Bijlage bij sprektekst Algemene Beschouwingen D66

Achtergrondinformatie PPN 2026 Financiële positie Vraaggesprek accountant financieel beeld • Zijn de investeringen van 600 miljoen een aandachtspunt? o Balans is erg sterk. Dat kan je prima dragen. Vraag is of je de kapitaallasten kunt dekken, incidenteel vanuit reserves of structureel vanuit de begroting. Wij hebben 2 keer zoveel vermogen per inwoner dan gemiddeld. • Geen aandachtspunt? o Wat steeds belangrijker wordt is inzicht in onderhoudskosten. • We hebben geen geld op de bank staan. We moeten het lenen. Moet ik me daar geen zorgen over maken? o Rein-Aart: qua vermogen en schulden hoeft u zich in Tilburg geen zorgen te maken. Daar zit het vraagstuk niet. Wel een vraag is: hoe realistisch is het investeringsplaatje nou? Belangrijke vraag zit veel meer in: als we meer investeren hebben we hogere rentelasten en afschrijvingslasten. Hoe gaan we daar ruimte voor vinden in de begroting? Bezuinigingen/ taken niet meer doen of OZB-verhogen? Hoe gaan we de lasten opvangen? Politieke keuzes: 1. Zijn de investeringen nodig voor de stad? 2. Met welke tempo doen we dat? 3. Hoe vangen die hogere lasten in toekomstige begrotingen op? Vanuit financieel perspectief is die vraag veel crucialer dan het fenomeen schulden. En deze discussie kan taken raken als je ergens anders mee stopt. Hier zitten de cruciale politieke keuzes.

Belastingcapaciteit • 2024: onbenutte belastingcapaciteit van 24.2 miljoen – realisatie van 73% • 2025: Belastingcapaciteit van 74% - onbenut 21.5 miljoen Accountant geeft keer op keer aan hoe laag onze woonlasten zijn. Weerstandscapaciteit Jaarstukken 2024: - Ratio van 4.2 - Weerstandscapaciteit 370,8 miljoen - Risico’s: 88.2 mln. Woonlasten Bron: Coelo 2025 Koopwoningen • Huishoudens met een koopwoning betalen gemiddeld het minst in Tilburg (1.383 euro) doordat de gemeentelijke woonlasten en waterschapslasten hier laag zijn. • De lokale lasten voor huiseigenaren in Tilburg komen dit jaar uit op 1383 euro, tegen 1.772 euro gemiddeld in NL. Dit is inclusief gemeentelijke woonlasten, waterschapsbelasting en provinciale opcenten • Benchmark gemeentelijke woonlasten G4 en G40: Tilburg veruit de laagste gemeentelijke woonlasten.

o

804 euro tegen 1.053 gemiddeld in Nederland

Huurwoningen • Huurders in Tilburg zijn dit jaar 859 euro kwijt aan lokale lasten. Dat is minder dan de doorsnee huurder in de vijftien gemeenten die het meest op Tilburg lijken: die is 1041 euro kwijt. Transitie sociaal domein Waarop is gebaseerd dat het ombuigen van de zorgvraag Jeugd en WMO in 4 jaar tijd van 0 naar minstens 12,5 miljoen gaat zijn? De ombuiging van de zorgvraag binnen de Jeugdhulp is onderdeel van de hervormingsagenda. Daarin staat opgenomen dat jeugdigen en hun ouders voor jeugdhulp laagdrempelig en dicht bij huis terecht moeten kunnen. We willen dit onder meer bereiken door in te zetten op stevige lokale teams met voldoende kennis en expertise en verbinding met specialistische hulp. Teams die met ouders en jeugdigen kijken naar wat echt nodig is. Die niet alleen toegang verlenen, maar zelf lichte hulp verstrekken, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. De tabel in de Perspectiefnota visualiseert de transformatiebeweging waarbij de bedragen indicatief, richtinggevend en in bandbreedtes zijn. Vanuit de hervormingsagenda hebben we bij de Perspectiefnota bij de jeugdhulp (segment 3 en 4) gerekend met een ombuigingsfactor van 40%. Dit als uitkomst van een professioneel oordeel van zorgaanbieders, Toegang en partners vanuit de sociale basis.

