Brief beantwoording Raadsvragen 25-099 - Hoogspanningsstation Tilburg Noord

Onderwerp Schriftelijke vragen Hoogspanningsstation Kalverstraat

Aan de leden van de gemeenteraad

Portefeuillehouder Rik Grashoff Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg

Geachte raadsleden, Hierbij beantwoorden wij de schriftelijke vragen die door het raadslid A. Velhoven (CDA) zijn gesteld op grond van het Reglement van Orde gemeenteraad Tilburg. De vragen gaan over de afwegingen in het kader van de uitbreiding van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat te Tilburg en zijn ontvangen op 17 juli 2025. Vraag 1 Is college op de hoogte van de onrust en vragen die door de voorgenomen plannen rond het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat zijn ontstaan? Zo ja, wat heeft het college gedaan om de bewoners te informeren en te betrekken bij deze planvorming? Antwoord 1 Het college begrijpt dat de plannen voor uitbreiding van het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat een grote impact hebben op bewoners in de buurt. Daarom is er door TenneT, Enexis en de gemeente ingezet op een zorgvuldig communicatie- en participatieproces om belanghebbenden zo goed mogelijk te informeren en te betrekken. Onderstaand een overzicht van de communicatiemomenten met bewoners die reeds hebben plaatsgevonden en communicatiemomenten die nog plaats gaan vinden. In onderstaand overzicht en het verdere stuk wordt gesproken over “EMV” en “EMV-onderzoek”. EMV is de afkorting van Electro Magnetische Velden.

En het “EMV-onderzoek” verwijst naar het onderzoek naar de electro magnetische velden die in de huidige en nieuwe situatie aanwezig zijn rondom het hoogspanningsstation aan de Kalverstraat.

ALGEMEEN voorafgaand aan alle participatiemomenten uitnodigingen via bewonersbrieven en indien van toepassing via email

Brieven/ mails, voorafgaand aan alle participatie momenten. Ook via bouw app: ‘150kvhoogspanningsstation Tilburg-Noord’

Participatie momenten die reeds hebben plaatsgevonden Persoonlijke gesprekken met bewoners die een volkstuintje hebben langs het 150 kV station in wijkcentrum De Ypelaer Algemene brede informatie avond voor bewoners in wijkcentrum De Ypelaer, voorafgaand gesprek met Wijkraad en geinteresseerde pers.

Wijkcentrum De Ypelaer, diverse gesprekken in januari 2025 Wijkcentrum De Ypelaer, 4 februari 2025

Datum 19 augustus 2025 Afdeling Ruimte Bezoekadres

Eerste landschappelijke inpassing sessie met bewoners Sibeliustraat betreffende openbare ruimte zuidkant van de uitbreiding van het 150 kV station Eerste landschappelijke inpassing sessie met omwonenden betreffende landschap noordkant van de uitbreiding van het 150kv station Tweede landschappelijke inpassing sessie met bewoners Sibeliustraat betreffende openbare ruimte zuidkant van de uitbreiding van het 150 kV station Tweede landschappelijke inpassing sessie met omwonenden betreffende landschap noordkant van de uitbreiding van het 150kv station Persgesprek voorafgaand aan de bewonersbrief betreffende EMV Belafspraak tussen wethouder en voorzitter van de wijkraad Informatie sessie met sleutelpersonen uit de wijk (buurtprofessionals, woningbouwverenigingen, vertegenwoordigers wijkraad) betreffende EMV onderzoek. GGD ook aanwezig. Eerste inloopspreekuur voor bewoners betreffende vragen over de aanstaande uitbreiding van het 150 kV station Tweede inloopspreekuur voor bewoners betreffende vragen over de aanstaande uitbreiding van het 150 kV station. GGD ook aanwezig. Derde inloopspreekuur voor bewoners betreffende vragen over de aanstaande uitbreiding van het 150 kV station

