Bijlage 2 Uitvoeringstoets

Bijlage 2 Uitvoeringstoets _ Nota Omgevingskwaliteit d.d. 30 september 2025 Getoetst voorstel De Nota Omgevingskwaliteit zet kwaliteit voorop bij ruimtelijke ontwikkelingen en geeft richting aan een voorbeeldige ontwerp- en bouwcultuur. Daarmee is de Nota Omgevingskwaliteit de basis van ons kwaliteitsbeleid. Het geeft duidelijkheid over hoe we in de gemeente Tilburg werken aan het stimuleren en borgen van omgevingskwaliteit. Zowel qua inhoud als qua proces. De Nota Omgevingskwaliteit bevat de volgende onderdelen: •

•

•

• • •

•

De Nota Omgevingskwaliteit vormt integraal kwaliteitsbeleid, waarmee we kunnen sturen op kwaliteit, zowel in de uitvoering van projecten en gebiedsontwikkelingen als bij het ontwikkelen van een voorbeeld stellende ontwerp- en bouwcultuur. Het grote verschil met de huidige welstandsnota zit in de integrale benadering van het begrip omgevingskwaliteit en het verbreden van het kwaliteitsgesprek, zowel inhoudelijk, als procesmatig en op elk schaalniveau. In de Nota Omgevingskwaliteit wordt het begrip omgevingskwaliteit aan de hand van drie fundamenten en 13 regels uitgelegd. Hiermee wordt een leidraad gegeven voor (in- en externe) opdrachtgevers en intaketafels om in een vroeg stadium van een ontwikkeling het gesprek over kwaliteit te kunnen voeren. Daarbij geven we initiatiefnemers en ontwikkelaars concrete handvatten mee, waarmee zij aan de slag kunnen. Elk gebied heeft zijn eigen geschiedenis, gebruikers, functies, uitstraling en ontwikkeling en daarmee ook een eigen omgevingskwaliteit. Daarom werken we met een gebiedsgerichte aanpak. Als basis voor gebiedsgericht kwaliteitsbeleid is het ruimtelijk weefsel van Tilburg kwalitatief in beeld gebracht en gewaardeerd.

Het doorontwikkelen van dit ruimtelijk weefsel in gebiedsgerichte kwaliteitskaders geeft vanuit verschillende beleidsvelden zoals ruimtelijk erfgoed, stedenbouw en landschap en op verschillende schaalniveaus verdieping aan de kwaliteitsambities. Het ontwikkelen van gebiedsgerichte kwaliteitskaders loopt idealiter tegelijkertijd op met het maken van gebiedsvisies en gebiedsbiografieën. We zetten verschillende vormen van kwaliteitssturing in, mede afhankelijk van de mate van impact dat een initiatief heeft op zijn (directe) omgeving. We regelen voor de grote gebiedsontwikkelingen kwaliteitsteams in. Vanuit het motto ‘samen werken aan een genereus Tilburg’ zijn de 13 basisregels uitgewerkt in algemene en concrete beoordelingscriteria voor bouwwerken, ruimtelijk erfgoed en de inrichting van de openbare ruimte. Hierin zijn de criteria uit de huidige welstandsnota waar mogelijk beleidsarm overgezet. De Nota Omgevingskwaliteitvormt een beoordelingskader bij vergunningplichtige activiteiten en voor handhaving bij bestaande situaties (excessen). We nemen thematische beoordelingskaders integraal op, zoals bijvoorbeeld het Hoogbouwbeleid dat dit jaar geactualiseerd wordt. Daarnaast hebben we een drietal thema’s benoemd voor nadere uitwerking namelijk ‘verdichting’, ‘toekomstbestendig bouwen’ en ‘woonkwaliteit’ (in afstemming op het Woonbeleid 2025-2030).

•

• •

De Nota Omgevingskwaliteit geeft inzicht in welke kwaliteitsprocessen en -producten er zijn om tot een integrale afweging van kwaliteitsambities te komen. Deze processen en producten vormen samen een samenhangend kwaliteitsstelsel. Met dit stelsel krijgen verschillende stakeholders binnen en buiten de gemeente handreikingen hoe je goed opdrachtgeverschap organiseert en hoe je ontwerpkracht in kan zetten binnen ruimtelijke opgaven. Ook geeft de Nota Omgevingskwaliteit inzicht hoe de kwaliteitsadvisering binnen de gemeente is georganiseerd en hoe we werken met de omgevingscommissie en kwaliteitsteams. De Nota Omgevingskwaliteit wordt uitgewerkt als een omgevingsprogramma, waardoor het kwaliteitsbeleid onder de omgevingswet geborgd is. Hierbij volgen we de Roadmap Omgevingsplan (2024). We faciliteren breed het gesprek over omgevingskwaliteit door de instrumenten uit het Uitvoeringsprogramma Omgevingskwaliteit (2024) door te ontwikkelen. Dit gaat onder meer over het Stadsatelier, ontwerpend onderzoek, de leidraad ontwerpersselecties, de open oproep en prijsvragen. In 2026 wordt het uitvoeringsplan geëvalueerd en geactualiseerd naar de periode 2027-2030.

