Boardletter 2025 gemeente Tilburg

Boardletter 2025 Gemeente Tilburg, 2 december 2025

Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tilburg Postbus 90155 5000 LH TILBURG

Geacht college,

Onderwerp Boardletter 2025

De interim-controle is primair bedoeld om de interne-beheersingsmaatregelen in uw organisatie te beoordelen en te toetsen, als basis om te komen tot een oordeel over de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening 2025 opgenomen informatie. Tevens heeft de interim-controle als doel om de aandachtspunten voor de jaarrekening 2025 te signaleren en onder uw aandacht te brengen.

Datum 2 december 2025 Ons kenmerk XXXX

Hierbij brengen wij verslag uit van de bevindingen naar aanleiding van de recentelijk afgesloten interim-controle. De aanpak en de aandachtspunten van deze tussentijdse controle, die wij hebben uitgevoerd in opmaat naar de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Tilburg, zijn vastgelegd in het auditplan 2025.

Wij merken op dat deze boardletter is opgesteld ten behoeve van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tilburg en niet zonder onze toestemming aan derden mag worden verstrekt. Een afschrift van de boardletter kunt u verstrekken aan de gemeenteraad. De inhoud van deze rapportage hebben wij vooraf met de ambtelijke organisatie besproken. Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn, en danken u en uw medewerkers voor de samenwerking tijdens de interim-controle en bij de totstandkoming van deze boardletter. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

B. Blomjous MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Managementsamenvatting | Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle

4

Bijlage | Reikwijdte van onze werkzaamheden

13

Contact Wij beantwoorden graag uw vragen over deze boardletter:

Bart Blomjous Audit partner Deloitte Accountants B.V. Tel: 088 288 7687 bblomjous@deloitte.nl

Maniek van de Pol Hooymans Senior Manager Deloitte Accountants B.V. Tel: 088 288 4266 mhooymans@deloitte.nl

Boardletter 2025

REFERENTIE

Managementsamenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Algeheel beeld interne beheersing en organisatieontwikkeling

In de afgelopen jaren hebben wij een duidelijke en consistente verbetering gezien in de kwaliteit van de interne beheersing binnen uw organisatie. Op basis van de uitgevoerde interim-controle concluderen wij dat de interne beheersing binnen uw gemeente goed is ingericht. Deze inrichting vormt daarmee een belangrijke randvoorwaarde voor een betrouwbare informatievoorziening, tijdige rapportages en het voldoen aan wettelijke en bestuurlijke verantwoordingsverplichtingen. Tegelijkertijd blijft de omgeving waarin de organisatie opereert dynamisch en complex. De ontwikkelingen binnen de gemeente volgen elkaar in hoog tempo op en vragen om wendbaarheid, daadkracht en continuïteit in beheersing. Dit vraagt veel van de gemeenteraad, het college en van de ambtelijke organisatie: van strategische afwegingen tot uitvoeringscapaciteit en van beleidsprioritering tot financiële slagkracht. Juist in zo’n context is het essentieel dat keuzes helder worden gemaakt en dat ambities gericht en realistisch worden geprioriteerd. Wij zien dat de belangrijkste (financiële) uitdagingen momenteel liggen bij specifieke dossiers die zowel inhoudelijk als financieel complex zijn. Dit betreft bijvoorbeeld het project van het warmtebedrijf Tilburg B.V., beheersing en financiering van de WMO en Jeugdzorg en de uitvoerbaarheid van de begroting.

Kernpunten interim-controle

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Sociaal domein | Jeugdzorg

Hervorming en ombuiging Vanwege de omvang van de bestedingen en de actuele problematiek hebben wij aandacht besteed aan de ontwikkelingen binnen de Jeugdzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) (hierna: het sociaal domein). De financiële positie van zorgaanbieders staat al geruime tijd onder druk door een toenemende zorgvraag, zwaardere zorgzwaarte en hogere loonkosten. Dit bemoeilijkt voor zowel zorgaanbieders als gemeenten het borgen van zowel de kwaliteit als de betaalbaarheid van de zorg. Een extra complicerende factor is dat zorgaanbieders, ook bij bestaande lumpsum-afspraken, bij een stijgende zorgvraag of financiële krapte toch bij de gemeente aankloppen. In die gevallen verkeert de gemeente vaak in een moeilijke onderhandelingspositie vanwege de grote afhankelijkheid van de zorgaanbieders. In de meerjarenbegroting is vanaf 2028 een negatieve stelpost (voordeel) van €11,8 miljoen opgenomen als gevolg van de hervormingsagenda jeugd. Dit is een door het Rijk veronderstelde besparing; het is op dit moment onduidelijk of de gemeente Tilburg dit bedrag daadwerkelijk zal realiseren. Het is niet realistisch aan te nemen dat deze besparing per saldo in één keer volledig tussen 2027 en 2028 wordt gerealiseerd; de voordelen zullen naar verwachting geleidelijk optreden.

