Bijlage 3 - Rapport Naar een eerlijke energietransitie. Input voor het Tilburgerberaad
Tekst van het document
Naar een eerlijke energietransitie Input voor het Tilburgerberaad
Inhoudsopgave Inleiding
Conclusies
Inleiding
1. Klimaat en energie
Conclusies
2. Verdelen van de Kosten
1. Klimaat en energie
2. Verdelen van de Kosten
3. Prioritering van voorwaarden
3. Prioritering van voorwaarden
Inleiding De gemeente Tilburg organiseert in het najaar van 2025 het eerste Burgerberaad. Dit Tilburgerberaad gaat over een ‘eerlijke energietransitie’. Willekeurig geselecteerde inwoners konden zich voor de zomer aanmelden en via een loting (op basis van de door de raad vastgestelde criteria leeftijd, woongebied, opleidingsniveau en woningeigendom) is er een evenwichtige groep uitgekomen. Tegelijkertijd werden de inwoners van Tilburg op meerdere manieren benaderd om enkele vragen rondom dit thema te beantwoorden.
De inwoners die zich beschikbaar stelden voor het Tilburgerberaad legden we de vragen voor. Dat deden we ook bij degenen die zich afmelden of uiteindelijk werden uitgeloot. Tot slot is de vragenlijst ook gepubliceerd via ‘Denk mee Tilburgerberaad’ (denkmee.tilburg.nl/tilburgerberaad). Alle inwoners van de gemeente Tilburg werden daarover geïnformeerd via het Stadsnieuws.
In totaal 2.351 personen vulden (een deel van) de vragenlijst in. Dit is als volgt verdeeld over de verschillende groepen: Team Data, Analyse en Onderzoek (DAO) van de gemeente Tilburg peilde in die vragenlijst onder meer: • • •
De houding ten opzichte van klimaatverandering en de energietransitie De gewenste kostenverdeling van de energietransitie en Wat men daarbij wel en niet belangrijk vindt.
Bij dit rapport hoort een bijlage met opmerkingen die de respondenten meegeven aan het Tilburgerberaad.
• • • •
1.792 personen die een uitnodiging kregen voor het beraad 297 personen die werden uitgeloot 136 personen via het deelnameformulier 126 personen via Denk mee Tilburgerberaad.
De vragenlijst werd iets vaker ingevuld door mannen (57%), hoogopgeleiden (62% tegenover 33% in de bevolking) en bewoners van een koopwoning (55% tegenover 45% in de bevolking). De leeftijdsverdeling van de respondenten komt goed overeen met die van de werkelijke Tilburgse bevolking.
Conclusies De energietransitie is hard nodig
Behoefte aan duidelijkheid
Acht op de tien Tilburgers maken zich zorgen over het veranderende klimaat. Het aandeel dat de energietransitie noodzakelijk vindt ligt nog hoger én het leeft onder brede lagen van de Tilburgse bevolking.
Komt het tot een transitie, dan willen Tilburgers op voorhand weten waar ze aan toe zijn. Dat vinden ze belangrijker dan dat de regels niet mogen veranderen. Ook hoeft niet iedereen zelf te kiezen welke duurzame maatregelen worden doorgevoerd. Bij de transitie moet er wel oog zijn voor de gevolgen voor mens en natuur, zowel hier als in de rest van de wereld.
Sterkste schouders dragen de lasten
Een transparante overheid
De respondenten neigen ernaar om de kosten van de energietransitie vooral te laten betalen door degenen die veel energie verbruiken, veel verdienen, winst behalen uit de transitie en ondernemers. Driekwart is van mening dat de lagere inkomens er in ieder geval niet op achteruit mogen gaan.
Momenteel weet de helft van de bevolking niet hoe de gemeente Tilburg de energietransitie aanpakt. Het vertrouwen in de gemeente op dit thema is zo mogelijk nog lager. Gezien de behoefte aan duidelijkheid vraagt dit om een meer transparante overheid.
1. Klimaat en energie Stellingen (%)
Stellingen (%)
n=2.300
n=555
Ik vind de energietransitie belangrijk
Ik maak me zorgen over klimaatverandering
7
8
7
Ik heb vertrouwen in de manier waarop de gemeente de energietransitie aanpakt
86
12
0 20 40 (helemaal) mee oneens neutraal
Ik weet hoe de gemeente Tilburg de energietransitie aanpakt
80
60 80 (helemaal) mee eens
100
Klimaatverandering leeft én de noodzaak van een energietransitie wordt breed gedeeld • Acht op de tien Tilburgers maken zich zorgen over klimaatverandering en nog meer mensen vinden de energietransitie belangrijk. • Mannen (76% mee eens), bewoners van sociale huurwoningen (74%), thuiswonenden (70%) en lager opgeleiden (60%) maken zich iets minder zorgen over klimaatverandering. • Maar minstens net zo belangrijk: naar welke laag van de bevolking je ook kijkt (leeftijdsgroep, opleidingsniveau of woningeigendom), minstens driekwart vindt de energietransitie belangrijk.
