons beter positioneren en profileren op het landelijke en Europese toneel. We willen de kansen die er liggen optimaal benutten voor cofinanciering van onze projecten met Europa.

Wat gaan we doen? • we stellen een netwerkstrategie op; • we intensiveren onze lobby richting Provincie, Rijk en Europa; • we versterken en verscherpen onze positie in bovenregionale netwerken.

foto beeldbank gemeente Tilburg Dolph Cantrijn

In een digitale samenleving

Digitalisering bepaalt steeds sterker hoe onze samenleving functioneert. Het biedt enorme kansen voor innovaties en versnellingen in transities, bijvoorbeeld op het gebied van zorg, mobiliteit, verduurzaming en in onze economie. Daarbij biedt het ook kansen voor de eigen organisatie om slimmer te werken en om meer te betekenen voor onze inwoners, organisaties en ondernemers. We moeten er oog voor hebben dat niet iedereen mee kan in de snelheid van de nieuwe digitale samenleving. Onze dienstverlening als gemeente blijven we daarom ook met fysieke loketten aanbieden. Digitalisering zorgt voor vraagstukken rondom privacy, ethiek, cybercriminaliteit en digitale autonomie. We gaan daarom gerichte investeringen doen met het doel persoonsgegevens van onze inwoners te beschermen en het gebruik van algoritmes te controleren. Ook werken we aan het weerbaar maken van onze inwoners tegen online dreigingen en volgen we een langjarige route om te komen tot digitale autonomie als gemeente. We bouwen aan een mensgerichte aanpak waarbij iedereen gelijke toegang heeft tot de digitale samenleving. Met de ontwikkeling van digitale vaardigheden en digitale toegankelijkheid van onze online diensten hebben we aandacht voor digitale inclusie. We zorgen dat onze digitale infrastructuur als organisatie en samenleving op orde is, en werken aan de verduurzaming hiervan.

Voor de economische kansen rondom digitalisering en AI werken we samen met bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen. In het bijzonder binnen Mindlabs en Midpoint Brabant. Met onze onderwijspartners werken we aan praktische toepassingen van kunstmatige intelligentie op een veilige en transparante manier. We zien op korte termijn de mogelijkheid om concrete innovaties in de praktijk toe te passen. Bijvoorbeeld met sensoren bij afvalinzameling en een digital twin voor onder meer stedelijke ontwikkeling en crowd control. Met toepassingen als Mijn Gemeente en een digitaal loket voor vergunningen, zoals bij evenementen, kunnen we sneller en transparanter werken voor onze inwoners, organisaties en ondernemers. We verzamelen en verwerken als gemeente steeds meer data. We maken hier slim maar zorgvuldig gebruik van en delen zoveel mogelijk open data die voor andere toepassingen gebruikt kan worden.

Wat gaan we doen? • we versnellen onze transities met behulp van digitalisering; • we gebruiken digitalisering en AI voor slimme toepassingen in de dienstverlening en het efficiënter werken binnen de organisatie; • we gaan door met het verbeterplan voor het beschermen van persoonsgegevens; • we continueren het gebruik van het algoritmeregister; • we investeren in de cyberveiligheid van onze gemeente; • we publiceren actief open data; • we werken langjarig om te komen tot digitale autonomie; • we vervolgen onze inspanningen om bedrijven en ondernemers te ondersteunen in de digitale transformatie van hun onderneming; • we herzien onze vergunningsprocedures en maken deze (online) inzichtelijk via de Mijn Gemeente omgeving en daarmee voorspelbaar voor de aanvrager.

- 11 -

- 12 -

3. Sociaal Tilburg In Tilburg doet iedereen ertoe, iedereen kan en mag zichzelf zijn. Daar staan wij voor. In onze buurten kijken we naar elkaar om en investeren we in gemeenschappen, ontmoeting en sociale netwerken. Inclusie is het vertrekpunt in ons denken en doen. Discriminatie pakken we aan. We zetten extra stappen in het wijk- en dorpsgericht werken. Vanuit de overtuiging dat we vanuit nabijheid het beste invulling kunnen geven aan de behoefte van onze inwoners. We maken een beweging van individuele (zware) zorg naar nabije ondersteuning. Waar mogelijk bouwen we op de eigen kracht van inwoners, informele hulp en collectieve oplossingen. We werken preventief door te investeren in de sociale en pedagogische basis en wijkzorgteams. Samen met partners zoals ContourdeTwern, R-Newt, de GGD en het huidige Toegang Tilburg werken we aan onze sociale en inclusieve stad. En we sturen actief op het terugdringen van de zorgvraag. Niet elke wijk of dorp heeft hetzelfde nodig. We investeren gericht op de plekken waar de maatschappelijke impact het grootst is. We zijn zichtbaar in de wijk en willen voorkomen dat onze inwoners in armoede of eenzaamheid leven. We creëren een leefomgeving die voor iedereen veilig is en uitnodigt om naar buiten te gaan en anderen te ontmoeten.

foto beeldbank gemeente Tilburg Margo van de Pas

We investeren gericht op de plekken waar de maatschappelijke impact het grootst is.

foto beeldbank gemeente Tilburg Jack Tummers

Sterke gemeenschappen

Sterke netwerken en gemeenschappen zijn belangrijk om ervoor te zorgen dat mensen zich thuis voelen. Dat ze meedoen, erbij horen, elkaar ondersteunen en zich gezien en gehoord voelen. Dat zorgt ervoor dat inwoners elkaar helpen en minder snel een beroep hoeven te doen op ondersteuning en zorg van de gemeente. De sociale samenhang in de wijk verbeteren we door het faciliteren van meer ontmoeting en verbinding. Hiervoor benutten we plekken in de wijk zoals de bibliotheek, sportverenigingen, scholen of de bruine kroeg. Ook de buitenruimte richten we zo in dat het ontmoeting stimuleert. Waar we gaan bouwen houden we in de plannen rekening met maatschappelijke voorzieningen, waaronder ontmoetingsplekken. Daarnaast geven we ruimte aan initiatieven van inwoners voor ontmoeting in de buurt met een subsidieregeling. En we kijken kritisch of het huidige aanbod aansluit bij de behoefte. Ideeën uit de wijk sluiten immers beter aan bij wat de mensen uit die wijk nodig hebben. Bibliotheken zijn plekken van betekenis. Ze verbinden mensen, dragen bij aan gelijke kansen en vervullen een rol in het stimuleren van kennis en ontwikkeling. De komende periode onderzoeken we hoe we drempels verder wegnemen voor mensen om de bibliotheek te bezoeken en de faciliteiten te gebruiken.