Bovendien is niet uitgesloten dat de hervormingen de veronderstelde besparingen niet opleveren; in dat geval ontstaat een structureel hogere last dan in de begroting is opgenomen. Het opnemen van een negatieve stelpost in de begroting is overeenkomstig met het advies wat de VNG hierover heeft gegeven. Het blijft van belang de ontwikkelingen van de kosten binnen het jeugdzorgdomein nauwgezet te blijven volgen en hiervoor aandacht te blijven vragen bij het rijk. Daarnaast is structureel jaarlijks €1,2 miljoen aan ombuigingen in de Jeugdhulp opgenomen. Deze ombuigingen dienen te worden gerealiseerd door de investeringen in de sociale en pedagogische basis en in wijkzorgteams, waardoor minder gespecialiseerde zorg benodigd zou zijn. Daarnaast wordt ook gekeken naar het versoberen van de toegang tot zorg. Het is van belang de ontwikkelingen nauwgezet te volgen en dit scherp te monitoren gezien de onzekerheid over het realiseren van de besparingen. Daarbij gaat het niet alleen om het monitoren van de financiële effecten, maar ook om het volgen van de werking van de Wijkzorgteams in relatie tot de ombuiging en afbouw van de specialistische zorgvraag in segment 4. Met de inrichting van de Wijkzorgteams is immers beoogd dat dit deel van de totale jeugdhulpvragen binnen deze teams wordt belegd.

Tijdige bijsturing of het vrijmaken van aanvullende middelen is noodzakelijk wanneer de hervormingen en ombuigingen de in de begroting veronderstelde besparingen niet (tijdig) realiseren. Regionale jeugdzorg | hoogspecialistische zorg De uitvoering van de regionale jeugdzorg is, overeenkomstig voorgaande jaren, belegd bij de gemeenschappelijke regeling Regio Hart van Brabant. Regio Hart van Brabant heeft een taakgerichte lumpsum-overeenkomst gesloten voor hoogspecialistische zorg met een consortium van zorgaanbieders, verenigd in Stichting Crossroads. In de tweede helft van het voorgaande jaar bleek de instroom van cliënten fors hoger dan bij het aangaan van de contracten was verwacht, wat heeft geleid tot herziening van de (financiële) afspraken. Daarnaast heeft de regio geïnvesteerd in betere informatie-uitwisseling tussen zorgaanbieders, Crossroads, Regio Hart van Brabant en de deelnemende gemeenten en wordt gewerkt aan een geactualiseerde stip op de horizon voor specialistische jeugdhulp en maatregelen om verwijzingen naar specialistische zorg te verminderen. Hoewel wij de ingezette verbeteringen positief beoordelen, zal de uiteindelijke werking hiervan pas blijken bij de afrekening over 2025.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Sociaal domein | Jeugdzorg

Een punt van aandacht zijn de tot nu toe informele signalen van zorgaanbieders binnen het consortium over de uitvoerbaarheid van de overeenkomst binnen de huidige financiële randvoorwaarden. Het is waardevol om op korte termijn te onderzoeken in hoeverre de kostprijs van de geleverde zorg zich verhoudt tot de door de regio betaalde tarieven. Het huidige contract loopt tot en met 2026, waarna verlenging mogelijk is. Als zorgaanbieders financieel niet uitkomen met de beschikbare middelen, kan dit gevolgen hebben voor hun bereidheid en capaciteit om de huidige overeenkomst voort te zetten. Regionale jeugdzorg | Veelvoorkomende jeugdhulp (segment 4) De veelvoorkomende jeugdhulp is eveneens belegd bij Regio Hart van Brabant. Voor de uitvoering zijn prijzen per uur overeengekomen met verschillende zorginstellingen. Gedurende 2025 is gebleken dat de huidige zorgvraag leidt tot een nadeel van € 10,3 miljoen op totaal niveau van Regio Hart van Brabant. Het aandeel van gemeente Tilburg is € 5,6 miljoen. Hierover heeft het college u geïnformeerd middels de najaarsbijstelling. In Tilburg is binnen segment 4 sprake van een overschrijding van € 3,9 miljoen ten opzichte van de begroting. Dit wordt veroorzaakt doordat de begroting gebaseerd is op het lagere volume van 2024.

