Bijlage 4 - Participatieverslag Gebiedsperspectief Noord
Tekst van het document
April 2024
Gebiedsperspectief Tilburg Noord Communicatie- en participatieverslag
Kickstad, Urhahn en Felixx in opdracht van gemeente Tilburg, WonenBreburg en TBV Wonen. In samenwerking met wijkbewoners, ondernemers en wijkpartners.
Introductie Tilburg Noord is een bijzondere wijk waar meer dan 120 nationaliteiten wonen. In de afgelopen jaren zijn er tal van initiatieven ontplooid en is de samenwerking versterkt tussen de gemeente, professionele organisaties en bewoners, om de leefbaarheid en saamhorigheid te verbeteren. Deze ontwikkelingen zetten zich voort. De komende jaren krijgt de wijk er 5000 nieuwe woningen bij, moet er verduurzaamd worden en zijn er nieuwe voorzieningen nodig. Het gebiedsperspectief schetst een toekomstbeeld voor de wijk voor deze sociaalmaatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen en een eerste aanzet tot uitvoering. Daarom hadden we dit gebiedsperspectief ook niet kunnen maken zonder de mensen die er wonen en werken een belangrijke rol te geven. Zij weten namelijk als geen ander wat er leeft en speelt en wat er nodig is voor de wijk. Wij willen dan ook iedereen die een bijdrage heeft geleverd enorm bedanken!
Straatgesprekken tijdens de markt op het Wagnerplein
Dit verslag geeft een reflectie op het participatieproces dat heeft plaatsgevonden
Het participatieplan en -doel
bij de totstandkoming van het gebiedsperspectief. We doen dit om te leren
Het participatieproces is vormgegeven aan de hand van een participatieplan. Dit
van onze ervaringen en te bepalen wat we wel of niet mee kunnen nemen in
plan is opgesteld na enkele werksessies en interviews met betrokken ambtenaren,
vervolgstappen.
wijkprofessionals en actieve bewoners. Het participatieplan is opgenomen in de bijlage “Participatieplan Gebiedsperspectief Tilburg Noord”.
In dit hoofdstuk lees je het doel, de aandachtspunten, de samenwerking en de gekozen strategie.
Met dit proces willen we gezamenlijk laten zien dat we trots zijn op Noord. Het doel van de participatie is om de kennis en ervaring van bewoners en ondernemers optimaal te benutten, zodat het gebiedsperspectief gedragen wordt door de mensen die er wonen en werken. Subdoelen daarbij zijn: •
Mogelijk maken van een goede belangenafweging bij besluitvorming door het college en de gemeenteraad.
•
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
Aanwakkeren van mentaal eigenaarschap voor de wijk; het activeren en
2
• • •
mobiliseren van stakeholders.
wijkraad, ondernemers, betrokken bewoners en sleutelpersonen die voortkomt
Duurzame netwerken en relaties vanuit de participatie versterken en
uit het wijkgericht werken. Er is samen met het gebiedsteam nagedacht over het
voortborduren op eerdere en lopende trajecten.
participatieplan en de participatie is uitgevoerd met hun kennis en inzet. Zij hebben
Begrip creëren voor elkaars standpunten en belangen, door transparante en
de plannen mee bijgesteld en aangesteld en de kaders uit het participatieplan
heldere communicatie.
bewaakt en kritisch gereflecteerd op het proces.
Het verkleinen van de participatieparadox; we proberen van toeschouwers en ‘unusual suspects’ participanten te maken.
Hoe is de inbreng vanuit de participatie geland in het plan? We sluiten aan bij de participatiebehoefte van de omgeving. Niet iedereen wil
Aandachtspunten
en kan op dezelfde manier of dezelfde frequentie meedoen. We benaderen vier
Naast dit doel zijn vooraf een aantal aandachtspunten geformuleerd voor het
doelgroepen: toeschouwers, reageerders, bezoekers en kenners. We bedienen
participatieproces:
iedere doelgroep in hun participatiewens; door een mix van middelen kan iedereen
•
Het participatieproces rond dit gebiedsperspectief is een schakel in een
meedenken. We proberen de toeschouwers te verleiden om te participeren. Op
doorlopende lijn die al eerder is gestart met de Agenda Sociaal (2017), de
de volgende pagina’s leggen we in een schema uit hoe we de input per doelgroep
wijkgerichte werkwijze met gebiedsteams en wijkagenda’s, het Manifest “Op naar
meenemen in het gebiedsperspectief.
Nieuw Noord”, de PACT-aanpak en het Uitvoeringsprogramma NPLV Tilburg NoordWest. •
De participatie gebeurt zoveel mogelijk bottom-up en in samenspraak met de wijk, door de lokale kwaliteiten en sleutelpersonen van de wijk in te zetten.
•
We kiezen voor middelen waarin de bewoners en professionals ook zelf regie hebben. Het eigenaarschap van het proces ligt niet alleen bij de gemeente
Samenwerking Een team van Urhahn, Felixx en Kickstad heeft het participatieproces samen met de gemeente Tilburg, WonenBreburg, TBV Wonen en het gebiedsteam uitgevoerd. Het gebiedsteam is een samenwerking van omgevingsmanagers en andere wijkprofessionals van de gemeente, de woningcorporaties, wijkpartners,
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
3
Hoe is de participatie verwerkt?
Toeschouwers
Reageerders
Bezoekers
Kenners
Grote doelgroep
Kleine doelgroep
We vragen naar zachte waarden, dromen en emoties uit het hart.
We vragen naar voorkeuren, ideeën en toetsen plannen op onderbuikgevoel.
We vragen naar concrete ideeën, toetsen scenario’s en keuzes op kennis.
“Wat zijn bijzondere plekken in de wijk?”
“Voor wie moeten er woningen worden gebouwd?”
“Waarmee moeten we als eerst beginnen en waarom?”
“Wat moet behouden blijven in Noord?”
“Welke voorzieningen mist u in de buurt?”
“Wat denkt u van deze hoofdstructuren in het plan?”
Dit landt in het concept en de grote kaders van het plan: de verhaallijnen. Dit is kern van het plan dat Noord ademt.
Dit landt in verdere uitwerkingen van de verhaallijnen en het gebiedsperspectief. Dit verrijkt de ideeën en maakt ze specifiek voor Noord.
Dit landt in de details en de ruimtelijke uitwerkingen van het gebiedsperspectief, de bouwstenen en prioritering.
Voorbeelden van middelen die zijn ingezet per doelgroep.
• Hartjeskaart op wijkmanifestatie • Straatgesprekken via stellingen • Ansichtkaarten en ideeënbussen
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
• Reactiepanelen op wijkmanifestie • Langere straatgesprekken via leidraad • Peers-observing-peers
• Legosessie tijdens wijkmanifestatie • Overleg met het gebiedsteam • Noordlabs
4
1. Het proces
5
Het proces Om kennis en ervaring van bewoners op te halen, hebben we verschillende middelen ingezet. In dit hoofdstuk schetsen we een tijdlijn van het proces met daarin alle middelen. Van de belangrijkste participatiemomenten bespreken we wat we hebben geleerd op basis van reflectie met het gebiedsteam en via enquêtes onder betrokken ambtenaren en professionals. Zo is dit verslag ook te gebruiken bij participatietrajecten in de toekomst. We hebben fysieke wijkbijeenkomsten georganiseerd en straatgesprekken gevoerd met bewoners op het Wagner-, Verdi- en Kreverplein. Naast deze actieve participatiemiddelen gaven bewoners met behulp van ideeënbussen en een online enquête de mogelijkheid om op eigen initiatief en tempo ideeën mee te geven. We zorgden tijdens het gehele proces voor een basis van goede informatie via
Straatgesprekken tijdens de markt op het Wagnerplein
een projectwebsite en door regelmatig te communiceren in de buurt via flyers of huis-aan-huisberichten. Door actieve bewoners en sleutelpersonen uit de wijk, in
het regelmatig onderwerp van gesprek in gebiedsteams. Dit zijn de belangrijkste
ondere andere het gebiedsteam en in het Noordlabeen actieve rol te geven, was
inzichten voor het vervolgproces:
het mogelijk om ook moelijk bereikbare doelgroepen te bereiken. Zij hebben een
•
Er is een grote groep actieve bewoners, maar het gebiedsperpectief is abstract
belangrijke bijdrage geleverd en hun netwerk actief aangespoord mee te doen.