Wijkcentrum De Ypelaer, 11 maart 2025

Wijkcentrum De Ypelaer, 12 maart 2025

Wijkcentrum De Ypelaer, 24 maart 2025

Wijkcentrum De Ypelaer, 25 maart 2025

Stadhuis, 8 juli 2025 Voorafgaand aan informatiesessie in de Ypelaer van 10 juli 2025 Wijkcentrum De Ypelaer, 10 juli 2025

Wijkcentrum De Ypelaer, 16 juli 2025

Wijkcentrum De Ypelaer, 30 juli 2025

Wijkcentrum De Ypelaer, 13 augustus 2025

Participatiemomenten die nog gaan plaats vinden Eerste inloopspreekuur voor flatbewoners betreffende vragen over de aanstaande uitbreiding van het 150 kV station Vierde inloopspreekuur voor bewoners betreffende vragen over de aanstaande uitbreiding van het 150 kV station Tweede inloopspreekuur voor flatbewoners betreffende vragen over de aanstaande uitbreiding van het 150 kV station Informatiebijeenkomst Raad Algemene brede informatie avond voor bewoners met aanwezigheid van GGD Inspraakbijeenkomst (vooraf aanmelden via raadsgriffie@tilburg.nl)

Hal van de Sibeliusflat, 22 augustus

Wijkcentrum De Ypelaer, 27 augustus

Hal van de Sibeliusflat, 29 augustus

Stadhuis, 25 augustus 2025 Wijkcentrum De Ypelaer, 26 augustus 2025 Stadhuis, 1 september 2025

Vraag 2 Hoe zorgt het College ervoor dat omwonenden goed geïnformeerd zijn en dat hun zorgen serieus worden genomen? Is er (of komt er) bijvoorbeeld een informatieavond of inloopspreekuur voor de buurt over dit onderwerp, waar bewoners hun vragen kunnen stellen? Op welke wijze is de wijkraad hierbij betrokken? Antwoord 2 Zie het antwoord op vraag 1. Naast het verslag omgevingsdialoog, wat is ingediend bij de aanvraag vergunning, zijn er nog diverse contactmomenten met omwonenden geweest en nog in aantocht.Ook de GGD is op verschillende data aanwezig geweest en zal aanwezig zijn om als onafhankelijke partij informatie te geven aan bewoners. De Wijkraad is op diverse momenten in het proces geïnformeerd. De wijkraad is uitgenodigd bij de verschillende bijeenkomsten. Daarnaast zijn er door de omgevingsmanagers van TenneT en Enexis verschillende gesprekken gevoerd met leden van de wijkraad. Ook heeft de wethouder contact gehad met de voorzitter van de wijkraad naar aanleiding van de resultaten van het EMV onderzoek.

Vraag 3 De bovengrondse hoogspanningslijn richting Boxtel is onder de grond gelegd. Volgens TenneT en de gemeente betekent dit dat voor circa 180 woningen in Tilburg-Noord het magnetisch veld van die lijn verdwijnt. Kan het College bevestigen wat dit concreet betekent voor die woningen? RIVM en GGD wijzen er namelijk op dat ook ondergrondse kabels nog steeds een (zij het veel smaller en zwakker) magneetveld veroorzaken. Wordt verwacht dat de veldsterkte bij deze woningen daadwerkelijk praktisch nul wordt, of nog meetbaar? Op basis waarvan kwalificeert de gemeente dit resterende veld als “verwaarloosbaar”? Antwoord 3 Overal waar stroom doorheen loopt ontstaat een magneetveld. Omdat elektrische installaties in woningen en elektrische apparaten in de woning een magneetveld veroorzaken is er altijd sprake van een magneetveld in woningen. De praktische veldsterkte in een woning is daarom nooit nul. Meer toelichting hierover kunt u vinden op de website van het Kennisplatform elektromagnetische velden. Hierbij de link: Extreem-laagfrequente magneetvelden van elektrische apparaten en het elektriciteitsnetwerk. Onderstaand plaatje laat schematisch het verschil zien tussen het magneetveld van een bovengrondse en een ondergrondse hoogspanningsverbinding.