Het lage volume in 2024 wordt regionaal verklaard door beperkte uitstroom vanuit Crossroads, wat de doorstroom naar segment 4 heeft beïnvloedt. Het volume in 2025 is hierdoor te scherp begroot. Daarnaast is er binnen dit segment ook een verschuiving naar zwaardere en duurdere zorgtrajecten zichtbaar.

Sociaal domein | WMO

Sinds 1 januari 2023 gelden in de regio Hart van Brabant taakgerichte financieringsafspraken voor de Wmo (begeleiding, dagopvang en beschermd wonen). De uitvoering van het merendeel van deze taken is ondergebracht bij SIEM, een samenwerkingsverband van acht zorgaanbieders. Op grond van het contract ontvangt het consortium jaarlijks een vaste lumpsumbetaling voor de afgesproken Wmo-zorg. Gemeente Tilburg treedt op als penvoerder en coördinator namens de deelnemende gemeenten en is verantwoordelijk voor tijdige betalingen, tussentijdse controles en het monitoren van de contractnaleving. Sinds 2023 is het aantal plekken Beschermd Wonen toegenomen. Het college heeft deze ontwikkeling nader onderzocht waarbij is gebleken dat deze toename is veroorzaakt door een toename als gevolg van de beschikbaarheid van plekken. Mogelijk zou een goedkopere vorm van zorg de cliënt eveneens kunnen helpen. Om deze ontwikkeling terug te draaien is een plan van aanpak opgesteld dat voorziet in afbouw gedurende dit jaar en in het eerste kwartaal van 2026, met als streefwaarde een terugkeer naar maximaal 750 plekken. Wij hebben vernomen dat de uitvoering van het plan van aanpakt verloopt conform planning.

Sociaal domein | Preventie

Preventie In de begroting 2026 is een voorstel van circa €10 miljoen voor de komende vier jaar opgenomen om de versterking van het voorliggend veld (wijkteams, sociale en pedagogische basis) te versnellen. Het bieden van meer laagdrempelige en collectieve ondersteuning vanuit zowel de Wijkteams als de sociale en pedagogische basis zal moeten leiden tot minder individuele gespecialiseerde zorg. Wij steunen de ingezette maatregelen en benadrukken het belang van preventie. Investeren in het voorliggend veld draagt niet alleen bij aan de financiële houdbaarheid van het sociaal domein, maar ook aan het toegankelijkheid houden van zorg. De toenemende zorgvraag leidt er in toenemende mate toe dat de gevraagde zorg niet altijd beschikbaar of niet tijdig geleverd kan worden; versterking en betere sturing van het voorliggend veld kunnen dit deels ondervangen.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Warmtebedrijf Tilburg B.V.

Op 1 juli 2025 is Warmtebedrijf Tilburg B.V. opgericht; de gemeente Tilburg is 100% aandeelhouder. De gemeente heeft in totaal circa €17,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de startfase: €3 miljoen voor de op- en inrichtingskosten van de vennootschap en €11 miljoen voor de voorbereiding van het warmte-koude-net Tilburg-Zuid en het Kenniskwartier. Beschikbaarstelling van de middelen vindt in tranches plaats op basis van de liquiditeitsbehoefte zoals aangegeven in het bedrijfsplan. Na volledige storting van het agio zal de deelneming op de balans van de gemeente een boekwaarde van circa €17,5 miljoen hebben. Het warmtebedrijf krijgt de taak de ontwikkeling, realisatie, het onderhoud en de exploitatie van publieke, duurzame en betaalbare warmtenetten in Tilburg te verzorgen. Operationeel wordt de vennootschap zelfstandig ingericht: zij stelt eigen bedrijfsplannen, begrotingen en jaarplannen op en rapporteert hierover aan de aandeelhouder. De gemeente blijft tegelijk beleidsmaker, regisseur en opdrachtgever; deze dubbele rol vereist een duidelijke scheiding van taken en een heldere governance om publieke waarden — zoals betaalbaarheid, duurzaamheid en leveringszekerheid — te waarborgen en belangenconflicten te voorkomen.

