Brief aan Amnesty met manifest Zwartgemaakt

GEMEENTE TILBURG . VERZONDEN 23 NOV 2023 Onderwerp Manifest demonstratierecht Ons kenmerk

Datum 21 november 2023 Uw kenmerk

2066129

Amnesty International

Doorkiesnummer 013-542 94 80

Postbus 1968 1000 BZ AMSTERDAM

E-mail bart.gossen@tilburg.nl Postadres Postbus 90155

Bezoekadres Stadhuisplein 130

5000 LH Tilburg

Geachte Op 7 april 2023 heb ik met u gesproken over het demonstratierecht in Tilburg. De directe aanleiding voor dit gesprek vormde het door Amnesty International opgestelde manifest over het demonstratierecht. Vanuit Amnesty International is de oproep gedaan aan zowel de burgemeester als aan de gemeenteraad om dit manifest te ondertekenen. Ik heb aangegeven dat ik, vanuit mijn verantwoordelijkheden op grond van de Wet openbare manifestaties, het manifest onderschrijf met de kanttekeningen die ik ook in ons gesprek van 7 april 2023 heb toegelicht. Hierover heb ik ook een brief aan de gemeenteraad gestuurd. Volledigheidshalve heb ik die brief bijgevoegd. De gemeenteraad van Tilburg heeft op 20 november 2023 ook stilgestaan bij het demonstratierecht. Een motie (bijgevoegd) om ook als gemeenteraad het manifest te ondertekenen is met een meerderheid aangenomen. Het debat hierover en afgelegde stemverklaringen kunt u terugkijken op http://raadtilburg.nl. Gezien zowel mijn eerder uitgesproken steun en de verkregen steun in de gemeenteraad, zend ik u een getekend exemplaar van het manifest toe. Een afschrift van deze brief zal ik naar de gemeenteraad

Vragen aan de gemeente? Kijk op www.tilburg.nl

Agendapunt:

Iwl gemeenteraad

Datum raadsvergadering: Motienummer:

Actuele motie 20 november 2023 AM231120-1

Resultaat:

Actuele Motie

Demonstreren: een recht voor iedereen De gemeenteraad van Tilburg, in vergadering bijeen op maandag 20 november 2023, Constaterende dat:

Amnesty gemeenten oproept om het demonstratierecht te respecteren1. Amnesty hiervoor een manifest heeft geschreven dat ondertekend kan worden door de gemeenteraad en de burgemeester2. Ook andere grote gemeenten als Utrecht, Breda, en Eindhoven deze hebben ondertekend. In de raadsbrief van 23 mei 2023 de burgemeester aangeeft, na overleg met Amnesty International, een positieve houding te hebben ten aanzien van het manifest3. We het belangrijk vinden dit manifest te ondersteunen als gemeenteraad van Tilburg zodat de burgemeester met steun van onze raad over kan gaan tot het tekenen van het manifest. Overwegende dat:

Demonstratierecht een mensenrecht is. Iedere vreedzame demonstratie door de gemeente beschermd en gefaciliteerd moet worden. Het manifest van Amnesty goede handvatten biedt op het gebied van demonstraties. Tilburg een belangrijk signaal afgeeft door het manifest te ondertekenen.

Spreekt uit dat:

De raad van Tilburg het Manifest Demonstratierecht van Amnesty International onderschrijft. En roept de burgemeester op:

Het Manifest Demonstratierecht van Amnesty te ondertekenen, Met inachtneming van de punten uit de raadsbrief uit te voeren. Ondertekenaars:

GROEN TILBURG

Burak Yilmaz GroenLinks

PvdA Tilburg Aziza Aboulkacem PvdA

Bas Koster VVD

1 Oproep Amnesty aan gemeenten en overheden 2 Het manifest van Amnesty dat ondertekend kan worden door gemeenteraad en burgemeester 3 raadsbrief: 1 (raadsinformatie.nl) Pagina 1 van 2