Wat gaan we doen? • we realiseren voldoende en toegankelijke ontmoetingsplekken in iedere wijk; • we stimuleren ontmoeting met het inrichten van onze buitenruimte; • we investeren in onze bibliotheken en continueren de bibliotheek in Groenewoud; • we onderzoeken hoe we drempels verder kunnen wegnemen voor mensen om de bibliotheek te bezoeken en de faciliteiten te gebruiken.

- 13 -

- 14 foto beeldbank gemeente Tilburg Anja van Eersel

Ondersteuning en zorg

Wij kiezen voor een andere benadering van ondersteuning en zorg. Problemen bekijken wij niet alleen individueel, maar in samenhang met de omgeving, zoals in het gezin, in de buurt, op school of op de (sport)vereniging. Dat noemen we de pedagogische basis. Zo werk je aan het voorkomen van problemen en ontstaan er duurzamere oplossingen. De jeugdzorg vraagt daarbij speciale aandacht. Het aantal jongeren dat een beroep doet op individuele zorg groeit en behandeltrajecten worden relatief zwaarder en duren langer. Tegelijkertijd is het maar de vraag of het kind ook echt krijgt wat het nodig heeft. Dat vraagt om een koerswijziging. Deze koerswijziging heeft als uitgangspunt het garanderen van de kwaliteit en continuïteit van de zorg. Doordat er tekorten zijn, moeten we scherpe keuzes maken om zorg in de toekomst te kunnen garanderen voor wie dit écht nodig heeft. Daarom zetten we in op preventie, normaliseren, collectieve ondersteuning, minder intensieve zorg en efficiëntere trajecten. Normaliseren wil zeggen dat we realistisch moeten zijn: voor niet ieder pedagogisch vraagstuk is specialistische zorg een passende oplossing. We zien in de praktijk dat de vraag naar formele ondersteuning binnen onze gemeente uiteenloopt. Door lichte opvoedvragen vaker op te lossen met behulp van het netwerk van de pedagogische basis, voorkomen we onnodige medicalisering.

Zo blijft de specialistische hulp beschikbaar voor wie de ondersteuning het hardst nodig heeft. Ook zetten we vaker in op collectieve zorg, omdat dit directer aansluit op de leefomgeving van een kind, zoals een klas. We verbeteren de samenwerking tussen de wijkzorgteams, scholen en huisartsen. Dit is in een grote gemeente een forse uitdaging. We willen beter en kritischer kijken of een verwijzing daadwerkelijk nodig is. Omdat scholen en huisartsen ook zelf mogen doorverwijzen naar de jeugd- en gezinszorg, hebben we hen hard nodig om actief mee te denken in deze beweging. Daarnaast verbeteren we de toegang tot laagdrempelige, informele en collectieve vormen van ondersteuning en zorg. Met bovenstaande beweging maken we het mogelijk actief te sturen op het beroep op jeugdzorg. De verordening passen we hierop aan.

Wat gaan we doen? • we werken naar een dekkend netwerk van de pedagogische basis en de wijkzorgteams; • we realiseren collectief aanbod van ondersteuning op basis- en middelbare scholen; • we sluiten een ‘huisartsenpact’ en een ‘scholenpact’, waarbij preventie, bewuster doorverwijzen en collectieve ondersteuning voorop staan; • we normaliseren sommige problemen in de jeugd- en gezinszorg, zodat we de garantie behouden dat zorg beschikbaar is voor wie het écht nodig heeft; • we passen de verordening Jeugdhulp aan en sturen steviger op toegang tot de zorg.

Bestaanszekerheid

In Tilburg hanteren we een brede definitie van bestaanszekerheid. Dit gaat niet alleen om financiële rust en zekerheid, maar ook om een fatsoenlijk dak boven je hoofd, voldoende te eten, toegang tot goede en betaalbare zorg en onderwijs, en werk of een andere dagbesteding. We willen meer welbevinden en geen sociale uitsluiting voor onze inwoners. Pas als onze inwoners bestaanszekerheid ervaren, kunnen ze echt stappen zetten op gebieden als gezondheid, ontwikkeling en participatie. We zien dat het aantal inwoners dat in armoede leeft en niet volwaardig mee kan doen onvoldoende afneemt. Bovendien zien we dat armoede zich bij sommige groepen verdiept. Met name bij inwoners die langdurig in armoede leven. Daarom vernieuwen we onze Verordening Individuele Inkomenstoeslag. Voortaan hebben inwoners na drie jaar recht op een inkomenstoeslag in plaats van na vijf jaar. We zetten het bestaanszekerheidsbeleid en het bijbehorende uitvoeringsprogramma onverminderd voort. Mensen in armoede ervaren vaak drempels om hulp te vragen. Het lukt ons nog niet goed genoeg om de Tilburgers met de grootste hulpvraag te bereiken. Daarom willen we nog meer zichtbaar zijn in de wijk en werken vanuit vertrouwen en nabijheid. Onze partners zoals Quiet, de Voedselbank en de Thuisadministratie zijn daarbij onmisbaar. Met het Verbeterplan maken we onze regelingen voor iedereen vindbaar en laagdrempelig.

We willen dat mensen die recht hebben op regelingen er ook gebruik van maken. We brengen daarom het niet-gebruik van regelingen flink omlaag. We continueren de huidige werkgeversaanpak voor werkende armen en zetten in op preventie, vroegsignalering, schuldpreventie en schuldenafbouw. Want schulden hebben grote impact op alle leefgebieden. We staan open voor nieuwe ideeën om schulden tegen te gaan, zoals het Bouwdepot. De aanpak van intergenerationele armoede blijft voor ons een speerpunt. We sluiten in ons eigen handelen aan bij landelijke maatregelen uit het Nationaal Programma Armoede en Schulden. Voorbeelden zijn de invoering van één betaaldag, campagnes, financiële educatie op scholen en de Landelijke Pauzeknop.