Interactie en communicatie met inwoners of ondernemers Bij de totstandkoming van de Nota Omgevingskwaliteit zijn al verschillende gesprekken met de inwoners en stakeholders gevoerd. De Nota Omgevingskwaliteit vervangt de bestaande welstandsnota en biedt initiatiefnemers en ontwikkelaars informatie en inspiratie op het gebied van omgevingskwaliteit. Met de afdeling communicatie is een communicatiestrategie opgesteld. Deze zal de komende jaren verder doorontwikkeld worden met producten als een webpagina, nieuwsbrief en stadsgesprekken. De Nota Omgevingskwaliteit vormt een helder het uitgangspunt bij de begeleiding van een initiatief en stimuleert initiatiefnemers om de kwaliteitsambities na te streven en de juiste afwegingen te maken. Daarnaast is het mogelijk om een beslisboom/leeswijzer aan de Nota Omgevingskwaliteit toe te voegen, die de initiatiefnemer aan de hand van de aard van de opgave meeneemt door het document. Automatisering en digitalisering Met het maken van een programma zetten we de Nota Omgevingskwaliteit om in het digitale stelsel omgevingswet. Hierbij sluiten we aan op de software die we als gemeente gebruiken. Team planvorming is bij dit proces betrokken. Verder wijzigen er geen automatiseringsprocessen. Overige middelen Incidenteel is er behoefte aan externe voorzieningen, bijvoorbeeld vergaderlocaties voor de stadsateliers en stadsgesprekken.

Deze worden vanuit de programmakosten gedekt.

Medewerkers 1. Capaciteit: De Nota Omgevingskwaliteit biedt handvatten voor collega’s om omgevingskwaliteit mee te nemen in hun dagelijkse werkzaamheden. Daarnaast is voor de verschillende vervolgproducten en uitwerkingen aanvullende capaciteit van collega’s nodig: • Het maken van gebiedsgerichte kwaliteitskaders vraagt input van de stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en de lopende gebiedsvisies/gebiedsperspectieven. Om dit goed aan te kunnen pakken is een projectleider, een stedenbouwkundig tekenaar en een tekstschrijver nodig. In de evaluatie van het uitvoeringsplan nemen we bij het ontbreken aan interne capaciteit middelen hiervoor op. • Het instellen van kwaliteitsteams en het organiseren hiervan vraagt tijd van onze projectleiders van PPI (SO en RUV). Vanuit het team omgevingskwaliteit creëren we de capaciteit om hierbij te ondersteunen en te adviseren. • Voor het maken van het omgevingsprogramma is er een werkgroep samengesteld met team Planvorming. Hierbij zijn werkafspraken gemaakt. • Het uitwerken van de thematische criteria voor verdichting, toekomstbestendig bouwen en woonkwaliteit is nog geen capaciteit beschikbaar. Er wordt 1 fte geworven voor toekomstbestendig bouwen. In het te actualiseren uitvoeringsplan zetten we de consequenties hiervan in de tijd uit.

• Vanuit de incidentele middelen van het Uitvoeringsplan Omgevingskwaliteit (2024) wordt 430.000,- euro vrijgemaakt om voor de jaren 2026-2027 2 fte aan het team omgevingskwaliteit toe te kunnen voegen. Hiermee ontstaat er ruimte voor een junior adviseur omgevingskwaliteit en een adviseur omgevingskwaliteit. Zij richten zich o.a. op de (organisatie van de) kwaliteitsadvisering bij gebiedsontwikkeling en het opstellen van gebiedsgerichte kwaliteitskaders. • De consequenties voor de uitvoering van het kwaliteitsbeleid bij Vergunningen en Toezicht en Handhaving zijn op dit moment nog onvoldoende in beeld. Deels zal dit uit de praktijk moeten blijken. Bij het opstellen van het omgevingsprogramma zullen de doelen en de monitoring hiervan in de uitvoering afgestemd worden met de collega's van Vergunningen en Toezicht en Handhaving. Wellicht blijkt hieruit dat voor het behalen van de doelen extra capaciteit benodigd is. 2. Competenties: Voor het maken van het omgevingsprogramma wordt externe expertise ingehuurd om onze eigen medewerkers te ondersteunen en het maken van het programma te begeleiden. Daarnaast maken we gebruik van de expertise van een extern planoloog gespecialiseerd op het vlak van omgevingskwaliteit.