O

Partij voor

vmm

de Dieren

Pam Wijnans Partij voor de Dieren

Ivan Otten Voor Tilburg

Henk van Tilborg 50PLUS

TILBURG

Linda Oerlemans ONS Tilburg

Pagina 2 van 2

Onderwerp Demonstratierecht in Tilburg E-mail theo wetermgs@tilburg.nl

Aan de leden van de gemeenteraad

Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg

Beste raadsleden, Op 7 april 2023 heb ik gesproken met een afvaardiging van Amnesty International. De aanleiding voor dit gesprek was het manifest dat zij hebben geschreven over het demonstratierecht in Nederland. Zij hebben zowel uw raad als mij gevraagd steun uit te spreken voor dit manifest. Dit manifest is een vervolg op het rapport 'Demonstratierecht onder druk'. Het rapport van Amnesty is ook aan de Tweede Kamer aangeboden en voor de zomer van 2023 volgt hierop nog een kamerbrief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Minister van Justitie en Veiligheid. Het manifest bestaat uit 11 punten. De hoofdlijn daarbij is dat demonstraties niet als een veiligheidsrisico, maar als uitoefening van een mensenrecht gezien moeten worden. Dit recht dient maximaal beschermd en gefaciliteerd te worden door de burgemeester. Daarbij is een open dialoog van belang waarbij demonstraties en organisatoren gelijk en neutraal worden behandeld. Ten slotte mag beëindiging van een demonstratie alleen een uiterste maatregel zijn die door de burgemeester genomen wordt. Tijdens het gesprek heb ik aangegeven dat ik het manifest op hoofdlijnen onderschrijf en de Wet openbare manifestaties als leidraad gebruik. Ook is door mij geschetst welke werkwijze in Tilburg wordt gehanteerd.

Zoveel als mogelijk faciliteer ik het recht op demonstreren en daar waar dat niet kan, omdat de in de wet genoemde belangen in het geding zijn, zal ik dat zo goed als mogelijk en tijdig toelichten en uitleggen. Mijn besluit kan vervolgens ook getoetst worden door de bestuursrechter. In het gesprek met Amnesty heb ik aangegeven dat ik enkele punten in het manifest te absoluut geformuleerd vind. Het gesprek gaf over en weer de door mij gewenste verduidelijking over hoe het manifest bedoeld is en gelezen dient te worden. In punt 4 schrijft Amnesty dat het ontbreken van een (tijdige) kennisgeving nooit de enige reden mag zijn om een demonstratie te beperken ofte verbieden. Ik heb aangegeven dat ik mij altijd zal inspannen om een demonstratie mogelijk te maken en Amnesty wijst organisatoren er ook op om waar mogelijk altijd zo snel als mogelijk een kennisgeving in te dienen. Zij geven aan dat dit punt, waarbij niet altijd een tijdige kennisgeving mogelijk is, is bedoeld, omdat er soms plots opkomende gebeurtenissen zijn waar (een deel van) de samenleving zich over wil uiten. Die ruimte is er en het ontbreken van een kennisgeving is voor mij dan niet bepalend. Het feitelijk verloop van de demonstratie is voor mij wel bepalend om eventueel nog voorschriften te geven of als ultieme maatregel de demonstratie te beëindigen.

Daarbij geldt uiteraard ook dat dit binnen de kaders van de Wet openbare manifestaties dient te gebeuren.