en de participatieruimte zit vooral op het niveau van dromen en wensen. Er zijn
Al deze inbreng gebruikten we om het gebiedsperspectief voor Noord in fases te
echter ook veel concrete problemen en creatieve oplossingen aangedragen
verrijken.
voor het hier en nu. Bewoners hebben behoefte aan zichtbare (korte termijn) acties. Zo wordt een actieve houding ook beloond met concreet
Participeren is leren
resultaat. Door dit langetermijndenken en de korte termijn winsten parallel te
We hebben dit participatieproces nadrukkelijk ingestoken als een leerproces
laten oplopen, draag je bij aan een gevoel van eigenaarschap en trots. Dit is
voor alle betrokken professionals en actieve bewoners. De uitvoering is tijdens
belangrijk voor vervolgstappen in Noord én een belangrijke les voor toekomstige
het proces bijgesteld of aangepast ten op zichte van het plan. Na belangrijke
visievormende trajecten in Tilburg.
participatiemomenten stuurden we een korte evaluatie uit naar de interne organisatie en het gebiedsteam, om ook tijdens het traject steeds te leren. Ook was
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
•
De verscheidenheid aan middelen die zijn ingezet, heeft ervoor gezorgd dat we op veel verschillende momenten en manieren gesprekken hebben gevoerd
6
“Goed dat gemeente Tilburg dit doet. Breed proces om
met een brede groep mensen. De middelen gericht op moeilijk bereikbare
Tilburgers en de inwoners van
doelgroepen, zoals de ideeënbussen, straatgesprekken en ‘peers-observing-
Noord te laten meedenken,
peers’, geven de meeste waardevolle nieuwe inzichten. Dit komt doordat je op
dromen, bouwen.”
deze manier een brede afspiegeling van de wijk krijgt en deze vormen samen met de actieve bewoners en maatschappelijke partners zijn uitgevoerd. Het eigenaarschap ligt zo breder dan alleen bij de gemeente en je benut lokale kennis ook in de uitvoering van je participatieproces. Een meer ontwerpende en co-creatieve benadering om te komen tot middelen die zijn afgestemd op de doelgroep is aan te bevelen voor vervolgtrajecten. Nu was er te weinig ruimte en tijd om hier met elkaar over na te denken. •
Vanaf het begin van het proces zochten de gemeente, woningcorporaties en het gebiedsteam naar een structurele en intensieve samenwerking. De uitvoering van het participatieproces was dienend aan de ontwikkeling van deze samenwerking die al in gang was gezet door het wijkgericht werken en eerdere trajecten. De partners keken tijdens het proces continu met een kritische blik mee. Door samenwerking konden we ons samen inspannen om
“Er is méér nodig dan een gebouw om te zorgen dat een ontmoetingsplek gaat leven. Het zit in de energie van mensen, in de draagkracht. Waar kan je mee opbouwen, van onderop, klein? En wat kun je op herkenbare schaal organiseren?”
veel doelgroepen te bereiken en het participatieproces aan te scherpen waar nodig. In een vervolgproces zou je vooraf actief met elkaar leerdoelen kunnen formuleren: wat willen we leren over onze samenwerking en het bereiken van de buurt? •
Het blijft een uitdaging om sommige doelgroepen te bereiken. Denk hierbij aan jongeren, of bewoners met een migratieachtergrond. De ‘peers-observingpeers’-methode was één van de meest succesvolle middelen om de
“De meeste mensen waren enthousiast over de wijkmarkten. Zowel over de inhoud als over
diversiteit te vergroten en bewoners zelf de regie te geven over hun eigen
de opzet van de avond. Wel (terechte) kritiek over de aanwezigheid van met name oudere
participatieproces. In de toekomst kan deze vorm verder worden uitgebouwd.
bewoners en weinig jongeren met een migratieachtergrond.”
Hoe kun je met elkaar vragen bedenken en stellen aan je eigen netwerk in de wijk? En hoe interpreteer je samen de antwoorden om zo de inhoudelijke experts te voeden met lokale kennis?
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
Quotes uit de reflectie-enquêtes. Beelden van de straatgesprekken en de eerste informatiemarkt. 7
Tijdslijn gebiedsperspectief Tilburg Noord HOE WERKEN WE SAMEN AAN TILBURG NOORD?
EEN DUURZAME WERELD! WAT KAN JIJ DOEN? LAAT JE INSPIREREN TIJDENS DE:
INFORMATIEMARKT
Heikant - Quirijnstok
Het gebiedsperspectief is gemaakt samen met bewoners en partners in de wijk. Op deze tijdlijn staan alle belangrijke momenten die hebben geholpen bij het maken van het gebiedsperspectief.
2017
Woensdag 1 juni van 19.00 - 22.00 uur
AGENDA SOCIAAL 013 MET DE GROW-WAARDEN
2018
SAMENWERKINGSPLACEMAT RUIMTEVOLK
Locatie: MFA De Symfonie Eilenbergstraat 250
22-296-VEI-WIJ-Informatiemarkt-Tilburg-Noord-FlyerA5-C-DEF.indd 1
29-04-2022 11:37
INFORMATIEMARKTEN WIJKRADEN 2019 2020
2020 2022
2020 2022
AUG 2022
SEPT 2023
OKT 2023
NOORDLAB I
MANIFEST "OP NAAR NIEUW NOORD"
-Presentatie-Gebiedsperspectief-Tilburg-Noord-Tijdslijn-DEF.indd 1
WEBSITE MET ALLE BELANGRIJKE INFORMATIE OVER NOORD GAAT LIVE
WIJKARENA'S: IN GESPREK OVER DE TOEKOMST VAN NOORD PACT AANPAK
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
8 22-02-2024 13:26
GOEDE KANSEN EN WERK IN NOORD
STRAATGESPREKKEN VERDIPLEIN
WIJKMARKT SYMFONIE: FOTO VAN NOORD
9 OKT 2023
10 OKT 2023
Studenten van het ROC voerden gesprekken namens het gebiedsteam
STRAATGESPREKKEN WAGNERPLEIN
DIGITALE ENQUÊTE LIVE OP TILBURG.NL/NOORD 11 OKT 2023
OKT 2023
OKT 2023
24 NOV 2023
23-626-VEW-WIJ-Straatgesprekken-Tilburg-Noord-VlaggenA2-DEF.indd 5
25 NOV 2023
28 NOV 2023
“Ik heb er een burenavond van gemaakt en mijn buren uitgenodigd om samen met iets lekkers erbij de vragenlijst eens door te lopen.”
17-11-2023 12:13
BEWONERS GAAN ZELF DE STRAAT OP EN BEVRAGEN ELKAAR OVER DE TOEKOMST VAN NOORD
28 NOV 2023
NOORDLAB II: IN GESPREK OVER DE VERHAALLIJNEN UIT DE GEBIEDSVISIE
IDEEËNBUSSEN OP BELANGRIJKE LOCATIES IN DE WIJK
DEC 2023
DEC 2023
WIJKMANIFESTATIE: VERRIJKEN GEBIEDSVISIE EN VERDIEPENDE SESSIES
WIJKMARKT RONDE TAFELHUIS: FOTO VAN NOORD
WIJKMARKT YPELAER: FOTO VAN NOORD Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
24-145-VEW-WIJ-Presentatie-Gebiedsperspectief-Tilburg-Noord-Tijdslijn-DEF.indd 2
STRAATGESPREKKEN KREVERPLEIN 9
22-02-2024 13:26
KINDEREN UIT GROEP 7 VAN DE IMC WEEKENDSCHOOL MAAKTEN EEN ONTWERP VOOR HET YPELAERPARK
WIJKMANIFESTATIE WIJKCENTRUM DE YPELAER: 90% VERSIE VAN HET GEBIEDSPERSPECTIEF GEBIEDSPERSPECTIEF 6 WEKEN TER INZAGE VOOR DE BUURT
NOORDLAB III
JAN 2024
FEB 2024
FEB 2024
GEBIEDSPERSPECTIEF IN DE GEMEENTERAAD
WIJKMANIFESTATIE RONDE TAFELHUIS: 90% VERSIE VAN HET GEBIEDSPERSPECTIEF
FEB 2024
FEB 2024
FEB 2024
LENTE 2024
LENTE 2024
20 APRIL 2024
VERJAARDAG VAN DE STAD IN NOORD
POSTERS VERSPREID IN DE WIJK HUISͳAANͳHUIS UITNODIGINGEN WIJKMANIFESTATIE
NAͳ ZOMER 2024
NAͳ ZOMER 2024
HOE GAAN WE SAMEN VERDER?