Wat gaan we doen? • we zetten het bestaanszekerheidsbeleid voort, met bijbehorend uitvoeringsprogramma en het Verbeterplan; • we geven inwoners eerder recht op inkomenstoeslag; • we dringen het niet-gebruik van regelingen sterk terug; • we willen (problematische) schulden met innovatieve oplossingen voorkomen en oplossen. Met specifieke aandacht voor jongeren.

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

- 15 -

- 16 -

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

Inclusie en diversiteit

Tilburg is een levendige en diverse samenleving waar iedereen zichtbaar In een open stad als Tilburg zichzelf kan en mag zijn, waar iedereen ertoe doet en van waarde is, ongeacht komen verschillen samen verschillen. Ongelijke behandeling en uitsluiting gaan we tegen. We hebben en vieren we diversiteit. daarbij nadrukkelijk aandacht voor inwoners die hier vaker mee te maken krijgen. Denk aan mensen uit de LHBTIQ+-gemeenschap, mensen met een beperking, inwoners met een migratieachtergrond of verschillende culturele en religieuze achtergronden, vrouwen en meisjes en andere groepen die zich niet altijd veilig, welkom of vertegenwoordigd voelen. In een open stad als Tilburg komen verschillen samen en vieren we diversiteit. Door ontmoeting te stimuleren en het gesprek te faciliteren, bijvoorbeeld in stadsgesprekken, ontstaat wederzijds begrip en dragen we bij aan het voorkomen van het uitvergroten van tegenstellingen. Ook hebben we samen met partners in de stad aandacht voor het Tilburgs koloniaal verleden, Pride month, Iftars en interreligieuze bijeenkomsten. Voor het bevorderen van een inclusieve samenleving, maken we diversiteit zichtbaar in de stad en in onze organisatie. Onze openbare ruimte, gebouwen en online omgevingen zijn toegankelijk voor iedereen, zodat iedereen volwaardig kan meedoen. Toegankelijk Tilburg is daarbij een belangrijke partner.

We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan meerstemmigheid, representatie en verbinding. Van de gemeente mag hierin een voorbeeldrol worden verwacht. We nemen die verantwoordelijkheid en zorgen dat inclusie en diversiteit zichtbaar zijn in de verschillende beleidsdomeinen.

Wat gaan we doen? • we organiseren meerdere verbindende stads-/wijk-/buurtgesprekken; • we verbeteren fysieke en digitale toegankelijkheid; • samen met de partners uit de stad, voeren we de interventies uit de anti-discriminatie agenda uit; • we verbeteren inclusie en diversiteit in onze eigen gemeentelijke organisatie; • we zetten ons in voor de uitgangspunten uit het regenboogstembusakkoord.

- 16 -

Europa en internationalisering

Wij zien Tilburg als onderdeel van een grotere wereld, waarmee onze inwoners, studenten, ondernemers en instellingen zijn verbonden. Die internationale verbondenheid verrijkt onze stad en biedt nieuwe kansen. Daarom stimuleren we internationale samenwerking. Zo maken we Tilburg sterker, innovatiever en weerbaarder. En bouwen we aan een open en inclusieve stad waarin verschillende perspectieven worden gezien en gewaardeerd. Democratie, vrijheid en de rechtsstaat vormen daarbij onze gezamenlijke basis. We reserveren een vast jaarlijks bedrag om in te zetten voor hulpacties en het ondersteunen van lokale initiatieven bij internationale humanitaire rampen. We stoppen met het overmaken van 1 euro per inwoner naar Giro 555. Europa is voor Tilburg een belangrijke partner. Europese samenwerking biedt kansen voor innovatie, onderwijs, duurzaamheid, veiligheid en economische ontwikkeling. We versterken onze positie in Europese netwerken, benutten Europese fondsen beter en laten als achtste stad van Nederland nadrukkelijker onze stem horen.

Wat gaan we doen? • we pakken onze positie in Europese netwerken en internationale samenwerkingsverbanden; • we maken een plan van aanpak voor het beter verbinden van Tilburg aan internationale regelingen, projecten en relaties; • we borgen succesvolle elementen en stoppen met het programma mondiale bewustwording; • we reserveren een jaarlijks budget om in te zetten voor hulpacties en het ondersteunen van lokale initiatieven bij internationale rampen. • we stoppen met het overmaken van 1 euro per inwoner naar Giro 555.

foto beeldbank gemeente Tilburg Joan Villalon

- 17 -

- 18 -

foto beeldbank gemeente Tilburg Macha van Kleef

Sport en bewegen

Sporten en bewegen is erg belangrijk. Het draagt bij aan een goede gezondheid, zorgt voor ontmoetingen en gaat zo eenzaamheid tegen. Door stevig in te zetten op groei van recreatief sporten (breedtesport en ongebonden sporten), willen we de gezondheid van onze inwoners verbeteren. Wij willen dat iedereen, ongeacht leeftijd, beperking, inkomen of achtergrond, dichtbij huis de kans heeft om te sporten of bewegen. Dat kan in de sporthal of op het veld, maar ook gewoon buiten op straat of in de parken. Beweging moet laagdrempelig en betaalbaar zijn, zodat niemand op de reservebank zit. Daarbij hebben we oog voor trends en veranderingen in de samenleving. In het bijzonder voor sport in een stedelijke omgeving en de behoefte van de oudere sporter. Sport, spel en bewegen is onderdeel van de openbare ruimte en wordt integraal meegenomen bij de inrichting ervan. Sportverenigingen brengen mensen bij elkaar en zorgen voor binding in de wijken en dorpen. Daarom investeren we in onze sportverenigingen en -accommodaties. Zoals een nieuwe sporthal bij de dorpen, de sport- en onderwijscampussen in Zuid met een nieuwe atletiekaccommodatie, een nieuw veld bij HC Polaris in Noord en studentensportvoorzieningen in West. We dragen bij aan en stimuleren de verduurzamingsopgaven bij verenigingen. In de wijken zorgen we voor sportgelegenheden die passen bij de bewoners en de beschikbare ruimte.

Hiervoor gaan we verder met de BOSS-aanpak (samen) Bewegen, Ontmoeten, Spelen en Sporten), waarmee we inclusieve speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken voor jong en oud realiseren in de wijk.

Beweging moet laagdrempelig en betaalbaar zijn, zodat niemand op de reservebank zit.