Bron: Kennisplatform Elektromagnetische velden Vergelijking magneetveld ondergrondse en bovengrondse hoogspanningslijnen

Door de wijze waarop een ondergrondse verbinding wordt aangelegd (de kabels liggen dicht bij elkaar) heeft dat magneetveld een andere verschijningsvorm. De breedte van de magneetveldzone op het maaiveld is ook afhankelijk van de diepte van de kabels in de grond. Waar de kabels via een open ontgraving zijn gelegd (ca. 1,8 meter diep) wordt door Tennet aangegeven dat de breedte van het gebied waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger kan zijn dan 0,4 microtesla niet breder zal zijn dan 2x 10 meter op het maaiveld (dus 20 meter in totaal met de verbinding in het midden).

Afbeelding 1: Tracé van de ondergrondse kabel (Tilburg-Oirschot/Best) bij Tilburg

Bovenstaande kaart laat het tracé van de ondergrondse kabel (Tilburg-Oirschot/Best) bij Tilburg zien. De gele kleur betekent dat de kabel geboord is en daarmee op een diepte van 10 meter ligt. De blauwe kleur geeft aan dat de kabel daar via een open ontgraving is gelegd, dit is op een diepte van ca. 1,8 meter. Het overgrote deel van de kabel ligt dieper (ca. 10 meter diep). Zodra de ondergrondse verbinding dieper dan 7,5 meter ligt is er zelfs helemaal geen sprake meer van een magneetveld boven maaiveld wordt gesteld door Tennet. Door deze veel smallere zone dan de huidige bovengrondse verbinding zullen de woningen in de nabijheid van de ondergrondse hoogspanningsverbinding juist buiten de zone komen te liggen waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld groter kan zijn dan 0,4 microtesla. Binnen het huidige omgevingsplan ("Tilburg, hoogspanningsverbinding 150 kV Tilburg Noord-Best") ligt er rond de ondergrondse leiding een zone van minimaal 8 meter aan weerszijden van de leiding. Binnen deze zone mogen geen gebouwen worden opgericht en ook geen grote grondingrepen plaatsvinden. Deze zone overlapt nergens in de plankaart gevoelige functies en het midden van de zone ligt overal op een afstand van minimaal 10 meter tot gevoelige functies.

Op grond van de gewijzigde vorm van het veld, de diepte van de boringen en de afstand tot bestaande woningen kwalificeren we dit veld als verwaarloosbaar. Want het zal onder de grens van 0,4 microtesla komen binnen de woningen gezien de informatie aangeleverd door Tennet.

Vraag 4 Hanteert het College het landelijke voorzorgsbeleid met betrekking tot magnetische velden bij deze uitbreiding? Er bestaat sinds 2005 een beleid (gebaseerd op adviezen van de Gezondheidsraad) om nieuwe situaties te vermijden waarin kinderen langdurig blootgesteld worden aan >0,4 µT magneetvelden. De GGD adviseert deze grens uit voorzorg ook te gebruiken bij ondergrondse kabels en stations. In hoeverre is bij de planvorming rekening gehouden met deze richtlijn? Antwoord 4 Het raadsvoorstel is op 10 juli 2025 toegestuurd aan uw raad. In het raadsvoorstel lichten wij toe op welke manier het voorzorgsbeginsel is toegepast. Zoals aangegeven betreft het hier een voorzorgsbeginsel waarvan, gemotiveerd, kan worden afgeweken.