Bij de oprichting is rekening gehouden met het wetsvoorstel Wet collectieve warmte (Wcw), dat regels bevat over onder meer tariefregulering, marktordening en de vereiste publieke structuur van warmtebedrijven. Om mogelijke kwalificatie als verboden staatssteun te vermijden, heeft de gemeente gekozen voor een DAEB-aanwijzing (dienst van algemeen economisch belang) en besloten het traject niet vooraf bij de Europese Commissie te melden om vertraging te voorkomen. Deze keuze versnelt de start, maar laat juridische onzekerheden bestaan: mocht een latere regionale of EU-toetsing anders uitvallen, dan kunnen aanvullende maatregelen of aanpassingen noodzakelijk zijn. De initiële gemeentelijke inbreng van circa €17,5 miljoen als agio is gefaseerd en relatief beperkt; wanneer het warmtenet daadwerkelijk wordt ontwikkeld, zullen de benodigde investeringen veel hoger uitvallen. Hoewel de activiteiten plaatsvinden binnen een B.V., zullen de financiële en operationele risico’s in belangrijke mate bij de gemeente neerkomen — zowel als aandeelhouder als belanghebbende ten aanzien van leveringszekerheid. De behoefte aan heldere besluitvormingsregels en transparante verslaglegging, zodat de raad tijdig en volledig wordt geïnformeerd over voortgang en risico’s, is dan ook groot.

Wij hebben begrepen dat de ontwikkeling als groot project is aangemerkt, waardoor frequente informatie-uitwisseling met de raad plaatsvindt. Samenvattend biedt Warmtebedrijf Tilburg B.V. een belangrijke kans om de lokale warmtetransitie te versnellen en publieke waarden te verankeren, maar dit gaat gepaard met juridische, financiële en governance-risico’s die actief gemanaged moeten worden. Het college onderneemt hierop acties door middel van tranche-afhankelijke financiering, strikte aandeelhoudersvoorwaarden, een duidelijke scheiding tussen beleidsrol en aandeelhouderschap en een proactieve aanpak rond DAEB-documentatie en ontwikkelingen rond de Wcw. Tevens zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop de raad bij de besluitvorming en de periodieke informatievoorziening wordt betrokken.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

IT-omgeving

De IT-omgeving vormt - vanwege de vergaande automatisering van processen, registraties en rapportages - een onlosmakelijk onderdeel van de interne beheersing en daarmee ook van de werkzaamheden in het kader van de accountantscontrole. Een belangrijk project is momenteel de voorbereiding voor de implementatie van het financiële pakket welke definitief in 2027 in gebruik genomen gaat worden. Er wordt nu eerst gestart met een ‘Proof of Concept’. Wanneer dit succesvol is verlopen zal het implementatietraject starten in januari 2026. In 2026 zullen er ook trainingen en spreekuren plaatsvinden voor gebruikers. Gezien de complexiteit van dit proces onderschrijven wij het belang van een nauwkeurige en betrouwbare uitvoering. Ook voor de jaarrekeningcontrole 2027 van Tilburg is dit van groot belang. Om vast te stellen of de algemene IT-beheersmaatregelen (general IT-controls, zoals logische toegangscontrole) en de specifieke IT-beheersmaatregelen in de voor de jaarrekening relevante applicaties (application controls, zoals rollen en rechten) op orde zijn of tot bepaalde verhoogde risico’s leiden, voeren wij jaarlijks een aantal IT-auditwerkzaamheden uit. Wij beperken ons dit boekjaar tot de minimaal noodzakelijke IT-werkzaamheden wat betreft de opzet en het bestaan van de interne-beheersing(smaatregelen), en dus niet op de werking, monitoring en/of eventuele continue verbetering.