Al jaren spreken we over meer openbaar zwemwater en wij gaan dat de komende periode daadwerkelijk realiseren. Zo zorgen we ervoor dat iedereen op warme zomerdagen een frisse duik kan nemen. Zwemmen kan straks in een vernieuwd strandbad Rauwbraken, bij het opgeknapte De Groene Wellen en op een passende manier in de Piushaven. We verkennen de mogelijkheden voor een nieuw openbaar zwembad in de stad.

Ook bekijken we de kansen voor zwemmen als onderdeel van het Kanaalpark Reeshof en evenemententerrein ADEM. Voor de lange termijn zetten we in op zwemmen in het Wijckermeer met aandacht voor natuur en kwetsbare oevers. In Tilburg mag geen leerling zonder zwemdiploma van de basisschool. Om dat mogelijk te maken blijven we Stichting Leergeld financieel ondersteunen.

Betaalbare sport

Sporten is niet voor iedereen vanzelfsprekend, vooral niet voor inwoners met een laag inkomen. Voor kinderen die willen sporten bestaan er daarom goede regelingen in Tilburg, bijvoorbeeld via Stichting Leergeld. Bij volwassenen met een laag inkomen zien en horen we echter dat deelname aan een sportclub of een jaarabonnement in een sportschool vaak financieel niet haalbaar is. We nemen financiële drempels weg, zodat iedereen de kans krijgt om te sporten.

Topsport

Van Willem II tot de Trappers, van turners en zwemmers tot lokale talenten die hun dromen najagen. Topsporters inspireren de rest van de stad en dorpen. Zij verdienen een podium én goede voorzieningen. De gemeente kan daarbij een springplank zijn voor talent. Daarom investeren we in onze sporters en talenten door het behoud van TeamTilburg en trekken we topsportevenementen naar onze stad. Dit doen we met een aanvulling in ons Topsportfonds en extra inzet op cofinanciering van het fonds. We versterken de verbinding tussen de topsportevenementen en de stad en de dorpen. Vooral met de scholen, omdat we kinderen willen inspireren en motiveren om te sporten en bewegen. We staan positief tegenover de plannen van Willem II om onder meer het stadion toekomstbestendig te maken. We bekijken op welke manier we de club hierbij kunnen ondersteunen.

Wat gaan we doen? • we investeren in onze sportverenigingen en -accommodaties; • we realiseren meer zwemwater in Tilburg (binnen en buiten); • we investeren extra in de betaalbaarheid van sport; • we gaan door met TeamTilburg en het Topsportfonds; • we verbinden topsportevenementen met de stad en dorpen.

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

- 19 -

- 20 -

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

Veiligheid

Wij zien veiligheid als een basisvoorwaarde voor een gemeente waarin iedereen mee kan doen, zich kan ontwikkelen en zich thuis voelt. Onveiligheid speelt zich niet alleen af op straat, maar ook thuis, op school en steeds nadrukkelijker online. Onze harde criminaliteitscijfers dalen, maar het gevoel van veiligheid bij inwoners blijft achter. De groei van de stad en dorpen en de toegenomen complexiteit vraagt om meer aandacht voor veiligheid. Hiervoor stellen we een nieuwe integrale beleidsnota Veiligheid op, waarbij we in de aanpak domeinen als wonen, veiligheid en sociaal met elkaar verbinden voor een brede en integrale aanpak. Een stad is pas echt veilig als iedereen zich ook veilig voélt. We blijven daarom inzetten op een schone, hele en veilige openbare ruimte, waarbij inrichting, slimme verlichting en onderhoud bijdragen aan het veiligheidsgevoel. We hebben daarbij extra aandacht voor de veiligheid van vrouwen, mensen uit de LHBTIQ+ gemeenschap, en voor de veiligheid van inwoners uit de verschillende geloofsgemeenschappen of met een cultureel diverse achtergrond.

Handhaving

Veiligheid begint in de wijk, met herkenbare gezichten en korte lijnen. Door meer zichtbare en goed toegeruste boa’s, die samenwerken met politie, zorg en welzijn, versterken we het gevoel van veiligheid en vertrouwen in de buurt. Het aantal boa’s in Tilburg moet aansluiten bij een gemeente van onze omvang. Dat vraagt om een forse uitbreiding van onze boa-capaciteit. Met boa’s die beter toegerust zijn en ook beschikbaar zijn in de avonden en weekenden. Hierdoor krijgt de politie Een stad is pas echt veilig meer ruimte voor het uitvoeren van haar als iedereen zich ook reguliere taken.

veilig voélt.

Toezicht en handhaving zetten wij slimmer en zichtbaarder in. We verschuiven van het reageren op individuele (fixi)meldingen naar een (wijk)gerichte aanpak. Hotspots als het Westerpark, Verdiplein/ IJpelaarpark, Edisonlaan en het Wilhelminapark krijgen prioriteit. Daarnaast willen we dat onze boa’s ook in kunnen grijpen bij hufterig gedrag in het verkeer, bij straatintimidatie of in het nachtleven. We verhalen de kosten waar mogelijk op de daders, bijvoorbeeld bij vernieling en afvaldumping. Voor het handhaven van de verkeersveiligheid in het centrum onderzoeken we ook de plaatsing van een geluidflitspaal. In ons buitengebied zetten we de groene boa in. Daarnaast stimuleren en ondersteunen we initiatieven waarbij inwoners zelf bijdragen aan de veiligheid van hun woonomgeving. Bijvoorbeeld buurtpreventieteams en buurtvaders en -moeders. We bouwen voort op een integrale ketenaanpak waarin zorg en veiligheid samen optrekken, met speciale aandacht voor mensen met verward en/of onbegrepen gedrag. We investeren in passende opvang-, woon- en zorgvoorzieningen, zoals (winter)opvang, kortdurende opvang voor niet-rechthebbenden, gemengd-wonen-concepten en vernieuwende woonvormen, zoals een “Skaeve Huse 2.0”. Hiermee bieden we passende woonruimte, verbeteren we de leefbaarheid in wijken en verlagen we de werklast van politie en andere professionals.