Bij Wmo zijn we uitgegaan van een lager percentage (op termijn 7,5%) omdat met de nieuwe inkoop (2023) al forse stappen gezet zijn in de transformatie. In uitwerking naar de begroting (2026) gaan we steeds per begroting(jaar) de transformatiebeweging specificeren en verwerken in de begroting aan de hand van concrete inzichten en aannames. Financiële strategie sociaal domein De financiële strategie binnen het sociaal domein bestaat uit het structureel terugbrengen van het gebruik van individuele specialistische zorg, door deze zorg op te vangen binnen onder andere de sociale basis. De inzet binnen de sociale basis kan op die manier op langere termijn structureel bekostigd worden met het geld dat niet meer uitgegeven wordt aan individueel specialistische zorg. Om de sociale basis hiervoor voldoende te versterken, is een voorinvestering nodig. Hierop hebben we de afgelopen jaren overigens al ingezet. Deze inzet en de nog benodigde voorinvestering is en wordt incidenteel gefinancierd middels de investeringsreserve sociaal domein. Op basis van de bedragen in de tabel wordt in een bandbreedte en over een tijdsperiode van 4 jaar een beroep gedaan op de investeringsreserve (11,5 - 15,5).

Indien Rijk gemeenten (incidenteel) gaat compenseren voor de tekorten jeugdzorg over de jaren 2023 en 2024 worden deze middelen gestort in de investeringsreserve om de voorfinanciering van de transformatie te bekostigen. De mogelijkheid om de kosten structureel te dekken wordt dus zeker gezien en is zelfs belangrijk punt van de financiële strategie. Financiële strategie ruimtelijke transitie Groeikader Een groeikader betekent dat een deel van de structurele groei van de inkomsten –m.n. de algemene uitkering en OZB – wordt gereserveerd voor investeringen die samenhangen met de groei van de stad. Het gaat daarbij om het anticiperen op te verwachten groei en de daarmee samenhangende groei van inkomsten en dit vervolgens begroten, monitoren en waar nodig bijsturen. In Rotterdam wordt bijvoorbeeld 1/3 van de groei van de algemene middelen

structureel ingezet voor nieuwe investeringen. Ook Utrecht werkt met zo’n groeikader, waarbij extra inkomsten uit gemeentefonds en OZB worden bestemd voor uitgaven en investeringen gerelateerd aan stadsuitbreiding. In de praktijk bleek echter dat deze koppeling steeds zwaarder drukte op de begroting, terwijl de inkomsten uit het gemeentefonds achterbleven. Daarom kiest Utrecht ervoor dit groeikader te actualiseren en voor 2026 om dit groeikader los te koppelen van het gemeentefonds en de investeringsopgave voortaan als onderdeel van de integrale afweging in de voorjaarsnota te beschouwen. Tilburg verkent momenteel vergelijkbare systematieken, maar houdt rekening met de lessen van Utrecht: het borgen van bestuurlijke prioritering en financiële houdbaarheid bij groei-investeringen blijft essentieel. Financiële vertaling groei van de stad Ja, er zijn denkrichtingen over hoe de groei van de stad financieel kan worden vertaald naar meer ruimte in de exploitatie. De belangrijkste gedachte is dat de groei van de stad op termijn leidt tot een stijging van de structurele inkomsten, met name via de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de OZB-opbrengsten. De algemene uitkering groeit mee met het BBP, maar de verdeling daarvan gebeurt via het verdeelmodel van het gemeentefonds.

Als Tilburg sneller groeit dan andere gemeenten – bijvoorbeeld in inwonersaantal, aantal woningen of centrumfunctie – krijgt de gemeente ook een groter aandeel in deze groei. Dit levert structureel extra middelen op. Daarnaast zorgt uitbreiding van het aantal woningen en bedrijfsruimten voor een hogere opbrengst uit de onroerendezaakbelasting (OZB). Ook dat is een structurele inkomstenbron die meegroeit met de stad. Door deze extra inkomsten ontstaat op termijn meer ruimte in de exploitatie om bijvoorbeeld kapitaallasten van investeringen te dekken. In de huidige financiële strategie wordt daarom onderzocht of – en hoe – een deel van deze verwachte groei structureel kan worden gereserveerd voor investeringen in stedelijke ontwikkeling.