Datum 23 mei 2023 Doorkiesnummer 14 013 Bezoekadres Stadhuisplein 130

In punt 6 wordt aangegeven dat ik tijdig voorschriften motiveer. Dit hangt samen met de gevraagde soepelheid die ook voortvloeit uit punt 4. De kennisgeving vormt het startpunt voor een dialoog tussen de organisator, mijn ambtenaren en de politie. Mochten daar zaken naar voren komen, die nopen tot het verbinden van voorschriften dan zal ik dat zo spoedig als mogelijk formeel mededelen. Veelal zal dit informeel al eerder gebeuren, omdat het schriftelijk vastleggen ook de nodige tijd vergt. In punt 9 geeft Amnesty aan dat de gemeente met alle betrokkenen in gesprek gaat. Daarbij zie ik vooral een rol weggelegd om met de organisator het gesprek te voeren over het verloop van een demonstratie. Dit beschouw ik als een logisch vervolg op de dialoog naar aanleiding van een kennisgeving. In mijn brieven, waarin ook de contactgegevens staan van de behandelend ambtenaar, zal ik ook opnemen dat deze na afloop benaderd kan worden voor een eventuele evaluatie. Ten slotte stelt Amnesty in de inleiding van het manifest dat de politie niet om identiteitsdocumenten mag vragen van vreedzame demonstranten. Als de politie van iemand de identiteit wil vaststellen, moet daar een goede reden voor zijn. Ik wil en kan daar op voorhand geen uitspraak over doen en wil daarbij ook vertrouwen op de professionaliteit van de politieambtenaar.

Daar waar iemand het niet eens is met het politieoptreden, staat een klachtenprocedure open bij de politie. Gelet op het besprokene op 7 april en de toelichting die daarbij is gegeven, zal ik het manifest ondertekenen. Met vriendelijke groet,

drs. Th.L.N. Weterings burgemeester van Tilburg

Manifest^!

demonstratierecht Gemeente

Wij willen dat iedereen die in onze gemeente wil demonstreren, gebruik kan maken van het demonstratierecht. Als gemeente zorgen wij ervoor dat de regels en de praktijk in lijn zijn met de mensenrechten. Dat betekent concreet: 1.

2.

3.

4.

de termijn en aanmeldprocedures voor de kennisgeving zijn laagdrempelig en toegankelijk voor iedereen; de kennisgeving is het startpunt voor een open dialoog. De wensen van de demonstranten/organisatie staan hierbij zoveel mogelijk voorop;

7.

de burgemeester geeft alleen in zeer uitzonderlijke situaties een noodbevel af;

8.

de politie beschermt elke vreedzame demonstratie;

9.

na afloop van een demonstratie gaat de gemeente met alle betrokkenen in gesprek om het verloop te evalueren en te kijken waar het beter kan;

10.

de gemeenteraad evalueert het gevoerde beleid rond demonstraties;

11.

medewerkers van de gemeente, inclusief de politie, zijn goed op de hoogte van de mensenrechten en wettelijke kaders van het demonstratierecht.

elke demonstratie is anders. De gemeente beoordeelt elke demonstratie apart; de gemeente spant zich in om elke demonstratie mogelijk te maken. Ook als deze niet of te laat is aangemeld. Geen kennisgeving, of een te late kennisgeving, is nooit de reden om een demonstratie te beperken, laat staan te verbieden;

5.

de gemeente legt alleen beperkingen op die strikt noodzakelijk zijn voor de openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen;

6.

de burgemeester motiveert eventuele voorschriften tijdig;

De gemeente staat open om over deze punten in gesprek te blijven.

*

1/ H\GHT \0 PROTEST

}qoaj3!iej)suow9p/|U‘Ais3uiueaMMM

UddJdpdj JOOA }I|99J U00 :U0J0J}SUOUI0Q

iS3J.Otfd °v.

1.HOW

Demonstreren: een recht voor iedereen

Het ideaalbeeld voor onze gemeente

Demonstreren is een mensenrecht. Het recht om te demonstreren staat wereldwijd onder druk. Ook in Nederland.