Onze aanpak tegen huiselijk geweld en femicide zetten we voort. We investeren in Veilig Thuis en behouden Filomena als inlooppunt op de huidige locatie. Op het gebied van drugs en coffeeshops kiezen wij voor een zorgvuldige koers. Tilburg neemt momenteel deel aan het landelijke wietexperiment en benut de komende periode om inzichten op te doen. In 2027 evalueren we het wietexperiment, samen met het huidige coffeeshopbeleid, de locatiecriteria en het functioneren van de huidige coffeeshops. Daarbij worden ook de ervaringen met het ingezetenen-criterium in andere gemeenten meegenomen. Pas na de evaluatie kijken we naar de gewenste hoeveelheid coffeeshops en wordt er nieuw beleid opgesteld. In afwachting van deze herijking worden geen nieuwe coffeeshops vergund. In het opstellen van nieuw beleid betrekken we eventueel ook vernieuwende vormen zoals een wiet-drive-thru om overlast en mobiliteitsdruk in de stad te verminderen. Tegelijkertijd zetten we in op bewustwording, vooral onder jongeren, met initiatieven zoals Skip die Trip. Ondermijning en georganiseerde criminaliteit pakken we stevig aan in samenwerking met partners als de FIOD, belastingdienst, politie en instrumenten zoals Bibob. Met de inzet van zogenaamde afpakteams zorgen we ervoor dat crimineel vermogen wordt afgepakt en waar mogelijk wordt terug geïnvesteerd in de wijken.

We kijken daarvoor naar Rotterdam als voorbeeld. Voor het tegengaan van ondermijning is het van belang dat het vertrouwen in de overheid toeneemt, door afspraken goed en snel na te komen. Zodat inwoners bestaanszekerheid ervaren en jongeren en anderen met problemen naar ons en onze partners komen. Het programma Preventie met gezag, waaronder Aanpak Veilige School, zetten we voort om ervoor te zorgen dat onze jongeren niet de criminelen van de toekomst worden. Digitale veiligheid krijgt nadrukkelijker prioriteit. Cybercriminaliteit groeit snel en raakt steeds meer inwoners, met name jongeren die online worden benaderd en geronseld. Wij versterken de weerbaarheid van inwoners door voorlichting, laagdrempelige ondersteuning en betere toegang tot hulp, ook voor ouderen. Hiervoor werken we in de regio aan een platform dat zich bezighoudt met digitale criminaliteit en cyberweerbaarheid. We sluiten aan bij landelijke ontwikkelingen en benutten kennis van politie en partners, terwijl we onze eigen digitale weerbaarheid op orde houden. Daarbij hebben we oog voor de balans: de verschuiving naar digitale opsporing mag niet ten koste gaan van zichtbaarheid en veiligheid op straat.

- 21 -

- 22 -

foto beeldbank gemeente Tilburg Margo van de Pas

Weerbare samenleving

De risico’s op een crisis zijn de laatste jaren toegenomen. Dit komt door onrust en oorlog in de wereld, hybride dreigingen zoals hacks, klimaatverandering en polarisatie. Daarom is het belangrijk om onze samenleving weerbaar te maken en de inwoners meer zelfredzaam. Hiervoor volgen we als gemeente de landelijke aanpak en zetten ons vooral in voor het meer bewust maken van onze inwoners en organisatie. Voor dit onderwerp zien we een belangrijke taak bij de Rijksoverheid liggen. Wij gaan als gemeente geen eigen aanpak bedenken en uitrollen, maar zijn wel bereid om samen met het Rijk een pilot op te pakken. Binnen de wijken en dorpen kunnen de sociale netwerken helpen om de samenredzaamheid te vergroten.

Wat gaan we doen? • we versterken de boa-capaciteit en breiden deze uit met 18 fte; • we ontwikkelen aanvullende opvang- en woonvoorzieningen voor mensen met onbegrepen en/of verward gedrag; • we gaan door met preventie met gezag, inclusief preventieprogramma’s voor jongeren; • we starten met ‘afpakteams’; • we maken een gebiedsgerichte hotspotaanpak; • we behouden Filomena als laagdrempelig inlooppunt; • we actualiseren het coffeeshopbeleid en nemen daarin de evaluatie van het wietexperiment mee; • we zoeken naar een nieuwe locatie voor vervanging van de opvanglocatie op het NOAD-terrein en borgen de winteropvang en kortdurende opvang; • we maken een versterkte aanpak van digitale criminaliteit en cyberweerbaarheid.

Het noodgedwongen onderbrengen van mensen in hotels vinden we onwenselijk

foto beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

Asiel en migratie

Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers en statushouders en zorgen voor een goede, menswaardige opvang in onze stad en dorpen. Wij voldoen aan de Spreidingswet en geven vorm en uitvoering aan de regiodeal voor Hart van Brabant. Voor de opvang van asielzoekers realiseren we voldoende opvanglocaties, er zijn nu locaties voorzien in het centrum en Tilburg Noord. We zijn op zoek naar een locatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’ers). Voor het opvangen van Oekraïense ontheemden zoeken we aanvullende locaties, zodat we een deel van de huidige locaties toekomstbestendig kunnen ontwikkelen. Bij de verdere uitwerking van al deze locaties vindt nadrukkelijk overleg plaats met de omgeving en zetten we in op een zo breed mogelijk draagvlak. Wanneer een opvanglocatie onverhoopt wegvalt, zoeken we op tijd naar een alternatieve locatie waarmee we onze opgave kunnen waarmaken. Het noodgedwongen onderbrengen van mensen in hotels vinden we onwenselijk en bouwen we, na het realiseren van alternatieven, zo snel mogelijk af. Naast de opvangopgave van asielzoekers, hebben we een grote uitdaging voor het huisvesten van arbeidsmigranten, statushouders en Oekraïense ontheemden. We nemen als gemeente de regie om de opvang- en woonlocaties op een goede, prettige en toekomst bestendige manier te regelen.

Voor doorstroomlocaties en permanente huisvesting realiseren we kleinschalige (gemengde) woonvormen als onderdeel van onze gebiedsontwikkelingen, wijken en dorpen. Tijdelijke opvanglocaties en logiesvoorzieningen kunnen zo nodig grootschaliger zijn.