22
55
51
0 20 40 (helemaal) mee oneens neutraal
23
33
16
60 80 (helemaal) mee eens
Weinigen weten hoe de gemeente de energietransitie aanpakt, vertrouwen is laag • De helft van de Tilburgers weet niet hoe de gemeente de energietransitie aanpakt. • Tegelijkertijd heeft slechts een kwart vertrouwen in de aanpak van de gemeente.
100
2. Verdelen van de kosten Stellingen (%)
Tegenstellingen (score van 1 tot 5)
n=490
n=360
Financiële hulp voor duurzame maatregelen moet beschikbaar komen voor ...
De lagere inkomens mogen er zeker niet op achteruit gaan
13
Degenen die meer energie verbruiken
14
19
67
iedereen
Degenen voor wie de transitie veel oplevert
14
21
65
De kosten voor de energietransitie moeten volledig worden betaald door ...
Degenen met hogere inkomens
14
24
73
21
55
de huidige generatie Iedereen precies evenveel
63
16
2,4
uitsluitend de lage inkomens
2,7 toekomstige generaties
21
Subsidies om te verduurzamen moeten beschikbaar komen voor ... 0 20 40 (helemaal) mee oneens neutraal
60 80 (helemaal) mee eens
100
Laagste lasten voor de lagere inkomens • De lagere inkomens mogen niet de rekening van de energietransitie gepresenteerd krijgen. Driekwart vindt dat deze groep er zeker niet op achteruit mag gaan. Tegelijkertijd moeten de subsidies om te verduurzamen ook bij anderen terecht komen. • Slechts één op de vijf Tilburgers is van oordeel dat iedereen precies evenveel moet betalen. Men neigt ernaar om de rekening vooral neer te leggen bij grootverbruikers, degenen die garen spinnen bij de transitie, de hogere inkomens en bedrijven. • De huidige generatie moet net iets meer bijdragen dan de toekomstige.
iedereen
2,7 alleen de lage inkomen
De kosten voor de energietransitie moeten volledig worden betaald door de ...
inwoners
3,4 bedrijven
3. Prioritering van voorwaarden Op volgorde van belangrijkheid (1-5)
Op volgorde van belangrijkheid (1-5)
n=260
n=260
Weten waar je aan toe bent in de energietransitie
Dat de energietransitie óók zorgt voor een betere natuur en meer biodiversiteit in Tilburg
4,0
Zelf kunnen kiezen in welk tempo je duurzame maatregelen neemt
3,0
3,1
Invloed hebben op de besluiten die worden genomen
Dat de energietransitie óók zorgt voor een betere gezondheid van Tilburgers
2,8
Dat de energietransitie geen negatieve gevolgen heeft voor mens en natuur elders in de wereld
2,8
3,1
Dat de regels rondom duurzame maatregelen niet veranderen
2,9
Zelf kunnen kiezen welke duurzame maatregelen je neemt
Dat de energietransitie óók zorgt voor meer werkgelegenheid in Tilburg
2,3 0
1
2
3
4
5
Vooral willen weten waar je aan toe bent • Bij deze vraag konden de respondenten vijf voorwaarden op de volgorde van belangrijkheid zetten. Bijna de helft van de Tilburgers zet ‘Weten waar je aan toe bent’ op de eerste plaats. De regels mogen wel veranderen, zolang dat maar van tevoren bekend is. • De twee voorwaarden ‘kiezen van het tempo van de te nemen maatregelen’ en ‘de invloed die men op de besluiten kan uitoefenen’ delen de tweede plaats. • Het kiezen van de te nemen maatregelen sluit de rij.
1,7
0
1
2
3
4
5
Oog voor natuur, gezondheid én de rest van de wereld, werkgelegenheid ondergeschikt • Bij deze vraag konden vier uitspraken worden geordend. Als de figuur één ding duidelijk maakt, is het wel dat de energietransitie niet voor meer werkgelegenheid in Tilburg hoeft te zorgen. • Tilburgers geven juist de voorkeur aan meer natuur en biodiversiteit in Tilburg, een betere gezondheid voor Tilburgers en geen negatieve gevolgen op mens en natuur elders in de wereld.
Colofon Naar een eerlijke energietransitie: Input voor het Tilburgerberaad September 2025 Bart van der Aa
Gemeente Tilburg Team Data, Analyse en Onderzoek (DAO) Binnen het team Data, Analyse en Onderzoek werken onderzoekers, informatieanalisten, datascientists, kennismakelaars en adviseurs. Ze verzamelen en bewerken gegevens die nodig zijn voor diverse beleids- en ontwikkelingsvraagstukken. Het team is onder andere verantwoordelijk voor het uitvoeren van en adviseren over onderzoek en het analyseren van de verkregen gegevens. © Het gebruiken, citeren en presenteren van de cijfers en teksten is toegestaan als de bron duidelijk wordt vermeld (bron: Team DAO/gemeente Tilburg).