HĞƚ ŐĞďŝĞĚƐƉĞƌƐƉĞĐƟĞĨ ŝƐ ŶŝĞƚ het einde van de samenwerking. te ďůiũven in gesƉrek Žver wat er in de wijk gebeurt, waar en wanneer Žntwikkeůingen Ɖůaats gaan vinden. Dit doen we onder meer door: • Buurtgesprekken • Půanteams • Website • NieuwsbrieĨ • SoĐiaůe media • Werkgroep inwonersparƟĐipaƟe • Samenwerking met sůeuteůpersonen en wijkpartners
GEBIEDSPERSPECTIEF BESPROKEN IN HET COLLEGE VAN B&W
LIVESTREAM VAN DE PRESENTATIE VAN HET PERSPECTIEF TERUG TE KIJKEN OP TILBURG.NL/NOORD Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
AAN DE SLAG MET SNELLE WINSTEN + INWONERSPARTICIPATIE + UITVOERINGSAGENDA 10
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
11
Goede informatievoorziening als basis Om ervoor te zorgen dat alle doelgroepen hetzelfde vertrekpunt hebben, kozen we voor een vaste basis informatievoorziening en communicatie. Op www.tilburg.nl/ noord werden regelmatig updates geplaatst. Ook werkten we met een nieuwsbrief die werd verzonden naar een digitale mailinglist en publiceerden we regelmatig updates en uitnodigingen in de wijkkrant. De uitnodigingen voor bijeenkomsten verspreidden we zoveel mogelijk huis-aan-huis. De omgevingsmanagers zorgden voor afstemming en communicatie richting het gebiedsteam en sleutelpersonen. Feiten •
2240 bezoekers op de gemeentelijke website
•
3302 pageviews op de gemeentelijke website
•
6 nieuwsbrieven uitgestuurd
•
4 keer gepubliceerd in wijkkranten
Reflectie •
Bewoners willen graag op de hoogte worden gehouden over nieuws uit de wijk. Het liefst via social media, mail of een digitale nieuwsbrief. Ook de wijkkrant wordt door met name de wat oudere doelgroep graag gelezen.
•
Door de inzet van de woningcorporaties en wijkpartners kon breed worden uitgenodigd. Toch blijft huis-aan-huis uitnodigen in Noord het meest effectief.
Naam document komt hier
12
Wijkbijeenkomsten Als basis van het participatietraject organiseerden we op belangrijke momenten een centrale terugkoppeling. In oktober 2023 organiseerden we drie wijkmarkten, die in het teken stonden van de Foto van Noord: we inventariseerden de waarden, opgaven en kansen in Noord. In december 2023 toetsten we de verhaallijnen uit de gebiedsvisie en gingen we interactief aan de slag met lego om onder andere de verdichtingsopgave verder te verkennen. In februari 2024 presenteerden we de 90%-versie van het gebiedsperspectief en voerden we het gesprek over of de plannen herkenbaar waren en of de inbreng vanuit participatie goed is meegenomen. Het participatietraject rondom het gebiedsperspectief wordt afgesloten met een feestelijk moment in april, op de Verjaardag van de Stad. Hier wordt het gehele gebiedsperspectief op een publieksvriendelijke manier gepresenteerd. Tijdens alle bijeenkomsten werd gewerkt met een gespreksleidraad met verdiepende vragen
Reflectie
opgesteld aan de hand van de thema’s en verhaallijnen.
•
Er moet voldoende aandacht zijn voor toegankelijkheid; meertaligheid, laaggeletterdheid, maar ook het begrijpelijk presenteren van informatie.
Feiten
•
De gespreksleidraad was zo opgesteld dat deze in te vullen was door zowel
•
3 Informatiemarkten in oktober | +/- 125 mensen per avond
leden van het gebiedsteam als bewoners zelf. De leidraad hielp bij het ophalen
•
1 Wijkmanifestatie in december met verdiepende ontwerptafels voor jongeren
van informatie en zorgde voor het stellen van de juiste vragen. Doorvragen
en ouderen | +/- 75 mensen
op deze vragen zorgde voor verdieping en voor een eenduidige manier van
2 Wijkmanifestaties in februari 2024 | +/- 125 mensen per locatie
informatie verwerken.
•
•
De interactieve werkvormen op de wijkmanifestatie in december werkten goed; deze waren tastbaar en visueel en zorgden voor een ruimtelijke vertaling van de verhaallijnen.
•
Huis-aan-huis uitnodigen werkt het beste voor grote momenten in het proces.
•
In aanloop naar en tijdens de bijeenkomsten was er een goede samenwerking tussen gemeente, gebiedsteam en studenten. Leden uit het kernteam werden in gesprekken ondersteund door gebiedsteamleden.
•
Door de tijdsdruk was het soms een uitdaging om alles goed en tijdig af te stemmen met het kern- en gebiedsteam.
Naam document komt hier
13
Ideeënbussen Twee maanden lang stonden er op 10 belangrijke plekken ideeënbussen in Tilburg Noord. Zo verzamelden we op een laagdrempelige manier informatie over de toekomst van Noord bij een breed publiek, op de thema’s wonen, voorzieningen en werken/leren. De ideeënbussen werden beheerd door de locaties zelf en stonden Foto van de ingevulde kaarten?
op een goed zichtbare plek. Iedereen die langskwam op de betreffende locaties kon een kaart invullen. Belangrijk hierin is dat mensen dit op hun eigen manier konden doen; bijvoorbeeld door te schrijven of tekenen. De kaarten werden na het invullen ingeleverd in de ideeënbus. Ook konden de kaarten worden gebruikt door verschillende partijen tijdens gesprekken met bewoners of op straat. De bussen stonden de gehele maand november en december in de wijk. Feiten
Reflectie
•
In totaal zijn er ongeveer 200 kaarten ingevuld.
•
•
De bussen stonden op 10 verschillende locaties.
•
De vragen op de kaarten werden meertalig gesteld; in het Engels, Arabisch,
•
Door de ideeënbussen in de wijk neer te zetten zorgden we voor een brede zichtbaarheid van het project.
•
De kaarten waren multi-inzetbaar; zowel op de locaties als te gebruiken in
Turks, Pools en Somalisch.
gesprekken op straat. Zo kregen sociaal-maatschappelijke partners een rol in
Met name de moskee en bakkerij Saada waren hotspots. Hier zijn veruit de
het participatietraject en konden zij op een eigen manier gesprekken voeren.
meeste kaarten ingevuld.
Het eigenaarschap van het participatieproces was met dit middel gemakkelijk te verbreden. •
Een aandachtspunt van het meertalig aanbieden van de kaarten is ook de meertalige inbreng die terugkomt. Hier dient rekening mee gehouden te worden bij het verwerken van de resultaten.
•
We stelden enkele gesloten vragen op de kaarten met daarnaast veel ruimte voor opmerkingen. Als feedback hoorden we dat de uitvraag niet voor iedereen direct helder was. Door meer vragen te stellen hadden we gerichter kunnen uitvragen.