- 23 -

- 24 -

Ook investeren we in een goede doorloop van opvang en ondersteuning naar integratie. Zo worden de nieuwkomers echt onderdeel van onze samenleving. We gaan de komende periode een brede dialoog aan over de beste manier om ruimte te maken voor opvang en integratie in onze gemeenschap. We willen uit de situatie komen waarin we steeds snel tijdelijke en soms dure oplossingen moeten vinden als het gaat om asielzoekers, Oekraïense ontheemden, statushouders en arbeidsmigranten. En we zetten in op bredere spreiding over de gemeente, met draagvlak in buurten en wijken. Opvang is geen eindpunt, maar het begin van meedoen, opbouwen en perspectief in Tilburg. Werk is de belangrijkste sleutel tot integratie en bestaanszekerheid voor nieuwkomers. We zorgen dat statushouders zo snel mogelijk aan het werk kunnen, omdat werk de beste basis is voor zelfstandigheid, taalontwikkeling en integratie. Samen met werkgevers, onderwijs en maatschappelijke partners nemen we drempels weg, zodat talent niet onbenut blijft. We sluiten ons aan bij de pilot ‘startbanen’ van het Rijk. Het grootste deel van migratie bestaat uit arbeidsmigratie. Arbeidsmigranten brengen veel talent met zich mee en leveren een belangrijke bijdrage aan onze economie en samenleving. Wel gaat het nog te vaak om laagbetaalde vormen van arbeid met onzekere en soms slechte arbeidsvoorwaarden.

Arbeidsmigranten vormen een substantieel deel van onze beroepsbevolking en zijn daarmee onmisbaar voor onze economie. Bijna de helft van de arbeidsmigranten blijft langer dan 5 jaar in Tilburg en wordt zo op natuurlijke wijze onderdeel van onze samenleving. Met hen werken we aan integratie en voor hen zoeken we passende woonruimte en kleinschalige (gemengde) woonvormen als onderdeel van onze gebiedsontwikkelingen. Tegelijk is de woonsituatie van arbeidsmigranten kwetsbaar en raakt een klein maar zichtbaar deel van deze mensen dakloos. Daarom werken we aan een integrale aanpak arbeidsmigratie in goede dialoog met onder meer de ‘Migrant Workers Community Tilburg’. Samen met arbeidsmigranten zelf, huisvesters, werkgevers en uitzendbureaus, zetten we in op de registratieplicht, betere werkomstandigheden, veiligheid, goede zorg en het benutten van kansen en talent. Zodat arbeidsmigranten sneller een volwaardig onderdeel van de Tilburgse samenleving en arbeidsmarkt worden, kansen krijgen om zich te ontplooien en mee te doen. Voor arbeidsmigranten die kort in Tilburg verblijven zetten we het huidige beleid met grootschalige (tijdelijke) logiesvoorzieningen voort en realiseren we de locaties die nu zijn vastgesteld.

Wat gaan we doen? • we voldoen aan de Spreidingswet (ingevuld door de afspraken uit de regiodeal); • we gaan van een crisisaanpak naar een duurzaam opvang- en woonlandschap; • we gaan met het COA in overleg over de eisen voor opvanglocaties; • er komen meer passende (tijdelijke) doorstroomlocaties voor diverse doelgroepen; • we sluiten ons aan bij de pilot startbanen voor statushouders; • we voeren over nieuwe opvang/woonlocaties op tijd een dialoog met de bewoners van de wijk of het dorp; • waar mogelijk stoppen we met het noodgedwongen onderbrengen van mensen in hotels; • we starten met een integrale aanpak voor arbeidsmigratie, waaronder het invoeren van registratieplicht en verblijfsbelasting voor verhuurders; • we sluiten een convenant met werkgevers, uitleners en uitzendbureaus om de integrale aanpak arbeidsmigranten te versterken.

Senioren

De groep ouderen groeit in Tilburg. De dubbele vergrijzing is nu realiteit. Veel senioren staan volop in het leven, zijn maatschappelijk actief of werken door. Met vrijwilligerswerk en mantelzorg dragen zij veel bij aan onze samenleving. Tegelijk heeft een toenemend aantal mensen als gevolg van de vergrijzing zorg en hulp nodig. De kansen en ook de opgaven die samenhangen met een gemiddeld oudere samenleving hebben onze volle aandacht. Dat geldt voor de doelgroep zelf maar ook in de samenhang met andere opgaven zoals wonen, gezondheid, voorzieningen en mobiliteit. Een passende woning is voor senioren in het bijzonder van groot belang. Wij maken langer zelfstandig wonen mogelijk met levensloopbestendige woningen en voorzieningen in de nabijheid van de woonomgeving. Ook bieden we meer ruimte voor (pre-)mantelzorgwoningen en bijzondere collectieve woonvormen, zoals Knarrenhofjes. We behouden de doorstroommakelaars, zodat ouderen ondersteuning krijgen bij het verhuizen naar een meer passende woning. Waar mogelijk in de wijk of het dorp waarmee zij al een sociale binding hebben. Onze openbare ruimte richten we zo in, dat ouderen mee kunnen blijven doen. Met voldoende verblijfsen ontmoetingsplekken en passende vormen om te sporten en te bewegen. Door het versterken van de netwerken en de voorzieningen in de wijken en dorpen, stimuleren we ontmoeting en gaan we eenzaamheid tegen.

De succesvolle elementen van het programma GGoud zetten we voort met onze partners, zoals het Seniorenberaad, KBO en OMMA. Denk aan valpreventie, dementievriendelijke netwerken en inclusieve en cultuursensitieve zorg.

Wat gaan we doen? • we realiseren voldoende passende woningen voor ouderen, zoals (pre) mantelzorgwoningen; • we gaan door met de mantelzorgvergoeding en het versterken van mantelzorgnetwerken; • we sturen bij de inrichting van de openbare ruimte op toegankelijkheid; • we investeren in gemeenschapsvorming met ontmoetingsplekken en een verenigingsleven in onze wijken en dorpen; • we gaan door met beweegprogramma’s voor ouderen; • we zetten het programma GGoud voort op succesvolle onderdelen.

foto beeldbank gemeente Tilburg Joris Buijs

- 25 -

- 26 -

beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

Onderwijs

Op onze scholen wordt de basis gelegd voor een goede toekomst. Alle kinderen in Tilburg moeten in staat zijn om goed en passend onderwijs te volgen om hun talenten maximaal te kunnen ontplooien. Onderwijs vormt de motor van kansengelijkheid. Als onderwijsstad heeft Tilburg alles om hier invulling aan te geven, van basisonderwijs tot hoger onderwijs. Onze inwoners moeten hier optimaal gebruik van kunnen maken. Studenten heten we welkom met voldoende woonruimte en voorzieningen voor een fantastisch studentenleven.