Vanuit de implementatie van de omgevingswet is het ook zonder deze Nota Omgevingskwaliteit nodig dat beleidsmedewerkers opgeleid worden in het werken onder het omgevingsprogramma en het omgevingsplan. Met een eerste veldlab faciliteren we dit vanuit ons programma. Voor de andere onderdelen uit de Nota Omgevingskwaliteit is de expertise intern aanwezig of kan deze vanuit het programma extern aangetrokken worden.

Partners in de stad Het betreft gemeentelijk kwaliteitsbeleid dat in meerdere participatierondes met partners in de stad is besproken. Van partners wordt verwacht dat zij kennisnemen van de inhoud van deze Nota Omgevingskwaliteit en dat zij bij ontwikkelingen in de stad het kwaliteitsbeleid opvolgen. De partners zijn (niet uitputtend) projectontwikkelaars, architecten (architectenplatform), CAST, stedenbouwkundigen, woningbouwcorporaties en inwoners. Naast de partners is er ook een expertpanel samengesteld dat heeft meegedacht bij de totstandkoming van de Nota Omgevingskwaliteit. Daarmee is de markt ook bevraagd en hebben we deze toets zowel intern als extern goed doorlopen. Handhaafbaarheid De huidige handhaving van omgevingsvergunningen wijzigt vooralsnog niet met dit voorstel. Uitvoeringskosten Onderdeel Interactie (niet zijnde medewerkers) Automatisering (niet zijnde medewerkers) Medewerkers Totaal Advies: Het voorstel is uitvoerbaar. Per: 24 november 2025

incidenteel n.v.t. n.v.t. FTE: 2 €: 430.000 € 430.000 (Gedekt uit beschikbare middelen PB24)

Structureel NIET VAN TOEPASSING € € FTE: €: €

Bijlage: Afwegingskader Uitvoeringstoets (zie hieronder)

Afwegingskader uitvoeringstoets Een uitvoeringstoets helpt de organisatie bij het afwegen van een bestuurlijke ambitie tegen o.a. beschikbare capaciteit, middelen en competenties. Zo kan inzichtelijk worden welke (tijds)investering noodzakelijk is en of eventueel andere ambities moeten worden uitgesteld. Bij bestuurlijke besluitvorming kan dit oordeel worden meegewogen, zodat de ambities zoveel mogelijk overeenkomen met de slagkracht van de organisatie. Tegelijkertijd vraagt het doen van een uitvoeringtoets tijd, capaciteit en inspanning van verschillende medewerkers van onze organisatie. Voorkomen moet worden dat het instrument zo vaak wordt ingezet, dat het ten koste gaat van reguliere werkzaamheden. Met andere woorden: het instrument moet in dienst staan van de organisatie en daarom gericht worden ingezet. Uitgangspunt is dat alleen een uitvoeringstoets wordt gedaan indien het voorstel, beleid op de opgave voldoet aan één van de voorwaarden uit dit afwegingskader. In andere gevallen volstaat een goed gesprek over uitvoering met de meest relevante uitvoerenden. 1. Het voorstel is een nieuwe taak voor de gemeente De gemeente moet een taak uitvoeren die eerder niet tot het takenpakket behoorde. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan nieuwe wetgeving. 2. nieuwe kader- of beleidsnota’s Bij nieuwe kadernota’s of beleidsnota's wordt een uitvoeringstoets gedaan. 3.

grote projecten/programma’s Grote projecten en programma’s bevatten een uitvoeringstoets. Een programma of project is in ieder geval groot indien: - Een project- of programmamanager wordt aangesteld specifiek voor deze taak - Het project inzet van medewerkers over meerdere afdelingen vraagt 4. De manier waarop een taak wordt uitgevoerd, verandert sterk. Een bestaande taak van de gemeente moet op een wezenlijk andere manier worden uitgevoerd, waardoor de werkzaamheden van medewerkers wezenlijk veranderen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het verplaatsen van werkzaamheden van de stadswinkel naar de wijken of het introduceren van een verregaand nieuw automatiseringssysteem.

5. De gemeente geeft een taak uit handen Een of meer taken die eerder door de organisatie zelf werden uitgevoerd, worden uitbesteed aan een of meer partners in de stad. Een uitvoeringstoets is alleen noodzakelijk indien het een nieuwe overeenkomst is. Bij verlenging van bestaande afspraken is geen reden voor een (nieuwe) uitvoeringstoets. 6. Het voorstel/beleid/opdracht heeft grote impact op (een specifieke groep) inwoners De werkzaamheden of het beleid van de gemeente kan ingrijpen op de levens van haar inwoners. De uitvoering van die taken kan direct invloed hebben op deze inwoners en fouten kunnen grote gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan inwoners die van de gemeente afhankelijk zijn voor inkomen of zorg.