•
Bij een aantal locaties is niets tot nauwelijks opgehaald. Het creeren van een stukje eigenaarschap aan de voorkant kan helpen om de locaties een actievere rol te geven in het uitdelen en ophalen van de kaarten.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
14
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
15
Straatgesprekken Om een brede groep mensen te spreken, gingen we actief de straat op. Hiervoor kozen we belangrijke plekken uit in de wijk; de vrijdagmarkt op het Wagnerplein, een moment op dinsdag op het Kreverplein en een zaterdag op het Verdiplein. We kozen een gespreksopener die het voor mensen makkelijk en interessant maakte om (over) in gesprek te gaan. Dit deden met behulp van vlaggen en stellingen. De gesprekken maakten het mogelijk om op het niveau van dromen en kansen te blijven, maar ook de verdieping op te zoeken. Er werd gewerkt met gesprekskaarten en een vragenleidraad. Zo haalde iedereen op dezelfde manier informatie op. Feiten •
Kernteamleden van de gemeente Tilburg voerden samen met sleutelpersonen en leden uit het gebiedsteam de gesprekken. Daarin werden zij ondersteund
•
door studenten van het ROC Social Work.
Reflectie
Locaties: vrijdagmarkt op het Wagnerplein, een zaterdag op het Verdiplein en
•
Doordat de gesprekken samen met gebiedsteamleden, sleutelpersonen en studenten gevoerd werden, was het mogelijk veel verschillende mensen op
een dinsdag op het Kreverplein. Er werden ongeveer 150 gesprekken gevoerd.
straat aan te spreken. Zo merkten we bijvoorbeeld dat studenten makkelijker in gesprek raakten met jongeren en andere studenten. De meertaligheid van sleutelpersonen en gebiedsteamleden zorgde ervoor dat er ook in andere talen dan de Nederlandse gesprekken konden worden gevoerd over Noord.
“Tijdens de straatgesprekken heb ik twintigers gesproken die ik tijdens de avond- en infomarkten niet
•
heb gezien en gesproken. Bij de straatgesprekken was duidelijk een ander publiek.”
Op straat bereik je een andere doelgroep dan tijdens informatiemarkten. Zo is er op straat veel met jongeren gesproken.
•
Bij volgende straatgesprekken is het handig om rekening te houden met de weersomstandigheden en (indien mogelijk) het seizoen. Ook dient de
“Wat er voor mij uitspringt is de enorme betrokkenheid
gespreksstarter (in dit geval de vlaggen) op de omgeving en de buurt te worden
en bereidheid van mensen in Noord om er iets van te
afgestemd.
maken.”
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
16
Peers-observing-peers Om doelgroepen te bereiken die voor de gemeente minder zichtbaar zijn en om juist de unusual suspects te spreken, is een samenwerking gezocht met een aantal sleutelpersonen en betrokken bewoners. Zij voerden het gesprek met hun kennissen-, vriendenkring en eigen netwerk. Sleutelpersonen en bewoners waren zo mede-eigenaar van het participatietraject. Dit zorgde dat de ontwikkelingen bekend werden onder een breder publiek. Juist zij zijn in staat om op een doeltreffende manier contact te maken die passend is bij de personen uit hun eigen netwerk die zij spreken. Werkvormen komen participatief tot stand; samen met bewoners
Reflectie
werd nagedacht over de vragen die ze wilden stellen en de manier waarop de
•
Door de mogelijkheid om te spreken in een eigen taal die past bij de mensen die
vragen gesteld werden. De participatie ligt zo bij bewoners zelf. Op deze manier
je spreekt, wordt een ander soort gesprek gevoerd dan wanneer professionals
creëerden we een vragenlijst die begrijpelijk en breed inzetbaar was. Bewoners
de gesprekken voeren. Vragen kunnen worden uitgelegd en toegelicht. Het biedt
enthousiasmeerden vervolgens hun eigen netwerk.
de mogelijkheid om uitgebreider in gesprek te gaan en meer nuance aan te brengen in antwoorden en de vertaling terug naar de plannen.
Feiten •
•
Samen vragen bedenken en opstellen brengt nuance aan en zorgt dat bewoners
Er werden 110 vragenlijsten ingevuld, waarvan het grootste gedeelte van de
zich betrokken en gewaardeerd voelen. Ook had het fysiek afnemen van de
vragen fysiek zijn afgenomen.
vragen de voorkeur bij degenen die ermee aan de slag gingen. •
Een aandachtspunt is het streven naar meer diversiteit en meer representatie
•
Elk fysiek gesprek duurde ongeveer 45 minuten.
•
De betrokken bewoners die hebben meegeholpen konden gebruik maken van
onder degenen die de vragen afnemen. Zo zorgen we voor een betere
een vergoeding voor hun inzet.
afspiegeling van de wijk. Hierbij is te denken aan jongeren, of mensen met een migratieachtergrond. Een werksessie is daarbij niet voor iedereen een passende
“Ik heb er een buren-avond van gemaakt
vorm. Wel kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een train-de-trainer vorm,
en mijn buren uitgenodigd om samen met
waarin betrokken bewoners hun vrienden en kennissen opleiden. •
iets lekkers erbij de vragenlijst eens door te lopen.”
“Mensen voelen zich gehoord als je persoonlijk de tijd neemt om te praten over hun buurt. Soms is het vertrouwen laag; dit neem je weg door te luisteren.”
Het was fijn geweest als men langer de tijd had om vragen af te nemen; het fysiek afnemen van de vragenlijsten was tijdsintensief.
•
Een aanbeveling is om te onderzoeken hoe deze werkvorm in de toekomst kan worden doorgezet, bijvoorbeeld door slimmere inzet van sleutelpersonen.
Noordlabs Tijdens Noordlabs kwamen ambtenaren, professionals van de woningcorporaties, sociaalmaatschappelijke organisaties en actieve bewoners samen in een ateliersetting om te werken aan de plannen. Samen, actief meedenkend, reflecterend en co-creeërend. Elk Noordlab werd de inhoud open op tafel gebracht en werden in verschillende deeltafels gewerkt aan het gebiedsperspectief. Ook werd hier de voortgang van het participatieproces teruggekoppeld. Een unieke manier om het plan écht van de gemeente, woningcorporaties en de wijk te maken. Feiten •
Er werden drie Noordlabs gehouden.
•
Noordlab I in september 2023 markeerde de start van het proces rondom het gebiedsperspectief. Hier verrijkten we de Foto van Noord en bepaalden we
• •
samen de koers voor het participatieproces.
Reflectie
Het Noordlab II in november 2023 stond in het teken van het verrijken van de
•
De intentie om ‘open’ op tafel met elkaar het gesprek aan te gaan was soms
verhaallijnen die de gebiedsvisie vormen.
lastig. Voor actieve bewoners en sociaalmaatschappelijke professionals uit de
Tijdens Noordlab III presenteerden we de 90%-versie van het
wijk was het niet altijd te volgen of was het onduidelijk wat er met de input
gebiedsperspectief. Samen met de deelnemers werd prioritering aangebracht in
gebeurde. Voor ambtenaren en professionals van de woningcorporaties was het
projecten en werd gekeken naar de meest urgente snelle winsten per buurt.
lastig om open te kunnen spreken én voldoende voorbereidingstijd te hebben om goed ter tafel te komen. Hierdoor ontstond er in het verloop van het proces
“Wat vooral erg goed was, was de terugkerende groep van professionals. Ondanks dat
als nog een uitgebreidere parallele lijn met de inhoudelijke professionals en
de verhouding bewoner/professionals niet in de juiste balans was, is het herstellen van
verschoof een deel van het gesprek naar de gebiedsteam. Het vraagt meer
vertrouwen in deze wijk één van de belangrijkste opgaven. Door het hechte team dat zich
procestijd en -regie, en zorgvuldige selecties van werkvormen om tot een beter
inmiddels heeft ontwikkeld, ontstaat er ook meer vertrouwen onderling. Een abstracte opbrengst maar van grote waarde uiteindelijk.”