Net als in voorgaande jaren en bij andere gemeenten hanteren wij bij onze controle op voorhand een aanpak waarbij wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden buiten de IT-omgeving plannen, om in te spelen op de onderkende risico’s.

Cybersecurity

Cybersecurity is vandaag de dag meer dan ooit een strategisch bedrijfsrisico: dreigingen worden geavanceerder, aanvallen richten zich zowel op grote als kleinere organisaties, en de impact reikt van financiële schade tot reputatieschade en operationele uitval. De gemeente heeft over 2024 verantwoording afgelegd over de stand van zaken op het gebied van informatieveiligheid binnen de gemeentelijke organisatie. Dit wordt jaarlijks gemonitord via de ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit). De zelfevaluaties en een externe audit tonen aan dat de gemeente Tilburg de informatiebeveiliging in hoofdzaak heeft verankerd. Er zijn enkele verbeterpunten geïdentificeerd die worden opgepakt en waarvan de voortgang actief wordt bewaakt. Bij het waarborgen van de informatieveiligheid zoekt gemeente Tilburg continu naar een zorgvuldig evenwicht tussen het terugdringen van risico’s en de benodigde investeringen, en het behoud van een gebruiksvriendelijke en efficiënte werkwijze. We onderschrijven het belang wat de gemeente Tilburg hecht aan informatieveiligheid en de stappen die zij zet.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

NIS-2 richtlijn

De NIS2-richtlijn (Network and Information Security 2) is Europese wetgeving die tot doel heeft de cybersecurity binnen de Europese Unie te versterken. De richtlijn vervangt de eerdere NISrichtlijn en breidt het toepassingsgebied aanzienlijk uit. Waar de eerste richtlijn zich voornamelijk richtte op vitale sectoren, omvat NIS2 een breder scala aan entiteiten, waaronder veel (middel)grote bedrijven in sectoren zoals de (digitale en fysieke) infrastructuur, nutsbedrijven, gezondheidszorg en voedselproductie. Het idee hierachter is dat een verstoring bij een van deze organisaties grote maatschappelijke of economische gevolgen kan hebben. Klanten die onder de NIS2-richtlijn vallen, classificeren als essentiële of belangrijke entiteiten. Ongeacht de classificatie moeten zij minimaal aan een aantal cyberbeveiligingseisen voldoen. De NIS2-richtlijn is op Europees niveau op 16 januari 2023 in werking getreden, met een deadline voor lidstaten om de richtlijn uiterlijk 17 oktober 2024 om te zetten in nationale wetgeving. Voor Nederland wordt dit de Cyberbeveiligingswet (‘Cbw’). Nederland heeft deze deadline niet gehaald. De meest recente indicatie van het Ministerie van Justitie en Veiligheid is dat de Cbw naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 in werking zal treden.

Vooralsnog dienen de organisaties waarvoor dit van toepassing is, te (blijven) voldoen aan de Wet Beveiliging Netwerk- en Informatiesystemen (‘WBNI’). Deze wet blijft van kracht tot de Cbw in werking treedt. Ondanks de vertraging in de wetgeving is het wel cruciaal dat organisaties nu al voldoende inspanningen leveren om tijdig en volledig te voldoen aan de eisen van NIS2, waaronder het: • uitvoeren van een grondige risicoanalyse om de cyberrisico's in kaart te brengen, • inrichten van het risico management systeem, • implementeren van passende technische, operationele en organisatorische maatregelen, • inrichten van procedures voor incidentafhandeling en de (toekomstige) meldplicht, en • in kaart brengen van de Ketenverantwoordelijkheid, inclusief risico’s bij Third Party (IT) Service Providers. Van het management en college wordt hierbij een actieve rol verwacht waarbij op basis van voldoende actuele kennis prioriteiten zijn gesteld en de juiste beslissingen worden genomen. Als onderdeel van onze cybersecurity werkzaamheden hebben wij gesproken met de ISO en hebben wij begrepen dat de organisatie bezig is met invulling geven aan de NIS2 verplichtingen. De gemeente heeft afgelopen periode geïnvesteerd in het verder versterken van de BIO2 (baseline informatiebeveiliging overheid) en het verankeren binnen het Information Security Management System (ISMS).