Vraag 5 Is het College bereid om eventueel in samenwerking met TenneT/Enexis metingen uit te voeren van de magnetische veldsterkte zowel vóór als na de uitbreiding van het station? Zo ja, op welke momenten zullen deze metingen plaatsvinden en zullen de resultaten openbaar worden gedeeld met de omwonenden? Zo nee, waarom niet? Zou het College in dat geval bereid zijn dit alsnog te overwegen, gezien de bezorgdheid bij bewoners? Antwoord 5 Er kan gemeten worden bij omwonenden wat de sterkte is van het totale magneetveld in een woning. Maar omdat het voorzorgbeleid uitgaat van een jaargemiddelde van het magneetveld is het uitvoeren van een meting (momentopname) niet zinvol en wordt afgeraden door experts. Zoals ook vermeld bij het antwoord op vraag 3, veroorzaken álle elektrische installaties en elektrische apparaten in de woning een magneetveld, en is er dus altijd sprake van een magneetveld in woningen. De praktische veldsterkte in een woning is daarom nooit nul. De meetapparatuur kan geen onderscheid maken tussen deze bronnen. Door meting kan dus niet vastgesteld worden of, en in welke mate, een gemeten magnetisch veld veroorzaakt wordt door het hoogspanningsstation. Een meting is een momentopname, nooit zuiver en er kan niet getoetst worden aan het jaargemiddelde van 0,4 microtesla.

Gezien vorenstaande wordt voor het bepalen van het gebied waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger kan zijn dan 0,4 microtesla gebruik gemaakt van berekeningen. Bij deze berekeningen wordt uitgegaan van de maximale capaciteit van de installatie en de uitkomsten geven daarmee aan wat de maximale sterkte is van het magneetveld. Er is hierbij ‘worst-case’ gerekend met de maximale capaciteit van het station. Deze maximum capaciteit wordt, gezien de aangeleverde informatie, vanwege veiligheidseisen en redundantie in de systemen feitelijk nooit gehaald. Buiten de piekuren is de gemiddelde belasting van het station 20 tot 30 % van de maximale capaciteit. Vraag 6 Als metingen of berekeningen uitwijzen dat de magnetische veldsterkte na de uitbreiding hoger uitvalt dan verwacht, is het College dan bereid aanvullende maatregelen ondernemen? Antwoord vraag 6 Afgezien van het vergroten van de afstand of het verlagen van de hoeveelheid stroom door de leidingen zijn er geen maatregelen mogelijk om het magneetveld af te schermen. Bij de voorgestelde inrichting van het station bevinden de sterkste magneetvelden zich aan de noordkant maar vindt er aan de zuidzijde ook een uitbreiding van het magneetveld plaats. Zoals blijkt uit de EMV studie zullen er in de nieuwe situatie rondom het hoogspanningsstation een beperkt aantal gevoelige functies (woningen) in de zone bijkomen.

Zoals aangegeven in het raadsvoorstel hebben wij dit zorgvuldig afgewogen, ook in relatie tot het ondergronds brengen van de hoogspanningsverbinding naar Best.

Vraag 7 Is het College bereid om de situatie op de lange termijn te blijven volgen? Met andere woorden, zal men de nieuwste wetenschappelijke inzichten over laagfrequente magnetische velden blijven monitoren en de betrokken partijen (zoals de gemeenteraad en omwonenden) informeren als er aanleiding is om aanvullende maatregelen te nemen? Antwoord vraag 7 Verschillende instanties zoals het RIVM en de Gezondheidsraad volgen de wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van elektromagnetische velden. Bij aanvraag van vergunningen en milieutoestemmingen zullen de meest recente inzichten op het gebied van magneetvelden en volksgezondheid worden afgewogen binnen de grenzen van de Omgevingswet. Ook bij toekomstige uitbreiding van hoogspanningsverbindingen en/of -stations zullen de meest recente inzichten op het gebied van magneetvelden en volksgezondheid worden betrokken en waar noodzakelijk zal uw raad worden geïnformeerd.

Wij nemen aan u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Het college, mr. A. van Berckel, MBA gemeentesecretaris

drs. Th.L.N. Weterings burgemeester