Demonstratierecht is een mensenrecht

Amnesty wil dat iedereen in Nederland ongehinderd kan demonstreren. Want demonstreren is een recht, geen gunst. Demonstreren is voor mensen een belangrijke manier om te laten zien wat ze vinden van bepaalde ontwikkelingen in de maatschappij. Mensen die vreedzaam demonstreren willen een bijdrage leveren aan oplossingen voor maatschappelijke problemen. Zij moeten dan ook niet gezien worden als lastposten of een veiligheidsrisico. Landelijke en lokale overheden moeten zich tot het uiterste inspannen om demonstraties te faciliteren en te beschermen. Op dat gebied valt er nog een hoop te winnen.

de uitoefening van een mensenrecht. De burgemeester spant zich maximaal in om dit recht te beschermen en te faciliteren. De burgemeester is terughoudend bij het opleggen van beperkingen. Hierdoor kan iedereen in de gemeente demonstreren zonder daarbij op onnodige barrières te stuiten.

Het demonstratierecht is ontzettend belangrijk in een democratie. Dat vinden ook veel burgemeesters en politici. Toch werden in de afgelopen jaren diverse demonstraties onterecht verboden of ingeperkt. Burgemeesters beperkten demonstraties uit vrees voor ongeregeldheden, of vanwege overlast voor omstanders, winkelend publiek of het verkeer. Een demonstratie mag enige hinder veroorzaken. Regelmatig worden mensen die vreedzaam demonstreren en niks verkeerd doen toch aangehouden door de politie. Of ze moeten zonder enige reden hun ID laten zien. Ook wordt niet iedereen gelijk behandeld. Allemaal zaken die het demonstreren onnodig moeilijk maken. En die er misschien voor zorgen dat mensen er een volgende keer wel twee keer over nadenken voor ze weer meedoen aan een demonstratie.

Manifest Demonstratierecht Amnesty International roept gemeenten op om de mensenrechten te respecteren en het demonstratierecht te beschermen. De gemeente moet demonstraties zoveel mogelijk ruimte bieden en ze beschermen tegen bedreiging en geweld door anderen. Het demonstratierecht beschermt ook demonstraties die aanstoot of enige overlast geven. Daarom vragen we gemeenten het Manifest Demonstratierecht te ondertekenen.

Wanneer twee of meer mensen in het openbaar hun mening uiten, spreken we van een demonstratie. Iedereen heeft het recht om daarvoor bij elkaar te komen. Dit is vastgelegd in artikel 21 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten, in artikel 11 van het Europees Verdrag voor de Rechten voor de Mens, én in artikel 9 van de Nederlandse Grondwet. Hoe de lokale overheid uitvoering moet geven aan dit grondrecht staat in de Wet openbare manifestaties.

De burgemeester zietldemonstraties niet primair als een veiligheidsrisico, maar als

De kennisgevingsprocedure - een open dialoog De gemeente nodigt demonstranten uit om hun demonstratie aan te melden aan de hand van een laagdrempelige kennisgevingsprocedure. Ze vraagt geen onnodige informatie op en creëert de optimale omstandigheden voor een gelijkwaardig en open gesprek. Beide partijen kunnen zich goed voorbereiden, wat de kans vergroot op een soepel verloop van de demonstratie. Uitgangspunt is dat de demonstratie vreedzaam is. De gemeente behandelt alle demonstraties en organisatoren gelijk en neutraal. De gemeente heeft getrainde medewerkers die goed op de hoogte zijn van het demonstratierecht. Zij zijn beschikbaar voor overleg met en ondersteuning van organisatoren van demonstraties.

Maximale ruimte voor vreedzame demonstraties De burgemeester kondigt alleen een noodbevel ter beëindiging van een demonstratie af als er sprake is van ernstige wanordelijkheden of (de vrees voor het ontstaan van) een ramp, en er bovendien onvoldoende politie beschikbaar is om dit gevaar af te wenden. De gemeenteraad toetst de beslissing van de burgemeester. Politie vraagt niet om het ID van vreedzame demonstranten. De politie treedt zichtbaar en proactief op tegen de (mogelijke) dreiging van geweld van een vijandig publiek, om zodoende de demonstratie te beschermen. De politie staat onder gezag van de burgemeester en beperkt of beëindigt niet zelfstandig een demonstratie.