Ook is er gestart met een GAP-analyse van BIO 1.04 naar BIO 2.0. Hiermee verwacht Tilburg uiterlijk in kwartaal 2 van 2026 te voldoen aan de NIS2 richtlijn. Wij zullen de voortgang verder monitoren en waar relevant over rapporteren in ons accountantsverslag.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Analyse begroting – Uitvoerbaarheid investeringsbegroting

In toenemende mate constateren wij dat de investeringen zoals geraamd in de begroting niet binnen de opgenomen termijnen worden gerealiseerd. In 2024 was een investeringskrediet beschikbaar van €206 miljoen, waarvan €146 miljoen is gerealiseerd. Een vergelijkbaar beeld deed zich voor in 2023: beschikbaar krediet €189 miljoen, gerealiseerde investeringen €135 miljoen. Op basis van de begroting 2026 is een totaal investeringskrediet gevoteerd van circa €769 miljoen, verdeeld over vier jaar. Hierin zijn nog niet opgenomen de niet-gerealiseerde investeringen uit 2025 die mogelijk naar 2026 worden doorgeschoven. Bij het huidige uitvoeringstempo van circa €140 miljoen per jaar betekent dit dat, bij ongewijzigd tempo, ongeveer €200 miljoen later zal worden gerealiseerd. Een te hoge raming van investeringen heeft bovendien tot gevolg dat jaarlijks hogere kapitaallasten (afschrijvingen en rente) in de begroting zijn opgenomen dan strikt noodzakelijk. Daarnaast ontstaat daardoor onduidelijkheid over de prioritering van investeringen, waardoor het lastiger wordt om te bepalen welke projecten voorrang moeten krijgen, welke kunnen worden uitgesteld en welke eventueel moeten worden geherprogrammeerd om risico’s en kapitaallasten te beheersen. Wij constateren dat financiële dekking veelal het vertrekpunt is bij het opstellen van investeringsvoorstellen.

Steeds vaker blijkt echter dat de belemmering voor uitvoering niet (langer) primair financieel van aard is, maar veroorzaakt wordt door andere factoren, zoals personeelsbeschikbaarheid, netcongestie en bezwaarprocedures. Het is daarom van belang deze uitvoerbaarheidsaspecten expliciet mee te nemen in de besluitvorming over investeringen. Daarbij volstaat beoordeling op afdelingsniveau niet; ook de totaliteit van alle investeringen op concernniveau moet worden gewogen. Individuele projecten lijken vaak haalbaar, maar opgeteld kan de gevraagde investering een omvang bereiken die de gemeente niet kan realiseren. De complexiteit wordt verder vergroot doordat in financiële documenten het inzicht in investeringskredieten is vormgegeven op basis van een beschikbaar krediet per jaar en per veld. Daardoor is het lastig te achterhalen welke concrete investeringen aan deze kredieten ten grondslag liggen en welke projecten tijdig worden uitgevoerd of worden doorgeschoven. Tegelijkertijd zien wij de afgelopen twee jaar vrijval van geraamde investeringskredieten: €7,5 miljoen in 2024 en €11,3 miljoen in 2023. Gezien de grote opgaven voor de stad — zoals de ontwikkeling van het warmtebedrijf en de gebiedsexploitatie van het kenniskwartier — is het van toenemend belang voor de gemeenteraad meer inzicht te krijgen in bestaande uitvoeringskredieten en in de uitvoerbaarheid daarvan.

Tevens verdient het aanbeveling bij besluitvorming expliciet de uitvoerbaarheid van plannen te toetsen, niet alleen op ambtelijke capaciteit maar ook op de realisatiecapaciteit van de regionale markt.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Opstel- en controleproces jaarrekening

Algemeen Het opstel- en controleproces is voor de jaarrekening 2024 dankzij een goede samenwerking soepel verlopen. De aanlevering was op tijd en van voldoende kwaliteit. We hebben het proces gezamenlijk geëvalueerd. In dit kader merken wij de volgende (positieve) ontwikkelingen op: •

De interne controle op de SiSa-regelingen zijn verder verbeterd. We constateren dat de uitgebreidere SiSa-regelingen (veel indicatoren) meer complex zijn. Hierover hebben wij vroegtijdig afstemming gehad. Gemeente Tilburg heeft al een interne aftrap bijeenkomst gehad en zal ook eind dit jaar een tussentijdse check uitvoeren of de controle loopt volgens schema. Dit kan helpen bij een zo optimaal mogelijk controleproces te komen.