Basis- en middelbaar onderwijs

We zijn trots op onze integrale kindcentra voor het basisonderwijs, waar onderwijs wordt gekoppeld aan collectieve ondersteuning en welzijn. We zetten deze ontwikkeling de komende periode met ambitie door. We verbinden sport, cultuur, natuureducatie, techniekonderwijs, welzijn en andere terreinen om de beste ontwikkelkansen te creëren. Dit sluit aan bij het idee van de rijke schooldag. We zijn daarin realistisch over wat we van scholen kunnen verwachten. We werken door aan de ontwikkeling van het kind, met een doorlopende leerlijn van 0 tot 13 jaar; van de opvang tot aan de middelbare school. Het kind als geheel mens staat centraal, niet alleen als leerling. Waarbij we nadrukkelijk ook aandacht houden voor de basisvaardigheden taal, rekenen en schrijven. We willen (taal)achterstand bij peuters voorkomen voor de start op de basisschool. Zo leggen we vanaf jonge leeftijd een stevig fundament voor de verdere ontwikkeling van ieder kind. Ieder kind in Tilburg moet naar een school kunnen die passend is. Een kind dat langdurig niet naar school gaat wordt een thuiszitter genoemd. De afgelopen periode is het aantal thuiszitters in Tilburg fors toegenomen. We versterken de rol van leerplicht aan de voorkant, om schooluitval en thuiszitters waar mogelijk te voorkomen. Wij richten ons nadrukkelijk op kinderen die nu buiten beeld raken.

Thuiszitters horen niet thuis op de bank, maar in een omgeving waar zij kunnen leren en groeien.

foto beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

- 27 -

- 28 foto beeldbank gemeente Tilburg Margo van de Pas

Door samen te werken met onderwijs, zorg en partners pakken wij dit actief op. De komende periode werken we om het aantal thuiszitters in Tilburg terug te brengen. We hanteren een kritische toetsing op leerplichtvrijstellingen, om misbruik tegen te gaan en isolatie van kinderen te voorkomen. Met organisaties zoals Track013, initiatieven zoals Sparrenhof en leerwerktrajecten bieden we alternatieve routes voor jongeren die vastlopen in het reguliere systeem. Terug naar onderwijs, naar passend werk of naar maatschappelijke participatie. We willen stimuleren dat jongeren met diverse talenten elkaar tegen blijven komen. Dat doen we door verschillende schooltypen in één gebouw onder te brengen of in meerdere gebouwen dicht bij elkaar. Tot slot bereiden we jongeren beter voor op de toekomst door ze al vroeg kennis te laten maken met de arbeidsmarkt en ons Tilburgse bedrijfsleven. Met techniekdagen en innovatieve leeromgevingen, om vanuit de wijk de brug te slaan tussen onderwijs, talent en onze economische strategie. Zo ontwikkelen jongeren vaardigheden die passen bij de digitale samenleving en de banen van morgen.

Kansengelijkheid

Wij willen dat ieder kind in Tilburg dezelfde kansen krijgt. De werkelijkheid laat zien dat de plek waar je opgroeit nog te bepalend is. Dat vinden wij onacceptabel. Iedereen verdient de kans om zichzelf te ontplooien en om zich gezien, gehoord en gesteund te voelen. Voor het benutten van talent en het doorbreken van kansenongelijkheid investeren wij stevig in de sociaal-pedagogische basis. Hiermee versterken we het informele netwerk rondom het gezin en de jeugdige. Wij kijken breder dan alleen het kind. Ontwikkeling vindt thuis plaats, op school en in de wijk. Door kinderopvang, onderwijs, sport en cultuur beter met elkaar te verbinden, ontstaat een omgeving waarin kinderen elkaar kunnen ontmoeten en zich kunnen ontwikkelen. Daarom investeren we ook de komende jaren in kwalitatief hoogwaardige onderwijshuisvesting met groene schoolpleinen. Scholen spelen een centrale rol bij de ontwikkelkansen. Het zijn plekken waar kinderen en ouders samenkomen en waar je problemen vroeg kunt signaleren. Wij versterken deze functie en zetten in op meer collectieve ondersteuning op school. Dat verlaagt drempels en voorkomt dat kinderen snel in individuele trajecten terechtkomen. Hiervoor zetten we door op de beweging richting de integrale kindcentra, zoals Antares, Hubertus of Jeanne d’Arc in Tilburg West. We moedigen de komst van meer ouderkamers aan, omdat deze zorgen voor betrokken ouders.

We gaan segregatie in het onderwijs tegen.

Tilburg als studentenstad

Tilburg is een echte studentenstad. Duizenden mbo-, hbo- en wo-studenten studeren in onze stad om zich verder te ontwikkelen en onderdeel te zijn van het studentenleven. Zij verrijken onze gemeente door de levendigheid en nieuwe perspectieven, die ze meebrengen. Wij willen dan ook samen met de onderwijsinstellingen Yonder, de Rooi Pannen, Yuverta, Fontys, Avans en Tilburg University, werk maken van Tilburg. Door te zorgen voor voldoende woonruimte, goede leeromgevingen, het juiste stage-aanbod, bruisende evenementen en horeca. En door studenten te binden aan onze stad en dorpen na hun studietijd. Dat doen we door de koppeling met onze arbeidsmarkt en werkgevers te verbeteren.. Hiervoor is meer sturing nodig dan we de afgelopen jaren hebben gezien vanuit de gemeente. Het begint met een duidelijke visie op Tilburg als studentenstad. We zijn trots op de stappen die zijn gezet. Dankzij de AanDeBak-garantie in Noord en West krijgen jongeren een vliegende start door tijdige oriëntatie op banen bij Tilburgse bedrijven. Een stagepact tussen gemeente, onderwijs en bedrijven zorgt ervoor dat meer studenten bij Tilburgse werkgevers en organisaties stage kunnen lopen. Discriminatie bij stages, sollicitaties, in de horeca of bij kamerverhuur, laten we hier niet toe. Met de anti-discriminatieagenda zetten we hier vol op in.

