Bijlage 5. Informatienotitie Integraal Zorg Akkoord en Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord

Informatie Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA) De zorg en ondersteuning in Nederland staan de komende jaren voor grote uitdagingen. Mensen worden ouder, leven steeds vaker met chronische aandoeningen en doen daardoor meer en langer een beroep op zorg en welzijn. Tegelijkertijd groeit het aantal zorg- en welzijnsprofessionals onvoldoende mee. Zonder veranderingen dreigt de zorg onbetaalbaar en minder toegankelijk te worden. Om dit te voorkomen zijn op landelijk niveau afspraken gemaakt tussen de rijksoverheid, gemeenten, zorg- en welzijnspartijen. Twee belangrijke afsprakenkaders daarbij zijn het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Deze notitie geeft een korte toelichting op beide akkoorden en hun betekenis voor gemeente Tilburg en de gemeenten in de regio Midden-Brabant. Integraal Zorgakkoord (IZA) Het Integraal Zorgakkoord is in 2022 gesloten en heeft als doel de zorg toekomstbestendig te maken. Het IZA zet in op een fundamentele beweging: minder focus op ziekte en medische behandeling, en meer aandacht voor gezondheid, preventie en kwaliteit van leven. Zorg wordt waar mogelijk dichtbij huis of digitaal georganiseerd, zodat zwaardere en specialistische zorg beschikbaar blijft voor wie die echt nodig heeft.

Daarnaast is betere samenwerking een belangrijk uitgangspunt, zowel binnen de zorg als tussen zorg, gemeenten en het sociaal domein. Hoewel het IZA primair gaat over zorg die valt onder de Zorgverzekeringswet, wordt nadrukkelijk erkend dat veel gezondheidsproblemen samenhangen met sociale factoren zoals wonen, schulden, werk en leefomgeving. Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) Het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord, gesloten in 2025, bouwt voort op het IZA en versterkt de verbinding met welzijn en het sociaal domein. Het AZWA legt extra nadruk op preventie, vroege ondersteuning en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Centraal staat de gedachte dat mensen tijdig passende hulp moeten krijgen, zodat zwaardere zorg kan worden voorkomen. Daarmee verschuift de focus verder naar de ‘voorkant’: gezondheid, zelfredzaamheid en samenredzaamheid in buurten en wijken. Een belangrijk onderdeel van het AZWA is het werken met zogenoemde basisfunctionaliteiten. Dit zijn samenhangende afspraken en bewezen aanpakken op leefgebieden zoals mentale gezondheid, kansrijk opgroeien, gezonde leefstijl, vitaal ouder worden en het verminderen van gezondheidsachterstanden. Deze basisfunctionaliteiten worden ondersteund door een sociale en gezonde basisinfrastructuur, zoals laagdrempelige inloopvoorzieningen, sterke lokale teams en betere samenwerking tussen medische zorg en sociaal werk.

Financiering en rol van gemeenten Aan het AZWA zijn middelen gekoppeld voor de periode 2027 tot en met 2029 via een nieuwe, ontschotte specifieke uitkering (SPUK AZWA). Deze middelen kunnen door gemeenten en regio’s integraal worden ingezet voor gezondheid en welzijn en bieden ruimte om lokaal en regionaal maatwerk te leveren. Een deel van de middelen mag worden doorgeschoven naar volgende jaren. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een structurele vorm van financiering vanaf 2030. Voor gemeenten betekent dit meer mogelijkheden om beleid in het sociaal domein, preventie en gezondheidsbeleid samenhangend vorm te geven. Regionale samenwerking in Midden-Brabant In regio Midden-Brabant werken gemeenten, zorgverzekeraars en maatschappelijke partners samen aan de uitvoering van het IZA en AZWA. Op basis van regionale analyses zijn gezamenlijke opgaven geformuleerd en vastgelegd in het IZA-regioplan. In het kader van het AZWA wordt dit aangevuld met een regionale werkagenda. In deze werkagenda worden regionale doelen, prioriteiten en samenwerkingsafspraken vastgelegd richting 2030. Vaststelling van deze werkagenda door de colleges is een voorwaarde voor het inzetten van de AZWA-middelen.