Quote uit reflectie op participatieproces door het gebiedsteam
gesprek te komen. •
De vertegenwoordiging van sleutelpersonen en bewoners was tijdens de Noordlabs niet altijd in balans in vergelijking met de sociaalmaatschappelijke partners aan tafel. Het kan helpend zijn om de vorm, rol en het doel van de gebiedsteams verder te concretiseren en dit expliciet te maken in toekomstige samenwerking.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
18
2. Het resultaat
19
Het resultaat Wat bewoners hebben ingebracht aan ideeën en wensen is verwerkt in zes ontwikkellijnen in het gebiedsperspectief. Dit hoofdstuk laat zien hoe de participatie een plek heeft gekregen in die ontwikkellijnen. We benoemen wat we hebben meegenomen en waar de accenten liggen. In de ontwikkellijnen staat
TILBURG NOORD GEBIEDSPERSPECTIEF
een afweging tussen de participatie-inbreng, beleid, expertise van professionals en toekomstige trends. De inbreng van de buurt heeft ervoor gezorgd dat het perspectief écht van Noord is. Daarnaast sommen we de meest gehoorde, concrete ideeën uit de wijk op. Deze ideeën zijn soms niet letterlijk terug te vinden in het perspectief, omdat ze te groot, te klein of niet passend zijn voor een visiedocument. Wel hebben ze geholpen om het perspectief aan te scherpen en vormen ze de basis voor verdere uitwerking en prioritering. Ook gaan we aan de slag met zaken die al snel opgepakt kunnen worden en de wijk verbeteren.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
20
Lang leven (in) Noord Tijdens de gevoerde gesprekken wordt er veel gepraat over wonen. Mensen hebben
Mensen willen graag oud
veel vragen en ideeën over het vinden van een huis, voor wie de huizen bedoeld zijn
worden in Noord
Goed contact met de buren
en hoe de buurt eruit moet zien.
Woont al tientallen
Voor de meeste participanten staat prettig wonen gelijk aan het hebben van een goed en betaalbaar huis in een fijne buurt. Veel mensen zeggen dat er te weinig gemeenschapsgevoel is in de buurt van hun huizen, en dat er veel verschillende,
Groen in de buurt van de woning
jaren fijn in Noord
Fijn wonen
vaak kwetsbare mensen, te dicht bij elkaar wonen. Veel mensen beschrijven het gevoel alsof het steeds slechter gaat in hun directe omgeving, waar het niet altijd meer veilig en vertrouwd voelt. Het is belangrijk dat er huizen zijn voor verschillende groepen bewoners, zoals huurders en kopers, jongeren, starters en ouderen. Ook vinden participanten het
Geen woningen
belangrijk dat er genoeg doorstroom is in de buurt, maar dit moet niet ten koste gaan
beschikbaar
van kwetsbare groepen. Er moet worden gebouwd om het gemeenschapsgevoel
Slecht onderhoud
Meer variatie in woningaanbod Weinig geschikte woningen
te versterken, met makkelijk toegankelijke voorzieningen en buitenruimtes dichtbij. Ook is er opvallend veel vraag naar huizen die passen bij niet-traditionele
Meer spreiding
gezinssamenstellingen, zoals huizen met extra kamers voor alleenstaande moeders
Betaalbaarheid Kwaliteit van
met veel kinderen of huizen waar jongeren dicht bij hun ouders of grootouders kunnen wonen.
voor doorstroom
Woningen nodig voor ouderen
woningen moet beter
en starters Daarnaast valt op dat veel participanten al tientallen jaren wonen in Noord. Ondanks de kritische kanttekeningen, geven veel van hen aan fijne buren te hebben en er prettig te wonen. Men wil er het liefst zolang mogelijk blijven wonen en er niet weg.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
Veel kwetsbare mensen bij elkaar
Weinig gemeenschap of herkenning
21
“Ouderen wonen nog vaak in een (te grote) gezinswoning. Zij kunnen met een verhuizing naar een kleine woning voor doorstroming zorgen. Breng variatie aan in de typenwoningen (ook variatie in koop en huur). Dat zorgt ook voor variatie van bewoners in de buurten”
“Ik denk klaar te zijn om op mezelf te wonen, alleen in de wijk zijn er geen woningen beschikbaar. Dat zal beter moeten.”
“Koop niet alleen een huis, maar investeer in goede buren” – een Turks gezegde door een bewoner die hiermee aangeeft dat de band met je buren minstens net zo belangrijk is als een mooi huis.
Tekening Lang leven (in) Noord uit de verhaallijn in het gebiedsperspectief
Meest gehoorde ideeën
Wat hebben we veel gehoord maar niet (letterlijk) meegenomen?
Veel mensen wonen al tientallen jaren in Noord. Velen geven aan fijne buren
•
Een aantal personen geeft aan minder sociale huurwoningen te willen in de
te hebben en er prettig te wonen. Om er te kunnen blijven wonen is er vooral
wijk. Het beleid dat ten grondslag ligt aan het gebiedsperspectief geeft een
behoefte aan seniorenwoningen en huizen voor jongeren en starters. Het belang van
duidelijke richting. Zo wordt in Noord uitgegaan van 35% sociale huur en lage
betaalbare woningen wordt het vaakst genoemd.
middenhuur, te bouwen door woningcorporaties. Dit betekent dat het aantal
•
Meer appartementen of studio’s
sociale huurwoningen niet omlaag gaat.
•
Betaalbare huizen
•
Kleinere woningen (2-kamer appartementen voor starters en senioren)
gebiedsperspectief wordt uitgegaan van het toevoegen van ongeveer 5000
•
Grotere woningen voor grote families
woningen. Dit is één van de uitgangspunten. Er komen in de toekomst dus extra
•
Mix nodig in aanbod (koop & huur) voor verschillende doorgroepen (jong, oud,
woningen in Noord.
gezinnen) en door de wijk verspreid – (bijv. Meer woningen voor starters/midden
•
•
Sommigen geven aan geen extra woningen te willen in Noord. In het
Sommigen geven aan dat woningen slecht onderhouden zijn, of verduurzaamd
inkomens/ senioren - meer gemengde buurt (in Stokhasselt).
moeten worden. Klein onderhoud van woningen is in een belangrijk onderwerp
•
Behoefte aan seniorenwoningen op de begaande grond
voor velen, maar is vanwege de aard van de visie niet zo expliciet in het
•
Meer gezinswoningen voor 3-4 personen
gebiedsperspectief terug te vinden.
•
Grote woningen splitsen
•
Goede gemeenschappen, niet zomaar iedereen bij elkaar
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
22
Doorlopende werk- en leerlijnen repaircafe
Er worden door verschillende mensen zorgen geuit over de kansengelijkheid voor
school
jongeren. Een aantal oudere bewoners geeft aan overlast te ervaren van jeugd met name in de zomermaanden, omdat er voor de jeugd weinig te doen lijkt in de wijk. Over wat er nodig is om jongeren te helpen heerst verdeeldheid in gesprekken. De Voortgezet onderwijs
een ziet heil in meer handhavende maatregelen, de ander roemt juist het werk van
Veel werk dichtbij op bedrijventerein
jongerenwerkers en de scholen. Over jongeren en hun kansen op een goede baan wordt veel gesproken. Er worden veel ideeën gedeeld voor laagdrempelige ontmoetingsruimtes voor jongeren en plekken voor cursussen, activiteiten of taallessen. Jongeren zelf benoemen vooral het gebrek aan plekken en activiteiten waar je iets kunt doen zonder iets te moeten.
Toegankelijke en betaalbare
Als het gaat om de wijkeconomie, ondernemerschap en een weg naar werk zijn
Stilteplekken
de meningen in de wijk verdeeld. Het gesprek gaat met name over de jongeren en hoe hen op een goede manier te begeleiden naar werk. Kwalitatief goede leeren werkplekken in het algemeen worden genoemd om aansluiting te houden
Praktijkschool in de wijk
Kinderopvang Culturele diversiteit in arbeidsaanbod
met de maatschappij. Het belang van voldoende werk in de omgeving wordt veel genoemd. Dit is niet altijd voor iedereen haalbaar omdat men de taal onvoldoende
Ondersteuning op
beheerst, er geen opvang te regelen is voor kleine kinderen of het werk niet
maat
Korte opleidingen
aansluit bij de behoefte. Er is op dit moment weinig tot geen werk in de wijk, of
Kleinschalige werkruimtes voor
het is vrijwilligerswerk. Een sociaal en fysiek veilige omgeving wordt benoemd als
vakmensen
naar werk
randvoorwaarde om je goed te kunnen ontwikkelen in de wijk. Openbare studieruimtes
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
Werk dichtbij huis, in de wijk
23
“Er zijn te weinig openbare studieruimtes en stilteplekken, zoals bijvoorbeeld een studieruimte in de bibliotheek. Kinderen uit grote gezinnen met weinig ruimte thuis hebben zo geen plek om in alle rust te studeren. Dit kan bepalend zijn voor hoe de onderwijscarrière eruit ziet.”