•

Memoriaalboekingen doorkruisen de reguliere boekingsgang en de daarin getroffen interne-beheersingsmaatregelen. Hierdoor zijn memoriaalboekingen in opzet meer fout- en fraudegevoelig en besteden wij hieraan extra aandacht bij onze controle. Door het systeem wordt functiescheiding afgedwongen. Dit houdt in dat iemand de memoriaalboeking aanmaakt en iemand deze goedkeurt. Echter kan dit in theorie dezelfde persoon zijn. Zes functionarissen hebben beide rollen. De gemeente voert tweemaal per jaar een interne controle uit, waarbij op basis van de logging wordt gecontroleerd of er sprake is van een andere goedkeurder dan de aanvrager én of deze geautoriseerd is conform het beleid. Uit deze interne controle over het eerste halfjaar blijken geen tekortkomingen.

•

Zoals het er nu naar uitziet, worden op 1 januari 2028 de pensioenvoorzieningen van wethouders overgebracht van gemeenten naar het pensioenfonds ABP. Gemeente Tilburg heeft onderzocht wat het verschil is tussen de voorziening ultimo 2024 en het benodigde vermogen. Voor gemeente Tilburg is dit € 1,6 miljoen. Het uiteindelijke effect zal nog worden berekend voor de jaarrekening 2025. U bent voornemens om dit effect eenmalig te boeken in de jaarrekening 2025. Naar verwachting komt dit overeen met de voorgeschreven verwerkingswijze, die nog door de Commissie BBV zal worden gecommuniceerd.

Europese aanbestedingen - inhuur personeel In het accountantsverslag 2023 en 2024 hebben wij gerapporteerd over de bevinding bij inhuur van personeel, waarbij niet in alle gevallen zichtbaar uitvraag bij alle betrokken tenderpartijen had plaatsgevonden. Dit heeft over 2023 en 2024 geresulteerd in een onduidelijkheid over de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen ter grootte van € 3,7 miljoen en € 2,2 miljoen. In 2024 heeft een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden, waarvan het contract in 2025 is ingegaan. Hiermee heeft gemeente Tilburg niet meer 13 partijen (12 partijen vanaf schaal 9 en één partij tot en met schaal 8) waarmee zij zaken doen maar 2 partijen. Hierdoor zal naar verwachting in 2025 deze onduidelijkheid fors afnemen. Ten tijde van de interim-controle heeft er reeds een tussentijdse controle plaatsgevonden op de inhuur van personeel, waar een onduidelijkheid voor een totaalbedrag van € 0,6 miljoen uit gebleken is. De verwachting is dat deze onduidelijkheid niet veel toeneemt in het resterende deel van het jaar omdat overeenkomsten met de oude partijen inmiddels zijn omgezet naar de nieuwe broker.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen interim-controle Onderwerp

Boodschap

Grondexploitatie

Over de grondexploitatie merken wij naar aanleiding van de interim-controle 2025 het volgende op: •

De meest recente inhoudelijke en financiële ontwikkelingen zijn opgenomen in de paragraaf Grondbeleid van de begroting 2026. Een actualisatie hiervan volgt bij het opstellen van de ‘position papers’ als onderdeel van het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2025. De position papers zijn zodoende een belangrijke onderbouwing voor de waardering van de grondexploitaties en vormen daarmee het startpunt voor onze controle.