Samen met Mindlabs werken we met onderwijs, overheid en partners aan de verbinding tussen digitalisering, AI en maatschappelijke vraagstukken.

beeldbank gemeente Tilburg Margo van de Pas

- 29 -

- 30 -

Deze samenwerking breiden we graag uit om nog meer impact in de stad en economie te maken (wijkaanpak). Het programma ‘Talent in Beeld’ is daarvoor illustratief en we streven ernaar om dit te borgen in de toekomst. We willen de samenwerking met bedrijven en kennisinstellingen rond talentbehoud versterken en daarbij Tilburg als studentenstad steviger positioneren. We geven verder vorm aan de (academische) werkplaatsen, waar bedrijven, onderwijs en overheid samen werken aan urgente opgaven. Zo brengen we de relatie tussen onze kennisinstellingen en maatschappelijke vraagstukken verder. Via Citymarketing laten we met gerichte campagnes beter zien wat Tilburg te bieden heeft. Tilburg is dé onderwijsstad van het zuiden. We investeren in gebieds- en campusontwikkeling op de plekken waar opleidingen samen komen. Zoals in de Spoorzone, op de Wandelboslaan, het Kenniskwartier en bij de sport- en onderwijscampus in Stappegoor. We creëren daarmee aantrekkelijke en toekomstbestendige leeromgevingen. Hiermee wordt kennis en talent beter benut en kunnen studenten zich optimaal ontwikkelen. We stimuleren bovendien de samenwerking tussen de verschillende onderwijsinstellingen en de ontmoeting tussen studenten van verschillende instellingen. Een goede sportcampus, waar alle mbo-, hbo- en wo-studenten gebruik van kunnen maken, is daar onderdeel van.

Ook maken we gebruik van de sterke netwerken onder studenten om aan de slag te gaan met eenzaamheid, prestatiedruk en mentale gezondheid. Hiervoor werken we samen met studenten-, studie- en sportverenigingen. Bovendien investeren we de komende jaren meer in een gezamenlijke Tilburgse introductieweek voor alle Tilburgse studenten.

Wat gaan we doen? • we versterken de sociaal-pedagogische basis en samen met onze onderwijspartners rollen we een netwerk uit van collectieve ondersteuning en zorg op scholen door heel Tilburg; • we zetten het ontwikkelen van integrale kindcentra voort; • we onderzoeken of leerplichtmedewerkers meer preventief kunnen gaan werken, onder andere voor leerlingen die (slechts) deels verzuimen; • we versterken onze inzet op thuiszitters en schoolverlaters; • we ontwikkelen nieuwe instrumenten om segregatie in het onderwijs tegen te gaan; • we investeren extra in basisvaardigheden; • we streven naar 100% voor- en vroegschoolse educatie bereik van peuters met een mogelijke (taal)achterstand; • we voeren in 2027 en 2028 een pilot schoolmaaltijden uit die we na twee jaar evalueren; • we stellen een visie op voor Tilburg als studentenstad; • we geven onze verbinding met onze onderwijs- en kennisinstellingen verder vorm, onder meer door het werken in (academische) werkplaatsen. We stoppen met de rol van stadshoogleraar; • we investeren meer in een gezamenlijke introductie voor alle Tilburgse studenten.

beeldbank gemeente Tilburg Angeline Swinkels

Dierenwelzijn

We willen dat Tilburg een fijne, leefbare en veilige gemeente is voor zowel mensen als dieren. Dierenwelzijn en menselijk welzijn versterken elkaar. We vinden het belangrijk dat we zorgzaam omgaan met alle dieren in Tilburg, van huisdieren tot boerderijdieren en onze stadsnatuur. Met ons nieuwe dierenwelzijnsbeleid zetten we in op zowel educatieve als preventieve maatregelen. Het goed omgaan met dieren begint met goede educatie. Educatie en voorlichting vindt plaats op scholen, buurt- en wijkcentra en op onze kinderboerderijen. We steunen dierenhulporganisaties, zoals de dierenambulance en dierenopvangcentra. We hebben aandacht voor alle vrijwilligers, die deze organisaties draaiende houden. Ook zorgen we voor goede leefruimte voor onze stadsnatuur, onder meer door de inrichting van een diervriendelijke openbare ruimte, ecologisch beheer en slimme verlichting zodat we nachtdieren zo min mogelijk verstoren.

Wat gaan we doen? • we stellen nieuw dierenwelzijnsbeleid vast; • we verminderen de zwerfdierenproblematiek door preventieve maatregelen, zoals sterilisatie- en castratieprogramma’s; • we verhuizen en vernieuwen de dierenopvang en het dierencrematorium; • we stimuleren verantwoord huisdierbezit via educatie en voorlichting, met name op scholen, buurt- en wijkcentra en op onze kinderboerderijen; • we versterken biodiversiteit met onder meer een diervriendelijke inrichting en beheer van de openbare ruimte; • we werken samen met dierenopvangcentra, dierenambulances en lokale organisaties, zodat we effectiever inspelen op noodsituaties; • we verbinden beleidsdomeinen binnen de gemeente Tilburg op het thema welzijn van dieren, zodat dierenwelzijn niet los staat van andere maatschappelijke vraagstukken.

- 31 -

- 32 -

foto beeldbank gemeente Tilburg Jules van Iperen

Kunst en cultuur

Het is en blijft onze ambitie om kunst en cultuur voor alle Tilburgers bereikbaar te maken. Dat betekent dat we naast een divers en herkenbaar aanbod ook werken aan goede verbindingen tussen onderwijs, gezondheid, zorg, cultuur en samenleving. We zien cultuur als aanjager van de transformatie van de stad en de dorpen. Er is ruimte nodig voor makers en organisaties. Daarnaast willen we naast een #stadvanmakers een #stadvoormakers zijn. Met goede voorzieningen en regelingen die dit ondersteunen. Want makers, organisaties, (ondersteunings)instellingen, talentontwikkeling en publiek, ze zijn allemaal nodig voor een sterke culturele sector en een breed en aansprekend cultuuraanbod voor al onze inwoners. Cultuur raakt, verbindt en máákt ons allemaal. De komende periode leggen we het accent op talentvolle creatieve makers en hun mogelijkheden om door te stromen. In wijken en gebiedsontwikkelingen zorgen we voor voldoende ateliers, studio’s en (betaalbare) werk- of oefenruimtes. We maken hiervoor ook slim gebruik van ruimtes bij bedrijven, scholen en andere instanties die leeg staan in de avonduren en weekenden. De kracht van onze verenigingen en orkesten zetten we ook in voor het cultureel onderwijs, zoals muziek in de klas.