“De nabijheid van werk in de buurt kan uiteindelijk de doorslag geven of iemand aan het werk gaat of niet.”
Tekening Doorlopende werk- en leerlijn uit de verhaallijn in het gebiedsperspectief
Meest gehoorde ideeën
Wat hebben we veel gehoord maar niet (letterlijk) meegenomen?
Veel mensen vinden het belangrijk dat er voldoende werk is in Noord. Er zijn veel
•
Er wordt veel gezegd over de rol van de gemeente in de koppeling van
ideeën voor laagdrempelige ontmoetingsruimtes voor jongeren en plekken voor
jongeren aan het bedrijfsleven. Dit is een belangrijk onderdeel dat op meerdere
cursussen, activiteiten of taallessen. Jongeren zelf hebben vooral behoefte aan
onderdelen terugkomt in het perspectief. Op hoofdlijnen lees je hiervoor de
plekken en activiteiten waar je iets kunt doen zonder iets te moeten.
ambities terug. De concrete uitwerking wie dit oppakt en hoe lees je niet letterlijk
•
Vakopleiding in Noord
terug in het gebiedsperspectief.
•
Studeer -en stilteruimtes
•
Ontmoetingsplekken creëren na school
straat, op specifieke locaties in de wijk. Hiervoor geldt hetzelfde; ondanks het
•
Laagdrempelige activiteiten
belang past de uitwerking hiervan niet in een visiedocument.
•
Dagbesteding of werk voor jongeren tussen 13-15 jaar
•
Kinderopvang om werken makkelijker te maken
•
Werkplaatsen
•
Ontwikkelen creatieve en sociale werkgelegenheid
•
Vergroten ouderbetrokkenheid
•
Meer bijbanen voor de jeugd
•
In het aanbieden van werk rekening houden met culturele en religieuze
•
Veel mensen geven aan behoefte te zien aan meer politie en handhaving op
voorkeuren.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
24
Leven in de stadsnatuur Tilburg Noord wordt door veel participanten als een groene wijk aangemerkt.
pluktuin
Veel plekken om buiten door te brengen
Bewoners vinden het belangrijk om in een groene omgeving te wonen. Ze zien de groene wijk als een kwaliteit die versterkt moet worden. Ze willen meer bomen,
Leuke wandelroutes
struiken, bloemen en gras in de wijk. Ook willen ze meer mogelijkheden om te Quirijnstokpark is
ontspannen in de natuur, zoals wandelen, fietsen en spelen. Bewoners zijn bezorgd over de kwaliteit van het groen in de wijk. Ze vinden dat het
Groene en diverse buurt
heel divers
Centrale parken in de wijk
groen niet altijd goed onderhouden is en geen beleefwaarde heeft. Ook maken ze zich zorgen over het welzijn van plant en dier en het veranderende klimaat. Ze willen
Stadsrand is groen en
dat het groen beter onderhouden wordt. Bewoners van de wijk zijn bezorgd over
dichtbij
Goede bereikbaarheid parken
de sociale veiligheid. Ze geven aan dat gebrek aan verlichting, ogen op straat en overbegroeiing van struiken bijdragen aan een onveilig gevoel op straat. Verbeteren riolering
Beter en meer groenonderhoud
Bewoners met jonge kinderen geven aan dat er te weinig diverse speelplekken
Gevarieerder groen
zijn in de wijk. Ze willen meer en kwalitatief betere speelplekken, zodat kinderen
Zwerfafval
kunnen spelen in een groene omgeving passend bij hun leeftijd. De weg naar deze speelplekken kan veiliger; vaak moeten kinderen een weg oversteken om ergens te
Meer bomen, planten
komen.
en struiken Wateroverlast Gemeenschappelijke tuinen
Voldoende zitplekken bij groene plekken
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
Focus op meer biodiversiteit
25
“Groen en water is zo fijn om om je heen te hebben. En dan bedoel ik geen onkruid, want dat staat er wel veel te veel. Het is fijn als de gemeente daar iets aan doet.”
“Koester het groen! En bekijk samen met omwonenden of zij de verzorging van het groen op zich willen nemen.”
“Ik maak me zorgen dat het Von Weberpark verloren gaat. Terwijl dit prachtige park een oase van rust en koelte is midden in het stadshart van Tilburg Noord.”
Tekening “Leven in de stadsnatuur” uit het gebiedsperspectief
Meest gehoorde ideeën
Wat hebben we veel gehoord maar niet (letterlijk) meegenomen?
Over het algemeen beschrijft bijna iedereen de wijk als groen. Door het verbeteren
•
Sommigen geven aan dat de hoeveelheid groen in de wijk best omlaag kan,
van het onderhoud van het groen, kan sociale onveiligheid in parken en op
om zo plek te maken voor bijvoorbeeld extra woningen. Of dat de wijk juist veel
speelplekken verminderd worden. Daarbij wensen bewoners dat het zwerfvuil
groener kan. In het gebiedsperspectief is opgenomen dat we het huidige groen
zichtbaar wordt aangepakt.
verbeteren door meer plekken te maken waar je elkaar kunt ontmoeten, kunt
•
Meer ruimte voor groen en water
zitten, kunt rusten en kunt sporten. Ook voegen we meer groen toe door de
•
Verstening tegengaan
ruimte slim te gebruiken. Dit betekent dat op een aantal plekken de hoeveelheid
•
Stimuleer biodiversiteit voor planten en dieren
groen anders wordt ingericht. Op sommige plekken komt er juist meer groen
•
Zorg voor structureel onderhoud van groen
terug.
•
Verminderen van sociale onveiligheid door beter onderhoud van het groen
•
Beter afvalbeheer
•
Meer aandacht voor wateroverlast
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
26
Buurt centraal De wens voor betaalbare en laagdrempelige ontmoetingsruimte wordt het meest
Veel activiteiten
Familiebanden- en gevoel
genoemd in de wijk. De huidige gemeenschapsplekken zitten vol of voldoen niet altijd aan de verwachtingen. Er is een enorme rijkheid aan initiatieven en buurtbewoners die iets willen organiseren. Groepen van gelijkgestemden vinden
Multicultureel en warm
Mensen kennen elkaar Groot winkelaanbod
elkaar gemakkelijk en zoeken verbinding op het gebied van cultuur, geloof of gedeelde interesse. Veel participanten geven aan gebruik te maken van deze
Alles in de buurt
initiatieven, maar er zijn ook personen die juist iets missen voor hun eigen groep of
Goed contact met buren
zich helemaal niet herkennen in de activiteiten in de wijk. Trots op buurthuizen De familiariteit op straat wordt vaak als laag omschreven. Dit komt vaak ter sprake als
Veel activiteiten
Sociale cohesie, omkijken naar elkaar
het gaat over de eigen woonomgeving en staat in schril contrast met de trots op de diversiteit in de wijk die ook vaak benoemd wordt. Wel geeft het merendeel van de bewoners aan hun buren te kennen, wat ervoor zorgt dat ze zich thuis voelen in hun
Meer activiteiten voor
buurt.
alle leeftijden
Meer winkels, verspreid door de wijk
Gevarieerder winkelaanbod Veel participanten maken gebruik van voorzieningen in de buurt, maar er zijn zorgen over de kwaliteit en de nabijheid in de toekomst, met name voor ouderen.
Meer spreiding van
De behoefte aan multiculturele zorgvoorzieningen voor ouderen met een
(zorg)voorzieningen
migratieachtergrond komt vaak naar voren. Het Wagnerplein en de openbare ruimte eromheen zijn voor velen het hart van de wijk, maar er zijn zorgen over
Sportfaciliteiten voor vrouwen
betaalbaarheid, veiligheid en toegankelijkheid.