•

Zoals in voorgaande jaren blijven wij in nauw contact met uw organisatie over de belangrijkste ontwikkelingen binnen de diverse projecten. Tijdens de interim-controle hebben wij ook een update van de position papers ontvangen. Het is essentieel dat wij ontwikkelingen en voortgang gezamenlijk zorgvuldig volgen en tijdig overleg plegen zodra zich situaties voordoen die mogelijk een materiële impact hebben op het controleproces. Onze uiteindelijke bevindingen over de beheersing en de waardering van de grondexploitaties zullen wij opnemen in het accountantsverslag bij de jaarrekening 2025.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Bijlage Reikwijdte van onze werkzaamheden

Boardletter 2025

REFERENTIE

Reikwijdte van onze werkzaamheden Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel over de jaarrekening van 2025, teneinde vast te stellen dat deze een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente Tilburg, met inachtneming van de wettelijke bepalingen van het Besluit Begroting en Verantwoording. Een jaarrekeningcontrole heeft niet als doel om enige zekerheid te geven over de kwaliteit van de interne organisatie. De controle bestaat uit een combinatie van controlewerkzaamheden, waaronder een risicoanalyse, analytische procedures, detailcontroles, en voor zover mogelijk en efficiënt het testen van de interne-beheersingsmaatregelen die zijn gerelateerd aan en relevant zijn voor de controle. Wij richten ons hierbij alleen op de interne-controleomgeving die relevant is voor onze oordeelsvorming over de jaarrekening. De boardletter is gebaseerd op onze interim-controle als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2025. Volledigheidshalve merken wij op dat onze controlewerkzaamheden, analyse en evaluatie zijn uitgevoerd in het kader van de door uw gemeenteraad verstrekte opdracht tot controle van de jaarrekening 2025.

De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door ons als accountant van de gemeente Tilburg toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico’s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen nemen wij de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. De risico-inschattingen hebben niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing. Hierdoor is onze analyse en evaluatie beperkter dan deze zou zijn geweest in het kader van een opdracht tot het geven van een oordeel omtrent de opzet, het bestaan en de efficiency van de interne beheersing als geheel en deze bestrijkt daarom niet noodzakelijkerwijs alle in de interne organisatie vervatte tekortkomingen. Daarnaast is onze controle niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Indien wij aangesteld zouden zijn om een fraudeonderzoek bij de gemeente Tilburg uit te voeren, zouden wij wellicht additionele bevindingen hebben geconstateerd en observaties hebben gerapporteerd, anders dan die welke nu zijn opgenomen in de boardletter.

Managementsamenvatting

Bijlage

Boardletter 2025

REFERENTIE

Onder Deloitte wordt verstaan één of meer van Deloitte Touche Tohmatsu Limited (“DTTL” of “Deloitte Global”), haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten (tezamen, de “Deloitte-organisatie”). DTTL en haar wereldwijde netwerk van member firms en aan hen verbonden entiteiten zijn juridisch gescheiden en onafhankelijke entiteiten, die elkaar niet kunnen verplichten of binden ten aanzien van derden. DTTL en iedere DTTL member firm en aan hen verbonden entiteiten zijn aansprakelijk voor hun eigen handelen en nalaten, en niet voor het handelen of nalaten van een andere entiteit. DTTL verleent geen diensten aan cliënten. Raadpleeg www.deloitte.com/about voor meer informatie. Deloitte levert toonaangevende audit- en assurance-, belastingadvies- en juridische diensten, en diensten op het gebied van consulting, financial advisory, en risk advisory aan bijna 90% van de Fortune Global 500® en duizenden particuliere bedrijven. Onze professionals leveren meetbare en blijvende resultaten die het vertrouwen van het publiek in kapitaalmarkten helpen versterken, klanten in staat stellen te transformeren en bloeien, en de weg wijzen naar een sterkere economie, een meer rechtvaardige samenleving en een duurzame wereld. Voortbouwend op haar meer dan 175-jarige geschiedenis, omvat het bereik van Deloitte meer dan 150 landen en gebieden.

Ontdek hoe de meer dan 415.000 mensen van Deloitte wereldwijd een impact maken die ertoe doet op www.deloitte.com.

Deze communicatie bevat louter algemene informatie en noch DTTL, noch haar wereldwijde netwerk van member firms of aan hen verbonden entiteiten verleent door middel van deze communicatie professioneel advies of diensten. Voordat u een beslissing neemt of actie onderneemt die van invloed kan zijn op uw financiën of uw bedrijf, dient u een gekwalificeerde professionele adviseur te raadplegen. Geen enkele entiteit in de Deloitte-organisatie is verantwoordelijk voor enig verlies dat wordt geleden door een persoon die op deze communicatie vertrouwt. © 2024. Neem voor informatie contact op met Deloitte Nederland.