Houdt rekening met culturele verschillen
Meer activiteiten voor alle leeftijden
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
27
“Om samen te leven moet je elkaar kunnen ontmoeten en in gesprek gaan met elkaar. Zo leer je om elkaar beter te begrijpen en kun je iets voor elkaar betekenen”
“Meer ontmoetingsplekken in de vorm van gemeenschappelijke activiteiten in de wijk, of zelfs in de flat. Zo blijf je in contact met anderen”
“Er is behoefte aan horeca, recreatie en speelgelegenheden als ontmoetingsplek in de wijk”
Tekening “Buurt centraal” uit het gebiedsperspectief.
Meest gehoorde ideeën
Wat hebben we veel gehoord maar niet (letterlijk) meegenomen?
De bewoners missen een variatie aan plekken waar ze in hun vrije tijd dingen kunnen
•
Er worden veel concrete en letterlijke voorzieningen en activiteiten benoemd,
doen. Dit mogen locaties zijn voor een gemixt publiek. Daarbij moet wel gekeken
zoals een bioscoop, een theater, markthal, buitenzwembad of een Somalisch
worden naar toegankelijkheid van bepaalde bevolkingsgroepen en moet rekening
restaurant. In de plannen wordt een mix aan nieuwe functies en voorzieningen
gehouden worden met culturele en religieuze voorkeuren.
toegevoegd, specifiek rond de belangrijke pleinen. De focus ligt met name op
•
Horeca (kroeg/café, laagdrempelig koffie/thee gelegenheid, kwalitatief
voorzieningen om te ontmoeten, cultuur en zorg. De concrete uitwerking van
horecagelegenheid)
wat voor soort voorzieningen dit zullen worden, lees je niet allemaal expliciet
•
Culturele voorzieningen
terug in de visie.
•
Sportvoorzieningen gericht op vrouwen of met het oog op culturele diversiteit
•
Ontmoetingsplekken en -ruimte
Ook dit is een uitwerking en hoort niet thuis in een visiedocument. Wat je wel
•
Openbare toiletten (specifiek op het Wagnerplein)
terugleest is dat er meer ruimte moet zijn voor activiteiten voor verschillende
•
Spreiding en toevoegen van zorgvoorzieningen (waarbij rekening gehouden
doelgroepen, waarbij rekening wordt gehouden met diverse culturele
wordt met culturele diversiteit in de wijk)
achtergronden.
•
Watertappunten
•
Betaalbare ontmoetingsruimte en meer diversiteit in de ruimte (dansen, koken,
•
Er wordt veel gezegd over de programmering van bijvoorbeeld buurthuizen.
sporten, grote groepen, kleine groepen etc.) •
Ontmoeten dichtbij huis
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
28
Gezinsvriendelijke omgeving Participanten geven aan dat ze het in het kader van kansengelijkheid belangrijk
Kinderboerderij
Cruyff Court
vinden dat er voldoende betaalbare of gratis sportmogelijkheden zijn voor alle kinderen in de wijk. Ook is er een sterke behoefte aan voldoende onderwijsruimtes voor jongeren, inclusief stilteruimtes en studieplekken, omdat hier vaak thuis geen ruimte voor is. Om een veilige schoolomgeving te creëren dient de veiligheid van
Toestellen voor kinderen
Speelplekken in het groen
wandel- en fietsroutes voor kinderen naar scholen verbeterd te worden. Op dit moment zijn er op tal van plekken gevaarlijke oversteekplekken en te weinig veilige
Ruimte om te spelen in parken
fietspaden. Tot slot wordt een aantal keer benoemd dat er behoefte is aan extra onderwijsvoorzieningen voor kinderen, waarbij rekening wordt gehouden met
Speeltuinen, voetbal- en
verschillende culturele achtergronden en behoeften.
basketbalveld
Onveilige speel- en
Leuke activiteiten door wijkcentra
Weinig speelplekken voor hele jonge kinderen
sportplekken
Zitplekken voor ouders rondom speelplekken Onderhoud van speel- en sportplekken
Onveilige oversteekplaatsen naar speelplekken Meer voor jongeren tussen 12-18
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
29
“Er zijn veel grasveldjes of (kleine) speeltuintjes in de wijken te vinden, waar kinderen kunnen spelen. Maar niet altijd zonder een weg over te moeten steken.”
“Speelplekken aan Midden-Brabant parkkant van de wijk Stokhasselt zijn heel belangrijk voor de ontwikkeling van jonge jongeren. De Kinderboerderij Stokhasselt kan daar een centrumplek in betekenen.”
“Sportrondje met plekjes om te wandelen, spelen, verschillende gebruiken naast elkaar. Zoals bootcamp en hardlopen. Zo maak je het makkelijk om te sporten en heb je je kind in beeld in de speeltuin. Goede verlichting is daarbij belangrijk”
Tekening “Gezinsvriendelijke omgeving” uit de verhaallijnen van het gebiedsperspectief
Meest gehoorde ideeën
Wat hebben we vaak gehoord maar niet (letterlijk) meegenomen?
De grootste wens zit in het veiliger en betaalbaar maken van de sport- en
•
Er worden een aantal concrete suggesties gedaan om ouders en kinderen te
spelmogelijkheden voor kinderen. Hieronder vallen veilige fiets- en wandelroutes,
ondersteunen. Denk hierbij aan het aanbieden van (gratis) kinderopvang of
veilige oversteekplekken maar ook veilige, overzichtelijke speelplekken.
huiswerkbegeleiding. Daarbij doen sommige personen een suggestie over
•
Aanbod (gratis) kinderopvang
hoe dit te organiseren. Het gebiedsperspectief onderschrijft het belang, maar
•
Speeltuinen inrichten als ontmoetingsplek
benoemt nog geen concrete uitwerking van hoe, met en door wie dit te
•
Speeltuinen veiliger maken
realiseren is. Om deze reden lees je dit soort oplossingen niet altijd letterlijk
•
Routes naar speelplekken veiliger en zichtbaarder maken
terug.
•
Toegankelijkheid van sportverenigingen
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
30
Bestemming Noord Verkeersonveilige situaties voor met name voetgangers en fietsers is een punt dat
Een aantal goede, veilige oversteekplaatsen
veel genoemd wordt. Verlichting, onveilige oversteekplaatsen, fietsen langs ongure groenstroken of auto’s die vrij spel krijgen worden veel benoemd. Met name de auto voert nu nog te vaak de boventoon in de openbare ruimte. Zo zijn er een
Groene wandelpaden
aantal wegen waar volgens bewoners structureel te hard gereden wordt. Ook
Onderhoud van de
is de huidige indeling van bepaalde (eenrichtings-)wegen onpraktisch, wat zorgt
wegen
voor opstoppingen en drukte. Dit is met name het geval rondom het Wagnerplein.
Fijne fietsverbinding
Opvallend is dat de meeste mensen ontevreden zijn over de verkeerssituatie rondom het plein, maar dat er verdeeldheid is wat betreft oplossingen. De auto is voor veel
Busverbinding Goede toegangswegen de wijk in
bewoners van belang om van a naar b te komen. De bus is een belangrijk vervoersmiddel, maar voor ouderen of gezinnen met jonge kinderen zijn er te weinig haltes en zijn de lijnen onderling niet goed verbonden.
Fietspaden niet zo
Er worden veel ideeën genoemd voor kleinschalige OV-voorzieningen zoals
goed
Voetpaden voor mindervaliden en ouderen
Betaalbaarheid OV
buurtbusjes, deelscootmobielen of goedkope taxidiensten om kwetsbare groepen te vervoeren. Beter OV-
Hardrijders aanpakken
verbinding Maximum snelheid te hoog
Te weinig parkeerplek
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
Snelheidsremmende maatregelen (drempels) Gebrek aan veilige oversteekplaatsen
31
“Er is veel te weinig ruimte om te parkeren. Komt ook omdat jongeren bij hun ouders moeten blijven wonen. Daardoor wordt er op verkeerde plaatsen geparkeerd.” “De parkeersituatie op Wagnerplein moet verbeterd worden. Er zijn verkeersopstoppingen omdat de doorstroom slecht is. Je kan moeilijk in en uit parkeren en door de eenrichtingsverkeer-regel moet je ver omrijden.”
“Er is veel beter OV nodig. Er zijn weinig busverbindingen naar andere wijken toe. De frequentie van bussen moet omhoog en er rijden op dit moment maar bussen tot 22:30 uur.”
Tekening “Bestemming Noord” uit het gebiedsperspectief
Meest gehoorde ideeën De meest genoemde zaken zijn de onveilige verkeerssituaties in de wijk, met name
Wat hebben we veel gehoord maar niet (letterlijk) meegenomen?
door het hardrijden op hoofdwegen. Ook de verkeerssituatie op het Wagnerplein
•
Velen geven aan meer parkeerplekken te willen in wijk omdat de parkeerdruk
wordt door velen als niet ideaal ervaren.
toeneemt. De mobiliteitstransitie, de verdichting, de vergroening en sociale
•
Snelheidsbeperkende maatregelen zoals drempels en wegsmallingen
opgaven (gezondheid & veiligheid) vragen om een andere kijk op mobiliteit. Dit
•
Aanpassen verkeerssituatie rondom Wagnerplein
betekent dat lopen, fietsen, het OV en deelmobiliteit steeds meer gestimuleerd
•
Toevoegen van nieuwe buslijnen en -verbindingen
worden, en het autogebruik ontmoedigd wordt. In sommige gevallen betekent
•
Veilige oversteekplaatsen creëren, in het bijzonder rondom scholen en
dit dat er geen extra parkeerplekken komen, maar dat er efficienter gebruik
speelplekken
gemaakt wordt van de huidige plekken. •
Ditzelfde geldt voor de gehoorde bezwaren tegen de knip in de Beethovenlaan
•
Zebrapaden, voet- en fietspaden beter verlichten
•
Sociale onveiligheid verminderen waardoor mensen minder snel de auto pakken
en De Schans. Na zorgvuldige afweging is besloten deze knip toch terug te laten
(vb. Kanaalzone)
komen in het gebiedsperspectief.
•
Stimuleren van de fiets of wandelen, ontmoedigen gebruik van de auto
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
32
Reflectie en aanbevelingen Reflectie op participatie vanuit de buurt
Aandacht voor meertaligheid
Over het algemeen is de wijk tevreden (cijfer 3.6/5) over het gebiedsperspectief en
Door het grote aantal nationaliteiten in Tilburg Noord blijft meertaligheid een
sluit het volgens hen goed aan bij Noord (cijfer 3.8/5). Punten die vaak in positieve
aandachtspunt. Zorg voor begrijpelijke communicatie op A2/B1-niveau en in
zin benoemd worden zijn het doorlopen proces, de vele gesprekken met de buurt,
meerdere talen. Door de inzet van sleutelpersonen en andere mensen uit de wijk om
en het groen dat in de nieuwe plannen veel terugkomt. Als aandachtspunten en
te vertalen, kan nuance worden gebracht in gesprekken. Ook kunnen zij hun eigen
zorgen wordt de haalbaarheid genoemd; een aantal mensen heeft vragen over de
netwerken aansporen om mee te denken.
betaalbaarheid en de haalbaarheid van de plannen. De roep om zichtbare, snelle resultaten is sterk aanwezig. Om te bouwen aan het vertrouwen dat er écht iets gaat
Inzetten van mix aan middelen
veranderen, heeft men op korte termijn actie nodig.
Tijdens het participatieproces hebben we meerdere middelen naast elkaar ingezet. Dit heeft ervoor gezorgd dat we met veel verschillende mensen gesprekken hebben
Verhaallijnen zijn gelaagd
gevoerd over Noord. Tegelijkertijd is er een groep geweest die door deze preiding
Uit de participatie blijkt dat de verschillende thema’s op zowel Noord-, wijk-, buurt-
aan middelen meerdere keren bevraagd is.
en straatniveau aandacht nodig hebben. De meeste ideeën, zorgen, dromen spelen zich af in de direct leefomgeving zoals de gallerij, de straat of de buurt. Het vertalen
Neem voldoende tijd voor tussentijds leren
van het hoogover perspectief naar deze verfijning is van belang. De ruwe data van
Het participatieproces is in korte tijd uitgevoerd waardoor mensen in drie maanden
dit participatietraject kan hier een basis voor vormen om dubbele gesprekken te
tijd meerdere keren zijn bevraagd en er soms (te) weinig tijd was om uitnodigingen te
voorkomen. Daarbij blijft het een uitdaging om tijdens het voeren van de gesprekken
sturen of de inhoud van de inspraakmomenten goed af te stemmen. Een voorbeeld
en het stellen van vragen te schakelen tussen waarden, thema’s, concrete ideeën en
was de totstandkoming van de ansichtkaarten voor de ideeënbussen, waar behoefte
verdieping. Een briefing waarin wordt stilgestaan bij manieren van doorvragen is van
was aan verdiepingsvragen terwijl bij de uitrol de basisinformatie nog onvoldoende
belang. Een gespreksleidraad zoals bij de straatgesprekken helpt om hierin te sturen.
verwerkt was. Het is belangrijk om tijdens het proces voldoende ruimte in te bouwen om tussentijds te evalueren en indien nodig bij te schakelen.
Veiligheid Veiligheid wordt door vele participanten als randvoorwaarde gesteld en blijft een terugkerend thema. Van overlast van buren, sociale onveiligheid, zwerfafval, gevaarlijk verkeer tot harde criminaliteit. Het komt in alle verhaalijnen terug en verdient de hoogste prioriteit als het aan de wijk ligt.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
33
Reflectie en aanbevelingen Blijf in gesprek met inwoners
Begin vandaag: snelle winsten
Participatie is een belangrijke bouwsteen in toekomstige ontwikkelingen. Een
Het barst van de goede ideeën in de wijk. Men is trots en betrokken en heeft massaal
ontwerpende en co-creatieve benadering om te komen tot middelen die zijn
meegedacht over dit plan en in eerdere trajecten. Het gevoel dat er iets met de
afgestemd op de doelgroep is aan te bevelen voor vervolgtrajecten. Daarin is het
inbreng gebeurt is echter niet altijd aanwezig. Dat kan bijvoorbeeld komen door
belangrijk om met elkaar leerdoelen te formuleren aan de voorkant van het proces;
de lange en grillige looptijd van ruimtelijke projecten die niet altijd te volgen is of
wat is belangrijk in een goede samenwerking en hoe blijven verschillende partijen
sociale projecten die niet altijd zichtbaar zijn. Het starten met kleine ingrepen (snelle
betrokken in de toekomst? Een werkgroep vanuit het NPLV Tilburg NoordWest
winsten) en het beter communiceren en participeren van kleinere veranderingen kan
doet op dit moment onderzoek naar de participatie qua vormen, zeggenschap,
het eigenaarschap en relatie tussen buurt, gemeente en corporaties verbeteren. De
instrumenten en communicatie. Er wordt een koppeling gelegd met de nieuwe
voedingsbodem ligt er met de ingeslagen weg van het wijkgericht werken.
richtlijn voor omgevingsdialoog vanuit gemeente. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de uitvoeringsagenda. Participatie met en door betrokken bewoners Met name in de evaluatie van peers-observing-peers kwam meermaals naar voren dat deze werkvorm als succesvol en effectief gezien wordt voor het spreken van moeilijk bereikbare doelgroepen. Het is de moeite waard deze werkvorm uit te bouwen en door te zetten in toekomstige trajecten. Een goed startpunt hiervoor zijn de sleutelpersonen en het gebiedsteam, waarmee in dit traject al een start gemaakt is. Door hen aangehaakt te houden op de ontwikkelingen kan op den duur toegewerkt worden naar een train-de-trainer model, waarbij sleutelpersonen hun eigen netwerk opleiden om een deel van de participatie op zich te nemen.
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord
34
Participatieverslag Gebiedsperspectief Tilburg Noord concept d.d. april 2024 Opgesteld door:
www.kickstad.nl Goudsesingel 230 3011 KE Rotterdam In opdracht van: Gemeente Tilburg, WonenBreburg en TBV Wonen i.s.m. Urhahn en Felixx
35